Wobec tego powodowi nie przysługuje roszczenia regresowe względem pozwanych. Nawet gdyby uznać, że powód był zobowiązany do dokonania zapłaty na rzecz podwykonawcy na podstawie art.
k.c., to nadal nie przysługuje mu roszczenie regresowe względem pozwanych, ponieważ powód nie wykazał, aby na skutek wypłaty środków na rzecz podwykonawcy poniósł szkodę. Powód nie wykazał bowiem, aby dokonał wypłaty wynagrodzenia na rzecz pozwanych w części, w jakiej owo wynagrodzenie dotyczyło robót wykonanych przez podwykonawcę. Niezależnie od tego część ze środków wypłaconych przez powoda podwykonawcy została zapłacona w sposób niezgodny z kontraktem. Mechanizm wypłaty środków na rzecz podwykonawcy został określony w S. 4.4 (
statuujący odpowiedzialność solidarną inwestora i wykonawcy jest przepisem o charakterze bezwzględnie obowiązującym. W konsekwencji postanowienia umowne nie mogą modyfikować przesłanek powstania odpowiedzialności solidarnej Zamawiającego i Wykonawcy za wykonane przez podwykonawcę prace budowlane. Jeżeli zostały spełnione warunki w postaci wyrażenia zgody przez inwestora oraz wykonanie prac przez podwykonawcę, to przesłanki warunkujące powstanie odpowiedzialności solidarnej inwestora zostały spełnione. W konsekwencji niesłuszne jest stanowisko pozwanych uzależniające powstanie roszczenia regresowego od akceptacji faktur podwykonawcy przez Wykonawcę. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności inwestora wyznaczony został zapisami umowy podwykonawczej, a w konsekwencji powód zobowiązany był do wypłaty wynagrodzenia na rzecz B. Sp. z o.o. w wysokości wynikającej z wniosku podwykonawcy. W piśmie procesowym z dnia 24 maja 2016 r. (k. 644-655) pozwani podtrzymali stanowiska zaprezentowane w odpowiedziach na pozew. Dodatkowo podnieśli, że samo uczestnictwo w procesie inwestycyjnym nie przesądza o rodzaju zawartej umowy. Nie sposób uznać, że zawarta umowa podwykonawcza, której przedmiotem było wykonanie usług polegających na skropieniu emulsją asfaltową warstw konstrukcyjnych nawierzchni jest umową o dzieło, a w konsekwencji nie może być także uznana za umowę o roboty budowlane. Pozwanych łączyła z (...) Sp. z o.o. umowa o świadczenie usług, do której zastosowanie będzie miał art. 750 k.c. Wobec tego powoda – jako inwestora – nie obciążał obowiązek zapłaty wynagrodzenia, a w konsekwencji pozwani nie mają obowiązku zwrotu tego wynagrodzenia, gdyż zostało ono wypłacone na wyłączne ryzyko powoda. Pozwani podtrzymali również swoje argumenty co do niewykazania przesłanek roszczenia powoda względem pozwanych określonych w Subklauzuli 4.4 (
Kodeksu cywilnego i udokumentuje zasadność takiego żądania fakturą zaakceptowaną przez Wykonawcę i dokumentami potwierdzającymi wykonanie i odbiór fakturowanych robót, Zamawiający zapłaci na rzecz Podwykonawcy kwotę będącą przedmiotem jego żądania. Zapłata Podwykonawcy żądanej kwoty zostanie dokonana w walucie, w jakiej rozliczana jest umowa między Wykonawcą a Podwykonawcą. Zamawiający po zapłaceniu należności bezpośrednio dla Podwykonawcy według zasady solidarnej odpowiedzialności wynikającej z art
k.c., będzie miał prawo potrącić kwotę równą tej należności z wierzytelności Wykonawcy względem Zamawiającego, zgodnie z zapisami Subkiauzuli 2.5 [Roszczenia Zamawiającego]. Umowy z Podwykonawcami, które zawierać będzie Wykonawca działający jako Konsorcjum, zawierane będą w imieniu i na rzecz wszystkich uczestników Konsorcjum”. Na podstawie Szczególnych Warunków Kontraktu na końcu Subklauzuli 4.4 dodano zapisy: „Umowa z Podwykonawcą będzie zawierać następujące postanowienia:
