Pozwany został wezwany do zapłaty żądanej kwoty, niemniej z uwagi na zakwestionowanie spełnienia przesłanek z art.
odmówił jej uregulowania. Wbrew stanowisku pozwanego, powód wskazał, iż wszystkie przesłanki odpowiedzialności solidarnej zostały spełnione albowiem: a/ pozwany i generalny wykonawca zatwierdzili wybór powódki jako podwykonawcy co nastąpiło na podstawie wniosku o zatwierdzenie Wytwórni/inne nr (...), przy czym o akceptacji powódki również jako wykonawcy robót a nie tylko jako wytwórni świadczy na w/w dokumencie słowo „inne”; z tego też dokumentu miało wynikać, iż pozwany i Generalny Wykonawca posiadał wiedzę o zakresie robót powoda; b/ roboty zostały wykonane i odebrane w kwietniu 2012 r. przy udziale kierownika budowy, inspektora nadzoru i inżyniera rezydenta przy czym ostateczny odbiór odbył się w czerwcu 2012 r; c/ przedmiotowa zgoda została również potwierdzona przez szereg okoliczności faktycznych w zakresie wykonania robót budowalno-montażowych; d/ pozwany wyraził zgodę na zawarcie umowy z powódką poprzez tolerowanie jej obecności na placu budowy, odbieranie wykonanych przez powódkę robót, zatwierdzanie dokumentów jakościowych sprzed przystąpienia do wytwarzania konstrukcji stalowych i odbiór dokumentacji odbiorowej po zakończeniu robót, w tym związanych z wykonaniem robót montażowych; e/ o zakresie zleconych powodowi prac, które obejmowały roboty w zakresie montażu elementów świadczą również zapisy w specyfikacji obejmującej Program Scalania Konstrukcji i Projekt Montażu, tj. pkt. 5.1.4 czy zapisy Specyfikacji M 14.01.02; f/ fakt wykonania robót montażowych został potwierdzony w Dzienniku Spawania, który wraz z całą dokumentacją odbiorową został przekazany Zamawiającemu; g/ fakt odbioru powłok antykorozyjnych bez których to prac nie byłby możliwy odbiór końcowy; c/ fakt odbioru robót montażowych i spawalniczych, które to czynności były rejestrowane w dzienniku montażu, scalania i protokołach podpisywanych przez inspektora M. R.. Reasumując powódka wskazał, iż pozwany wiedział i miał świadomość, że powódka w okresie od stycznia 2011 r. do czerwca 2012 r. wykonywała prace budowlano-montażowe. Zaznaczył, że powód wykorzystywał do prac oznaczony sprzęt jak również pracownicy korzystali z ubrań posiadających logo firmy przez co nie można ich było nie zauważyć. Wskazując na wiedzę pozwanego odnośnie wartości robót powódka podniosła, iż zostały one określone w zbiorczym zestawieniu kosztów dla obiektu (...) i (...) z odniesieniem do (...) nr (...) - wykonanie konstrukcji stalowych, (...)– konstrukcja ustroju niosącego, (...) - zabezpieczenie konstrukcji stalowych i (...) – metalizacja ze wskazaniem ilości poszczególnych robót, a który stanowiły załącznik do umowy z dnia 16 września 2010r. pomiędzy Generalnym Wykonawcą a (...) S.A. W odpowiedzi na pozew złożonej w dniu 06 sierpnia 2015 r. (data nadania w placówce pocztowej k. 403) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Pozwany zaprzeczył aby miał wiedzę o wykonywaniu przez powoda robót budowlanych jako podwykonawcy robót budowlanych w jakiejkolwiek formie w tym poprzez tolerowanie obecności pracowników powoda na placu budowy a także odnośnie zakresu wykonywanych przez niego robót, ilości oraz wartości. Odnosząc się do przesłanek, od spełnienia których zależy istnienie solidarnej odpowiedzialności inwestora wskazał, że: - powód nie wykazał żadnymi dokumentami aby Inwestor wyraził zgodę na zawarcie umowy z powodem jako dalszym podwykonawcą robót budowlanych; - powód nie wykazał aby projekt umowy podwykonawczej albo już podpisana umowa zostały przedstawione Inwestorowi do akceptacji zarówno przed rozpoczęciem robót jak również w późniejszym okresie, przed zakończeniem ich wykonywania; - powód nie wykazał aby pozwany mógł zapoznać się z umową podwykonawczą, w tym z zakresem robót powierzonych powodowi, poszczególnych prac, terminów jej realizacji oraz wynagrodzeniem, które powód miał otrzymać; - powód nie wykazał aby został zaakceptowany w jakiejkolwiek dopuszczalnej formie, tj. w sposób wyraźny, czynny dorozumiany i bierny; - dla przyjęcia istnienia odpowiedzialności solidarnej pozwanego jako inwestora nie jest wystraczająca ani wiedza Kierownika Projektu o realizowaniu umowy przez podwykonawcę, ani też wiedza innego pracownika Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. albowiem dla wywołania takiego skutku konieczne jest posiadanie w/w wiedzy przez D. lub Zastępców D. Oddziału w Ł., tj. przez osoby wchodzące w skład organu zarządzającego osoby prawnej czego jednak powód nie wykazał. Pozwany podniósł również, że zgodnie ze Szczególnymi Warunkami Kontraktu Wykonawca nie mógł powierzyć prac niezatwierdzonemu podwykonawcy. Ponadto podwykonawca (...) S.A. dla podzlecenia kolejnemu podmiotowi robót budowalnych w tym powodowi, musiałby uzyskać zgodę Generalnego Wykonawcy, której jednakże Lider Konsorcjum ani żaden z partnerów Konsorcjum (...) nie wyraził. Podkreślił, że Inwestor występował do Wykonawcy oraz (...) S.A. o wyjaśnienie kwestii zaangażowanych dalszych podwykonawców a mimo to żaden z w/w podmiotów nie ujawnił Inwestorowi ani faktu zaangażowania powodowej spółki ani dokumentacji dotyczącej realizacji prac przez powoda. Zaznaczył, że wniosek o zatwierdzenie „Wytwórni/inne” nr (...) stanowił tylko dowód zatwierdzenia materiału i co najwyżej mógł prowadzić do uzyskania przez pozwanego wiedzy o pełnieniu przez powoda nadzoru nad zamontowaniem konstrukcji i świadczeniu usługi związanej z wykonaniem spawów i zabezpieczenia antykorozyjnego, które jednakże nie były równoznaczne z robotami budowlanymi. Reasumując swoje stanowisko pozwany podkreślił, iż zawarta przez powoda umowa, na podstawie której zobowiązał się do wytworzenia elementów stalowych konstrukcji loco wytwórnia, ze stali (...) (...) oraz (...) lub materiału dopuszczonego przez nadzór budowlany, wykonania częściowego zabezpieczenia antykorozyjnego na wytwórni, pełnienia nadzoru wykonawczego nad montażem, wykonania połączeń spawanych i zabezpieczeń antykorozyjnych na budowie, nawet gdyby została przedstawiona pozwanemu nie skutkowałaby powstaniem jego odpowiedzialności albowiem zakres terminowy i kwotowy tych robót miał zostać określony dopiero w aneksie, tj. innym dokumencie. Ponadto nie miała charakteru umowy o roboty budowlane lecz stanowiła co najwyżej umowę o świadczenie usług, ewentualnie umowę o dzieło. Dodatkowo pozwany zarzucił, iż powód nie wykazał aby nie otrzymał wynagrodzenia od (...) S.A. za roboty budowlane. Zaznaczył, iż jedna z przedstawionych faktur dotyczy spawania elementów konstrukcji stalowych obiektu (...), które to nie są robotą budowlaną lecz stanowią usługę. Wskazał również, że pozwany zapłacił wynagrodzenie należne Generalnemu Wykonawcy za wykonane obiekty (...) jak również, że Generalny Wykonawca potwierdził, iż płatności na rzecz podwykonawców w tym (...) S.A. zostały uregulowane. ( odpowiedź na pozew k. 188-202) W dalszych pismach procesowych zarówno powód jak i pozwany podtrzymali swoje stanowisko w sprawie. ( pismo powoda z dnia 07.10.2015r. k. 409-423, pismo pozwanego z dnia 07.07.2016r. k. 558-562) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 18 czerwca 2010 r pomiędzy Skarbem Państwa – Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad reprezentowanym przez Oddział w Ł. a Konsorcjum wykonawczym składającym się z (...) Sp. z o.o. (Lider Konsorcjum), (...), S. Sp. o.o. oraz Przedsiębiorstwo Usług (...) Sp. z o.o. – zwanych dalej wykonawcą, w wyniku rozstrzygnięcia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego została zawarta umowa nr (...) na wykonanie robót budowlanych polegających na „Budowie obwodnicy miasta P. w rezerwowym korytarzu drogi krajowej nr (...) bis (łącznik) i S14 na odcinku K.