← Polska

II Ca 780/16

Sygn. akt II Ca 780/16 POSTANOWIENIE Dnia 16 września 2016 r. Przewodniczący: SSO Elżbieta Siergiej Sędziowie: SSO Renata Tabor SSO Bogdan Łaszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. w Białym

§ 2k.p.c.

poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu identyfikacji nabytej przez wnioskodawcę wierzytelności w oparciu o inne dowody, niż tylko treść i forma wniosku, dołączone do wniosku dokumenty oraz treść księgi wieczystej,

  1. naruszenie art. 79 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 245 1 kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, iż w przypadku wstąpienia w prawa zaspokojonego wierzyciela (art. 518 § 1 pkt 1 k.c.) wpis w księdze wieczystej przejścia wierzytelności hipotecznej ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny,
  2. naruszenie art. 95 prawa bankowego poprzez przyjęcie, iż dokumenty przedłożone do wniosku spełniają wymogi określone w/w przepisem i stanowią podstawę do wpisu,
  3. sprzeczność ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia z materiałem dowodowym zebranym w sprawie poprzez przyjęcie, iż zarzut powagi rzeczy osądzonej związany jest z postępowaniem Dz.Kw(...), podczas, gdy zarzut dotyczył postępowania z wniosku syndyka masy upadłości (...) sp. z o.o.. Wskazując na powyższe uczestnik postępowania wnosił o zmianę w całości zaskarżonego postanowienia i odrzucenie wniosku, a w przypadku braku do tego podstaw – o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Prokura Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą we W. zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego w całości. W swojej apelacji zarzucił:
  4. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to poprzez rozpoznanie wniosku o zmianę wpisu hipoteki łącznej zwykłej w kwocie 12.000.000 i jej podział pomiędzy skarżącego uczestnika a wnioskodawcę pomimo że analogiczny wniosek z tożsamym roszczeniem był już uprzednio przedmiotem rozpoznania i to negatywnego,
  5. naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 §2 k.p.c. polegające na wadliwej interpretacji umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 22 lipca 2014 r. zawartej w W. pomiędzy Syndykiem Masy Upadłości (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. a Funduszem (...) sp. z o.o. z siedzibą w S. Starszym implikującej wyciągnięcie niezgodnych z rzeczywistością konkluzji w przedmiocie skutecznego nabycia poprzez wnioskodawcę wierzytelności, rodzaju tych wierzytelności i ich tytułu prawnego, podczas gdy dokument stanowiący podstawę wpisu – umowa sprzedaży z 22 lipca 2014 r. nie dawała żadnych podstaw do wnioskowania w tym zakresie, z wyjątkiem tego, że przedmiotem powoływanej umowy był przelew dwóch wierzytelności (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej m.in. wobec (...) S.A. na kwotę 7.900.621,66 zł oraz 2.982.003,34 zł,
  6. naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. polegające na wadliwej interpretacji zaświadczenia Banku z 13 sierpnia 2012 r. skutkujące uznaniem, że wnioskodawca nabył wierzytelność w kwocie 5.655.907,27 zł z tytułu kapitału zabezpieczonego hipoteką umowną zwykłą łączną ujawnioną na poz. (...) na nieruchomościach zapisanych w księgach wieczystych Kw nr (...), podczas gdy z jego treści wynikało jedynie to, że poręczyciel (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej spłacił wierzyciela do kwoty 5.655.907,27 zł bez rozróżnienia składników tej spłaty (kapitał, odsetki). W oparciu o powyższe apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie zaskarżonego wpisu i odrzucenie wniosku, ewentualnie przez uchylenie zaskarżonego wpisu i oddalenie wniosku, lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Wnosił również o zasądzenie od wnioskodawcy kosztów postępowania za obie instancje. SĄD OKRĘGOWY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: Apelacje uczestników postępowania zasługiwały na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy nie podzielił w tym zakresie stanowiska skarżących i nie znalazł podstaw do odrzucenia wniosku. Wprawdzie rację ma uczestnik postępowania Syndyk masy upadłości (...) Administracja Spółki z o.o. z siedzibą w W. w upadłości likwidacyjnej wskazując, że podnoszony już przed Sądem pierwszej instancji zarzut powagi rzeczy osądzonej Sąd ten błędnie odniósł do postępowania Dz.Kw(...), podczas gdy dotyczył on innego rozstrzygnięcia - (...) i (...). Niemniej, wniosek, że stan rei iudicatae w przedmiotowej sprawie nie zachodzi jest prawidłowy. Stosownie do treści art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Rozstrzygnięcie w oparciu o zasadę ne bis in idem wymaga zatem kategorycznego ustalenia, że w sprawie występuje zarówno tożsamość stron procesowych, identyczność roszczeń, jak i stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w