Sygn. akt VIII Pa 15/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca: SSO Patrycja Bogacińs

§ 6od wartości odszkodowania będącego przedmiotem sprawy.

Wprawdzie Sąd Najwyższy prezentował taką wykładnię przepisów rozporządzenia, w myśl której stawka minimalna opłat za czynności adwokata lub radcy prawnego powinna być taka sama zarówno w sprawie o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne (o przywrócenie do pracy), jak i w sprawie o odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę albo z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz, że w takich sprawach zastosowanie ma stawka określona w § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W ocenie powoda wykładnia ta dotyczy jednak przypadków, w których pracownikowi przysługują alternatywne żądania, a sąd może z urzędu uwzględnić roszczenie inne niż to, z którym wystąpił pracownik. Sytuacja taka nie występuje jednak wówczas, gdy roszczenie o odszkodowanie jest jedynym roszczeniem przysługującym pracownikowi. Dodatkowo powód wniósł zażalenie na pkt 5 wyroku zarzucając, że przyznanie mu kosztów w kwocie 40 zł + VAT narusza przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r., które w § 11 ust. pkt 2 wyraźnie stanowi, że stawka minimalna za prowadzenie sprawy z zakresu prawa pracy o odszkodowanie inne niż wymienione w pkt 4 – wynosi 75%

§ 6od wartości odszkodowania będącego przedmiotem sprawy.

Powód podniósł taką samą argumentację jak w treści apelacji, domagając się przyznania kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z § 11 ust. pkt 2 tj. w wysokości 75%

§ 6od wartości odszkodowania.