-D.”( d: umowa główna k. 206-208). Oprócz w/w umowy, elementy kontraktu wiążącego strony stanowiły: Szczególne Warunki Kontraktu (dalej jako (...)), „Warunki kontraktu na budowę dla robót budowlanych i inżynieryjnych projektowanych przez zamawiającego„ tłumaczenie wydania (...) 1999, Instrukcja dla wykonawców- Tom I Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych, dokumentacja projektowa, oferta wykonawcy z dnia 28 kwietnia 2010 r. wraz z załącznikami i umowa konsorcjum. ( d: pkt. 2 umowy k. 207) Zgodnie z subklauzulą 4.4 (...) Generalny Wykonawca zobowiązał się nie podzlecać podwykonawcom innych robót niż wskazane w Ofercie Wykonawcy, bez zgody Zamawiającego. Ponadto strony kontraktu głównego określiły zasady zatwierdzania podwykonawców, które miały służyć powstaniu odpowiedzialności solidarnej Inwestora i uzyskaniu przez niego wiedzy zarówno o warunkach podmiotowych jak i przedmiotowo istotnych danej umowy podwykonawczej. Zgodnie z postanowieniami Szczególnych Warunków Kontraktu Generalny Wykonawca zobowiązał się do przedstawienia Zamawiającemu za pośrednictwem I. Kontraktu na co najmniej 28 dni przed planowanym skierowaniem podwykonawcy do wykonania robót, do przedłożenia projektu umowy z podwykonawcą. Przedmiotowy projekt wraz z opinią I. Kontraktu podlegał przekazaniu Zamawiającemu, który w terminie 14 dni od przedłożenia w/w dokumentów zobowiązał się zająć stanowisko, przy czym w przypadku nie zgłoszenia w w/w terminie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważało się, że Zamawiający wyraził zgodę na zawarcie umowy. Ponadto przed skierowaniem podwykonawcy do wykonania robót Generalny Wykonawca był zobowiązany przedłożyć zamawiającemu zawartą umowę. W przypadku podpisania umowy podwykonawczej w pierwszej kolejności zobowiązanym do zapłaty był Generalny Wykonawca. Dopiero w przypadku braku płatności przez Wykonawcę, gdy podwykonawca zwrócił się o dokonanie zapłaty do Inwestora i wykazał zasadność swojego roszczenia fakturą zaakceptowaną przez Generalnego Wykonawcę oraz dokumentami potwierdzającymi wykonanie i odbiór fakturowanych robót, Zamawiający był zobowiązany do zapłaty żądanych kwot. ( d: subklauzula 4.4 lit. e (...) k. 288-289, zeznania świadka M. T. rozprawa 29.08.2016r. godz. 03:43:36 k. 648) W dniu 09 września 2010 roku Konsorcjum (...) wystąpiło do Zamawiającego za pośrednictwem I. Kontraktu z wnioskiem o zatwierdzenie podwykonawcy – Zakładu (...) Spółka Jawna w Z., na wykonanie robót dotyczących budowy obiektów mostowych oznaczonych symbolami (...) (...), (...), (...), (...), (...) i (...). Do wniosku zostały załączone wymagane dokumenty w postaci wzoru umowy podwykonawczej oraz dokumentów rejestrowych, referencji i wykazu sprzętu. W dniu 14 września 2010 r. I. Kontraktu zaopiniował wniosek pozytywnie. ( d: wniosek o zatwierdzenie podwykonawcy nr: (...) (...) (...) k. 209) Ostatecznie pomiędzy podwykonawcą Zakładem (...) Spółką Jawną w Z. a Konsorcjum (...) doszło do zawarcia umowy w dniu 16 września 2010 r. ( d: umowa podwykonawcza k. 136-149) Już w preambule umowy strony określiły, że jej przedmiotem było zlecenie podwykonawcy wykonania prac mostowych objętych kontraktem, przy czym strony były związane takimi samymi warunkami jakie obowiązywały zgodnie z umową główną w tym Szczególnymi Warunkami Kontraktu, Ogólnymi Warunkami Kontraktu, Specyfikacjami Technicznymi. Szczegółowy zakres robót strony określiły w załączniku nr 1 do umowy, który stanowił ofertę podwykonawcy wraz z cenami jednostkowymi. ( d: § 2 i § 1 umowy podwykonawczej k. 213, k. 137) Za wykonane robót (...) miał otrzymać wynagrodzenie mające charakter szacunkowy, ustalone ostatecznie jako iloczyn ilości wykonanych, zaakceptowanych, udokumentowanych zgodnie z Kontraktem obmiarami robót i cen jednostkowych określonych w Załączniku nr (...) Strony umowy podwykonawczej ustaliły zasady rozliczenia wykonanych robót, zgodnie z którymi (...) był zobowiązany do przedłożenia dokumentacji rozliczeniowej związanej z wykonanymi pracami łącznie ze wszystkimi dokumentami wymaganymi Kontraktem, na podstawie których Generalny Wykonawca w ciągu 21 dni sporządzał Przejściowe Świadectwo Płatności, w oparciu o które (...) mógł wystawić faktury VAT. W paragrafie 5 umowy podwykonawczej, strony zastrzegły, że zlecenie prac z niniejszej umowy kolejnym podwykonawcom, łącznie z ewentualnym przekazaniem placu budowy, jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu wcześniejszej pisemnej zgody GW pod rygorem nieważności oraz, jeżeli jest to konieczne - od Zamawiającego. Jednocześnie (...) zobowiązał się do przedłożenia Generalnemu Wykonawcy wszystkich umów podwykonawczych łącznie z dokumentami, które stanowiły ich integralną część. ( d: § 5 umowy podwykonawczej k. 220, k. 145). W/w umowa, po jej podpisaniu, jednakże niezawierająca informacji odnośnie ustalonego wynagrodzenia, została przedstawiona Kierownikowi Projektu. Do umowy zostały załączone dokumenty w postaci: Zbiorczego Zestawienia Kosztów bez informacji o ustalonym wynagrodzeniu, Ramowego Harmonogramu (...), Szczególnych Warunków Kontraktu i Specyfikacje (...), które były zgodne z dokumentami kontraktu głównego, kosztorysy zawierające wyłącznie ilości robót. ( d: pismo D. Kontraktu z dnia 13.10.2010r. znak (...) (...) k. 210, k. 431, podpisana umowa k. 211-224, k. 136-149, Zbiorcze zestawienie kosztów k. 225, k. 150, kosztorysy k. 226-274, k. 151-158) W toku realizacji umowy Generalny Wykonawca zwracał uwagę (...) S.A. na obowiązujący bezwzględny zakaz zatrudniania podwykonawców, którzy nie zostali zatwierdzeni, oraz na konsekwencje w przypadku dokonania zatrudnienia dalszych podwykonawców bez ich zgłoszenia. ( d: pismo GW z dnia 14.01.2011r. znak S14/11/AF/PJ/ (...) (...)k. 305) W dniu 17 czerwca 2011 r. pomiędzy (...) S.A. zwanym Wykonawcą a Firmą (...) Sp. z o.o. w B. zwanym podwykonawcą została zawarta umowa, której przedmiotem było wykonanie przez powódkę robót budowlano montażowych związanych z wytworzeniem konstrukcji stalowej, zgodnie z ofertą, w ramach m.in. zadania ”Budowa obwodnicy miasta P. w rezerwowanym korytarzu drogi krajowej nr (...) bis na odcinku K.-D.”- obiekt (...) w ciągu (...) oraz obiekt (...) w km 69+003,24”. Zgodnie z umową powódka zobowiązała się siłami własnymi wytworzyć elementy stalowe konstrukcji loco wytwórnia ze stali (...)