i udokumentuje zasadność takiego żądania fakturą zaakceptowaną przez zlecającego i dokumentami potwierdzającymi wykonanie i odbiór fakturowanych robót, Zamawiający zapłaci na rzecz wykonawcy kwotę będącą przedmiotem jego żądania (…).” (§ 16 ust. 12). „W przypadku nie zapłacenia przez zlecającego wynagrodzenia wykonawcy za wykonane przez wykonawcę roboty, Zamawiający zapłaci wykonawcy żądaną kwotę wynagrodzenia, jednakże nie wyższą niż kwota wynikająca z obmiaru robót wykonanych przez wykonawcę, zatwierdzonego przez Inżyniera Kontraktu, przy cenach jednostkowych zawartych w kosztorysie ofertowym zlecającego stanowiącym część oferty. ( Aneks nr (...) z 24.08.2012 r. do umowy nr (...)– k. 232-233). Na etapie zatwierdzania podwykonawców przez Zamawiającego umowy z podwykonawcami analizowane były najpierw przez personel Inżyniera Kontraktu (Inżyniera Rezydenta), do którego Wykonawca przesyłał wnioski o zatwierdzenie podwykonawców. Następnie Inżynier Kontraktu przesyłał do Kierownika Projektu opinię o podwykonawcy. Kierownik Projektu rekomendował podwykonawcę do zatwierdzenia Dyrekcji Oddziału (...), która podejmowała w tym zakresie decyzję. ( zeznania świadków na rozprawie z dnia 13 września 2016 r.: P. B. – k. 685-686, A. S. – k. 686-686v., M. Ł. – k. 687v.-688). Kierownik Projektu na przedmiotowym kontrakcie pismem z dnia 12 października 2012 r. poinformował (...) Sp. z o.o., że po wystąpieniu Inżyniera Rezydenta Zamawiający w oparciu o Subklauzulę 3.1 i uzyskaną opinię Inżyniera według Subklauzuli 4.4 uzgadnia podwykonawcę (...) Sp. z o.o. zgodnie z umową podwykonawczą nr (...) z dnia 8 sierpnia 2012 r. i Aneksem nr (...), dotyczącymi wykonania skropień międzywarstwowych. ( pismo Kierownika Projektu z 12.10.2012 r. – k. 234). Roboty wynikające z przedmiotowej umowy podwykonawczej polegały na skropieniu poszczególnych warstw konstrukcyjnych tworzących jezdnię drogi. Ze względu na fakt, iż jezdnia składa się z kilku warstw bitumicznych oraz z kruszywa, każdą z nich należało skleić za pomocą emulsji asfaltowej. Emulsja składa się m.in. z wody oraz asfaltu. Po wyparowaniu wody z emulsji asfaltowej tworzy się warstwa sczepna, która staje się integralną częścią konstrukcji nawierzchni. Skropienie emulsją powoduje, że poszczególne warstwy tworzące jezdnię w sposób prawidłowy związują się, dzięki czemu wzrasta trwałość jezdni. Producentem emulsji asfaltowej wykorzystywanej do robót była spółka (...). ( zeznania świadków na rozprawie z dnia 13 września 2016 r.: M. S. – k. 683v.-684v., W. M. – k. 684v.-685,T. L. – k. 686v.-687v.). (...) Sp. z o.o. zrealizowała na przedmiotowej inwestycji na podstawie powyższej umowy roboty w zakresie skopień międzywarstwowych jezdni emulsją asfaltową. Terminy skropień były uzgadnianie pomiędzy pełnomocnikami B. a (...) Sp. z o.o. i (...) Sp. z o.o. Po wykonaniu każdego skropienia były sporządzane Dzienne protokoły odbioru prac, podpisywane przez przedstawicieli spółek (...) a K. Polska i B.. Protokoły te zostały potwierdzone przez przedstawicieli Wykonawcy – Dyrektora Kontraktu i kierownika robót. Dwa razy w miesiącu wystawiane były zbiorcze zestawienia wykonanych prac i w oparciu o nie podwykonawca wystawiał Wykonawcy faktury VAT, przesyłane listem poleconym do Wykonawcy. Wykonawca nie kwestionował nigdy ilości i jakości robót wykonanych przez spółkę (...). Żadna z wystawionych przez podwykonawcę faktur nie została zwrócona przez Wykonawcę. Podwykonawca nie uzyskał płatności za trzy ostatnie faktury VAT wystawione za usługę skropienia na rzecz B. a (...) Sp. z o.o., tj. faktury: 1) nr (...) z 17 października 2012 r. na kwotę 63.923,25 zł, 2) nr (...) z 31 października 2012 r. na kwotę 163.233,92 zł, 3) nr (...) z 30 listopada 2012 r. na kwotę 1.418,25 zł. ( Dzienne protokoły odbioru prac – k. 248-257, w/w faktury VAT – k. 254, 260-262, zeznania świadków na rozprawie z dnia 13 września 2016 r.: M. S. – k. 683v.-684v., W. M. – k. 684v.-685, A. Z. – k. 685, T. L. – k. 686v.-687v.). Wobec braku zapłaty należności z w/w faktur przez Wykonawcę B. Sp. z o.o. pismem z dnia 27 lutego 2013 r. zwróciła się do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad o zapłatę kwoty 228.581,42 zł w ramach odpowiedzialności solidarnej inwestora z art.
