dokumentami wystawionymi przez Spółdzielnię, wartość wpłat dokonanych na udziały członkowskie posiadane przez poprzedniczkę prawną powódki w miesiącu rozliczeniowym (...) wynosiła 1.785.475,94 zł. Wskazała, że powódka wzywała pozwaną do zapłaty ww. kwoty oraz pismem z 21 października 2014 r. złożyła wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Do zawarcia ugody nie doszło. Wskazała, że pozwana uchyla się od obowiązku zwrotu kwoty stanowiącej równowartość wpłat na udziały. Jedyna korespondencja, jaką powódka posiada od pozwanej po wystąpieniu ze Spółdzielni, to nota księgowa i wezwanie do zapłaty skierowane do poprzedniczki prawnej powódki – (...) Sp. oo. z siedzibą w G., opiewające na kwotę 909.586,51 zł tytułem kary za zerwanie umowy kontraktacyjnej. Żądanie przez pozwaną ww. kwoty z tytułu kary umownej powódka uznała za bezzasadne. Wskazała, że (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. jako członek Spółdzielni zawarła z pozwaną w dniu 31 stycznia 2006 r. umowę kontraktacyjną na dostawę mleka nr (...). Umowa kontraktacyjna przewidywała w § 8 ust. 2 prawo do żądania przez Spółdzielnię kary pieniężnej w razie zerwania przez (...) sp. z o.o. jako producenta warunków ww. umowy. Prawo do żądania kary umownej zostało jednak wyłączone w przypadku przekazania przez producenta gospodarstwa wraz z kwotą mleczną, o ile nowy producent niezwłocznie, ale nie później niż w terminie jednego miesiąca, zawarł umowę ze Spółdzielnią. Wskazała, że taka sytuacja miała miejsce w sprawie. (...) sp. o.o. zbyła bowiem gospodarstwo wraz z kwotą mleczną na rzecz W. G.
art. 624 § 1 k.c. Wskazała, że nota obciążeniowa została wystawiona przez pozwaną w dniu 28 czerwca 2007 r. (k. 2-11). Pozwana Spółdzielnia (...) w G. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu według spisu, a w przypadku jego niezłożenia według norm przepisanych, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu podniosła, że powódka nie wykazała, aby ona lub jej poprzednicy prawni byli kiedykolwiek członkami pozwanej Spółdzielni. Powódka lub inne spółki jako poprzednicy prawni nie składali deklaracji o przestąpieniu do Spółdzielni, ani nie byli do niej przyjmowani uchwałą stosowanego organu. Wskazała przy tym, że deklaracja uzupełniająca pochodzi od osoby nieupoważnionej do reprezentowania wskazanej w niej spółki. Przyznała, że pozwana błędnie traktowała (...) sp. z o.o. w G. jako członka Spółdzielni, co skutkowało tym, że były dokonywane potrącenia na poczet udziałów w wysokości wskazanej przez powódkę w pozwie. Wysokość kwoty potrąconej na poczet udziałów uznała jako bezsporną. Ponadto zgłosiła zarzut potrącenia kwoty 1.245.211,47 zł (na którą składała się kwota główna 909.586,51 zł oraz kwota odsetek do dnia 13.07.2010 r. 335.624,96 zł) z tytułu kary umownej za zerwanie umowy kontraktacyjnej przez producenta bez wypowiedzenia. Wskazała, że poprzedniczka prawna powódki zaprzestała dostaw mleka z dniem 24 listopada 2006 r. bez wypowiedzenia, co skutkuje obowiązek zapłaty kary umownej w wysokości 3-miesięcznej wypłaty za mleko. Wbrew twierdzeniom powódki nie zaszły przy tym przesłanki zwalniające z zapłaty tej kary. Z przedłożonych do pozwu dokumentów nie wynika bowiem, że poprzedniczka prawna powódki sprzedała W. G.
2 umowy producent zobowiązany był do posiadania lub dzierżawienia Indywidualnej Ilości Referencyjnej mleka dla dostawcy hurtowego przyznanej na podstawie decyzji Dyrektora (...). W myśl § 3 ust. 1 producent zobowiązał się do dostarczania do Spółdzielni całości wyprodukowanego w gospodarstwie mleka. W § 8 strony umowy ustaliły, że każda ze stron ma prawo rozwiązać umowę za wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec danego roku kalendarzowego, w którym oświadczenie o wypowiedzeniu zostało doręczone drugiej stronie z zastrzeżeniem, iż doręczenie wypowiedzenia nie może nastąpić później niż do dnia 30 września danego roku kalendarzowego. Zerwanie przez producenta warunków umowy kontraktacyjnej z naruszeniem ww. trybu wypowiedzenia powodowało obciążenie producenta karą pieniężną w wysokości trzymiesięcznej wpłaty za mleko sprzedane przez producenta jako średnia z ostatnich trzech miesięcy. W umowie wskazano, że nie dotyczy to przypadku przekazania gospodarstwa wraz z kwotą mleczną, o ile nowy producent niezwłocznie, nie później niż w ciągu miesiąca zawrze umowę ze Spółdzielnią (k. 112-115). W dniu 25 września 2006 r. W. G.
umowy została ona zawarta na czas nieokreślony i obowiązywała od dnia jej podpisania przez strony. W myśl § 3 ust. 1 producent zobowiązał się do dostarczania do Spółdzielni całości wyprodukowanego w gospodarstwie mleka (k. 124-127). Umową z 24 listopada 2006 r. (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. zawarła z W. G.
zapisami umowy zawartej między Spółką a W. G.