+N (blachy) oraz (...) (rury) lub materiału dopuszczonego przez nadzór budowlany oraz do wykonania częściowego zabezpieczenia antykorozyjnego (bez warstwy nawierzchniowej) na wytwórni, pełnienia nadzoru wykonawczego nad montażem i wykonania połączenia spawane i zabezpieczenia antykorozyjnego na budowie. Zakres robót, termin ich wykonania i wartość strony umowy miały określić w aneksie w terminie 30 dni od zawarcia umowy. ( d: § 1 ust. 1 -3 umowa k. 21-25, § 10 umowy k. 24) Wykonawca, tj. (...) S.A. był zobowiązany do zapewnienia opracowania technologii montażu, zaakceptowanego przez podwykonawcę, i wykonania montażu konstrukcji. Ustalono również zasady wykonania badań blachy i spoin metodą ultradźwiękową na terenie placu budowy oraz metodą radiologiczną na terenie wytwórni. Do podwykonawcy należało dostarczenie wszystkich niezbędnych dokumentów jakościowych, atestów, szczegółowo wymienionych w Specyfikacji (...). ( d: § 1 ust. 6 umowy k. 22). Załącznikiem do umowy były m.in. Szczegółowe Specyfikacje (...), oferta podwykonawcy, Harmonogram rzeczowo-finansowy i dokumentacja projektowa ( d: § 16 umowy k. 25 ). Za wykonanie przedmiotu umowy strony umówiły się na wynagrodzenie odpowiadające kwocie 5,10 zł/kg netto za wytworzenie konstrukcji stalowej, z możliwością korygowania z uwagi na cenę materiału zarówno w dół jak i w górę co zależało od ceny materiału. Wynagrodzenie za wykonanie zabezpieczenia antykorozyjnego, sworzni dla obiektu (...) i usługi przy robotach montażowych, miało być ustalone w aneksie do umowy. ( d: § 3 umowy k. 22) Podstawę do wystawienia faktury stanowiło zestawienie wartości wykonanych robót sprawdzone i zatwierdzone przez Wykonawcę. Wynagrodzenie odpowiadało wynikowi iloczynu ilości wykonanych robót i cen jednostkowych podanych w ofercie podwykonawcy. Odbiory robót miały się odbywać w terminach przewidzianych w (...). ( d: § 4 ust. 1 i 2 umowy, § 11 k. 22, 24) Zgodnie z § 5 umowy (...) S.A. był zobowiązany do przekazania powodowi placu budowy i dokumentacji projektowej, zapewnienia zaplecza i zapłaty za wykonany przedmiot. Do obowiązków powoda należało natomiast przestrzeganie wymagań dotyczących robót w zakresie określonym w (...), informowanie wykonawcy i inspektora o terminie zakrycia robót ulegających zakryciu, terminach odbioru i opracowanie Programu Zapewnienia Jakości oraz przedłożenie go Wykonawcy. ( d: § 5 ust. 2 umowy k. 23) Zawarcie umowy poprzedzało złożenie przez Generalnego Wykonawcę w dniu 6 lutego 2011r do (...) sp. jawna (...) Sp. z .o.o. wniosku o zatwierdzenie Wytwórni/inne dotyczącego wytwórni proponowanej przez wykonawcę, na terenie której miał wykonać konstrukcję stalową ustroju niosącego i jej zabezpieczenie zgodnie ze Specyfikacją Techniczną nr M.14.00.00 odnośnie obiektu (...). We wniosku określono jednoznacznie, iż dotyczy materiału/recepty/wytwórni proponowanej przez Wykonawcę zaś jako adres producenta/dostawcy wskazano Firmę (...) Budownictwo (...) Sp. z o.o. Do wniosku dołączono m.in. karty katalogowe, atesty i certyfikaty, deklaracje zgodności. Przedmiotowy wniosek został zaopiniowany pozytywnie przez inżyniera ds. materiałowych i inspektora ds. mostowych i zatwierdzony przez I. Rezydenta. Konieczność zgłoszenia wytwórni i jej zatwierdzenia była wymogiem kontraktowym co wynikało ze specyfikacji. Zatwierdzenie wytwórni oznaczało, że dany podmiot jest w stanie wytworzyć zgodnie z wymogami dany element. ( d: wniosek o zatwierdzenie wytwórni (...) k. 31, zeznania św. A. K.
On również nawet w przypadku objęcia w/w funkcji w trakcie inwestycji był zobowiązany do zapoznania się z dokumentacją, w tym z dokumentacją dotyczącą robót wykonywanych przez dalszych podwykonawców. Z uwagi na pełnioną funkcję do niego również należało pośredniczenie czy też w zależności od przekazanych mu kompetencji wyrażanie zgody w imieniu Generalnego Wykonawcy na dalszego podwykonawcę. Z uwagi zatem na przedstawiony powyżej charakter funkcji pełnionej przez świadka J. K., również niezwiązanego z żadną ze stron procesu, zakres przedstawionych przez niego okoliczności, Sąd uznał, iż jego zeznania w sposób jednoznaczny pozwalały przyjąć, iż posiada on wiedzę na temat roli i charakteru powódki w procesie inwestycyjnym pn. Obwodnica P., który ograniczał się wyłącznie do wytwórcy materiałów – konstrukcji stalowej i ich dostarczenia. Odnosząc się do wyjaśnień powoda M. G. złożonych w charakterze strony, Sąd poza kwestiami dotyczącymi rodzaju wykonanych prac oraz potwierdzenia kto faktycznie wykonał antykorozję na budowie, odmówił wiary uznając, iż zawierają własne, subiektywne „odczucia”, oceny i wartościowania co do charakteru wniosku o zatwierdzenie wytwórni jak i również czynności, które jego zdaniem miały świadczyć o zatwierdzeniu powódki jako podwykonawcy. Istotne jest, iż w tym zakresie odpowiedzi strony nie były udzielane w sposób jednoznaczny, oparty na zdarzeniach lecz stanowiły odwołania do szeregu sytuacji, które w ocenie strony mogły świadczyć o zatwierdzeniu go. Zwrócić również należy uwagę na fakt, iż dowód z przesłuchania stron jest ostatnim dowodem w sprawie przy czym jego przeprowadzenie jest uprawnieniem sądu. Zgodnie z art. 299 k.p.c. przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron dopuszczalne jest wyjątkowo, gdy w świetle oceny sądu, opartej na całokształcie okoliczności sprawy, brak jest w ogóle innych środków dowodowych albo gdy istniejące dowody okazały się niewystarczające. Dowód ten jest dowodem o charakterze subsydiarnym i należy po niego sięgać w sytuacji, w której brak jest materiału dowodowego pozwalającego na ocenę istotnych okoliczności w sprawie. Należy jednak podkreślić, że oceniając wiarogodność dowodów, sąd decyduje o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i obiektywne okoliczności, zasługuje na wiarę, czy też nie. Oczywistym jest, czemu przy powyżej dokonanej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy dał wprost wyraz, że nie ma podstaw do przyjęcia jakiejś formalnej hierarchii środków dowodowych z punktu widzenia ich wiarygodności i mocy w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego ( por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30.11.1973 r., sygn. akt III CRN 291/73, Biul. SN 1974, nr 1, poz. 3). W ocenie Sądu biorąc pod uwagę sposób złożonych wyjaśnień, które jak już wskazano zasadniczo zawierają wartościowanie, nadanie własnego subiektywnego znaczenia określonym dokumentom, nie mogły one prowadzić do podważenia wiarygodności dokumentów, które zostały złożone do akt sprawy. Pomocniczy charakter przedmiotowego dowodu, wskazywał, że ma on wyjaśnić, rozwiać pewne wadliwości ale nie może zostać uznany za wyłączny dowód danej okoliczności w tym, przypadku zatwierdzenia powódki z uwagi na fakt, iż jak przyznał Prezes Zarządu „nie zawarłby umowy gdyby nie został zatwierdzony”. Na podstawie ustalonego stanu faktycznego Sąd zważył co następuje: W ocenie Sądu na podstawie całokształtu materiału dowodowego w sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż powództwo nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na nie spełnienie przesłanek wynikających z art.