k.c. ( pismo z 27.02.2013 r. – k. 258). Wypłaty należności podwykonawców poprzedzane były procesem weryfikacji przez (...) wniosków podwykonawców o płatność solidarną. W tym celu (...) sprawdzała najpierw, czy dokumenty dotyczące danego podwykonawcy wpłynęły do Inżyniera Kontraktu lub zespołu Kierownika Projektu. Jeżeli takie dokumenty znajdowały się w posiadaniu Inżyniera Kontraktu lub Kierownika Projektu i podwykonawca wykonywał roboty na inwestycji, to nawet jeśli nie był formalnie zatwierdzony był traktowany jako podwykonawca zatwierdzony w sposób milcząc lub dorozumiany. Następnie Zamawiający sprawdzał, czy Tabela (...) Rozliczeniowych z kontraktu głównego odpowiada kwotom żądanym podwykonawcę. Zdarzało się, że Zamawiający dokonywał przeliczenia wartości robót podwykonawcy według stawek z kontraktu głównego i zmniejszenia płatności dla podwykonawcy. Po pozytywnej weryfikacji, Kierownik Projektu przygotowywał wniosek o płatność i kierował go do Dyrektora Oddziału. Po akceptacji Dyrektora Oddziału wniosek o wypłatę na rzecz podwykonawcy kierowany był do realizacji. ( zeznania świadków na rozprawie z dnia 13 września 2016 r.: P. B. – k. 685-686, A. S. – k. 686-686v.). Pismem z dnia 11 czerwca 2013 r. Kierownik Projektu zwrócił się do Wydziału Księgowo - (...) o wypłacenie ze środków Krajowego Funduszu Drogowego kwoty 228.581,42 zł brutto zatwierdzonemu podwykonawcy (...) Sp. z o.o. tytułem solidarnej odpowiedzialności inwestora. (...) wypłaciła podwykonawcy kwotę 228.581,42 zł w dniu 9 sierpnia 2013 r. ( pismo Kierownika Projektu z 11.06.2013 r. – k. 264, potwierdzenie realizacji wniosku o wypłatę ze środków (...) – k. 265. W dniu 30 lipca 2013 r. Zamawiający wystawił B. a (...) Sp. z o.o. notę księgową nr (...) obejmującą wypłaconą na rzecz (...) Sp. z o.o. kwotę 228.581,42 zł z tytułu zapłaty za faktury nr (...), (...) i (...). W nocie tej Zamawiający wezwał Wykonawcę do zapłaty w/w kwoty w terminie 7 dni od daty doręczenia noty. Notę doręczono spółce (...) a K. Polska w dniu 2 sierpnia 2013 r. ( nota księgowa nr (...) – k. 266, zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 267). Pismem z dnia 6 lutego 2014 r. Zamawiający w oparciu o Subklauzule 2.5 i 4.4 Warunków Kontraktu złożył do Wykonawcy roszczenie związane z brakiem płatności na rzecz podwykonawców za prace wykonane na przedmiotowym kontrakcie. Zamawiający wskazał, że na podstawie art. 647
wynoszą na dzień 31 grudnia 2013 r. 27.379.929,83 zł. Na powyższą kwotę składa się również należność wynikająca z noty księgowej o nr (...). Pismo jednocześnie stanowiło wezwanie do zapłaty powyższej kwoty w terminie 7 dni od otrzymania pisma. Pismo zostało doręczone spółce (...) a K. Polska 21 lutego 2014 r. ( pismo (...) z 19.02.2014 r. – k. 279-281, zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 282-283). Pismem z dnia 28 marca 2014 r. Zamawiający poinformował Wykonawcę o kolejnych płatnościach dokonanych na rzecz podwykonawców, które powiększyły kwotę zadłużenia Wykonawcy względem Zamawiającego do kwoty 27.997.235,92 zł. Powyższe pismo stanowiło jednocześnie wezwanie do zapłaty powyższej kwoty. Wezwanie doręczono B. a (...) Sp. z o.o. 2 kwietnia 2014 r. ( pismo (...) z 28.03.2014 r. – k. 284, zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 285-286). Zamawiający w dniu 16 maja 2014 r. złożył Wykonawcy oświadczenie o kompensacie wzajemnych wierzytelności Zamawiającego z tytułu wypłat na rzecz podwykonawców objętych notami księgowymi na kwotę łączną 28.000.636,51 zł z wierzytelnościami Wykonawcy z faktur na kwotę 5.133.877,48 zł, na mocy którego wzajemne