art. 57 ust. 6 Pt dostawca usługi ma uprawnienia do żądania zwrotu udzielonych ulg w sytuacji jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, a abonent ma możliwość skorzystania z usług (...) z wykorzystaniem selekcji, a tym samym praktyka (...) nie jest bezprawna. F. art. 57 ust. 5 Pt w zw. z art. 57 ust. 6 Pt z art. 24 ust. 2 uokik, poprzez ich błędną wykładnię przez przyjęcie, że przepis art. 57 ust. 5 Pt obejmuje swoim zakresem opłaty wyrównawcze z tytułu udzielonej ulgi, podczas gdy (...) może pobierać opłaty wyrównawcze
57 ust. 6 Pt stanowiącym lex specialis w stosunku do art. 57 ust. 5 Pt; tym samym praktyka (...) nie jest bezprawna. G. art. 57 ust. 5 Pt w zw. z art. 57 ust. 6 Pt w zw. z art. 24 ust. 2 uokik, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, że pobieranie opłaty wyrównawczej przez (...) uniemożliwia lub utrudnia abonentowi korzystanie z prawa do zmiany dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, podczas gdy art. 57 ust. 6 Pt daje dostawcy usługi uprawnienie do żądania zwrotu udzielonych ulg w sytuacji jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, a abonent ma możliwość skorzystania z usług (...) z wykorzystaniem selekcji, a tym samym praktyka (...) nie jest bezprawna. III. W zakresie pkt II ppkt 1 Decyzji naruszenie: H. art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik poprzez nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy (...) nie ponosi żadnej winy w zakresie praktyki wskazanej w pkt I ppkt 1 Decyzji, bowiem działała w zaufaniu do opinii prawnej sporządzonej w ww. zakresie. [zarzut ewentualny] I. art. 32 ust 1 i 2 w związku z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie konstytucyjnych zasad równości i zakazu dyskryminacji przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej. J. art. 111 uokik poprzez ustalenie wysokości kary w sposób dowolny oraz nieuwzględnienie przy wymiarze kary nałożonej na (...) okoliczności łagodzących. IV. W zakresie pkt II ppkt 2 i 3 Decyzji naruszenie: K. art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik poprzez nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy praktyki opisane w pkt I ppkt 2 i 3 Decyzji nie stanowią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 uokik ze względu na brak ich bezprawności [zarzut ewentualny] L. art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 8 ust 1 i 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie konstytucyjnych zasad równości i zakazu dyskryminacji przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej. M. art. 111 uokik poprzez ustalenie wysokości kary w sposób dowolny oraz nieuwzględnienie przy wymiarach kary nałożonej na (...) okoliczności łagodzących. Na podstawie przedstawionych zarzutów powód wniósł o:
treścią § 5 zd. 1 wzoru umowy o świadczenie Usług (...), (k.498 akt adm.) warunkiem skorzystania przez abonenta z Usługi (...) oraz Usług Dodatkowych jest złożenie przez abonenta odrębnego Zamówienia WLR zawierającego jednocześnie oświadczenie abonenta o wypowiedzeniu umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z (...) S.A. lub z innym dostawcą usług, zapewniającym przyłączenie do sieci (...).