k.c., tj. braku charakteru umowy o roboty budowalne jak również braku zatwierdzenia powódki jako podwykonawcy w jakiejkolwiek formie. Przede wszystkim wskazać należy, iż przedmiotowe roszczenia odpowiadały należnościom z tytułu wynagrodzenia za świadczenia zrealizowane przez powódkę na podstawie umowy z 17 czerwca 2011 r. i dalszych dwóch aneksów, za które zostały wystawione m.in. trzy faktury odpowiednio w dniach 21 października 2011r. 16 lutego 2012 r. i 16 maja 2012 r. Powódka wskazywała, iż odpowiedzialność pozwanego wynika z art.
podnosząc przy tym, iż wykonane przez nią roboty na podstawie umowy z dnia 17 czerwca 2011 r. miały charakter robót budowlanych oraz, że pozwany wyraził zgodę na wykonywanie przez nią robót jako dalszemu podwykonawcy. Z uwagi na powyższe oraz zarzuty podniesione przez pozwanego do istoty niniejszego postępowania należało ustalenie czy umowa zawarta w dniu 17 czerwca 2011 r. miała charakter umowy o roboty budowalne jak również czy pozwany wyraził w jakikolwiek sposób zgodę na wykonanie prac przez powódkę jako dalszego podwykonawcę przejmując tym samym odpowiedzialność za brak płatności przez podwykonawcę, czy generalnego wykonawcę. Przystępując do rozważań prawnych wskazać należy na kwestie ogólne, tj. charakter odpowiedzialności pozwanego jako Inwestora oraz przesłanki, które muszą być spełnione kumulatywnie aby przedmiotowa odpowiedzialność powstała. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 31 lipca 2011r. sygn. akt V ACa 313/14 (niepubl.) „Wykładnia gramatyczna art.
przemawia za ograniczeniem odpowiedzialności inwestora wyłącznie do wynagrodzenia należnego podwykonawcy za wykonanie konkretnych robót budowlanych”. Tym samym w ramach przedmiotowej podstawy pozwany nie ponosi odpowiedzialności wobec podwykonawcy ani za wyodrębnione jako samodzielny element wynagrodzenie związane ze zorganizowaniem prac, zarządzaniem, kierowaniem jakimś zakresem robót czy też za świadczenia odpowiadające usłudze w zakresie sprzętu czy ludzi czy też dostawie materiałów. Zgodnie bowiem z art.
zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialności za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Odpowiedzialność inwestora jest odpowiedzialnością ex lege za cudzy dług. Warunkiem odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawcy za zapłatę wynagrodzenia jest wyrażenie przez inwestora zgody na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą (art.
Zaznaczyć przy tym należy, że umowa o podwykonawstwo zachowuje swoją odrębność co przejawia się w tym, że podlega ona właściwym dla siebie regułom odnoszącym się do formy, treści zobowiązania, skutków niewykonania lub nienależytego wykonania. Nie mniej dla ważności przedmiotowej umowy ustawodawca zastrzegł formę pisemną – art.
Umowa o podwykonawstwo zawierana jest przez generalnego wykonawcę z podwykonawcami, będącymi specjalistycznymi przedsiębiorstwami budowlanymi, którzy podejmują się wykonania obiektu, części obiektu lub robót związanych z obiektem. Podwykonawcy poddają się kierownictwu generalnego wykonawcy w zakresie organizacji i koordynacji robót, który jest zarazem gospodarzem terenu budowy. Jak wskazano w doktrynie charakter prawny umów o podwykonawstwo zależy od tego, co będzie przedmiotem świadczenia wykonawcy. W przypadku gdy jej przedmiotem będzie obiekt budowalny, wykonany zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej, umowa z podwykonawcą będzie spełniała warunki umowy o roboty budowlane. Umowa z podwykonawcą spełniać będzie zaś warunki umowy w rozumieniu art.
k.c., jeżeli prace wykonywane przez podwykonawcę prowadzić będą do wykonania danego obiektu, stanowiąc część składową finalnego rezultatu. Zaznaczyć przy tym wypada, że w każdym przypadku świadczenie wykonawcy musi prowadzić do powstania obiektu ( wyrok Sądu Najwyższego z 18.05.2007 roku sygn. akt I CSK 51/07 – niepubl., wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 3.07.2014 roku sygn. akt I ACa 242/14 niepubl. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 25.04.2014 r., I ACa 244/14, niepubl.). Ponadto oceny charakteru danej umowy należy zawsze dokonć biorąc pod uwagę sposób ukształtowania zapisów w niej zawartych jak również wolę stron, która w przypadku umów ustalana jest poprzez dokonanie wykładni jej postanowień przy uwzględnieniu wskazań zawartych w art. 65 § 2 k.c., istotnych dla określenia treści obowiązków i uprawnień uczestników danego stosunku umownego, ustalenia zakresu, rodzaju i charakteru prac zleconych powódce. W odniesieniu do art. 65 § 2 k.c. zauważyć należy, że określa on sposób wykładni oświadczeń woli stron umowy w sposób odmienny, niż ma to miejsce przy interpretacji teksu prawnego: w umowach należy bowiem przede wszystkim badać zamiar stron i cel umowy, a dopiero w dalszej kolejności ma znaczenie jej dosłowne brzmienie. Powyższa zasada, doznaje jednak pewnych ograniczeń w stosunkach pomiędzy przedsiębiorcami zawierającymi umowy pisemne. Opieranie się w tego rodzaju stosunkach li tylko na badaniu zgodnego zamiaru stron, odmiennego co do istotnych postanowień umowy zawartych w jej tekście godziłoby w bezpieczeństwo obrotu. Jeżeli chodzi o oświadczenia woli ujęte w formie pisemnej, czyli wyrażone w dokumencie, to sens tych oświadczeń ustala się przyjmując za podstawę wykładni przede wszystkim tekst dokumentu. Co ważne, wykładni poszczególnych wyrażeń należy dokonywać z uwzględnieniem kontekstu, a więc także związków treściowych występujących między zawartymi w tekście postanowieniami. Ustalanie zgodnego zamiaru stron i celu umowy wymaga zatem nie tylko zbadania konkretnego postanowienia umowy, ale analizy jej całości; innymi słowy wskazane jest przyjmowanie takiego sensu oświadczenia woli, które uwzględnia logikę całego tekstu, który je wyraża czyli kontekstu umownego ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi - I Wydział Cywilny z dnia 3.03.2016 r., I ACa 1313/15, Legalis nr 1428476). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że umowa z dnia 17 czerwca 2011 r., w której jako przedmiot określono „wytworzenie elementów stalowych konstrukcji loco wytwórnia, że stali oraz materiału dopuszczonego przez nadzór budowlany, wykonanie częściowego zabezpieczenia antykorozyjnego na wytwórni, pełnienie nadzoru wykonawczego nad montażem, wykonanie połączeń i zabezpieczenia antykorozyjnego na budowie jednakże bez samego montażu - co wprost wynika zapisów § 1 pkt. 2, 3, nie miała charakteru umowy o roboty budowalne. Jak wynika z cytowanego zakresu - powódka miała wykonać elementy stalowe konstrukcji i je zespawać. Czynności montażu zostały pozostawione już Wykonawcy, którym zgodnie z oznaczeniami zawartymi w umowie był (...) S.A. Powyższe pozostaje kompatybilne również z wystosowanym przed zawarciem w/w umowy, tj. w lutym 2011 r. przez Generalnego Wykonawcę, wnioskiem o zatwierdzenie wytwórni nr (...), który jak wskazali świadkowie E. C., J. K. czy nawet M. M., stanowił tylko wniosek o zatwierdzenie wytwórcy, dostawcy elementów stalowych, nie zaś podmiotu, który ma wykonać określony zakres robót budowlanych. Za dokonaniem przedstawionej powyżej oceny umowy, poza określeniem w niej przedmiotu - wyznaczającego zakres zleconych prac, przemawia również sposób ukształtowania wynagrodzenia, który sprecyzowano jako 5,10 zł netto za wykonanie kg przedmiotu umowy, wytworzenie konstrukcji stalowej loco wytwórnia, dla określenia którego, tj. do wystawienia faktury nie przewidziano nawet sporządzenia typowych dokumentów kontraktowych, w których oznaczono by rodzaj wykonanych prac z odwołaniem się do Specyfikacji Technicznej Wykonania i Odbioru Robót Budowalnych, jak również sposób w jakim dokonywano rozszerzenia zakresu prac i ukształtowania wynagrodzenia. Oceniając charakter umowy nie można również pominąć zapisów, które strony zawarły w aneksie nr (...) do umowy (brak daty zawarcia), zawierającym zlecenie powódce wykonania robót budowalno-montażowych polegających na spawaniu elementów konstrukcji stalowej na budowie. Analiza zapisów § 1 pkt. 4 oraz 5 wskazuje jednoznacznie, iż dopiero na tym etapie roboty montażowe zostały samodzielnie podzlecone powódce, pomimo, iż pierwotnie jak wynika z umowy, zakres ich wykonania miał należeć do Wykonawcy. Pomimo zlecenia w/w robót wykonanie konstrukcji stalowej wiaduktów (...) i (...) nie uzyskało charakteru robót budowalnych albowiem przedmiotowe roboty podlegały rozliczeniu wg. stawki godzinowej jednego spawacza. Jak zaznaczono w pkt. 4 aneksu nr (...) rozliczenie spawania obejmowało zwrot kosztów transportu pracowników, delegacji, noclegów, materiałów pomocniczych, nadzoru nad wykonywaniem spawania i nadań. Przewidziany zatem zwrot kosztów wskazuje, iż de facto (...) S.A. nabył od powódki usługę, za którą zobowiązał się do zapłaty. Powyższe potwierdza również zakres obowiązków, który został określony w pkt. 5 § 1 aneksu nr (...), w myśl którego to (...) S.A. a nie powódka był zobowiązany do zapewnienia całego zaplecza, w tym pomostów roboczych z miejscem do ustawienia sprzętu czy zapewnienia sprzętu do transportu materiałów spawalniczych, zabezpieczenia miejsc styków. Na powyższy zakres udziału (...) S.A. w wykonanie czynności montażowych wskazywał również świadek M. M. oraz M. R.., który przyznał, że (...) S.A. dostarczał również dźwigi, które konieczne były do wykonania montażu na budowie elementów konstrukcji stalowych. Powyższe ustalenia w całości znalazły odzwierciedlenie zarówno w faktycznej realizacji czynności spawania dokonywanej przez pracowników powódki, którzy posiadali odpowiednie certyfikaty, czego Sąd nie neguje, jak również w dokumentach księgowych wystawionych po ich wykonaniu, w których w sposób jednoznaczny określono, iż na kwotę ujętą w fakturze sporządzonej w dniu 16 maja 2012 r składają się kwoty z tytułu transportu, nadzoru czy wartość roboczogodzin spawaczy. Przedmiotowe ukształtowanie postanowień umowy, przyjęty sposób rozliczenia, dokonywanie rozszerzenia zakresu prac i sposób ustalenia wynagrodzenia za czynność spawania, co w każdym przypadku było realizowane bez odwołania się do zapisów specyfikacji, wskazuje na świadome działanie (...) S.A., który nie zamierzał zawrzeć umowy o roboty budowlane z dalszym podwykonawcą na co musiałby uzyskać zgodę Generalnego Wykonawcy, mając świadomość – konsekwencji określonych pismem z dnia 14.01.2011r. (k.305)- skutków korzystania z niezatwierdzonych podwykonawców. Tym samym zakres przedmiotowy umowy został tak ukształtowany, na co zgodnie z art. 353 k.c. zgodziła się również druga strona, iż obejmuje ono wyłącznie wytworzenie elementów stalowych, których zespawanie zostanie wykonane w ramach usługi świadczonej przez pracowników powódki. Reasumując powyższe Sąd uznał, iż ukształtowanie umowy oraz aneksów i sposób faktycznego wykonania świadczenia, wskazuje, że nie odpowiadają one essentialia negotti umowy o roboty budowalne. Zaznaczyć w tym miejscu także wypada, że samo spawanie na placu budowy było koniecznym elementem procesu technologicznego wykonania zamówionej konstrukcji stalowej na obiekty (...) i (...) albowiem co najmniej z uwagi na wielkości, parametry tego elementu, ich wykonanie na miejscu działania wytwórni nie było możliwe. Elementy te w całości nie mogłyby być bowiem przewiezione. Ponadto takie działanie odpowiadało również zapisom specyfikacji technicznej, w myśl której elementy stalowe wykonane na wytwórni podlegały również na jej terenie zabezpieczeniu poprzez wykonanie wszystkich warstw powłoki zabezpieczającej przed korozją, następnie miały zostać zespawane na terenie budowy, co pozwoliło na dokończenie wykonania powłoki antykorozyjnej. ( (...).14.01.02 k. 125v) Tego rodzaju czynności jak wskazał również Sąd Apelacyjny w tożsamej sprawie (pomiędzy tymi samymi podmiotami), nie mogą świadczyć o wykonaniu określonych robót budowlanych w ramach procesu inwestycyjnego, powierzonych powódce jako podwykonawcy, albowiem nie dotyczą one wykonania określonej części tych robót lecz użytego w jej ramach elementu konstrukcji, wykonanej przez powódkę, jako jej dostawcę. ( uzasadnienie SA w Warszawie do wyroku z dnia 09.05.2016r. sygn. akt VI ACa 60/15) Z uwagi na powyższe już z tych względów powództwo podlegało oddaleniu. Niezależnie od powyższego nawet gdyby przyjąć, iż umowę z dnia 17 czerwca 2011r. można by było zakwalifikować jako umowę o roboty budowlane to stosownie do art.
k.c., warunkiem odpowiedzialności byłoby wyrażenie zgody przez Generalnego Wykonawcę i Inwestora na jej zawarcie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i nauce prawa cywilnego przyjmuje się, że zgoda inwestora, wymagana przez art.
i 3 k.c., może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia ją w sposób dostateczny (art. 60 k.c.), niezależnie od tego zgodę uważa się za wyrażoną w razie ziszczenia się przesłanek określonych w art.
( uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2008 r., III CZP 6/08, OSNC 2008, Nr 11, poz. 121). Zgoda ta nie jest przesłanką ważności umowy podwykonawczej, lecz konieczną przesłanką powstania po stronie inwestora i wykonawcy solidarnej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy. Wskazuje się także, że w wypadku zawiadomienia inwestora o zamiarze zawarcia takiej umowy możliwe są cztery sytuacje: 1) sprzeciw inwestora, który wyłącza jego odpowiedzialność solidarną, 2) zgoda bierna inwestora tzw. milcząca, o której mowa w art.