chwili wyrokowania (art. 316 k.p.c.). O powadze rzeczy osądzonej - poza identycznością stron i identycznością przedmiotu rozstrzygnięcia - decyduje także tożsamość podstawy sporu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 1950 r., WaC 339/49, OSN 1951/III/65; postanowienie z dnia 9 czerwca 1971 r., II CZ 59/71, OSNCP 1971/12/226). Z kolei, w myśl art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z ową podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto między tymi samymi stronami. Zaznaczyć przy tym trzeba, że tożsamość stron procesowych, jako warunek istnienia powagi rzeczy osądzonej, zachodzi nie tylko wtedy, gdy w obydwu sprawach uczestniczą te same strony – bez względu na rolę procesową – ale także wówczas, gdy zamiast strony wcześniejszego postępowania występuje jej następca prawny lub inna osoba objęta w danym wypadku rozszerzoną prawomocnością (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 roku, III CZP 95/03, OSNC 2005/2/25; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2013 roku, VI ACa 1233/12, LEX nr 1316320). Powyższe uwagi odnoszą się także do toczącego się w trybie nieprocesowym postępowania wieczystoksięgowego (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2010 r. I CSK 73/10). Konkludując, stwierdzenie, że sprawa została już prawomocnie osądzona, a w konsekwencji, że istnieją podstawy do odrzucenia nowego wniosku o wpis, wymagało ustalenia, że w obu sprawach identyczne są strony i kwestia poddana pod osąd, a nadto, że chodzi o ten sam przedmiot rozstrzygnięcia - ukształtowany na tych samych podstawach faktycznych i prawnych. Jak wynika z akt ksiąg wieczystych (...) Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniami z 16 września 2014 r. ( (...) i (...)) rozpatrzył wniosek (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. o zmianę wpisu hipoteki łącznej w kwocie 12.000.000 zł poprzez pomniejszenie jej wysokości o 5.655.907,27 zł i wpisanie hipoteki w tej kwocie na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w W.. Przedmiotem rozpatrywanego obecnie wniosku z 3 sierpnia 2015 r. jest natomiast żądanie zmiany tej samej hipoteki przez pomniejszenie jej o kwotę 5.655.907,27 zł połączone z żądaniem wpisania hipoteki umownej łącznej w wysokości 5.655.907,27 zł na rzecz Funduszu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.. Porównanie treści wyżej przytoczonych wniosków nie pozwala na uznanie ich za identyczne. O ile rzeczywiście takie same były zgłoszone w obu wnioskach żądania w części dotyczącej zmiany wysokości wpisanej hipoteki łącznej, to już w pozostałej części wnioskodawcy domagali się wpisów o innej treści, a mianowicie wpisania hipoteki łącznej w kwocie 5.655.907,27 zł na rzecz innych podmiotów. Różniły się także podstawy faktyczne i prawne postulowanych wpisów w tej części, gdyż wniosek w sprawie niniejszej opierał się na m.in. na twierdzeniu, że hipoteka w kwocie 5.655.907,27 zł przysługuje Funduszowi (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S., podczas gdy podstawą wniosku oddalonego postanowieniem z 16 września 2014 r. ( (...) i (...)) było twierdzenie, że beneficjentem hipoteki w takiej kwocie jest (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w W.. Jednocześnie w okolicznościach sprawy zasadnym jest przyjęcie, że w/w żądania, objęte w obu wypadkach jednym wnioskiem (zmniejszenia wysokości wpisanej hipoteki i jednoczesnego wpisania hipoteki na rzecz wnioskodawcy), były ze sobą nierozerwalnie związane (drugie jest konsekwencją pierwszego). Wobec powyższego ocena, czy zachodzi tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia odnosić się musi do porównywanych wniosków, jako całości. Z przytoczonych powyżej uwag wynika, iż dla przyjęcia stanu powagi rzeczy osądzonej w konkretnej sprawie koniecznym jest jednoznaczne stwierdzenie m.in. tożsamości przedmiotowej obu spraw. Tożsamość roszczeń zachodzi zaś, kiedy sąd ma w obu sprawach orzec o tym samym, dysponując tymi samymi faktami, które mają spowodować ocenę tego samego żądania i kiedy rozstrzygnięcie jednej ze spraw oznacza rozstrzygnięcie także drugiej (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2013 r., III CSK 43/13 LEX nr 1427740). Odnosząc to odpowiednio do postępowania wieczystoksięgowego, należało wykluczyć stan powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu wywołanym wnioskiem w niniejszej sprawie, jak trafnie, choć z inną argumentacją, uczynił to Sąd Rejonowy. Brak było bowiem podstaw do stwierdzenia tożsamości roszczeń, skoro istniała różnica pomiędzy treścią wnioskowanych wpisów oraz tylko częściowo pokrywały się podstawy faktyczne i prawne obu wniosków. Sąd Okręgowy podzielił natomiast podniesione w obu apelacjach zarzuty mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenia art.