2 wzoru umowy o świadczenie Usługi (...) powód (...) S.A. rozpoczyna świadczenie Usług (...) dopiero z chwilą upływu terminu wypowiedzenia umowy łączącej abonenta z (...). S.A. lub z innym, dotychczasowym dostawcą zapewniającym abonentowi przyłączenie do sieci (...) S.A. z zachowaniem ciągłości usługi. Z § 6 zd. 1 i zd. 2 wzoru umowy o świadczenie Usług (...) wynika, iż po skompletowaniu poprawnie wypełnionych i podpisanych formularzy umowy o świadczenie Usługi (...) oraz Zamówienia WLR wraz z Zleceniem Preselekcji, (...) w terminie 14 dni od dnia otrzymania w/w dokumentów jest zobowiązana przekazać Zamówienie WLR wraz ze Zleceniem Preselekcji do (...) S.A. lub innego, dotychczasowego dostawcy zapewniającego abonentowi przyłączenie do sieci (...) S.A. Do czasu realizacji Zlecenia Preselekcji przez (...) S.A. abonent może korzystać z usług (...) S.A., objętych usługą Preselekcji, poprzez wybieranie numeru dostępu - prefiks (...), wskazanego przez (...), od momentu wprowadzenia (aktywacji) do systemu informatycznego (...),
zd.3 wzoru umowy o świadczenie Usług (...) aktywacja nowego abonenta w systemie informatycznym (...) S.A. jest dokonywana w następnym dniu po otrzymaniu wypełnionego i podpisanego przez abonenta formularza umowy o świadczenie Usługi (...). Spółka (...) nie ma zwyczaju dodatkowego informowania konsumentów o aktywacji w systemie informatycznym (...). Zlecenie Preselekcji jest realizowane w terminie wynikającym z przepisów prawa, niezależnie od terminu realizacji Zamówienia WLR, bez konieczności ponoszenia przez (...) dodatkowych opłat z tego tytułu, co wynika z art. 4 pkt I ppkt 6 Decyzji Prezesa UKE z dnia 30 lipca 2009 r. (Dowód : wzorzec umowy o świadczenie Usług (...) – k.14 akta adm). Informacja o możliwości korzystania przez abonenta z połączeń objętych Usługą Preselekcji z zastosowaniem automatycznej preselekcji, bądź – do czasu realizacji Zlecenia Preselekcji – poprzez każdorazowe wybieranie numeru dostępu (Prefiksu) wskazanego przez (...) zawarta jest również w § 3 ust. 7 Regulaminu świadczenia Usługi (...). W ramach Usługi (...), Spółka zawiera z konsumentem umowy na czas nieoznaczony, chyba że strony postanowiły inaczej w treści umowy (§ 7 - strona 2 wzoru umowy).
e stosowanym przez Spółkę wzorem umowy o świadczenie Usługi (...), umowa z konsumentem, może być zawarta na czas nieokreślony lub na okres 28 miesiący (strona 1 wzoru umowy). Z § 5 ust.1 Regulaminu świadczenia usług (...) wynika, że po zawarciu umowy abonent jest zobowiązany do terminowego uiszczania na rzecz Spółki wszelkich należności z tytułu świadczonych przez operatora usług
umową bez względu na to, kto z tych usług bezpośrednio skorzystał ( k. 16 akt adm.). W szczególności abonent jest zobowiazany do uiszczenia opłaty aktywacyjnej (jednorazowej) oraz ponoszenia opłat abonamentowych przez czas trwania umowy w wysokości określonej w Cenniku Usług (...). Stosowane przez (...) wzorce umowne nie przewidują zasady, że abonent nie jest obciążany opłatą aktywacyjną, gdy do świadczenia usługi telekomunikacyjnej nie dochodzi w sytuacji gdy, konsument nie dokonał zmiany operatora. (Dowód: Regulaminu świadczenia usług (...) - k.16 akt adm.)