2 k.c., 3) zgoda czynna wyrażona wprost oraz 4) zgoda czynna dorozumiana. Przesłanki skuteczności zgody inwestora wyrażonej wprost określają przepisy ogólne kodeksu cywilnego dotyczące skuteczności oświadczenia woli. Zgoda czynna wyrażona w sposób dorozumiany poprzez każde zachowanie inwestora ujawniające w sposób dostateczny jego wolę (art. 60 k.c.) jest skuteczna, gdy dotyczy konkretnej umowy podwykonawczej, a inwestor znał jej istotne postanowienia decydujące o zakresie jego odpowiedzialności solidarnej lub miał możliwość zapoznania się z nimi. ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2010 r., II VCSK 210/10, OSNC 2011, Nr 5, poz. 59) Nie budzi również wątpliwości, że zgoda inwestora musi się odnosić do zindywidualizowanego podwykonawcy (element podmiotowy), jak również musi dotyczyć konkretnej umowy o roboty budowlane (element przedmiotowy) i nie może być to zgoda blankietowa ogólnie akceptująca możliwość zawarcia przez wykonawcę umów z podwykonawcami ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2008 r., III CZP 6/08 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2010 r., II CSK 210/10, OSNC z 2011 r. Nr 5, poz. 59). Reasumując powyższe wskazać wypada, iż konieczne jest ustalenie rodzaju zgody inwestora, a następnie jej analiza, czy postępowanie podmiotów zaangażowanych w realizację umowy, poprzedzające udzielenie tej zgody było prawidłowe, a w konsekwencji, czy zgoda inwestora wywarła skutek określony w art.
W przypadku zgody wyrażanej w sposób czynny, jej ocena następuje zgodnie z art. 60 k.c. a za jej istnienie przyjmuje się ujawnienie jej w sposób dostateczny, co może przejawiać się w zachowaniu inwestora wyrażonym na zewnątrz, w szczególności wobec wykonawcy i podwykonawcy, akceptacji faktu realizacji wyodrębnionej części robót budowlanych objętych umową z wykonawcą, przez przedstawionego mu i jasno zidentyfikowanego podwykonawcę. ( wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 lutego 2011 r., III CSK 152/10, niepubl. oraz z dnia 24 stycznia 2014 r., V CSK 124/13, Biuletyn SN 2014, Nr 3, poz. 12) Zaznaczyć jednak należy, iż jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lutego 2016 r. ( sygn. akt III CZP 108/15 niepubl. ) skuteczność wyrażonej w sposób dorozumiany (art. 60 k.c.) zgody inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest uzależniona od zapewnienia mu możliwości zapoznania się z postanowieniami tej umowy, które wyznaczają zakres jego odpowiedzialności przewidzianej w art.
Nie ulega zatem wątpliwości, iż nawet w przypadku zgody czynnej dorozumianej czy wyrażonej wprost, warunkiem jej powstania jest zapoznanie się Inwestora z postanowieniami umowy, mającymi wpływ na odpowiedzialność Inwestora, tj. indywidualizującymi podmiotowo podwykonawcę oraz określającymi co najmniej zakres przekazanych robót, ilość oraz ich wartość a także z wymaganą dokumentacją, w tym projektem czy innymi dokumentami. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż pozwany wiedzę o postanowieniach, która miałyby kształtować czynności powódki jako podwykonawcy i określać ich zakres oraz wartość, powziął dopiero na podstawie zgłoszenia dokonanego bezpośrednio przez powódkę, tj. w dniu 18 grudniu 2012 r. Do przedmiotowego pisma powódka nadal jednakże nie załączyła umowy. Załącznikami były wyłącznie dokumenty, które jej zdaniem miały uzasadniać wyrażenie przez pozwanego zgody na wykonywanie robót. Treść umowy i pozostałych dokumentów została przedstawiona pozwanemu wraz z wnioskiem o zawezwanie do ugody skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad w dniu 1 lutego 2013 r. Przed w/w datami pozwany miał co najwyżej wiedzę, iż powódka jest wytwórcą materiału – elementów konstrukcji stalowych. W takim zakresie zgodnie z wymogami kontraktowymi powódka została zaakceptowana przy czym czynności tych nie dokonała nawet osoba uprawniona do reprezentowania pozwanego lecz I. Kontraktu. Na zakres w/w akceptacji kształtującej jednocześnie świadomość pozwanego co do występowania i roli powódki zakresu wskazuje jednoznacznie dokument w postaci wniosku o zatwierdzenie „wytwórni/inne” nr (...) z dnia 6 lutego 2011r. Wbrew stanowisku powódki przedmiotowy dokument nie może być interpretowany w taki sposób jak przyjmuje to strona powodowa. Na powyższe wskazał już Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu powołanego orzeczenia z dnia 9 maja 2016 r. (VI ACa 60/15), który podkreślił, że „Wykładnia tego oświadczenia woli, dokonywana w świetle dyrektyw wykładni oświadczeń woli wskazanych w art. 65 § 1 k.c., prowadzi do zgoła odmiennych wniosków. Z literalnego brzmienia w/w oświadczenia wynika bowiem, że powódka, w jego ramach, zaakceptowana została (zatwierdzona), jako proponowany przez w/w podwykonawcę wytwórca, określonego elementu, stanowiącego część konstrukcji wykonywanej przez podwykonawcę w ramach zleconych mu robót, o czym świadczy zarówno tytuł dokumentu (wniosek o zatwierdzenie wytwórni), jak i jego treść, wskazująca że przedmiotem prac, jakie zobowiązała się ona wykonać, była konstrukcja stalowa, ustroju niosącego i jej zabezpieczenie. Wobec powyższej treści nie sposób przyjąć, że zatwierdzenie owego wniosku, stanowiło wyrażenie zgody na zawarcie umowy przez podwykonawcę z dalszym podwykonawcą, w zakresie zleconych mu robót związanych z realizacją w/w inwestycji. Wskazał również, że do takiego wniosku prowadzi porównanie treści powołanego wyżej wniosku o zatwierdzenie, z wnioskiem o zatwierdzenie podwykonawcy, w ramach którego pozwany wyraził zgodę na zawarcie przez wykonawcę umowy z Zakładem (...) Spółka jawna i w którym wyraźnie wskazano, że dotyczy on podwykonawcy (a nie wytwórcy – wytwórni), określając jako przedmiot zleconych podwykonawcy prac, wykonanie określonych robót (a nie jak w przypadku powódki elementów konstrukcji), tj. budowę obiektów mostowych, mających stanowić część realizowanego zadania inwestycyjnego.” Reasumując przedstawiony wywód Sąd Apelacyjny wskazał, że nie sposób zatem przyjąć, że tak pozwany, jak i wykonawca, w sposób czynny i wyraźny, wyraził zgodę na zawarcie umowy z powódką, jako kolejnym podwykonawcą, w ramach realizowanego procesu inwestycyjnego.” Przedstawioną powyżej ocenę Sąd Okręgowy w całości podziela. Niezaprzeczalny jest bowiem fakt, iż już samo oznaczenie każdego z dokumentów a mianowicie „wniosek o zatwierdzenie „materiałów/recepty/Wytwórni/inne” (k.31) i „wniosek o zatwierdzenie podwykonawcy” (k. 209) w sposób istotny wskazują czego każdy z nich ma dotyczyć i w jakim zakresie oświadczenie ma być złożone. Ponadto, w każdym z nich z uwagi na jego cel jaki za jego pomocą ma być osiągnięty zostały wprowadzone oznaczenia odpowiednich rubryk jak „materiał/receptura/wytwórnia” i kompatybilne z tym „producent/dostawca” oraz „Podwykonawca proponowany przez Wykonawcę” i „Roboty Wykonywane