§ 2k.p.c.

poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu identyfikacji nabytej przez wnioskodawcę wierzytelności w oparciu o inne dowody, niż tylko treść i forma wniosku, dołączone do wniosku dokumenty oraz treść księgi wieczystej. W celu wykazania swojego uprawnienia wnioskodawca Fundusz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. do wniosku o wpis w księdze wieczystej złożonego w dniu 3 sierpnia 2016 r. dołączył, jako podstawę wpisu, oryginał umowy przelewu wierzytelności z dnia 22 lipca 2014 r., kopię zaświadczenia z dnia 13 sierpnia 2012 r. o spłacie kwoty 5.655.907,27 zł przez (...) Spółkę z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. na rzecz DZ Bank (...) am (...) Spółka Akcyjna Oddział w Polsce oraz poświadczoną kopię umowy poręczenia z dnia 26 lipca 2006 r. wraz z jej późniejszymi aneksami. O ile zgodzić się można z Sądem I instancji, że dołączone do wniosku dokumenty mogą być podstawą ustalenia, że (...) Spółka z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. w wyniku częściowego zaspokojenia wierzyciela hipotecznego (...) Bank (...) SA z siedzibą w W., którego następcą prawnym jest (...) Bank (...) (...) Spółka Akcyjna Oddział w P., wszedł - z mocy art. 518 § 1 pkt. 1 k.c.– do wysokości dokonanej zapłaty, tj. kwoty 5.655.907,27 zł, w prawa zaspokojonego wierzyciela, to nie wynika z nich w sposób niewątpliwy, że beneficjentem tej konkretnej wierzytelności jest aktualnie wnioskodawca. W uzasadnieniu wniosku (pismo przewodnie - k. 1935) Fundusz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. twierdził, iż w/w wierzytelność nabył od poręczyciela na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 22 lipca 2014 r., jednakże twierdzenie to nie znajduje potwierdzenia w treści tej umowy, złożonej wraz z wnioskiem. Trafnie apelujący podnoszą, iż ze złożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jedynie, iż przedmiotem powoływanej umowy był przelew m.in. wierzytelności (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej wobec (...) S.A. na kwotę 7.900.621,66 zł oraz na kwotę 2.982.003,34 zł – wyszczególnionych w załączniku nr (...) do tej umowy, jednakże bez wskazania tytułu czy podstawy tych wierzytelności. W ocenie Sądu Okręgowego, a wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie sposób w takiej sytuacji stanowczo stwierdzić, że w/w umową z 22 lipca 2014 r. wnioskodawca nabył wierzytelność wobec uczestnika postępowania w kwocie 5.655.907,27 zł z tytułu spłaty przez (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej części kredytu, którego był poręczycielem. Nie daje do tego wystarczającej podstawy brak zaprzeczenia takiemu twierdzeniu wnioskodawcy i jego poprzednika przez dłużnika we wcześniejszych stadiach postępowania toczących się na skutek innych wniosków – szczególnie, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że istnieje podstawa do dokonania żądanego wpisu, zaś uczestnicy postępowania nie mają obowiązku podejmowania obrony. Bierność uczestników w zakresie zgłaszania określonych twierdzeń czy też kwestionowania twierdzeń wnioskodawcy nie może zatem prowadzić do ustalenia, że podstawa do wpisu istnieje, szczególnie, gdy złożone przy wniosku dokumenty – jak w tej sprawie – budzą co do tego wątpliwości. Wnioskowanie Sądu Rejonowego i oparta na nim wykładnia umowy cesji z 22 lipca 2014 roku odwołujące się do stanowisk uczestników poprzednich postępowań udokumentowanych w aktach tej samej księgi wieczystej nie tylko nie usuwają tych wątpliwości, ale również – jak trafnie wskazują apelujący – naruszają przepisy postępowania, w tym w szczególności art.