e stanowiskiem Spółki przedstawionym w pismie z dnia 26 listopada 2012r. opłata aktywacyjna odnosi się do aktywacji umowy. Aktywacja umowy następuje poprzez wpisanie abonenta do sytemu informatycznego (...). Wpis dokonywany jest następnego dnia po otrzymaniu skompletowanego, poprawnie wypełnionego i podpisanego formularza umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Spółka nie informuje konsumenta o dacie Aktywacji Umowy. W efekcie aktywacji, abonent uzyskuje m. in. możliwość korzystania z usług telekomunikacyjnych poprzez selekcję (tj. każdorazowy wybór numer dostępu). Aktywacja umowy wiąże się z udzieleniem przez (...) ulgi w opłacie aktywacyjnej. W myśl § 8 ust. 2 Regulaminu świadczenia usług (...) w przypadku rozwiazania Umowy zawartej na czas oznaczony przez Abonenta lub przez Operatora z winy Abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, Operatorowi przysługuje uprawnienie do naliczania opłaty wyrównawczej, nie przekraczającej wysokości ulg przyznawanych Abonentowi w związku z zawarciem umowy (aktywacja) lub świadczeniem usługi (...), pominiejszonych o proporcjonalną ich wartość za okres odpowiednio od dnia zawarcia (aktywacji) umowy lub rozpoczęcia świadczenia Usługi (...) do dnia jej rozwiązania. Ulga związana z zawarciem umowy (aktywacją) przyznana jest w dniu zawarcia umowy i stanowi różnicę między opłatą aktywacyjną przewidzianą w cenniku dla umowy zawartej na czas nieoznaczony a opłatą aktywacyjną przewidzianą w cenniku dla umowy zawartej na czas oznaczony dla wybranej taryfy i rodzaju dostępu. Ulga związana ze świadczeniem Usługi (...) przyznana jest w dniu aktywacji Usługi (...) i stanowi różnicę w wysokość opłat abonamentowych przewidzianych w cenniku dla umowy zawartej na czas nieoznaczony a wysokością opłat abonamentowych przewidzianych w cenniku dla umowy zawartej na czas oznaczony dla wybranej taryfy i rodzaju dostępu. Z wyjaśnień do pkt 6, przedstawionych przez (...) w piśmie z dnia 26 listopada 2012r. (k. 490 akt adm.) wynika, iż zdaniem powoda z usługą preselekcji związana jest ulga w opłatach abonamentowych. ( Dowód: wyjaśnienia strony zawarte w pismie z dnia 26 listopada 2012 r.- k. 490 akt adm.) Ulga z tytułu opłaty aktywacyjnej przyznana dla umowy zawartej na czas określony 28 miesięcy w dostępie analogowym wynosi 183,27 zł., a w dostępie (...) wynosi 244,77 zł. Ulga z tytułu opłat abonamentowych dla umowy zawartej na czas określony 28 miesięcy wynoszą: dla taryfy (...) – 226,80 zł., dla taryfy (...) – 257,60 zł., dla taryfy (...) – 263,20 zł., dla taryfy (...) – 280,00 zł., dla taryfy (...) – 310,80 zł. (Dowód : Tabela 1a i Tabela 2a Cennika Usług (...)-k. 18-19 akt adm.) W Cenniku usług (...) dla Klientów Indywidualnych - „Informacje o ulgach” w pkt 1.6. (...) stosuje następujące postanowienia : 1) W związku z zawarciem umowy na czas określony 28 miesięcy, abonent otrzymuje ulgę w opłacie abonamentowej – miesięczna wartość ulgi stanowi różnica pomiędzy opłatą abonamentowa za wybrana Taryfę określona w Cenniku Usług (...) dla umowy na czas nieokreślony, a opłata abonamentowa za wybrana Taryfę określona w niniejszym cenniku dla umowy na czas określony oraz ulgę w opłacie aktywacyjnej stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą aktywacyjną dla umowy na czas nieokreślony a opłata aktywacyjna dla umowy na czas określony, 2) w przypadku rozwiązania umowy zawartej na czas określony 28 miesięcy przez (...) S.A. z winy abonenta lub jej rozwiązania przez abonenta przed upływem okresu, na jaki umowa została zawarta, (...) S.A. ma prawo żądać opłaty wyrównawczej (kary umownej) związanej z przyznana abonentowi ulgą, pomniejszona o proporcjonalna jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy lub aneksu do umowy do dnia jej rozwiązania.
odnośnikiem nr 2 do tabeli nr 1 „Tabela opłat” w Cenniku Usług (...) dla Klientów Indywidualnych, różnica w wysokości opłat abonamentowych przewidzianych w Cenniku dla umowy zawartej na czas nieoznaczony a wysokością opłat abonamentowych przewidzianych w Cenniku dla umowy zawartej na czas określony 28 miesięcy dla wybranej Taryfy i rodzaju dostępu stanowi ulgę przyznana abonentowi w związku ze świadczeniem Usługi (...) przy zawarciu umowy na czas określony 28 miesięcy.