przez podwykonawcę”, w którym tak jak w przypadku (...) S.A. wskazano branże, którą mu podzlecono. Z uwagi zatem na tak jednoznaczne określenia nie można przypisywać wnioskowi o zatwierdzenie materiału/wytwórni innego znaczenia niż takie jakie zostało określone przez strony procesu budowlanego. Przyjąć bowiem należy, że tworząc oddzielne wnioski strony umowy zachowywały się racjonalnie, przy czym za takim stanowiskiem przemawia formułowanie oświadczeń woli w taki sposób aby było możliwe wyinterpretowanie z nich treści zawierających jednoznaczne sformułowania i aby były odczytywane w jednakowy sposób dla uczestników danego procesu budowlanego. Na zwrócenie uwagi zasługuje również fakt, iż powódka jest profesjonalistą, i z całą pewnością przedmiotowa umowa nie stanowiła dla niej pierwszego tego typu stosunku wobec czego treść tego dokumentu nie powinna wywoływać wątpliwości interpretacyjnych ani prowadzić do odmiennych wniosków niż wynikające z jego oznaczenia. Zwrócić również należy uwagę, że świadkowie, którzy nie byli zainteresowani wynikiem postępowania, po okazaniu przedmiotowego dokumentu lub przywołaniu jego nazwy w sposób jednoznaczny określili jego charakter wskazując, iż stanowi on tylko zatwierdzenie wytwórcy – dostawcy konstrukcji stalowej. ( zeznania E. C. godz. 02:42:42, J. K. 01:19:46 - „z dokumentów, które były na kontrakcie wynikało, że my jako generalny wykonawca wystąpiliśmy do zamawiającego o akceptację powodowej spółki jako dostawcy elementów stalowych) Ponadto na co również wskazali świadkowie kompetencje do zatwierdzenia materiałów, wytwórni miał Inżynier Kontraktu – i były one samodzielne w przeciwieństwie do zatwierdzenia podwykonawcy czy dalszego podwykonawcy, w zakresie których jak wynika z subkaluzuli 3.1 miały one wyłącznie charakter opiniodawczy przez co ostateczną decyzję podejmował wyłącznie dyrektor oddziału (...). Na powyższe zwrócił uwagę również świadek M. T. podkreślając, że komplet dokumentów po ich otrzymaniu do inżyniera kontraktu przedstawiał dyrektorowi wraz wnioskiem o zatwierdzenie. (03:43:36 k. 648) Odnosząc się już tylko ubocznie to twierdzenia powódki, iż brak przekreślenia słowa „inne” może sugerować zatwierdzenie w innym zakresie niż tylko jako wytwórcy wskazać wypada, iż absolutnie takiego znaczenia w świetle powołanych powyżej argumentów jak również zeznań świadków nie można było przyjąć. Jak już podkreślono oznaczenie wniosku wskazuje, iż dotyczy wyłącznie materiału - niezależnie czy jego dostawcy, czy receptury, czy źródła pochodzenia. Słowo „inne” należy zatem interpretować wyłącznie w takim kontekście jak surowce czy wytwórcy nie zaś w rozumieniu wykonawca. W ocenie Sądu do zatwierdzenia podwykonawcy nie doszło również na skutek nie zajęcia stanowiska czy też w sposób czynny dorozumiany (art. 60 k.c.), który powódka wywodziła z takich okoliczności jak tolerowanie obecności pracowników powódki na budowie, czy wiedzy dotyczącej prac wykonywanych przez jej pracowników, związanymi ze spawaniem wykonanej konstrukcji i jej zabezpieczeniem antykorozyjnym, a wreszcie również okoliczności dotyczących akceptacji użytych do jej wykonania materiałów. Odnosząc się do kwestii zatwierdzenia w sposób milczący zaznaczyć należy, iż może do niego dojść wyłącznie do czasu zakończenia robót przez ten podmiot, tj. do czasu do kiedy Inwestor może mieć jakikolwiek wpływ na weryfikację podmiotu, który realizuje jakiś zakres robót. Nie można również uznać, że dla przyjęcia istnienia akceptacji wystarczające jest samo przestawienie wymaganych dokumentów na etapie zgłoszenia roszczenia. Mając na uwadze powyższe od razu należy podnieść, iż powódka nie wykazała aby na etapie zarówno przed zawarciem umowy z dnia 17 czerwca 2011 r. jak również w czasie jej realizacji Zamawiającemu zostały przedstawione dokumenty umożliwiające zapoznanie się z postanowieniami umowy przedmiotowo i podmiotowo istotnymi. Jak wskazały osoby przesłuchane w charakterze świadka, żadna z nich nie przekazywała takich dokumentów zamawiającemu, nie była nawet odpowiedzialna za takie czynności i w nich nie uczestniczyła. Ponadto świadkowie E. C. oraz M. T. wskazali, że nie otrzymali dokumentów powodowej spółki ( 02:42:42 k. 643, 03:45:07 k. 648) zaś świadek R. W. zaznaczył, iż nigdy nawet nie widział umowy, która byłaby zawarta pomiędzy powódką a (...) S.A. ( 03:05:57 k. 645). Ponadto jak podał M. M. nawet on nie pamięta czy pokazywał czy wysyłał przedmiotową umowę do Generalnego Wykonawcy czy Zamawiającego. Ponadto w toku realizacji umowy nawet inspektorzy nadzoru, którzy czy to dokonywali kontroli wytwórni czy też odbierali roboty od (...) S.A. wskazali, że podczas w/w czynności nigdy nie okazywano im treści umowy jak również nie przedstawiano warunków czy to dotyczących zakresu prac czy też wynagrodzenia, które miałyby się odnosić do powódki. ( 02:19:46 k. 641, 01:22:05 k. 637 ) Zwrócić również należy uwagę, iż nie chodzi tutaj o samo przesłanie dokumentów, tj. umowy wraz z niezbędną dokumentacją lecz o takie ich przekazanie, udostępnienie, umożliwienie zapoznania się, które będzie miało charakter kierunkowy, tzn. które ma nastąpić "w celu" wyrażenia zgody na jej zawarcie. ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8.05.2015 r. sygn. akt I ACa 42/15 niepubl.) Również w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do przyjęcia, iż zgoda została wyrażona w sposób dorozumiany czynny poprzez tolerowanie powódki czy przyjmowanie jej dokumentów dotyczących zmian materiałowych oraz certyfikatów czy dzienników spawania. W tym miejscu zaznaczyć od razu wypada, że powódka powołując się na powyższe twierdzenie nie podołała ciężarowi dowodu spoczywającemu na nim zgodnie z art. 6 k.c. W świetle art. 6 k.c. w zw. z art.
zdanie pierwsze i § 5 k.c., ciężar udowodnienia tego, że inwestor wyraził zgodę na zawarcie umowy o roboty budowlane wykonawcy z podwykonawcą, spoczywa na podwykonawcy, on bowiem z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jeżeli inwestor twierdzi, że zgody takiej nie wyraził również w sposób dorozumiany oraz, że nie znał istotnych postanowień umowy wykonawcy z podwykonawcą, podwykonawca powinien udowodnić także świadomość inwestora, co do tych okoliczności, wyznaczających zakres jego odpowiedzialności za wynagrodzenie podwykonawcy lub to, że z postanowieniami tymi inwestor mógł się zapoznać. W ocenie Sądu wiedzę o powyższych okolicznościach musi posiadać uprawniony do działania w imieniu zamawiającego. Zdaniem Sądu w przypadku umów realizowanych na podstawie Warunków (...) nie sposób również uznać aby dla przyjęcia istnienia tej okoliczności wystarczające było powzięcie wiedzy w wyżej wymienionym zakresie, przez I. Kontraktu w tym przez inspektorów nadzoru. Powyższą tezę należy postawić albowiem jak wynika z subklauzuli 4.4 (...) a także art.