wydrukami dotyczącymi rozliczenia za mleko z (...) sp. z o.o. K. średnia cena bruttu za dostawę mleka wynosiła za (...) – 311.633,58 zł, za 10/2006 r. – 315.435,25 zł, za 11/2006 r. – 282.517,68 zł (k. 215-217) – łącznie 909.586,43 zł. Pismem z 4 lipca 2007 r. Spółdzielnia (...) w G. wezwała (...) sp. z o.o. w G. do zapłaty kwoty 909.589,51zł z tytułu kary umownej za zerwanie umowy kontraktacyjnej na dostawy mleka w terminie do 13 lipca 2007 r. (k. 133). Pismem z 13 lipca 2007 r. (...) sp. z o.o. w G. w odpowiedzi na ww. wezwanie odmówiła spełnienia żądanego świadczenia (k. 135). Pismem z 22 listopada 2007 r. (...) sp. z o.o. w G. złożyła oświadczenie o wystąpieniu ze Spółdzielni (...) w G.. Jednocześnie wniosła o wypłatę udziałów, zwrot wkładów i ewentualnych należności, które przysługują (...) sp. z o.o. z tytułu członkostwa (k. 33).
członek może wystąpić ze Spółdzielni z końcem każdego roku kalendarzowego za pisemnym wypowiedzeniem, złożonym na 30 dnia przed końcem roku kalendarzowego. W myśl § 13 ww. statutu udziały byłego członka, jak również zwrot wpłat przekraczających udziały obowiązkowe (na żądanie członka) wypłaca się na podstawie zatwierdzonego sprawozdania finansowego tego roku, w którym członek przestał należeć do Spółdzielni lub złożył wniosek o zwrot wpłat przekraczających udziały obowiązkowe. Wypłata następuje do 31 marca, po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym nastąpiło zatwierdzenie sprawozdania finansowego za rok ustalania członkostwa. Zarząd w porozumieniu z Radą Nadzorczą, przy uwzględnieniu sytuacji ekonomicznej Spółdzielni, może ustalić zasady wcześniejszej wypłaty udziałów – jednorazowo lub w ratach. W § 13 ust. 2 przewidziano, że Spółdzielnia może potrącić przy wypłacie udziałów roszczenia wzajemne bez względu na termin ich wymagalności (k. 35-61). Na dzień 8 lipca 2003 r. (...) sp. z o.o. posiadała zadeklarowanych udziałów 360, wpłaconych 433 co stanowiło kwotę 1.094.132,04 zł (k. 65). Wartość wpłat dokonanych na udziały członkowskiego (...) sp. z o.o.w G. ( Gospodarstwo (...)) w miesiącu rozliczeniowym (...) wynosiła 13.714,43 zł (suma wpłat na udziały za miesiąc rozliczeniowy listopad 2006 r.) oraz 1.771.761,51 zł (suma wpłat na udziały za poprzednie miesiące) (k. 67). Suma wpłat potrąconych na udziały członkowskie na dzień 31.12.2006 r. wyniosła łącznie 1.785.475,94 zł i po tym dniu nie dokonywano już potrąceń na udziały (k. 203). Sprawozdanie finansowe Spółdzielni za 2007 r. zostało zatwierdzone na mocy uchwały nr (...)z dnia 30 czerwca 2008 r. (k. 63). Pismem z 19 czerwca 2009 r. (...) sp. z o.o. w P. zwróciła się do Spółdzielni (...) w G. o udzielenie wyjaśnień w jakim terminie nastąpi zwrot wpłat dokonanych na udziały w Spółdzielni (k. 69). Pismem z 28 sierpnia 2009 r. Spółdzielnia wezwała (...) sp. z o.o. w P. do zapłaty kwoty 909.586,51 zł wraz z odsetkami od dnia 14 lipca 2007 r. do dnia zapłaty z tytułu kary umownej za zerwanie umowy kontraktacyjnej bez wypowiedzenia w terminie do 7 września 2009 r. (k. 139). Pismem z 3 września 2009 r. (...) sp. z o.o. w P. odmówiła spełnienia żądnego świadczenia (k. 141). Pismem z 11 marca 2013 r. (...) sp. z o.o. w P. wezwała Spółdzielnię do zapłaty w terminie 10 dni od otrzymania wezwania kwoty 1.785.475,96 zł z tytułu zwrotu wpłat dokonanych na udziały w Spółdzielni (k. 73-74, 75, 76). Pismem z 13 maja 2013 r. (...) sp. z o.o. w P. wezwała Spółdzielnię do złożenie w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania do złożenia na piśmie oświadczenia o istnieniu po stronie Spółdzielni zobowiązania względem Spółki w kwocie 1.785.475,96 zł oraz braku jakichkolwiek roszczeń Spółdzielni względem Spółki z tytułu kary umownej w wysokości 909.586,51 zł (k. 78-81, 82, 83). W dniu 24 października 2014 r. (...) sp. z o.o. złożyła do Sądu wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Pomiędzy stronami nie doszło do zawarcia ugody (k. akta sygn. V GCo 151/14). Pismem z 1 czerwca 2015 r. Spółdzielnia złożyła (...) sp. z o.o. w P. oświadczenie o potrąceniu z roszczeniem Spółki z tytułu zwrotu kwot wpłaconych na poczet udziałów kwoty 1.245.211,47 zł z tytułu kary umownej za zerwanie umowy kontraktacyjnej wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi do dnia 13 lipca 2010 r. (k. 209, 2010, 211). W dniu 11 sierpnia 2015 r. Spółdzielnia (...) w G. uiściła na rzecz (...) sp. z o.o. w P. kwotę 618.802,64 zł, w tym kwotę 540.264,47 zł tytułem zwrotu wartości kwot wpłaconych na udziały członkowskiego i kwotę 78.538,17 zł tytułem odsetek liczonych do tej kwoty od dnia 1 kwietnia 2014 r. do dnia 10 sierpnia 2015 r. (k. 341). Tego samego dnia dokonała także zapłaty kwoty 118,41 zł tytułem odsetek za dzień 11 sierpnia 2015 r. (k. 342). Na rozprawie w dniu 7 października pełnomocnik powódki cofnął powództwo w zakresie kwoty 540.264,47 zł i odsetek od tej kwoty (k. 345v). Pełnomocnik pozwanej wyraził zgodę na cofnięcie powództwa (k. 346). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: deklarację członkowską (k. 31), wypowiedzenie (k. 33), statut SM (...) w G. (k. 35-61), uchwałę nr 2/2008 z dnia 30.06.2008 r. (k. 63), zaświadczenie (k. 65), wydruk paska wypłat (k. 67), pism i wezwań kierowanych przez powódkę i pozwaną w ramach prowadzonej korespondencji w przedmiocie zgłaszanych wobec siebie roszczeń (k. 69,, 73-74, 78-81, 133, 125, 139, 141, ), odpisów KRS (k. 85-108), umowy kontraktacyjnej (k. 12-115, 124-127), umowy zbycia (...) mleka (k. 117-122), noty księgowej (k. 131), zaświadczenia (k. 203), uchwał (k. 204- 208), oświadczenia o potrąceniu (k. 209), poleceń przelewów (k. 212-214), pasków wypłat (k. 215-217), zaświadczenia (k. 218), pisma dyrektora (...) i decyzji (k. 228-230), deklaracji członkowskiej (k. 246), odpisów z RH (k. 248-250), raportu o stanie spółki (k. 252-262), sprawozdania (k. 264-269), umowy sprzedaży stada (k. 271-276), umowy sprzedaży rzeczy ruchomych (k. 278-286), wniosków o zatwierdzenie umowy (k. 289-291), umowy dzierżawy (k. 293-317, 509-518), aneksu do umowy dzierżawy (k. 329-336), polecenia przelewu (k. 341, 342), rejestrów dostaw mleka (k. 357-362, 407-409), oświadczenia (k. 368), decyzji (k. 379), zakresu czynności pracownika (k. 569571), zaświadczenia (k. 572), informacji z SM w G. (k. 581), rozliczenia czynszu dzierżawnego i faktur (k. 588-591), informacji z (...) (k. 593), informacji z SM (...) (k. 604), częściowo zeznań świadka J. J.
ww. dokumentami wartość wpłat dokonanych na udziały członkowskie (...) sp. z o.o. w G. ( Gospodarstwo (...)) w miesiącu rozliczeniowym listopad 2006 r. wynosiła 13.714,43 zł, wartość wpłat na udziały członkowskie za poprzednie miesiące wynosiła 1.771.761,51 zł. Łącznie suma wpłat na udziały członkowskie na dzień wystawienia zaświadczenia wynosiła 1.785.475,94 zł, czyli była równa kwocie objętej żądaniem. Kwota ta nie była kwestionowana przez pozwaną (odpowiedź na pozew k. 198). Ponadto
zaświadczeniem wystawionym przez pozwaną na dzień 31 grudnia 2006 r. suma wpłat potrąconych na udziały członkowskie wyniosła 1.785.475,94 zł i po tym dniu nie dokonywano już potrąceń (k. 2013 ). Ostatecznie wysokość kwot wpłaconych i potrąconych na poczet udziałów członkowskich dla poprzedniczki prawnej powódki była bezsporna (pismo procesowe powódki k. 236 punkt 3). Pozwana zgłosiła zarzut przedawnienie roszczenia powódki (k. 198).
art. 26 § 1 ww. ustawy udział byłego członka wypłaca się na podstawie zatwierdzonego sprawozdania finansowego za rok, w którym członek przestał należeć do spółdzielni. Sposób i terminy wypłaty określa statut.
1 Statutu Spółdzielni (...) w G. udziały byłego członka, jak również zwrot wpłat przekraczających udziały obowiązkowe (na żądanie członka) wypłaca się na podstawie zatwierdzonego sprawozdania finansowego tego roku, w którym członek przestał należeć do Spółdzielni lub złożył wniosek o zwrot wpłat przekraczających udziały obowiązkowe. Wypłata następuje do 31 marca, po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym nastąpiło zatwierdzenie sprawozdania finansowego za rok ustalania członkostwa. Zarząd w porozumieniu z Radą Nadzorczą, przy uwzględnieniu sytuacji ekonomicznej Spółdzielni, może ustalić zasady wcześniejszej wypłaty udziałów – jednorazowo lub w ratach (k. 41). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt I CSK 535/13 stwierdził, że termin wymagalności świadczenia obejmującego zwrot równowartości udziałów określa statut, jednak nie może być on wcześniejszy od chwili zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego za rok, w którym członek spółdzielni wystąpił z żądaniem, o ile jego udziały nie zostały przeznaczone na pokrycie strat spółdzielni. Również w uzasadnieniu uchwały z dnia 15 marca 1995 r., III CZP 26/95 (OSNC 1996, nr 6, poz. 95) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zobowiązanie spółdzielni (obejmujące zwrot równowartości udziałów) powstaje z chwilą określoną w statucie. Z ww. przepisów oraz stanowiska Sądu Najwyższego wynika, że określając termin wymagalności świadczenia obejmującego zwrot równowartości udziałów należy mieć na uwadze datę zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego oraz postanowienia statutu. Powódka wystąpiła ze Spółdzielni pismem z 22 listopada 2007 r. (k. 33). Bezspornie sprawozdanie finansowe Spółdzielni za 2007 r. zostało zatwierdzone na mocy uchwały nr 2/2008 z dnia 30 czerwca 2008 r. (k. 63). Mając na uwadze treść ww. § 13 ust. 1 statutu Spółdzielni, wypłata równowartości wpłat dokonanych na udziały powinna nastąpić do 31 marca, po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym nastąpiło zatwierdzenie sprawozdania finansowego za rok ustalania członkostwa, czyli do 31 marca 2014 r. Dlatego Sąd Okręgowy ustalił, że roszczenie o zwrot równowartości wpłat na udziały po stronie powódki stało się wymagalne w dniu 1 kwietnia 2014 r.