odnośnikiem nr 3 to tabeli nr 2 „Opłaty jednorazowe” w Cenniku Usług (...) dla Klientów Indywidualnych, różnica między opłatą aktywacyjną przewidzianą w Cenniku dla umowy zawartej na czas nieoznaczony a opłatą aktywacyjną przewidzianą w Cenniku dla umowy zawartej na czas określony dla wybranej taryfy i rodzaju dostępu stanowi ulgę przyznaną abonentowi w związku z zawarciem (aktywacja) umowy. (...) nalicza konsumentom na podstawie przedstawionych postanowień wzorców umowny opłaty aktywacyjne i opłaty wyrównawcze. Przykładowe przypadki naliczenia konsumentom ww. opłat zostały przedstawione w załączniku do pisma Spółki z dnia 27 listopada 2012r. (k. 558-560- akta adm.) Mimo złożenia w piśmie z dnia 21 grudnia 2012 r. zobowiązania do stosowania w obrocie handlowym wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy i pozostawiania konsumentom takiego wzorca przy zawieraniu umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych poza lokalem przedsiębiorstwa, do dnia wydania zaskarżonej decyzji powód nie wykazał, iż stosuje w obrocie konsumenckim wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 3 ust. 1 uonpk. Z informacji znajdujących się w aktach administracyjnych nie wynika, że współpracujący z powodem partnerzy handlowi lub sam powód, przed zawarciem umowy poza lokalem przedsiębiorstwa przekazywali konsumentom wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy z oznaczeniem swojej nazwy oraz siedziby. Wzór umowy, regulamin usług telekomunikacyjnych oraz cennik usług świadczonych przez (...) został zamieszczony na stronie internetowej spółki pod adresem – (...). (dowód: wyjaśnienia Spółki w piśmie z dnia 21 września 2011 r., str. 8 – akta adm.). Pismem z dnia 12 grudnia 2012r. Prezes UOKiK zawiadomił (...) o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a w dniu 31 grudnia 2012r. wydał decyzję, która została zaskarżona w niniejszym postępowaniu. (Decyzja Nr (...) k. 838- akta sprawy) Na podstawie złożonych dokumentów Sąd ustalił wysokość osiągniętego w 2011 roku (tj. od 1 stycznia 2011 do 31 grudnia 2011r.) przez powoda przychodu. (dowód: sprawozdanie finansowe – k. 423 akta adm. ). Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o złożone do akt sprawy wyjaśnienia stron i dokumenty, których wiarygodności i pochodzenia żadna ze stron nie kwestionowała. Należy dodać, iż w postanowieniu z dnia 26 lipca 2013r. Sąd Okręgowy, na wniosek powoda, wyraził zgodę i określił termin na złożenie przez strony pism przygotowawczych w toku postepowania po wniesieniu odwołania (k. 151- akat sprawy). Sąd pominął twierdzenia stron zawarte w treści pism powoda z dnia 23 grudnia 2014 r. i 11 lutego 2015 r. oraz pozwanego z dnia 27 stycznia 2015 r., ponieważ pisma te zostały złożone do akt sprawy z naruszeniem przepisu art. 207 §3 k.p.c. Strona powodowa nie kwestionowała decyzji w zakresie pkt I.1. Zaskarżeniem został jednak objęty pkt II.1, w którym Prezes nałożył na powoda karę pieniężną z tytulu naruszenia stwierdzonego w pkt I.1 Decyzji. Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd ograniczyły się zatem do okoliczności wpływajacych na prawidłowe ustalenie i wymierzenie kary pieniążnej. Sąd Okręgowy zważył co następuje:
art. 72 ust.1 Pt abonent, który jest stroną umowy z dostawcą usług zapewniającym przyłączenie do stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej operatora o znaczącej pozycji rynkowej może wybrać dowolnego dostawcę publicznie dostępnych usług telefonicznych, którego usługi są dostępne w połączonych sieciach. Warunki korzystania przez abonenta, będącego stroną umowy zawartej z dostawcą usług zapewniającym przyłączenie do stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej operatora o znaczącej pozycji rynkowej, z uprawnienia do wyboru dostawcy publicznie dostępnych usług telefonicznych określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie warunków korzystania z uprawnień w publicznych sieciach telefonicznych (Dz. U. nr 249, poz. 1670).