k.c., kompetencja w przedmiocie podejmowania decyzji o zaakceptowaniu podwykonawcy została pozostawiona w gestii Zamawiającego. Nie powtarzając przytoczonych już wywodów zaznaczyć jedynie wypada, że uprawnienia I. Kontraktu zostały zdefiniowane w subklauzuli 3.1 (...). Tym samym, nawet przedstawienie I. Kontraktu umowy, bez jej przekazania zamawiającemu nie może już skutkować przyjęciem, że posiada on wiedzę o postanowieniach umowy. Dodać również wypada, iż powyższe zawsze podlega ocenie w kontekście ustalonych indywidualnych warunków danej sprawy. Co do pozostałych okoliczności, tj. dokonywania odbiorów przez inspektorów nadzoru i tym samym uzyskania przez nich wiedzy o zakresie wykonywanych przez powódkę robót wskazać wypada, iż inspektorzy nadzoru to osoby wykonujące czynności techniczne z zakresu prawa budowlanego, nie mające uprawnień do reprezentowania Zamawiającego, którym, jak przyznał P. D. nigdy nie przedstawiał postanowień umowy podwykonawczej, ani warunków ustalonych w umowie. Ponadto w realiach niniejszej sprawy powód nie wykazał aby kiedykolwiek odbiory odbywały się od powódki i były dokonywane na jej rzecz. Również dokumenty odbiorowe były firmowane wyłącznie przez (...) S.A.. Ponadto o udzielenie odpowiedzi na pytania techniczne lub też z prośbą o zatwierdzenie zmiany materiału zwracał się wyłącznie (...) S.A. Pracownicy powódki sami bowiem przyznali, że wszystkie dokumenty były kierowane do (...) S.A. Nie odbywała się bezpośrednia wymiana korespondencji. Ponadto co potwierdził P. M. nawet ”nie kontaktował się bezpośrednio z osobami ze strony Zamawiającego” ( 00:09:08 k. 709) Jak wskazano w stanie faktycznym oraz w ocenie dowodów, roboty do odbioru były przedstawianie w imieniu (...) S.A. i w imieniu i na rzecz tego podmiotu sporządzano wszystkie dokumenty. ( 01:42:25 k. 638, 91:12:12 k. 641) Odnosząc się do kwestii wizytowania Wytwórni, wskazać wypada, iż powyższe pozostaje w ścisłej korelacji z zatwierdzeniem powódki jako Wytwórcy konstrukcji stalowych, przy czym podejmowanie w/w działań wiązało się z ustaleniem czy miejsce, w którym będzie wytwarzana konstrukcja spełnia określone parametry techniczne, wynikające ze specyfikacji wykonawczej oraz związane z procesem jej wytworzenia i dostarczenia na teren inwestycji, z uwagi na fakt, że ta nie mogła być, z przyczyn technicznych, wykonana od razu w całości i przetransportowana na teren budowy. Tolerowanie pracowników powódki na terenie placu budowy było natomiast konsekwencją tego, iż z uwagi na parametry elementów konstrukcji nie można ich było przewieźć w całości a zatem zgodnie z procesem technologicznym i wymogami konieczne było ich zespolenie i zabezpieczenie antykorozyjne, po uprzednim zespoleniu i osadzeniu. Z uwagi na powyższe pozostawanie pracowników na terenie placu budowy nie mogło oznaczać czynnej zgody na działania powódki jako podwykonawcy. Takiego wniosku nie można również wyciągać z braku sprzeciwu pozwanego a zasadniczo zespołu inżyniera kontraktu co do ich obecności czy też akceptowania procesu wykonania konstrukcji i rodzaju użytego materiału Decydujące znaczenie dla możliwości przypisania pozwanemu wyrażenia zgody na zawarcie umowy z podwykonawcą, w sposób czynny dorozumiany, są bowiem akty dotyczące zachowania samego pozwanego, mogące świadczyć o takiej akceptacji, jako przejawy jego woli, wyrażonej w sposób wyraźny, czy też dorozumiany, a nie postrzeganie powódki, jako podwykonawcy, przez inne osoby. Dla poczynienia ustaleń w tym zakresie nie są bowiem istotne własne subiektywne odczucia, w tym szczególnie osób, które były pracownikami powódki w sytuacji gdy same odpowiadały jedynie za wykonanie określonych czynności w ramach całego zlecenia. Jeszcze raz należy podkreślić, że powódka została zgłoszona jako wytwórca elementów konstrukcji stalowej i w taki sposób była postrzegana zarówno przez inspektora nadzoru J. J. czy A. K.
Ponadto co istotne dla przyjęcia odpowiedzialności Inwestora w przypadku dalszego podwykonawcy, konieczne jest wykazanie, iż zgodę na jego działanie wyraził nie tylko Inwestor ale również i Generalny Wykonawca. Przytoczony warunek został również zawarty w § 5 umowy zawartej z (...) S.A. w dniu 16 września 2010r. ( k. 220) W ocenie Sądu powódka nie podołała spoczywającemu na niej ciężarowi dowodu, tj. wykazaniu, że Generalny Wykonawca wiedział o jej działaniu jako dalszy podwykonawca i godził się na to. Na powyższe wskazuje zarówno Kierownik Budowy - R. W. jak i D. Kontraktu J. K.. Jak wynika z ich zeznań, powódka również przez nich była postrzegana wyłącznie jako wytwórca elementów konstrukcji stalowej dwóch obiektów albowiem w takim celu w ich imieniu został złożony odpowiedni wniosek o jej akceptację. Zaprzeczyli również aby kiedykolwiek zapoznawali się z umową zawartą pomiędzy (...) S.A. a powódką, aby była im kiedykolwiek przedstawiona celem powzięcia wiedzy i pozyskania świadomości co do charakteru działania powódki na placu budowy jako podwykonawcy. Ponadto w piśmie z dnia 11 stycznia 2013 r. (...) Sp. z o.o. potwierdził, że podwykonawca (...) S.A. nigdy nie występował o zgodę na dalszego podwykonawcę. Reasumując powyższe wobec nie wykazania przez powódkę istnienia przesłanek z art.
k.c. powództwo o zasądzenie kwoty ostatecznie określonej w piśmie z dnia 1 września 2016r. podlegało oddaleniu. Już tylko ubocznie należy wskazać, że powódka w oparciu o złożone przez nią dokumenty finansowe nie wykazała, iż dochodzone roszczenie odpowiada wynagrodzeniu za roboty budowalne. Jak wynika z faktury wystawionej w dniu 16 maja 2012 r. nr (...) odpowiada ona wartości kosztów, na zwrot których (...) S.A. wyraził zgodę, a które dotyczyły kosztów transportu, usługi nadzoru czy usługi spawania - określonych przez wartość roboczogodziny, których ilości również nie wykazał. ( k. 468) Również pozostałe dwie faktury nr (...) jak wynika z protokołów odbioru odpowiadają wyłącznie wartości świadczenia wykonanego wyłącznie na Wytwórni polegających na wytworzeniu konstrukcji loco i zabezpieczeniu na Zakładzie, tj. wytworzonego elementu, który podlegał dostarczeniu na teren budowy a nie świadczeniu odpowiadającemu pojęciu roboty budowalnej. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił powództwo o czym orzekł w pkt. 2 wyroku. W zakresie kwoty 39 117,69 zł Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 i 4 k.p.c. wobec cofnięcia przez powódkę pozwu w w/w zakresie ze zrzeczeniem się roszczenia. Przedmiotowa kwota wynikała z noty obciążeniowej nr 2, która w toku postępowania nie była wskazywana jako podstawa faktyczna uzasadniająca uwzględnienie roszczenia. Z tych też względów Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że cofnięcie pozwu w w/w zakresie było sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego lub też, że mogło zmierzać do obejścia prawa. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (j.t. Dz. U. z 2013r. poz. 1150 ze zm.). Mając zatem na uwadze fakt, iż powództwo zostało w całości oddalone kosztami procesu odpowiadającymi kosztom koniecznym i celowym poniesionym przez pozwanego, Sąd obciążył w całości powódkę. Do przedmiotowych kosztów Sąd zaliczył wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 6 pkt. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 poz. 461) i § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800) w wysokości 7 200 zł. Ponadto zgodnie z w/w zasadą Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 623) nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa kwotę 682,02 zł., która to została tymczasowo wypłacona ze środków Skarbu Państwa zgodnie z postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2016 r. w związku ze zwrotem kosztów stawiennictwa świadków M. R., A. K.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.