art. 29 § 1 Ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze roszczenia o wypłatę udziałów, udziału w nadwyżce bilansowej oraz z tytułu zwrotu wkładów albo ich równowartości pieniężnej ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat. Roszczenie powódki nie uległo zatem przedawnieniu. Termin przedawnienia jej roszczenia upłynie z dniem 1 kwietnia 2017 r. Podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia był zatem bezzasadny. Mając powyższe na uwadze roszczenie powódki o zapłatę kwoty 1.785.475,94 zł z tytułu zwrotu równowartości wpłat dokonanych na udziały członkowskie było oczywiste i co do jego wysokości bezsporne. Pozwana nie kwestionowała kwot wpłat i potrąceń na udziały poprzedniczki prawnej powódki, a podniesiony przez nią zarzut przedawnienia nie zasługiwał na uwzględnienie. Pozwana zgłosiła natomiast zarzut potrącenie przysługującej jej wobec powódki wierzytelności na kwotę 1.245.211,47 zł z tytułu kary umownej za zerwanie przez poprzedniczkę prawną powódki umowy kontraktacyjnej. Podała, że na kwotę tę składa się kwota główna 909.586,51 zł oraz kwota 335.624,96 zł z tytułu odsetek liczonych do 13 lipca 2010 r. Pozwana roszczenie wobec powódki zapłaty ww. kwoty wywodziła z zapisów umowy kontraktacyjnej na dostawy mleka zawartej w dniu 31 stycznia 2006 r. z (...) sp. z o.o. będącej poprzedniczką prawną powódki. Podnosiła, że umowa kontraktacyjna przewidywała obowiązek zapłaty kary w wysokości 3-miesięcznej wypłaty za mleko w wypadku zerwania umowy przez producenta bez wypowiedzenia. Poprzedniczka prawna powódki zaprzestała dostaw mleka z dniem 24 listopada 2006 r. bez wypowiedzenia, co skutkowało obowiązkiem zapłaty kary umownej. Podała, że nie zaszedł przy tym zwalniający od kary umownej przypadek przekazania gospodarstwa rolnego następcy, ponieważ z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby poprzedniczka prawna powódki sprzedała W. G.
wezwaniem do zapłaty) i przedawniło się z upływem 2-letniego terminy ustalonego na podstawie art. 624 § 1 k.c. (pozew k.8-10, pismo procesowe k. 241-243). Skoro roszczenie powódki nie budziło wątpliwości należało ocenić zgłoszony przez pozwaną w procesie zarzut potrącenia. Sąd Okręgowy mając na względzie całokształt materiału dowodowego w sprawie doszedł do przekonania, że powództwo jedynie częściowo podlegało uwzględnieniu, gdyż zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwaną codo zasady okazał się skuteczny. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgłoszenie zarzutu potrącenia jest środkiem obrony pozwanego i nie może być traktowane jako równoznaczne z dochodzeniem roszczenia. Istota zarzutu potrącenia polega na żądaniu oddalenia powództwa w całości lub w części z powołaniem się na okoliczność, że roszczenie objęte żądaniem pozwu wygasło wskutek potrącenia (wyr. SN z 14.1.2009 r., IV CSK 356/08, L., zob. też m.in. wyr. SA w Warszawie z 28.9.2011 r. VI ACa 407/11, niepubl.). Natomiast potrącenie jako instytucja prawa cywilnego (art. 498-505 k.c.) funkcjonuje w zasadzie na obszarze regulowanym przez prawo prywatne, obejmującym stosunki prawne, w których obie strony występują w podwójnej roli wierzyciela i dłużnika.
art. 498 § 1 k.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Z powyższego przepisu wynika, że aby mogło dojść do potrącenia muszą istnieć dwie przeciwstawne wierzytelności. Innymi słowy dwie osoby muszą być względem siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami. Ich wierzytelności mogą pochodzić z różnych tytułów prawnych. Obie wierzytelności powinny spełniać wymagania jednorodzajowości w zakresie przedmiotu świadczenia. Dopuszczalne jest potrącenie wierzytelności pieniężnych oraz dotyczących "rzeczy tej samej jakości oznaczonych tylko co do gatunku". Kolejną przesłanką potrącenia – przy przyjęciu, że mamy do czynienia z potrąceniem umownym – jest wymagalność wierzytelności potrącającego. Chociaż z treści art. 498 k.c. możnaby wnosić, że przesłankę wymagalności odnosi się do obu wierzytelności, to powszechnie przyjmuje się, że tylko wierzytelność potrącającego, czyli strony aktywnej, powinna być wymagalna. Ograniczenie warunku wymagalności tylko do wierzytelności strony aktywnej znajduje uzasadnienie w samej konstrukcji potrącenia. Potrącenie jest bowiem równoznaczne z przymusowym zaspokojeniem wierzytelności przysługującej osobie, która składa oświadczenie woli, a egzekucja wierzytelności niewymagalnej nie może być prowadzona. Dokonując potrącenia strona płaci równocześnie swój dług, a skoro według art. 457 k.c. termin spełnienia świadczenia w razie wątpliwości poczytuje się za zastrzeżony na korzyść dłużnika, to co do zasady nie ma przeszkód, aby zobowiązany spłacił dług przed terminem. Dlatego potrącenie z wierzytelnością jeszcze niewymagalną jest dopuszczalne, wystarczy aby wobec potrącającego