treścią §15 ust. 1-3 Rozporządzenia abonent dokonuje wyboru dostawcy publicznie dostępnych usług telefonicznych przez wybranie podczas inicjowania połączenia ciągu cyfr zawierającego numer dostępu dostawcy usług NDS (usługa prefiksu), lub poprzez złożenie pisemnego zlecenia kierowania wskazanych rodzajów połączeń do wybranego dostawcy usług bez konieczności wybierania numeru dostępu dostawcy usług (usługa preselekcji). Należy podkreślić, iż wybranie przez abonenta określonego dostawcy usług telefonicznych przez zlecenie preselekcji nie może ograniczać i nie wyłącza wyboru innego, dowolnego dostawcy tych usług przez NDS (numeru dostępu) - § 15 ust. 7 Rozporządzenia. Ponadto
8 Rozporządzenia wybór dostawcy publicznie dostępnych usług telefonicznych przez zlecenie preselekcji może być w każdym czasie przez abonenta zmieniony lub wycofany. Przepis art. 72 ust. 2 Pt stanowi, że z tytułu dokonania przez abonenta wyboru dostawcy publicznie dostępnych usług telefonicznych, o którym mowa w art. 72 ust.1 Pt, w stosunku do abonenta roszczenie nie przysługuje. W art.72 ust.2 Pt ustawodawca kategorycznie ustalił, że w przypadku, gdy
art. 72 ust.1 Pt abonent dokona wyboru dostawcy usług telefonicznych, dostawcy usług telefonicznych nie przysługuje z tego tytułu uprawnienie do wystąpienia z roszczeniem do abonenta. Przepis art.72 ust.2 Pt nie wskazuje konkretnie, który z dostawców publicznie dostępnych usług telefonicznych nie może zgłaszać roszczeń do abonenta z powodu zmiany dostawcy usług. W ocenie Sądu przyjęte przez ustawodawcę sformułowanie oznacza, że zakaz występowania do abonenta z roszczeniem z tytułu wyboru dostawcy publicznie dostępnych usług telefonicznych, o którym mowa w art. 72 ust.1 Pt, obejmuje zarówno dotychczasowego dostawcę usług telefonicznych, który świadczył abonentowi usługę przed dokonaniem wyboru nowego dostawcy jak i każdego nowo wybranego dostawcę usług. Jest tak również w przypadku, gdyby abonent wybrał dwóch lub więcej nowych dostawców, z których każdy świadczyłby na rzecz abonenta określony rodzaj usługi telefonicznej. Takie stanowisko jest przejawem działań ustawodawcy w interesie konsumentów, zmierzających do podniesienia poziomu konkurencji pomiędzy dostawcami usług telefonicznych. Znajduje również potwierdzenie w poglądach doktryny prawa telekomunikacyjnego (S. Piątek, Prawo telekomunikacyjne. Komentarz. Wyd. 2 Warszawa 2005 s.488).