wierzytelności umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej. W oświadczeniu wymieniono również notę księgową nr (...) – na 10 pozycji, a wartość poprzedzających ją not księgowych przekraczała kwotę należności wzajemnych Wykonawcy objętych potrąceniem. Oświadczenie o kompensacie zostało doręczone B. a (...) Sp. z o.o. w dniu 6 czerwca 2014 r. ( oświadczenie o kompensacie z 16.05.2014 r. – k. 287, zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 288-289). B. a (...) Sp. z o.o. zmieniła nazwę na (...) Sp. z o.o. (odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS nr (...) – k. 378-381). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów. Sąd dał wiarę obiektywnym dowodom z wymienionych dokumentów, jako że nie budziły one wątpliwości, co do ich autentyczności i nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Sąd uznał za wiarygodne zeznania wszystkich przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków: M. S., W. M., A. Z., P. B., A. S., T. L.. Świadkowie ci potwierdzili fakty dotyczące wykonywania przez spółkę (...) na przedmiotowej inwestycji robót w zakresie skropień międzywarstwowych korpusu drogi na podstawie umowy zawartej z pozwanymi, braku zastrzeżeń pozwanych co do jakości i ilości robót wykonanych przez tę spółkę, procedur zatwierdzania podwykonawców i weryfikacji wniosków podwykonawców o zapłatę wynagrodzenia w ramach odpowiedzialności solidarnej przez Zamawiającego oraz wypłaty przez powoda należności spółki (...) za wykonane na przedmiotowej inwestycji roboty. Zeznania świadków korespondowały wzajemnie ze sobą i z dowodami z dokumentów, składając się wraz nimi na spójną i logiczną całość obrazującą opisany wyżej stan faktyczny, a zatem były wiarygodne. Sąd zważył, co następuje: Oceniając roszczenia dochodzone pozwem należy w pierwszym rzędzie wskazać, że zgodnie z art.
zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Analiza przepisu art.
prowadzi do wniosku, że do powstania odpowiedzialności solidarnej inwestora i generalnego wykonawcy wobec podwykonawcy potrzebne jest spełnienie dwóch warunków: 1) zawarcie przez wykonawcę z podwykonawcą umowy, której przedmiotem jest wykonanie robót budowlanych, przy czym wymagana jest forma pisemna umowy pod rygorem nieważności ( art.
), 2) wyrażenie przez inwestora zgody na zawarcie tej umowy ( art.
). Umowa z podwykonawcą spełnia warunki umowy podwykonawczej w rozumieniu art.
, jeżeli prace zrealizowane przez podwykonawcę prowadzić będą do wykonania danego obiektu, stanowiąc część składową finalnego rezultatu, to jest gdy rezultat świadczenia podwykonawcy stał się składnikiem świadczenia wykonawcy wobec inwestora w ramach umowy o roboty budowlane, przy czym w sensie prawnym umowa taka może zostać zakwalifikowana także jako umowa o dzieło. Okolicznością usprawiedliwiającą nałożenie na podstawie art.
na inwestora obowiązku zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy jest zrealizowanie części świadczenia wykonawcy na rzecz inwestora kosztem podwykonawcy. (por. orz. SN z 17.10.2008 r., I CSK 106/08, Biul. SN 2009/3/9, Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 25.04.2014 r., I ACa 244/14, LEX nr 1563514, Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 03.07.2014 r., I ACa 242/14, LEX nr 1509109). Zgoda inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą może być wyrażona w sposób bierny (pasywny) oraz czynny (aktywny). Wyrażenie zgody w sposób bierny objawia się brakiem zgłoszenia na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącej wykonania robót określonych w umowie lub projekcie ( art.