istniała oraz aby świadczenie mogło być spełnione. Dłużnik nie może więc sprzeciwić się ściągnięciu wymagalnego długu powołując się na to, że jego wierzytelność wzajemna wobec wierzyciela egzekwującego jest jeszcze niewymagalna (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2005 r., III CK 90/05, Lex nr 187036). Wykonanie prawa potrącenia polega na złożeniu drugiej stronie oświadczenia o charakterze prawokształtującym (art. 499 zd. 1 k.c.), którego skutkiem, niezależnym od woli uprawnionego do wierzytelności objętej potrąceniem, jest umorzenie się obydwu wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej (art. 498 § 2 k.c.) ze skutkiem czasowym określonym w art. 499 zd. 2 k.c. tj. od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Oświadczenie o potrąceniu może być złożone w dowolnej formie. Co oczywiste, podstawowym warunkiem jego skuteczności jest, aby z treści oświadczenia w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, jaka wierzytelność przedstawiona została do potrącenia. Oświadczenie o potrąceniu wzajemnej wierzytelności pozwana skierowała do powódki przed wytoczeniem powództwa, w piśmie z 1 czerwca 2015 r., które zostało doręczone powódce 5 czerwca 2015 r. (k. 209, 210). W oświadczeniu o potrąceniu pozwana wyraźnie określiła wierzytelność przedstawioną do potrącenia pod względem rodzajowym i wartościowym. Pozwana swoje roszczenie wobec powódki wywodziła z umowy kontraktacyjnej z dnia 31 stycznia 2006 r. Bezspornie Spółdzielnia (...) w G. oraz (...) sp. z o.o. zawarła w dniu 31 stycznia 2006 r. umowę kontraktacyjną na dostawy mleka (umowa k. 112-115). Podstawa żądania zapłaty kary umownej wynikała z § 8 ww. umowy kontraktacyjnej,
którym każda ze strona ma prawo rozwiązać niniejszą umowę za wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec danego roku kalendarzowego, w którym oświadczenie o wypowiedzeniu zostało doręczone drugiej stronie, z zastrzeżeniem iż doręczenie wypowiedzenia nie może nastąpić później niż do dnia 30 września danego roku kalendarzowego. Zerwanie przez producenta warunków umowy z naruszeniem trybu wypowiedzenia powoduje obciążenie producenta karą pieniężną w wysokości trzymiesięcznej wypłaty za mleko sprzedane przez producenta, jako średnia z ostatnich trzech miesięcy. Strony zastrzegły zatem karę umowną na wypadek zerwania warunków umowy. Jednym z warunków przewidzianym w § 3 pkt 1 było dostarczanie do Spółdzielni całości wyprodukowanego w gospodarstwie mleka. Spółka mogła nie wykonywać tego zobowiązania w przypadku wypowiedzenia umowy w sposób przewidziany w umowie, w przeciwnym przypadku zobowiązana była do zapłaty kary umownej. Obowiązek zapłaty kary umownej został wyłączony w sytuacji łącznego spełnienia dwóch warunków:
umowy została ona zawarta na czas nieokreślony i obowiązywała od dnia jej podpisania przez strony. W myśl § 3 ust. 1 producent zobowiązał się do dostarczania do Spółdzielni całości wyprodukowanego w gospodarstwie mleka (k. 124-127). Chronologicznie zatem, W. G.
treścią zawartej umowy pozwana Spółdzielnia podpisując umowę z W. G.
definicją gospodarstwa rolnego zawartą w art. 55 3 k.c., za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Nie powinno budzić także wątpliwości, że obok gruntów, w celu prawidłowego korzystania i prowadzenia na nich działalności rolniczej, konieczne są także inne składniki, takie jak budynki lub ich części, np. dom z działką siedliskową, budynki gospodarcze, magazyny, silosy, urządzenia i inwentarz, np. maszyny rolnicze, zwierzęta, a także prawa związane z prowadzeniem gospodarstwa, np. umowy ubezpieczenia, kontraktacji. Przyjmuje się, że koniecznym i niezbędnym składnikiem każdego gospodarstwa rolnego jest grunt rolny (postanowienie SN z 7 maja 1997 r., II CKN 197/97, LexisNexis nr 8438831, „Wokanda" 1997, nr 9, s. 9). Ponadto w realiach sprawy gospodarstwo rolne należy potraktować jako określoną działalność. Należy je zatem rozumieć jako celowo zorganizowany zespół ludzi, ziemi i innych środków produkcji, którego zadaniem jest wytwarzanie produktów rolnych przez uprawę roślin i chów zwierząt. Gospodarstwo rolne należy zatem definiować poprzez kategorię czynników produkcji rolnej. W gospodarstwie rolnym nastawionym na hodowlę bydła mlecznego i produkcję mleczną należy uznać, że niezbędnymi elementami gospodarstwa rolnego jest nie tylko celowo zorganizowany, mający własne kierownictwo zespół ludzi, ale przede wszystkim ziemi i pozostałych środków produkcji, który zajmuje się produkcją zwierzęcą i przetwórstwem rolnym. Nie można mówić o istnieniu gospodarstwa rolnego poza ww. tworzącymi je składnikami. W przeciwnym razie nie spełniałoby ono celów produkcji rolnej, które dane gospodarstwo realizuje. Z materiału zebranego w sprawie wynika, że (...) sp. z o.o. nie dokonała sprzedaży na rzecz W. G.
zeznaniami świadka J. J.
