Sygn. akt II C 896/13 UZASADNIENIE Powód I. R. (1) w pozwie z dnia 4 lipca 2013r. skierowanym przeciwko (...) Funduszowi (...) w W. wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 76.000 zł. z ustawowymi ods

w brzmieniu obowiązującym obecnie. Jednocześnie art. 2 ustawy nowelizującej stanowi, iż do roszczeń, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art.

Kodeksu cywilnego. A contrario uznać należy, że do roszczeń przedawnionych w dniu 10 sierpnia 2007 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Jest to zgodne również z wykładnią art. XLIX § 1 przep. wprow. k.c. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, ma zastosowanie art.

k.c. albowiem w dniu wejścia w życie ustawy z dnia z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, roszczenie powoda, jako wynikające z występku, nie uległo jeszcze przedawnieniu. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, sąd cywilny, który orzeka o roszczeniach z tytułu deliktu, jest uprawniony do dokonania własnej oceny, czy zostało popełnione przestępstwo. Wymaga to dokonania własnych ustaleń dotyczących istnienia podmiotowych i przedmiotowych znamion przestępstwa, według zasad przewidzianych prawem karnym (tak m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 22 listopada 2012 r. sygn.I ACa 350/12). Ustalenie, że szkoda wynikła z przestępstwa nie musi zatem opierać się na wyroku skazującym sądu karnego, albowiem sąd cywilny w braku wyroku skazującego władny jest samodzielnie dokonać takiego ustalenia (tak samo S.N. z dnia 21.XI.67 r. III PZP 34/67, OSN 6/68, poz. 94). Pozwany podnosił, że w przedmiotowej sprawie winien mieć zastosowanie 3 letni termin przedawnienia określony w art. 442 §1 k.c. Strona pozwana wskazywała, że bieg terminu przedawnienia roszczeń powoda o zadośćuczynienie rozpoczął się pierwotnie w dniu, w którym strona powodowa dowiedziała się o umorzeniu postępowania przygotowawczego, z uwagi na niewykrycie sprawcy przestępstwa (tj. najprawdopodobniej w listopadzie 2003 r.). We wskazanej dacie powód miał już bowiem stosowną wiedzę, iż za wypadek odpowiedzialny jest nieznany sprawca, co z kolei implikowało odpowiedzialność samego pozwanego. Nadto pozwany podnosił, że konieczność zastosowania trzyletniego terminu wynika z nieustalenia sprawcy. Rozumowanie pozwanego prowadziło do tego, że brak możliwości ustalenia sprawcy stanowi okoliczność wobec której nie jest możliwe stwierdzenie zaistnienia czynu przestępnego, ponieważ brak jest możliwości ustalenia jego znamion podmiotowych. Powyższa problematyka była przedmiotem analizy ze strony judykatury. Ostatecznie w sposób szczegółowy i zupełny na ten temat wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 29 października 2013r. w sprawie III CZP 50/13 (Legalis numer 737175). Zgodnie z powyższą uchwałą, roszczenie pokrzywdzonego o naprawienie szkody, wynikłej ze zbrodni lub występku, wyrządzonej w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym, których tożsamości nie ustalono (art. 98 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 109a ustawy z 22.5.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 392 ze zm.), przedawnia się na podstawie art.

§ 2k.c.

Sąd Okręgowy w całości podziela pogląd wyrażony w powyższym orzeczeniu Sądu Najwyższego, jak również w całości aprobuje argumentację przytoczoną w jego uzasadnieniu. Zdaniem Sądu Okręgowego pogląd, prezentowany przez stronę pozwaną, zgodnie z którym niemożność ustalenia osoby sprawcy wypadku komunikacyjnego wyłącza możliwość przypisania mu przestępstwa i w konsekwencji przyjęcie dłuższego terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, wynikłych z wypadku, neguje w istocie gwarancyjną rolę Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i pogarsza w niczym nie uzasadniony sposób sytuację osób pokrzywdzonych przestępstwami przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, popełnionymi przez niezidentyfikowanych sprawców, zwłaszcza jeśli się uwzględni, że ofiary wypadków komunikacyjnych spowodowanych przez ustalonych sprawców mogą dochodzić zaspokojenia szkody od sprawcy lub ubezpieczyciela jego odpowiedzialności cywilnej w ciągu dwudziestu lat od dnia wypadku. Z tych właśnie względów, zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie, ma zastosowanie art.

§ 2k.c.