). Wyrażenie zgody w sposób czynny może nastąpić w sposób wyraźny pisemnie lub ustnie albo poprzez inne zachowanie inwestora, które w sposób dostateczny ujawnia jego wolę ( art. 60 k.c. ), w tym poprzez czynności faktyczne (w sposób dorozumiany), np. przez tolerowanie podwykonawcy na placu budowy, dokonywanie wpisów w jego dzienniku budowy, odbieranie od niego robót oraz dokonywanie podobnych czynności. Przepis art.
nie wiąże ponoszenia przez inwestora solidarnej z wykonawcą odpowiedzialności wobec podwykonawcy z uprzednim przedstawieniem inwestorowi przez wykonawcę umowy z podwykonawcą, ale wiąże tę odpowiedzialność z faktem wykonywania robót budowlanych przez podwykonawcę. Ustawodawca zakłada, że jeżeli inwestor wyraża zgodę w sposób czynny, to wie co robi i nie jest już potrzebny żaden mechanizm obronny. Czas wyrażenia zgody przez inwestora jest obojętny, ponieważ art.
nie formułuje żadnych temporalnych ograniczeń w tym zakresie. Przy zgodzie czynnej brak jest zatem podstaw do uzależniania jej wyrażenia od przedstawienia inwestorowi umowy oraz od tego, aby zgoda ta musiała być wyrażona uprzednio, tj. przed wykonaniem umowy przez podwykonawcę. Zgoda inwestora może mieć zatem charakter następczy, a więc może być wyrażona także post factum, w tym także już po wykonaniu całości umowy przez podwykonawcę. (vide orz. SN z 04.02.2011 r., III CSK 152/10, LEX nr 1102865, z 27.06.2012 r., III CSK 298/12, LEX nr 1365675 i z 18.06.2015 r., III CSK 370/14, LEX nr 1745820). Przenosząc powyższe założenia na grunt niniejszej sprawy należy w pierwszym rzędzie wskazać, że umowa zawarta w dniu 8 sierpnia 2012 r. pomiędzy B. a K. Polska Sp. z o.o. (lidera konsorcjum wykonawczego) a (...) Sp. z o.o. spełniała warunki umowy podwykonawczej w opisanym wyżej znaczeniu. Przedmiotem tej umowy było wykonanie przez spółkę (...) robót polegających na skropieniu emulsją asfaltową warstw konstrukcyjnych jezdni budowanego odcinka autostrady. Roboty te stanowiły element procesu technologicznego budowy drogi i były konieczne do połączenia kilku warstw konstrukcyjnych składających się na korpus drogi. To świadczenie podwykonawcy przybierało zatem materialny efekt składający się na budowę odcinka autostrady objętego kontraktem a w konsekwencji składało się na rezultat świadczenia Wykonawcy wobec inwestora w ramach kontraktu głównego, stając się częścią realizowanej inwestycji drogowej. Wniosek taki jest tym bardziej oczywisty jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że wśród elementów rozliczeniowych w Kosztorysie Ofertowym Wykonawcy znajdowały się również pozycje w postaci oczyszczenia i skropienia warstw asfaltowych emulsją asfaltową i oczyszczenia i skropienia warstwy kruszywa łamanego stabilizowanego mechanicznie emulsją asfaltową (poz. 52 i 53 Kosztorysu Ofertowego nr 2 – k. 437). Zarzuty podnoszone w tym zakresie przez pozwanych nie zasługiwały zatem na uwzględnienie. (...) Sp. z o.o. została też zaakceptowana przez powoda (inwestora), jako podwykonawca na przedmiotowej inwestycji. Wskazuje na to treść pisma Kierownika Projektu (przedstawiciela Zamawiającego) z dnia 12 października 2012 r., w którym spółka (...) została poinformowana o jej akceptacji jako podwykonawcy w zakresie robót objętych umową podwykonawczą z dnia 8 sierpnia 2012 r. Treść tego pisma wskazuje, że Zamawiający wyraził zgodę na zawarcie przedmiotowej umowy z podwykonawcą w sposób wyraźny czynny, aczkolwiek forma wyrażenia tej zgody, tj. czy inwestor wyraził ją wyraźnie – na piśmie lub ustnie, czy przez przemilczenie (art.
k.c.), czy w sposób dorozumiany, nie miała znaczenia dla odpowiedzialności inwestora względem podwykonawcy. Jak już wskazano, na gruncie art.