którym kara umowna stanowi równowartość trzymiesięcznej wypłaty za mleko sprzedane przez producenta jako średnia z ostatnich trzech miesięcy. Bezspornie powódka zaprzestała dostaw mleka do Spółdzielni z dniem 24 listopada 2006 r., czyli należało brać pod uwagę wypłaty za mleko za wrzesień, październik i listopad 2006 r. Na okoliczność obliczenia wysokości kary umownej pozwana przedłożyła uchwałę nr 9/06 zarządu SM dotyczącą ustalenia ceny za mleko ze skupu od dnia 01.01.2006 r. (k. 207), polecenia przelewów (k. 212-214), paski wypłat (k. 215-217), zaświadczenie o potrąconych Spółce kwot z należności za mleko (k. 218), pismo dyrektora (...) (k. 228), decyzje (k. 229, 230). Powódka podniosła, że pozwana ww. dokumentami nie wykazała prawidłowości naliczenia kary umownej. W szczególności nie przedłożyła faktur dokumentujących sprzedaż mleka w ww. okresie przez powódkę, stanowiących podstawę obliczenia kary umownej. Podniosła, że pozwana przedłożyła wyłącznie dokumenty wewnętrzne i potwierdzenia przelewów wypłat wynagrodzenia. Uwidocznione tam kwoty nie składają się na wskazaną wysokość kary umownej (k. 242). Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska powódki. Analiza przedłożonych przez pozwaną dokumentów doprowadziła do przekonania, że kara umowna co do kwoty głównej została naliczona właściwie.
poleceniami przelewów wystawionymi na rzecz (...) sp. z o.o. K. wyniosło za 09/2006 r. – 296.505,70 zł, za 10/2006 r. – 292.493,61 zł, za 11/206 r. – 259.818,50 zł (k. 212-214) – łącznie 848.817,81 zł. Ponadto,
zaświadczeniem o potrąconych Spółce kwot z należności za mleko (k. 218), pismem dyrektora (...) (k. 228) i decyzjami (k. 229, 230) pozwana uregulowała za (...) sp. z o.o. kwotę 24.243,21 zł tytułem opłaty w związku z przekroczeniem kwot mlecznych, którą to kwotę pozwana potrąciła z należności za mleko w miesiącu wrześniu, październiku i listopadzie. Dlatego kwotę tę należy doliczyć do kwoty 848.817,81 zł, co łącznie daje kwotę 873.061,02 zł. Ponadto z pisma procesowego k. 340v wynika, że do tego trzeba jeszcze doliczyć kwotę 44.154,73 zł z tytułu potrąceń na udziały członkowskie. Łącznie wypłaty za mleka za ostatnie trzy miesiące przed zaprzestaniem dostaw mleka wynosiły 917.215,75 zł. Zgodnie natomiast z paskami wypłat za dostawy mleka średnie ceny brutto za dostawę mleka wyniosły za (...) – 311.633,58 zł, za 10/2006 r. – 315.435,25 zł, za 11/2006 r. – 282.517,68 zł (k. 215-217) – łącznie 909.586,51 zł (k. 215-217). Z ww. zestawienia kwot wynika, że kwoty wskazane na poleceniach przelewów łącznie z kwotami dokonanych potrąceń są niemal zbieżne z kwotami wskazanymi na paskach wypłat, które z kolei łącznie dają sumę równą przedstawionej przez pozwaną do potrącenia kwoty należności głównej z tytułu kary umownej. Dlatego nie sposób przyjąć, że pozwana nie wykazała wysokości kary umownej ani nie przedstawiała sposobu jej wyliczenia. Ponadto powódka do pozwu dołączyła pasek wypłat za listopada 2006 r. na kwotę 282.517,68 zł brutto przed potrąceniem (k. 67), a zatem był on identyczny z dowodem przedłożonym przez pozwaną. Powódka przedłożyła go jako dowód na ustalenie wysokości wpłat na udziały, a co za tym idzie nie kwestionowała wskazanych w nim kwot. Prawidłowość wyliczenia wysokości kary umownej wynika także z dalszych dokumentów przedłożonych przez pozwaną w postaci rejestrów dostaw za mleko (k. 357-362). Ponadto, jak wyjaśniła powódka faktury VAT za dostawy mleka nie zachowały się, jednak były one wystawiane na podstawie pasków wypłat, które z kolei generowane są z programu M. w oparciu o dane o dziennych dostawach mleka i badaniach jego parametrów (k. 368). Z przedłożonych dokumentów wynika, czego zresztą nie kwestionowała powódka, że Spółka dostarczała do Spółdzielni mleko w miesiącach wrzesień- listopada 2006 r. Spółka nigdy nie kwestionowała, że otrzymywała od Spółdzielni wynagrodzenie za dostawy, albo że wynagrodzenie to było za niskie w stosunku do ilości dostarczonego mleko. Spółdzielnia przedłożyła paski wypłat, z których co najmniej kwota należności za miesiąc listopada 2006 r. była bezsporna (powódka w pozwie powoływała się na dowód w postaci paska opiewającego na tożsame kwoty co pasek wypłat przedłożony przez pozwaną), pozwana przedstawiła sposób wyliczenia kary umownej i dostarczyła na tę okoliczność dowody. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu Okręgowego, sam brak dowodu w postaci faktur, nie podważa prawidłowości wyliczenia przez Spółdzielnię kary umownej na kwotę 909.586,51 zł. Rozważania pozwanej w tym zakresie były czysto hipotetyczne. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do zmniejszenia kary umownej. Możliwość żądania zmniejszenia kary umownej przewiduje art. 484 § 2 k.c.