§ 2k.p.c..

Przepis ten ogranicza kognicję sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jedynie do badania treści i formy wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów i treści księgi wieczystej. Badanie treści wniosku polega na sprawdzeniu, czy wniosek został złożony przez osobę do tego legitymowaną i czy przytoczone we wniosku okoliczności mogą być podstawa dokonania wpisu o żądanej treści, badanie formy polega na ocenie, czy wniosek spełnia wymogi formalne, badanie zaś treści księgi wieczystej odnosi się do ujawnionego w niej stanu prawnego. Nie budzi zatem wątpliwości, że Sąd Rejonowy, czyniąc ustalenia w tej sprawie w oparciu o materiał znajdujący się wprawdzie w aktach księgi wieczystej, ale niepodlegający zaliczeniu do żadnej z w/w kategorii, naruszył art.

§ 2k.p.c..

Z przytoczonych względów Sąd Okręgowy uznał, że brak możliwości zweryfikowania w oparciu o załączone do wniosku dokumenty, że wnioskodawca faktycznie nabył od poręczyciela (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej konkretną wierzytelność, z którą wiąże on swoje uprawnienie do zmiany wpisu hipoteki, stanowi przeszkodę do dokonania wpisu zgodnie z wnioskiem. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie wymagało korekty przez uchylenie wpisu i oddalenie wniosku - na podstawie art. 386 § 1 w zw. z art. 626 9 k.p.c.. Sąd I instancji uznał, wobec powyższego, że zbędnym, bo przedwczesnym, było w tej sprawie zajmowanie stanowiska w pozostałych kwestiach podniesionych w apelacji, a w szczególności dotyczących zastosowania prawa materialnego. Na podstawie art. 385 k.p.c. oddaleniu podlegała natomiast apelacja Prokura Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą we W. w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądem Rejonowym wobec braku podstaw do odstąpienia od obowiązującej w postępowaniu nieprocesowej reguły ponoszenia przez jego uczestników kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Na tej samej zasadzie (art. 520 §1 k.p.c.) orzeczono również o kosztach postępowania apelacyjnego. Szukaj: Filtry Historia zmian Spis Treści Powiązane dokumenty

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.