k.c. zgoda inwestora na zawarcie umowy z podwykonawcą może być wyrażona w dowolnym momencie czasowym (nawet już po wykonaniu umowy podwykonawczej) oraz w dowolnej formie, w tym przez czynności konkludentne, z których wynika akceptacja inwestora dla danego podwykonawcy, za co może być uważany nawet sam fakt uznania roszczenia podwykonawcy o zapłatę jego wynagrodzenia i dokonanie zapłaty przez inwestora, w czym przejawia się chyba najbardziej dobitnie (poza akceptacją podwykonawcy w sposób czynny wprost) zgoda inwestora na wykonanie robót przez podwykonawcę na określonej inwestycji budowlanej. Ponadto, w ocenie Sądu, wykonawca robót budowlanych nie może powoływać się na brak zgody inwestora na zawarcie umowy z podwykonawcą w celu obrony przed roszczeniem inwestora o zwrot świadczenia wypłaconego podwykonawcy. Zgodnie z art. 375 § 1 k.c. dłużnik solidarny może się bronić zarzutami, które mu przysługują osobiście względem wierzyciela, jak również tymi, które ze względu na sposób powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom. Zarzut braku zgody inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy z podwykonawcą jest zarzutem osobistym inwestora. Niepodniesienie tego zarzutu przez inwestora w celu obrony przed roszczeniem podwykonawcy z art.
nie może szkodzić współdłużnikowi solidarnemu, jakim jest wykonawca robót budowlanych (art. 371 k.c.). Wobec tego wykonawca nie może podnosić w ogóle takiego zarzutu w jego relacjach z inwestorem. Nie mogły odnieść zamierzonego skutku również zarzuty pozwanych podważające wypłatę dokonaną przez powoda na rzecz podwykonawcy z uwagi na brak zatwierdzenia przez Wykonawcę faktur wystawionych przez podwykonawcę. Przepis art.
dla powstania solidarnej z wykonawcą odpowiedzialności inwestora nie wymaga zatwierdzenia przez wykonawcę faktur podwykonawcy, lecz wykonania robót przez podwykonawcę. W rozpatrywanej sprawie nie ulegało wątpliwości, że roboty budowalne objęte fakturami przedstawionymi do zapłaty powodowi zostały wykonane przez (...) Sp. z o.o. Do wniosku o płatność solidarną skierowanego do powoda podwykonawca dołączył potwierdzone przez przedstawicieli generalnego wykonawcy Dzienne protokoły odbioru robót, które dowodzą wykonania robót objętych fakturami. Fakt wykonania takich robót przez podwykonawcę znalazł również potwierdzenie w zeznaniach świadków i nie był nigdy kwestionowany przez Wykonawcę (pozwanych). Stworzenie w ramach umowy generalnego wykonawcy z inwestorem wymogu uzyskiwania przez podwykonawcę zatwierdzenia faktur przez wykonawcę prowadziłoby w wielu wypadkach do niemożliwości uzyskania przez podwykonawcę zapłaty od inwestora. Dlatego wskazywany wcześniej zapis Subklauzuli 4.4 (e) Warunków Kontraktu nie może w żaden sposób wpływać na odpowiedzialność inwestora względem podwykonawcy i być podstawą do odmowy wypłaty wynagrodzenia podwykonawcy, gdyż stałoby to w sprzeczności z warunkami odpowiedzialności inwestora wynikającymi z przywołanego przepisu. W rezultacie wykonawca nie może skutecznie podnosić w tym zakresie przeciwko inwestorowi żadnych zarzutów z powołaniem się na takie zapisy łączącego ich kontraktu. Nie mieli racji pozwani zarzucając powodowi, że zapłacił należności podwykonawcy w nadmiernej wysokości (powyżej stawek jednostkowych z kontraktu głównego), niezgodnie z postanowieniem zawartym w § 6 ust. 13 umowy podwykonawczej. Przepis art. 647
w zw. z art. 376 k.c., po spełnieniu świadczenia na rzecz podwykonawcy inwestor, jako współdłużnik solidarny, ma własne roszczenie regresowe wobec współodpowiedzialnego solidarnie wykonawcy. Zapłata wynagrodzenia podwykonawcy przez inwestora na podstawie art.