tym przepisem, jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. Ustawodawca nie wskazał stanów faktycznych uzasadniających miarkowanie kary umownej, pozostawiając ich ustalenie uznaniu sędziowskiemu uwzględniającemu okoliczności konkretnej sprawy. Stosując instytucję miarkowania, sąd powinien mieć na względzie podstawowe funkcje kary umownej. Kara umowna stanowi sankcję cywilnoprawną na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Jej podstawową funkcją jest kompensacja, albowiem stanowi ona surogat odszkodowania za niewykonanie bądź też nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego i ma na celu naprawienie szkody poniesionej przez wierzyciela. Jednakże instytucja ta może także pełnić funkcję stymulacyjną oraz represyjną. Funkcja stymulacyjna kary umownej wyraża się w tym, iż zastrzeżenie kary umownej ma mobilizować dłużnika do prawidłowego wykonania zobowiązania. Dłużnik powinien liczyć się z koniecznością świadczenia kary umownej, w ustalonej przez strony wysokości, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. W tym aspekcie kara umowna służy zatem prewencyjnej ochronie interesów prawnych wierzyciela i jej celem jest wywarcie na dłużniku presji, żeby on swoje zobowiązanie wykonał w sposób należyty. Przenosząc powyższe na grunt sprawy Sąd uznał, że brak było podstaw do obniżenia zastrzeżonej kary umownej. Sąd dokonał oceny zasadności dokonania miarkowania kary umownej. Okoliczności niniejszej sprawy, a przede wszystkim wysokość zastrzeżonej kary umownej prowadzą do wniosku, iż zamiarem stron umowy było, aby kara umowna pełniła głównie funkcję stymulacyjną. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego powódka oraz jej poprzedniczki prawne prowadziły działalność w zakresie produkcji rolniczej, w tym bydła mlecznego, prowadzonej w kilku wydzielonych gospodarstwach między innymi w miejscowości K. i miejscowości B.. Spółka na podstawie umowy zawartej z pozwaną zobowiązała się do dostarczania całości wyprodukowanego przez siebie mleka. Nie wywiązanie się przez poprzedniczkę prawną powódki z umowy mogło zakłócić proces produkcji, a co za tym idzie zmniejszyć ilość wytwarzanych produktów i narazić pozwaną na szkody. Wpływ dostaw mleka przez poprzedniczkę prawną powódki na proces produkcyjny Spółdzielni był niewątpliwy, gdyż biorąc pod uwagę ilości dostarczanego mleka należało stwierdzić, że była one znaczącym producentem mleka. Dlatego też w ocenie Sądu zastrzeżenie kary umownej miało przede wszystkim na celu zmobilizowanie Spółki do wykonania zobowiązania, gdyż tylko wykonanie zobowiązania uchroniłoby pozwaną od negatywnych skutków finansowych. Skoro zatem cel ten nie został osiągnięty, powódkę winna obciążać kara umowna w pełnej wysokości. Ponadto zauważyć należy, iż obniżenie kary umownej uniemożliwiło by spełnienie funkcji kompensacyjnej kary. Niezależnie bowiem od tego, iż w przypadku zastrzeżonej przez strony kary umownej za dominującą należało uznać funkcję stymulacyjną, to nie można pominąć faktu, iż kara umowna pełni również rolę surogatu odszkodowania. W tym aspekcie powódka podnosiła, że Spółdzielnia faktycznie nie poniosła żadnej szkody, gdyż dostawy mleka nadal były realizowane przez nabywcę W. G.
danymi przekazanymi przez Spółdzielnią W.G. sprzedał w listopadzie 2006 r. 57.810 litrów mleka, a w grudniu 2006 r. 334.251 litrów mleka. Mleko to było odbierane z miejscowości K. (k. 530, k. 409).
wykazem dostaw mleka W. G.
art. 455 k.c. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. W konsekwencji stwierdzić należy, że roszczenie wynikające z zobowiązania bezterminowego, obejmującego zapłatę kary umownej, staje się wymagalne w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie. Spółdzielnia wystawiła notę obciążeniową z tytułu kary umownej na kwotę 909.586,58 zł w dniu 28 czerwca 2007 r. (k. 131). Jednak mając na uwadze, że pozwana wezwała (...) sp. z o.o. w G. do zapłaty ww. kwoty w terminie do 13 lipca 2007 r., (k. 133) to roszczenie z tytułu kary umownej stało się wymagalne w dniu 14 lipca 2007 r. Tak też wskazywała powódka (k. 243) i pozwana (k. 346v od 00:34:14 minuty). Ponadto
wydrukiem komputerowym przedstawionym przez pozwaną termin płatności kary umownej został oznaczony na 13 lipca 2007 r. (k. 211). Roszczenie pozwanej stało się zatem wymagalne w dniu 13 lipca 2007 r. Strona powodowała podnosiła, że wierzytelność z tytułu kar umownych przysługująca pozwanej uległa przedawnienia, a zatem podnosiła, że nie została spełniona ostatnia z przesłanek warunkujących dopuszczalność jej potrącenia.