Przechodząc zaś do oceny czy, szkoda powoda wynikła z przestępstwa wskazać, iż przebieg przedmiotowego wypadku nie budził wątpliwości. Z akt postępowania przygotowawczego, w szczególności z treści ustaleń dokonanych przez organa ścigania, a także z zeznań świadków oraz opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego, wynika jasno, iż doszło do naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez nieustalonego sprawcę – uczestnika ruchu drogowego, na skutek czego pasażer kierowanego przez powoda samochodu poniósł śmierć na miejscu, a powód doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu co wypełnia znamiona występku określonego w art. 177 § 2 k.k. Śledztwo prowadzone w sprawie czynu zabronionego wprawdzie zostało umorzone, z powodu niewykrycia sprawcy wypadku, jednakże w jego toku dokonano ustaleń, że bezpośrednim i jedynym sprawcą wypadku drogowego z dnia 14 sierpnia 2003r. był kierujący samochodem osobowym koloru ciemnego, który nie został ustalony. Nadto z ustaleń wówczas poczynionych wynikało, że został popełniony czyn wypełniający znamiona przestępstwa. Powyższe ustalenia poczynione w toku postępowania karnego są spójne z wynikami przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania dowodowego. Niezasadne jest zatem stanowisko wyrażone w tym względzie przez pozwanego, iż w niniejszej sprawie miałby zastosowanie art. 442 § 1 k.c. przewidujący trzyletni okres przedawnienia. W ocenie Sądu Okręgowego całokształt zaoferowanego materiału dowodowego, w tym zaznania świadków, opinia biegłego oraz dokumentacja z postępowania karnego, pozwoliły na ustalenie, że doszło do popełnienia przez nieustalonego sprawcę czynu, wypełniającego znamiona przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyczyną wystąpienia wypadku z dnia 13 sierpnia 2003r. było rozpoczęcie manewru wyprzedzania samochodu ciężarowego przez niezidentyfikowany samochód w chwili, kiedy jego kierowca nie miał wystarczającej ilości miejsca dla wykonania tego manewru, bez utrudniania ruchu innym uczestnikom ruchu. Nadto do manewru tego sprawca przystąpił przed wzniesieniem, co skutkowało tym, że powód mógł zobaczyć nadjeżdżający na niego pojazd w ostatnim momencie. Kierowca niezidentyfikowanego samochodu, naruszył art. 24 ust. l pkt 1 ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i dokonał manewru wyprzedzania nie upewniając się czy ma odpowiednią widoczność i dostateczne miejsce do wyprzedzania. W konsekwencji doprowadził do wypadku – powód pragnąc uniknąć czołowego zderzenia musiał, niespodziewanie dokonać manewrów obronnych. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że brak możliwości ustalenia z jaką prędkością poruszały się pojazdy uczestniczące w wypadku w dniu 13 sierpnia 2003r. ma irrelewantny charakter dla ustalenia, czy doszło do popełnienia przestępstwa, albowiem kierowca niezidentyfikowanego pojazdu naruszył wspomniany wyżej przepis Prawa o ruchu drogowym. Wszystkie zaś kolejne działania uczestników ruchu były konsekwencją wywołanego w ten sposób stanu zagrożenia. Nie ulega również wątpliwości, że u powoda, doszło do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a pasażer pojazdu poniósł śmierć na miejscu. Powyższe zaś skutki pozostają w normalnym związku przyczynowo - skutkowym z zachowaniem sprawcy wypadku. Sprawca wypadku zatem nieumyślnie spowodował wypadek drogowy w wyniku którego powód doznał obrażeń ciała określonych w art. 157§1 k.k. Reasumując, Sąd dokonując własnej oceny w zakresie zaistnienia znamion przestępstwa, uznał na podstawie wszechstronnej analizy materiału dowodowego, iż szkoda powoda powstała wskutek zawinionego zachowania niezidentyfikowanego sprawcy, którego zachowanie wypełniało znamiona czynu zabronionego. Wobec tego należy uznać, iż roszczenie powoda o zadośćuczynienie za doznaną w wypadku krzywdę, jako roszczenie związane ze szkodą popełnioną na skutek przestępstwa, ulegało przedawnieniu, na podstawie art. 442 §2 k.c. z upływem 10 lat od chwili jego popełnienia, a zatem w dniu 10 sierpnia 2007r. nie było jeszcze przedawnione. Tym samym zastosowanie znajduje art.

§ 2

k.c., który stanowi, że jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Reasumując powyższe rozważania bieg terminu przedawnienia roszczeń powoda, liczony od daty wypadku – 13 sierpnia 2003r., kończy się z dniem upływu 20 lat, tj. w dniu 13 sierpnia 2023r. Ponadto, w myśl przepisu art. 819 par.4 k.c., bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem, co w przypadku powoda nastąpiło w dniu 12 sierpnia 2004r. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia. W rozpoznawanej sprawie ostateczna decyzja w przedmiocie roszczeń zgłoszonych przez powoda w 2004r. nosi datę 18 lutego 2005r. Z tych wszystkich względów zarzut przedawnienia Sąd uznał za niezasadny. Strona pozwana podniosła również, że powód przyczynił się do powstania szkody, co najmniej w 40 %. Zgodnie z przepisem art. 362 k.c. jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności. Przyczynienie się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody ma miejsce wówczas, gdy szkoda jest skutkiem nie tylko zdarzenia, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy innego podmiotu, ale także zachowania się samego poszkodowanego. Zachowanie się poszkodowanego jest więc w konstrukcji przyczynienia traktowane, jako adekwatna współprzyczyna powstania lub zwiększenia szkody (tak SN w wyroku z dnia 20 czerwca 1972 r., II PR 164/72, LEX nr 7098). U podłoża tej konstrukcji tkwi założenie, że jeżeli sam poszkodowany swoim zachowaniem wpłynął na powstanie lub zwiększenie szkody, słusznym jest, by poniósł konsekwencje swego postępowania. Jak podkreśla Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie, przyczynienie się w ujęciu art. 362 k.c. oznacza, że pomiędzy zachowaniem poszkodowanego a szkodą istnieje adekwatny związek przyczynowy. Wina lub oczywista nieprawidłowość (albo ich brak) po stronie poszkodowanego podlegają uwzględnieniu przy ocenie, czy i w jakim stopniu przyczynienie się uzasadnia obniżenie odszkodowania (por. wyrok SN z 29 października 2008 r., IV CSK 228/08, niepubl.). Jeśli zatem przyczyna szkody jest mieszana i jej powstanie pozostaje częściowo w normalnym związku przyczynowym z zachowaniem się poszkodowanego dotkniętym obiektywną nieprawidłowością lub niezgodnością z powszechnie przyjętymi sposobami postępowania winno nastąpić odpowiednie zmniejszenie rozmiarów obowiązku naprawienia szkody na podstawie przepisu art. 362 k.c. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w rozpoznawanej sprawie, taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż zachowaniu powoda nie można przypisać nieprawidłowości. W ustalonym stanie faktycznym I. R.