stanowi zaspokojenie cudzego długu, przez co inwestor nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty na mocy art. 518 § 1 pkt. 1 k.c. i wstępuje w prawa zaspokojonego wierzyciela. ( tak też SN w orz. z 17.02.2011 r., IV CSK 293/10, LEX nr 1111016 i Sąd Apelacyjny w Warszawie w orz. z 24.02.2015 r., I ACa 1240/14, LEX nr 1659147). Przepis art. 518 k.c. przewiduje ustawowe wstąpienie osoby trzeciej w prawa zaspokojonego wierzyciela, czyli tzw. subrogację ustawową (cessio legis). Osobą trzecią odpowiedzialną osobiście za cudzy dług jest przede wszystkim poręczyciel, który płacąc ten dług na podstawie art. 518 § 1 pkt 1 k.c. z mocy prawa nabywa wierzytelność przysługującą wierzycielowi od dłużnika głównego. Przez zapłatę cudzego długu, o której mowa w art. 518 § 1 pkt 1 k.c. , należy rozumieć również wykonanie własnego zobowiązania, z którego wynika odpowiedzialność za cudzy dług. ( K. Kaczanowski, Glosa do uchwały SN z dnia 16.07.1997 r. III CZP 22/97, LEX nr 31154). Taki charakter ma odpowiedzialność inwestora na podstawie art.
Treść stosunków prawnych nawiązanych w związku z wykonaniem obiektu przewidzianego w umowie o roboty budowlane rozstrzyga, kto w ostatecznym rozliczeniu winien ponieść ciężar zapłaty wynagrodzenia należnego poszczególnym podmiotom. W zależności od stanu faktycznego danej sprawy należy między innymi uwzględnić przy tym kwoty zapłacone przez inwestora. Dlatego inwestor płacący w ramach art.
wynagrodzenie podwykonawcy, który faktycznie wykonał roboty na danej inwestycji, nabywa na podstawie art. 518 § 1 pkt. 1 k.c. przeciwko wykonawcy wierzytelność o zwrot zapłaconej sumy. Nabyta w ten sposób wierzytelność może być przedstawiona do potrącenia z wierzytelnościami wzajemnymi wykonawcy lub w inny sposób dochodzona przez inwestora od wykonawcy, o czym rozstrzyga ostatecznie treść stosunku prawnego, którego przedmiotem jest wykonanie określonego obiektu budowalnego. Formuła art. 376 k.c. , odwołująca się do „treści istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego”, jest na tyle elastyczna, że pozwala rozstrzygnąć poszczególne przypadki, z uwzględnieniem ich specyfiki. Na gruncie przywołanych wyżej regulacji art. 518 § 1 k.c. w zw. z art. 647
powstaje wtedy tylko, gdy po stronie inwestora zaistnieje szkoda rozumiana jako uszczerbek majątkowy wywołany podwójnym spełnieniem tego samego świadczenia na rzecz podwykonawcy i na rzecz wykonawcy robót budowlanych. Powód nie musiał wykazywać tu szkody, gdyż nie wywodził swojego roszczenia z tytułu odpowiedzialności odszkodowawczej za niewykonanie lub nienależyte wykonania zobowiązania, o której mowa w art. 471 k.c. (choć brak zapłaty należności podwykonawcy stanowił naruszenie obowiązków kontraktowych przez pozwanych). Podstawa roszczenia powoda wynikała z art. 518 § 1 pkt. 1 k.c. , ze względu na spełnienie świadczenia w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej, za realizację którego (zgodnie z przepisem art. 647 k.c. i postanowieniami umownymi) byli odpowiedzialni pozwani. Warunkiem domagania się przez powoda zwrotu świadczenia spełnionego za pozwanych była w tym przypadku sama zapłata należności podwykonawcy w warunkach art.
, bez konieczności wykazywania szkody. W kontrakcie głównym, w którym wskazano na uprawnienie Zamawiającego do dochodzenia należności wypłaconych podwykonawcom poprzez ich potrącenie z wierzytelnościami Wykonawcy względem Zamawiającego (Subklauzula 4.4 lit. e Warunków Kontraktu), strony nie zastrzegły obowiązku wykazywania poniesienia szkody przez Zamawiającego. Dlatego dochodząc roszczenia regresowego przeciwko pozwanym powód nie musiał udowadniać przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanych. Tym niemniej nie ulega wątpliwości, że fakt zapłacenia przez powoda wynagrodzenia podwykonawcy, z którym powoda nie łączył żaden stosunek umowny, wywołał po stronie powoda szkodę majątkową w wysokości równej dokonanej zapłacie. Powód spełnił bowiem świadczenie pieniężne, do którego nie byłby zobowiązany, gdyby pozwani wywiązali się ze swych zobowiązań wobec podwykonawcy płacąc należne mu wynagrodzenie. Dokonanie przez inwestora zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy na podstawie art.