art. 624 § 1 k.c. wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione - od dnia, w którym powinno było być spełnione. Regulacja ta dotyczy wyłącznie wzajemnych roszczeń producenta i kontraktującego, mających swe źródło w umowie kontraktacyjnej. Nie ma zatem zastosowania do przedawnienia roszczeń o należności z tytułu kary umownej, która uległa już zerwaniu. Dlatego roszczenie to podlega ogólnym regułom przedawnienia i jako powiązane z prowadzeniem przez strony działalności gospodarczej przedawnia się z upływem 3 lat,
art. 118 k.c. Ponieważ roszczenie Spółdzielni stało się wymagalne w dniu 14 lipca 2007 r., to termin przedawnienia upłynął z dniem 14 lipca 2010 r. Zwrócić należy jednak uwagę, że
art. 502 k.c. wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło. Z cytowanego przepisu wynika, że samo przedawnienie wierzytelności przedstawionej do potrącenia nie stoi na przeszkodzie dokonaniu potrącenia, to jest osiągnięcia skutku, a jakim mowa w art. 498 § 2 k.c. (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2015 r. I ACa 1449/14, Lex nr 1649251). Przywołany przepis łagodzi wymagania wynikające z art. 498 § 1 k.c., że do potrącenia nadają się tylko wierzytelności mające szansę realizacji w drodze przymusu prawnego. Dopuszcza on potrącenie wierzytelności już przedawnionych w chwili złożenia oświadczenia o potrąceniu, jeżeli w chwili, gdy powstał stan potrącalności przedawnienie jeszcze nie nastąpiło. Koreluje z tym art. 499 zd. 2 k.c. statuujący skutek wsteczny potrącenia od momentu, kiedy stało się możliwe. W związku z treścią art. 502 k.c. rozstrzygające znaczenie w rozumieniu tego przepisu ma okoliczność, czy wierzytelność nie uległa jeszcze przedawnieniu w chwili wystąpienia możliwości potrącenia. Możliwość ta następuje wówczas, gdy wystąpią kumulatywnie wszystkie przesłanki, jakie wymienia art. 498 § 1 k.c. (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2012 r., II CSK 314/11, LEX nr 1130158). Przy czym
powołanym wyżej stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 12 października 2005 r. (sygn. III CK 90/05) warunkiem dokonania potrącenia jest istnienie obu wierzytelności, a warunek wymagalności winien być spełniony tylko co do wierzytelności potrącającego. Sąd Okręgowy czynił już wyżej rozważania, które skutkowały przyjęciem, że wierzytelność powódki stała się wymagalna w dniu 1 kwietnia 2014 r., ale mając na uwadze że poprzedniczka prawna powódki wystąpiła ze Spółdzielni pismem z 22 listopada 2007 r. a sprawozdanie finansowe Spółdzielni za 2007 r. zostało zatwierdzone na mocy uchwały z dnia 30 czerwca 2008 r., należało przyjąć że wierzytelność powódki powstała z dniem 30 czerwca 2008 r. Wierzytelność pozwanej stała się wymagalna w dniu 14 lipca 2007 r. Dlatego począwszy od dnia 1 lipca 2008 r. potrącenie stało się możliwe, a w tej dacie wierzytelność pozwanej nie była jeszcze przedawniona. Co więcej nie była ona jeszcze przedawniona nawet przy przyjęciu stanowiska prezentowanego przez powódkę, iż uległa przedawnieniu z upływem 2-letniego terminu,
art. 624 § 1 k.c. Mając powyższe na uwadze nie budzi wątpliwości, że potrącenie dokonane przez stronę pozwaną było skuteczne i spowodowało wzajemne umorzenie do wysokości wierzytelności niższej (art. 498 § 2 k.c.), z tym że nie do kwoty 1.245.211,47 zł (na którą składała się kwoty główna w wysokości 909.586,51 zł i kwota odsetek 335.624,96 zł liczonych do 13 lipca 2010 r.), ale do kwoty 909.586,51 zł.
art. 499 zd. 2 k.c. oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Potrącenie stało się możliwe począwszy od dnia 1 lipca 2008 r., a w tej dacie odsetki we wskazanej przez pozwaną wysokości nie były jeszcze wymagalne. Dlatego powódka po dokonaniu potrącenia z kwotą 1.785.475,94 zł kwoty 909.586,51 zł, mogła jedynie żądać od pozwanej zapłaty kwoty 875.889,43 zł. Należało mieć jednak na względzie, że w dniu 11 sierpnia 2015 r. Spółdzielnia (...) w G. uiściła na rzecz (...) sp. z o.o. w P. kwotę 618.802,64 zł, w tym kwotę 540.264,47 zł tytułem zwrotu wartości kwot wpłaconych na udziały członkowskiego i kwotę 78.538,17 zł tytułem odsetek liczonych do tej kwoty od dnia 1 kwietnia 2014 r. do dnia 10 sierpnia 2015 r. (k. 341). Tego samego dnia dokonała także zapłaty kwoty 118,41 zł tytułem odsetek za dzień 11 sierpnia 2015 r. (k. 342). Na rozprawie w dniu 7 października pełnomocnik powódki cofnął powództwo w zakresie kwoty 540.264,47 zł i odsetek od tej kwoty (k. 345v). Pełnomocnik pozwanej wyraził zgodę na cofnięcie powództwa (k. 346). Mając powyższe na uwadze, że roszczenie powódki podlegało uwzględnieniu do kwoty 335.624,96 zł (875.889,43 zł - 540.264,47 zł stanowiącej równowartość wpłaconej przez pozwaną na rzecz powódki kwoty z tytułu zwrotu wartości kwot wpłaconych na udziały członkowskie). O tej kwoty Sąd zasądził odsetki ustawowe od 1 kwietnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. na mocy art. 481 k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty na mocy art. 481 k.c. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. Dlatego Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku. Z uwagi na cofnięcie powództwa w zakresie kwoty 540.264,47 zł i odsetek od tej kwoty przez powoda i wyrażenie na to zgody przez pozwanego, Sąd na mocy art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie II wyroku. W pozostałym zakresie powództwo należało oddalić jako bezzasadne (punkt III). O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., to jest na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy. Powódka żądała zasądzenia kwoty 1.785.475,94 zł. Żądanie powódki zostało uwzględnione do kwoty 875.889,43 zł (540.264,47 zł +335.624,96 zł). Dlatego powódka wygrała proces w około 50% i w takiej części należy się jej od pozwanej zwrot poniesionych przez nią kosztów procesu. Na koszty procesu należne powódce składała się połowa opłaty od pozwu tj. kwota 43.794,45 zł, koszty pełnomocnika ustalone na podstawie § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), tj. ustalone od kwoty 875.889,43 zł oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł – łącznie 51.011,45 zł. Dlatego Sąd orzekł jak w punkcie IV wyroku. Na koszty należne pozwanej od powódki składały się koszty ustanowienia w sprawie dwóch pełnomocników ustalone na podstawie § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), tj. ustalone od kwoty 909.586,51 zł oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 34 zł – łącznie 14.434 zł. Dlatego Sąd orzekł jak w punkcie V wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.