W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa adwokackiego przed Sądem drugiej instancji wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy w G. zważył co następuje: Apelacja powoda zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy dokonał własnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i uznał, że Sąd Rejonowy przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe. Sąd odwoławczy uznał jedynie za celowe uzupełnienie materiału dowodowego w niewielkim zakresie i ustalił, że u pozwanej tj. w Gminnym Ośrodku (...) w G. nie działają związki zawodowe, stowarzyszenia zawodowe i twórcze. Na terenie działania pozwanego działają stowarzyszenia zawodowe i twórcze i przed odwołaniem powoda zasięgnięto ich opinii co wynika z akt osobowych powoda. Dokonując analizy materiału dowodowego zgromadzonego przed sądami obu instancji Sąd Okręgowy uznał, iż ustalony przez Sąd Rejonowy stan faktyczny jest prawidłowy a zaskarżony wyrok jest słuszny co do zasady. Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, nie naruszając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, że wprawdzie przyczyny rozwiązania z powodem umowy o pracę potwierdziły się, jednak rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z naruszeniem art. 52 § 2 k.p. tj. po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. W konsekwencji powodowi przysługuje prawo do odszkodowania. Przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy jest prawidłowość rozwiązania stosunku pracy powoda – dyrektora Gminnego Ośrodka (...) w G. – z powołania. Odwołanie powoda nastąpiło zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 406) i § 7 ust. 1 Statutu Gminnego Ośrodka (...) w G., z godnie z którymi Dyrektora powołuje i odwołuje W. Gminy po zasięgnięciu opinii właściwych związków zawodowych, stowarzyszeń zawodowych i twórczych działających przy Ośrodku. Przy czym jak ustalono, u pozwanej tj. w Gminnym Ośrodku (...) w G. nie działają związki zawodowe, zasięgnięto natomiast opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez pozwanego.. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 7 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy art. 69 i 70 k.p. Z kolei art. 69 k.p. odsyła do art. 52 § 1 i 2 k.p. Powyższe potwierdzają przywoływane przez Sąd Rejonowy orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 27 sierpnia 1985r., III PZP 30.85 OSNC 1986/51 oraz z 22 marca 1977r., I PRN 25/77, (...). „Odwołanie pracownika "powołanego" ze skutkiem natychmiastowym nie musi być poprzedzone zasięgnięciem opinii rady zakładowej, powinno być jednak dokonane w formie pisemnej z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy. Niezachowanie tej formy, brak uzasadnionej przyczyny lub upływu terminu z art. 52 § 2 k.p. stanowi podstawę uzasadniającą przyznanie pracownikowi odszkodowania w granicach określonych w art. 56 i art. 58 k.p. z zastrzeżeniem zawartym w art. 60 k.p. (postanowienie SN z 22 marca 1977r., I PRN 25/77, (...).) „Pracownik zatrudniony na podstawie powołania, który z naruszeniem art. 52 k.p. został odwołany ze stanowiska ze skutkiem przewidzianym w art. 70 § 3 k.p., może dochodzić przed terenową komisją odwoławczą do spraw pracy odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 56 i 58 k.p.) lub ustalenia, że odwołanie nastąpiło z naruszeniem art. 52 k.p.” (uchwała SN z dnia 11 grudnia 1978r., I PZP 30/78, OSNC 1979/6/111). Generalnie art. 52 § 1 k.p. wymienia 3 grupy przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika. W pkt 1 wymienia ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Rozwiązanie umowy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. wymaga: ⚫ istnienia uzasadnionej przyczyny, ⚫ podjęcia decyzji o rozwiązaniu umowy o pracę w terminie 1 miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o istnieniu przyczyny uzasadniającej takie rozwiązanie (art. 52 § 2), ⚫ czyn musi być zawiniony i obejmować podstawowe obowiązki pracownicze. Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy zawinienie obejmuje zarówno winę umyślną, jak i rażące niedbalstwo. Natomiast przez rażące niedbalstwo należy rozumieć niedołożenie należytej staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (art. 355 § 1 k.c.), czy też niezachowanie minimalnych (elementarnych) zasad prawidłowego zachowania się w danej sytuacji. Jak wynika z materiału dowodowego, do podstawowych obowiązków powoda jako dyrektora samorządowej instytucji kultury należało m.in. zarządzanie powierzonym majątkiem placówki, ustalanie rocznego planu finansowego i sporządzanie sprawozdania z jego wykonania (vide § 7 Statutu Gminnego Ośrodka (...) w G.), tj. sprawowanie nadzoru nad gospodarką finansową pozwanego Ośrodka. Jak to wynika z § 1 Statutu Gminnego Ośrodka (...) w G. stanowiącego załącznik Nr 1 do Uchwały Nr(...)Rady Gminy G. z 29 listopada 2012r. kierowana przez powoda placówka działa min. w oparciu o ustawę z dnia 27 sierpnia 2009r. i finansach publicznych (dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Jak słusznie przyjął Sąd Rejonowy powód wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, wynikającemu z zajmowanego stanowiska dyrektora samorządowej instytucji kultury, nie prowadził i nie nadzorował należycie gospodarki finansowej pozwanego Ośrodka. Bez znaczenia przy tym jest, że główna księgowa tej placówki dopuściła się przestępstwa – na co powołuje się powód w apelacji. Przy dołożeniu należytej staranności w nadzorowaniu gospodarki finansowej pozwanej placówki powód mógł bowiem wyłapać przynajmniej część nieprawidłowości np. to że nie przedstawiano mu dokumentów księgowych do zatwierdzenia. Nadto powód został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, to jest wykroczenia polegającego na niewypłaceniu części należnego pracownikom wynagrodzenia za pracę w miesiącach sierpień-listopad 2013r. (wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 23 października 2014r., sygn. akt IX W 1857/13). Na marginesie Sąd Okręgowy wskazuje, że to czy przyczyny odwołania były uzasadnione, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem już sam fakt, iż odwołanie powoda nastąpiło po terminie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy tj. z naruszeniem art. 52 § 2 k.p. uzasadnia zasądzenie odszkodowania. Sąd Okręgowy podziela jednak ocenę Sądu Rejonowego, że odwołanie powoda nastąpiło z naruszeniem 1 – miesięcznego terminu od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy (art. 52 § 2 k.p). Okoliczności uzasadniające odwołanie powoda, wskazane w treści zarządzenia z dnia 13 marca 2014r. w sprawie odwołania Dyrektora Gminnego Ośrodka (...) w G. zostały ujawnione już w treści sprawozdania audytowego z dnia 7 listopada 2013r. natomiast bezsporne jest, że treść audytu była znana W. Gminy G. już w listopadzie 2013r. Słusznie zatem Sąd Rejonowy uznał, że miesięczny termin z art. 52 § 2 k.p. należy liczyć od daty uzyskania wiarygodnych wiadomości o zachowaniu powoda przez W. Gminy G. tj. od zapoznania się z treścią sprawozdania z audytu wewnętrznego w listopadzie 2013r. i że nie było podstaw do oczekiwania na wyniki dalszych czynności kontrolnych. A zatem odwołanie powoda nastąpiło z naruszeniem art. 52 § 2 k.p., co w konsekwencji rodzi po jego stronie prawo do odszkodowania w wysokości 3 – miesięcznego wynagrodzenia. Zgodnie z art. 70 § 3 k.p. odwołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub

1. Zgodnie zaś z treścią art. 56 § 1 k.p. w zw. z art. 69 k.p. pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o odszkodowanie. Zgodnie natomiast z treścią art. 58 k.p. odszkodowanie, o którym mowa w art. 56, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Jeżeli rozwiązano umowę o pracę, zawartą na czas określony albo na czas wykonania określonej pracy, odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy nie podziela oceny Sądu Rejonowego, że odszkodowanie w wysokości 3 – miesięcznego wynagrodzenia tj. w kwocie 17.709 zł jakiego domagał się powód jest rażąco wygórowane i, w okolicznościach niniejszej sprawy, zaszły podstawy do zastosowania art. 8 k.p. i obniżenia kwoty odszkodowania. Nie ulega wątpliwości, że zawarta w art. 8 k.p. klauzula generalna powinna być stosowana wyjątkowo i z ostrożnością oraz przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Jej zastosowanie wymaga nadto szczegółowego uzasadnienia. Sąd odwoławczy podziela stanowisko powoda, ze kwota miesięcznego wynagrodzenia 5.866 zł nie jest kwotą wygórowaną, jak też w przypadku 3 – miesięcznego wynagrodzenia w kwocie 17.709 zł nie możemy mówić o kwocie rażąco wygórowanej. Należy wskazać, że art. 70 § 3 k.p. wyraźnie stanowi, że odwołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub
2. Art. 70 k.p. nie zawiera natomiast odrębnych przepisów w zakresie wysokości odszkodowania, stąd w przedmiotowym przypadku należy stosować art. 56 i 58 k.p. Przepis art. 58 k.p. precyzyjnie określa wysokość odszkodowania jako wysokość wynagrodzenia za okres wypowiedzenia i nie ma tu mowy o granicy minimalnej lub maksymalnej. Natomiast przy rozwiązaniu umowy zawartej na czas określony albo na czas wykonania określonej pracy, odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące – a zatem określono tu stawkę maksymalną, natomiast odszkodowanie minimalne wyznacza okres trwania umowy (o ile dalsze jej trwanie nie przekracza 3 miesięcy). W przypadku powoda odszkodowanie jest trzymiesięczne. Nadto nie uzasadnia zastosowania art. 8 k.p. fakt, że w toku sprawy potwierdziły się przyczyny odwołania powoda. Uzasadniona przyczyna rozwiązania umowy o pracę nie stanowi podstawy do obniżenia odszkodowania. Gdyby tak było ustawodawca wyraźnie wskazałby niższą wysokość odszkodowania w wypadku gdy np. przyczyna rozwiązania umowy znajdzie potwierdzenie a pracodawca uchybi jedynie wymogom formalnym rozwiązania umowy. Ustawodawca natomiast nie wprowadził takiego rozróżnienia ani w sytuacji odszkodowań związanych z wypowiedzeniem umów o pracę ani w przypadku rozwiązywania umów bez wypowiedzenia. Obniżenie kwoty wynagrodzenia prowadziłoby w ocenie Sądu do ponownego ukarania powoda, bowiem w związku ze stawianymi mu zarzutami poniósł on już konsekwencje w postaci odwołania go ze stanowiska. Reasumując, Sąd Okręgowy uznał apelację za uzasadnioną i – na mocy art. 386 § 1 k.p.c. – zmienił wyrok częściowo w punkcie 2 i w całości w punkcie 3,4,5,i 6 w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11.732 zł tytułem dalszego odszkodowania za rozwiązanie stosunku pracy z powołania bez wypowiedzenia z winy pracownika oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 60 zł powiększoną o kwotę podatku VAT w wysokości 13,80 zł tytułem pomocy prawnej z urzędu. W punkcie II Sąd Okręgowy – na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c – umorzył postępowanie zażaleniowe, jako że z uwagi na uwzględnienie apelacji powoda, zażalenie powoda stało się bezprzedmiotowe. W punkcie III Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 90 zł (dziewięćdziesiąt złotych) powiększoną o kwotę podatku VAT w wysokości 20,70 zł tytułem pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym i kwotę 30 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym Sąd orzekł w oparciu o art. 98 k.p.c. oraz § 2 ust. 3, § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013r., poz. 490). Natomiast o kosztach postępowania apelacyjnego orzekł Sąd na podstawie o art. 98 k.p.c. oraz § 2 ust. 3, § 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 1 z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska strony powodowej, że do kosztów zastępstwa procesowego znajdzie zastosowanie § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. a nie § 11 ust. 1 pkt
3. W tym zakresie Sąd orzekający podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 13 marca 2012r., II PZ 3/12 (LEX nr 1168871), iż podstawę zasądzenia przez sąd opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w sprawie ze stosunku pracy o odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 § 1 w związku z art. 58 k.p., stanowi stawka minimalna określona w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Dotyczy to w jednakowym stopniu wynagrodzenia adwokatów i radców prawnych oraz do spraw o odszkodowanie dochodzone na podstawie art. 56 § 1 w związku z art. 58 k.p. albo na podstawie art. 45 § 1 w związku z art. 471 k.p. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powinno być ustalone na jednakowych zasadach (w takiej samej wysokości) niezależnie od tego, czy pracownik dochodzi uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia do pracy, czy też odszkodowania za niezgodne z prawem lub nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem. Takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w mającej moc zasady prawnej uchwale 7 sędziów z 24 lutego 2011r., I PZP 6/10 (OSNP 2011 nr 21-22, poz. 268, LEX nr 707475). (-) SSO Jolanta Łanowy (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek (-) SSR del. Magdalena Kimel Sędzia Przewodniczący Sędzia