WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 września 2016r. Sąd Okręgowy w Toruniu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Westphal Protokolant: stażysta Grzegorz
§ 2k.c.
jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji , jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem chyba, że przepis odrębny stanowi inaczej . Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą . Żadne takie orzeczenie nie zostało wydane w stosunku do decyzji wskazanych przez powodów np. poprzez stwierdzenie ich nieważności, czy wznowienie postępowania . Decyzje te są prawomocne. Niektóre były korygowane toku instancji . Od niektórych z nich były wnoszone skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , który je oddalał , ale obecnie wszystkie te orzeczenia są prawomocne. Nie jest więc spełniona przesłanka określona w art.
§ 2k.c.
Nie stwierdzono „we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem” . Nie ma też „przepisu odrębnego”, który zwalniałby od tego wymogu. Nie może też odnieść skutku zamierzonego przez powodów powoływanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2015r. ( sygn. akt SK 14/12 ) . Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją , umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego , na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygniecie w innych sprawach , stanowi podstawę do wznowienia postępowania , uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określnych w przepisach właściwych dla danego postępowania . Na ten tryb postępowania wskazuje też art.
§ 2zd .
2 k.c. Jest okolicznością niesporną w sprawie ,że nie nastąpiło wznowienie postępowania co do decyzji wydanych przez organy celne , czy wyroków sądu administracyjnego . Sami powodowie to przyznają. Nie uchylono więc żadnej decyzji ze względu na to orzeczenie Trybunału. Sąd cywilny w niniejszym procesie nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności orzeczeń organów administracji podatkowej czy sądu administracyjnego , w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego . Powodowie wskazali w uzasadnieniu pozwu ( tom. I , k. 14 ) ,że na złożenie wniosku o upadłość spółki miało wpływ , między innymi, wydanie dziewięciu decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego . Pomijają jednak okoliczność , że wniosek o upadłość został złożony dnia 10 kwietnia 2006r. Spółka powołała się w nim tylko na jedną decyzję - nr (...)oraz na zarządzenie o zabezpieczeniu ruchomości w kwocie 945.863 zł. ( tom I , k. 123 ) . Faktycznie, w chwili złożenia wniosku była wydana tylko ta jedna decyzją , gdyż pochodzi ona z dnia 31 marca 2006r. Spółka nawet nie odwoływała się od niej. Była więc ona prawomocna. Czynienie obecnie zarzutu, że jej wydanie spowodowało szkodę , jest bezpodstawne w świetle wymogów stawianych przez art. 417
(1)§ 2 k.c. Pozostałe decyzje oraz wyroki sądu administracyjnego były wydane w okresie późniejszym. Odnośnie postępowania karnego należy stwierdzić co następuje: Zgodnie z art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa . Przesłanką odpowiedzialności określonej w tym przepisie jest „niezgodność z prawem” . Kwestia zawinienia nie ma natomiast znaczenia . Powodowie błędne łączą odpowiedzialność Skarbu Państwa z Izbą Celną w T.. Jak bowiem wynika z dołączonych do pozwu kopii dokumentów, postępowanie karne było prowadzone przez Prokuratora . On wnioskował o areszty , wnosił akt oskarżenia i popierał go przed sądem, odwoływał się od wyroku sądu I instancji. Wprawdzie stroną pozwaną był Skarb Państwa , ale nie zwalniało to powodów , reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, od prawidłowego wskazania jego statio fisci . Należy stwierdzić ,że nie jest działaniem niezgodnym z prawem wniesienie aktu oskarżenia nawet wtedy , gdy sprawa skończyła się uniewinnieniem oskarżonego . Jest tak dlatego , że prokurator nie działa bezprawnie , gdyż wykonuje swoje czynności w ramach obowiązującego porządku prawnego – ustawy o prokuraturze oraz przepisów kodeksu postępowania karnego . Art. 3 ust. 1 pkt 1wówczas obowiązującej ustawy z dnia 20 czerwca 1985r. o prokuraturze ( tekst jednolity - Dz. U z 2011r. , nr 270 poz. 1599 ze zm. ) stanowił ,że prokuratorzy wykonują swoje zadania przez prowadzenie lub nadzorowanie postępowań przygotowawczych w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami . Poza tym , nie jest działaniem bezprawnym dokonana przez prokuratora interpretacja stanu faktycznego jako noszącego znamiona przestępstwa. Prokurator , tak jak każdy prawnik , dokonuje oceny danego stanu faktycznego pod kątem wystąpienia znamion czynu zabronionego – przestępstwa . Musi ocenić dowody , dokonać podporządkowania stanu faktycznego pod dyspozycję określonego przepisu prawa karnego . Weryfikację tej oceny dokonuje sąd. Wyniki postępowania przed tym organem , nie zawsze potwierdzają pierwotne założenie dokonane w akcie oskarżenia . O tym natomiast ,że w niniejszej sprawie istniały podstawy do jego wniesienia świadczy chociażby to ,że sąd I instancji przychylił się do wniosku o tymczasowy areszt dla powodów , a sąd II instancji podtrzymał to rozstrzygniecie w mocy. Istniało uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa . Prokurator miał przecież świadomość ustaleń dokonywanych przez organy celne oraz wydawanych przez nie decyzji , jak również orzeczeń sądu administracyjnego. W tej sytuacji wszczęcie postępowania i wniesienie aktu oskarżenia było działaniem zgodnym z prawem . Prokurator musiał podejmować czynności do których był zobowiązany. Postępowanie prokuratora wszczynającego postępowanie karne nie było bezprawne, gdyż nie nosiło znamiona oczywistości w naruszeniu jakiegoś przepisu prawa, nie opierało się na dowodach nieistniających , czy sfałszowanych . Powodowie niczego przeciwnego nie wykazali w tym procesie . Jak należy rozumieć, wniosek o „niezgodności z prawem” działania organu państwa wyprowadzają oni tylko z faktu uniewinnia ich przez sąd od czynów zarzucanych im w akcie oskarżenia . Jak już wskazano , rozumowanie to jest błędne , gdyż prowadziłoby ono do wniosku ,że prokurator nie mógłby podjąć żadnych czynności w obawie przed potencjalną możliwością uniewinnienia oskarżanego i narażenia przez to Skarbu Państwa na odpowiedzialność z art. 417 § 1 k.c. Wobec braku podstaw odpowiedzialności Skarbu Państwa , zbędne było przeprowadzanie dowodów na okoliczność istnienia związku przyczynowego oraz wysokości poniesionej – według twierdzeń powodów - szkody. Dlatego sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez nich o przesłuchanie świadków oraz o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych . Skoro powodowie przegrali sprawę , to zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. byli oni zobowiązani do zwrotu kosztów procesu na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w Warszawie . Od obowiązku tego nie zwalania ich uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych – przez J. D. w całości (tom. VI , k. 1242 ) , a przez J. J. – ponad kwotę 2.000 zł. ( tom. VI, k. 1243 ) - art. 108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych . Wysokość wynagrodzenia radcy Prokuratorii została określona na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U . poz. 1800 ) . Wynosi ono 14.400 zł. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.c. współuczestnicy sporu zwracają koszty w częściach równych . Dlatego od każdego z powodów zasądzono kwotę 7.200 zł. Wobec przegrania sprawy przez powodów , nie uiszczone koszty sądowe nie obciążają żadnej ze stron ( abstrahując w tym miejscu od treści art. 94 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ) - por. art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 98 § 1 k.p.c.