nie jest przy tym powiązane z uiszczeniem wynagrodzenia wykonawcy za ten sam zakres robót na podstawie umowy o roboty budowlane łączącej inwestora z wykonawcą. Zobowiązanie inwestora wobec obu tych podmiotów ma samodzielny charakter, przez co zrealizowanie przez inwestora obowiązku wynikającego z art.
nie pozbawia wykonawcy prawa do dochodzenia wynagrodzenia od inwestora. Z tych wszystkich przyczyn pozwani obowiązani są zapłacić powodowi solidarnie kwotę 228.581,42 zł. Oprócz wskazanej sumy należności głównej powodowi należą się również odsetki ustawowe z tytułu opóźnienia w jej zapłacie przez pozwanych. Stosownie do art. 481 § 1 i 2 k.c. , za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, a jeżeli strony nie oznaczyły z góry stopy odsetek, należą się odsetki ustawowe. Termin zapłaty wskazanej sumy nie był oznaczony przez strony, ani nie wynikał z właściwości zobowiązania, zatem świadczenie to powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu pozwanych do zapłaty (art. 455 k.c.). Rację mieli pozwani, że doręczenie pozwanemu B. a (...) Sp. z o.o. noty księgowej nr (...), które nastąpiło w dniu 2 sierpnia 2013 r., nie mogło postawić wierzytelności powoda dochodzonej pozwem w stan wymagalności, bowiem wierzytelność tak wówczas nie istniała, skoro wypłata środków podwykonawcy nastąpiła dopiero w dniu 9 sierpnia 2013 r. Powód skutecznie wezwał pozwanych do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem dopiero pismem z dnia 19 lutego 2014 r., w którym wyznaczył Wykonawcy termin 7 dni liczony od doręczenia wezwania do zapłaty żądanej kwoty, a które zostało doręczone B. a (...) Sp. z o.o. (liderowi konsorcjum) w dniu 21 lutego 2014 r. Wyznaczony termin do zapłaty upłynął bezskutecznie w dniu 28 lutego 2014 r., zatem pozwani znaleźli się w opóźnieniu w zapłacie tejże należności 1 marca 2014 r. Stąd też należało zasądzić od pozwanych odsetki od należności głównej od dnia 1 marca 2014 r., a nie od dat wcześniejszych wskazywanych przez powoda. Z uwagi na zmianę brzmienia przepisu art. 481 § 2 k.c. z dniem 1 stycznia 2016 r., wprowadzoną ustawą z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1803), zasądzone odsetki od dnia 1 stycznia 2016 r. należało określić jako „odsetki ustawowe za opóźnienie”. Mając na uwadze opisane okoliczności Sąd orzekł jak w pkt. I i II sentencji wyroku na podstawie powołanych przepisów. Orzekając o kosztach postępowania w pkt. III sentencji wyroku Sąd włożył solidarnie na pozwanych obowiązek zwrotu powodowi kosztów postępowania, kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik sporu wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. oraz regułą z art. 105 § 2 zd. 1 k.p.c. , w myśl której na współuczestników sporu odpowiadających solidarnie co do istoty sprawy sąd włoży solidarny obowiązek zwrotu kosztów. Powód uległ tylko co do niewielkiej części swego żądania (co do części odsetek od należności głównej) zatem należało włożyć na pozwanych obowiązek zwrotu powodowi wszystkich kosztów postępowania (art. 100 zd. 2 k.p.c.). Koszty te stanowi wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powoda w wysokości 7.200 zł, ustalonej na podstawie § 6 pkt. 7 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 461), które należało zasądzić na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, stosownie do art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1150). Nieuiszczone w niniejszej sprawie koszty sądowe w postaci opłaty od pozwu, od uiszczenia której powód był zwolniony (11.430 zł) oraz należności tłumacza za tłumaczenie dokumentów (1.000,90 zł) i należności świadka z tytułu kosztów podróży (108 zł), wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa wyniosły łącznie 12.538,90 zł. Ze względu na wynik sprawy Sąd w pkt. IV sentencji wyroku nakazał pobrać tę sumę solidarnie od pozwanych na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 623).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.