przedstawionym stanowiskiem żaden z podmiotów świadczących abonentowi usługi telefoniczne nie może zgłaszać do abonenta roszczeń z powodu zmiany dostawcy. Mając na uwadze, że (...) jest dostawcą usług zapewniającym konsumentom przyłączenie do stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej operatora o znaczącej pozycji rynkowej należy stwierdzić, że sformułowany w art. 72 ust.2 Pt zakaz dotyczy również powoda. Uwzględniając przedstawione stanowisko, zdaniem Sądu należy stwierdzić, że przestawione w pkt I odwołania zarzuty w zakresie pkt I ppkt 2 zaskarżonej decyzji, dotyczące dokonania przez Prezesa UOKiK błędnej wykładni art. 72 ust.2 Pt, należało ocenić jako nietrafne i z tego względu nie zasługujące na uwzględnienie. Ustanowiony w art.72 ust. 2 Pt zakaz nie odnosi się jednak do roszczenia, o którym mowa w art. 57 ust. 6 Pt, przysługującego dostawcy usług w stosunku do abonenta z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu ustalonego w umowie, której zawarcie było związane z przyznaną abonentowi ulgą. Zdaniem Sądu, mając na uwadze, iż przepis art. 57 ust.6 Pt dotyczy roszczenia powstałego na gruncie innych okoliczności niż te, o których mowa w art. 57 ust.5 Pt, nie można zgodzić się z twierdzeniem powoda, że art. 57 ust.6 Pt jest przepisem o charakterze lex specialis w stosunku do art. 57 ust.5 Pt. Z tego względu przedstawiona w pkt II odwołania argumentacja w zakresie pkt I ppkt 3 decyzji jest bez znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji, a oparte na niej stanowisko powoda, iż stosowana przez (...) praktyka nie jest bezprawna, należało uznać za bezzasadne.
art. 57 ust.5 Pt warunki umowy o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych nie mogą uniemożliwiać lub utrudniać abonentowi korzystania z prawa do zmiany dostawcy usług, świadczącego publicznie dostępne usługi telekomunikacyjne. Zakaz utrudniania dotyczy również dostawcy usług telekomunikacyjnych, świadczących te usługi poprzez zastosowanie prefiksu (NDS) i preselekcję (złożenie zlecenia preselekcji), na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie warunków korzystania z uprawnień w publicznych sieciach telefonicznych . Ustanowiony w art. 57 ust. 5 Pt zakaz ma ułatwić abonentowi skorzystanie z określonego w art. 72 ust.1 Pt uprawnienia do swobodnego wyboru dostawcy usług telefonicznych również za pośrednictwem numeru dostępu lub preselekcji. Zawarta w art. 57 ust.5 Pt regulacja dotyczy zasad kształtowania przez dostawcę usług treści umów zawieranych z konsumentem. Przepis art. 57 ust. 5 Pt zakazuje dostawcom publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych zamieszczania w umowach postanowień, które w jakikolwiek sposób mogłyby uniemożliwiać, utrudniać lub zniechęcać abonentów do zmiany dostawcy usług telekomunikacyjnych. Utrudnienia mogą mieć charakter finansowy, organizacyjny lub dotyczyć różnych interesów konsumentów. Zakazane jest w związku z tym stosowanie we wzorcach umów postanowień wprowadzających utrudnienia o charakterze finansowym, organizacyjnym lub dotyczące innych interesów konsumentów albo nakładających na abonentów obowiązki, które mogą uniemożliwiać lub utrudniać abonentowi korzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 72 ust.1 Pt. Jak wynika z dokonanych ustaleń, (...) zamieszcza w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych postanowienie nakładające na abonentów obowiązek zapłaty opłaty aktywacyjnej. Zawierając z (...) umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych konsument dokonuje wyboru Spółki jako dostawcy publicznie dostępnych usług telefonicznych przez prefiks lub preselekcję i do upływu terminu wypowiedzenia umowy z dotychczasowym dostawcą usług telekomunikacyjnych, korzysta z usług (...) na zasadach określonych w Rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2010 r. z zastosowaniem prefiksu lub preselekcji. W tym okresie konsument jest jeszcze związany umową z dotychczasowym operatorem, na rzecz którego opłaca abonament. Dopiero po upływie wypowiedzenia i rozwiązaniu dotychczasowej umowy możliwe jest rozpoczęcie (uruchomienie) świadczenia konsumentowi Usługi (...). Z informacji pochodzących od Spółki wynika, że aktywacja konsumenta w systemie informatycznym (...) jest dokonywana następnego dnia po otrzymaniu kompletu podpisanych przez konsumenta formularzy umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Z dniem aktywacji konsument uzyskuje możliwość korzystania z usług telekomunikacyjnych za pośrednictwem (...) z wykorzystaniem preselekcji. Jednak nie jest jeszcze abonentem (...), ponieważ wiąże go umowa z dotychczasowym dostawcą usług telekomunikacyjnych. W tym okresie konsument może korzystać z usług dostarczanych przez (...) na zasadach określonych w Rozporządzeniu z 2010 r. Z uwagi na to, że stosowany przez (...) wzorzec umowy nie przewiduje wyjątku od zasady obciążania konsumenta opłatą aktywacyjną w sytuacji, gdy nie doszło do rozpoczęcia świadczenia na rzecz konsumenta Usługi (...), Spółka obciąża opłatą aktywacyjną również konsumentów korzystających z usług (...) wyłącznie z zastosowaniem prefiksu lub preselekcji mimo, że w stosunku do tych konsumentów nie doszło jeszcze do zmiany operatora. W ocenie Sądu, działanie Spółki polegające na zastrzeżeniu w umowie i pobieraniu od konsumentów opłaty za aktywację umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, przed rozpoczęciem świadczenia Usługi (...), gdy konsumenci mogli korzystać z usług (...) wyłącznie za pośrednictwem prefiksu lub preselekcji, utrudnia konsumentom korzystanie z prawa do zmiany dostawcy usług, wywiera negatywny wpływ na podjęcie przez konsumentów decyzji o zmianie dostawcy usług telekomunikacyjnych i może skutecznie zniechęcać konsumentów do wyboru nowego dostawcy usług telekomunikacyjnych poprzez numer dostępu lub preselekcję. W związku z tym zgodzić się należało z Prezesem UOKiK, iż działanie (...) jest niezgodne z regulacją ustawową zawartą w art. 72 ust.2 Pt i art. 57 ust.5 Pt i jako takie bezprawne. Odnośnie praktyki powoda określonej w pkt I ppkt 3 Pt wskazać należało, iż
art 57 ust.6 Pt, w przypadku zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, w tym zapewnienie przyłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej, związanej z przyznaniem abonentowi ulgi wysokość roszczenia z tytułu jednostronnego rozwiazania umowy w sposób określony w tym przepisie nie może być wyższa od określonej w umowie równowartości przyznanej abonentowi ulgi, pomniejszonej o jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiazania.
ust.2 Regulaminu świadczenia Usługi (...) w przypadku zaistnienia sytuacji przewidzianej w art. 57 ust.6 Pt (tj. rozwiazania umowy zawartej na czas oznaczony przez konsumenta lub przez Spółkę z winy konsumenta przed upływem terminu na jaki umowa została zawarta) powodowi przysługuje uprawnienie do naliczenia opłaty wyrównawczej, nie przekraczającej wysokości ulg przyznawanych Abonentowi w związku z zawarciem umowy (aktywacja) lub świadczeniem Usługi (...), pominiejszonych o proporcjonalną ich wartość za okres odpowiednio od dnia zawarcia (aktywacji) umowy lub rozpoczęcia świadczenia Usługi (...) do dnia jej rozwiązania. Ulga związana z zawarciem (aktywacją) umowy przyznana jest w dniu zawarcia umowy a ulga związana ze świadczeniem Usługi (...) jest przyznana w dniu aktywacji Usługi (...). W piśmie z dnia 26 listopada 2012 r. powód wskazał, że po aktywacji w systemie konsument uzyskuje możliwość korzystania z usług teelekomunikacyjnych przez numer dostępu. Jednocześnie aktywacja umowy wiąże się z udzieleniem ulgi w opłacie aktywacyjnej, a w związku z korzystaniem przez konsumenta z preselekcji przyznawana jest ulga w opłatach abonamentowych. Z powyższego wynika,że (...) ustaliła w Regulaminie praktykę pobierania od konsumentów opłaty wyrównawczej z tytułu opłat abonamentowych w przypadku, gdy konsument dokona wyboru (...) jako dostawcy publicznie dostępnych usług telefonicznych przez prefiks lub preselekcję, przed rozpoczęciem świadczenia Usługi (...), tj. w czasie, gdy konsument jest jeszcze związany umową z dotychczasowym operatorem, na rzecz którego płaci abonament. Stosowane przez (...) postanowienia wzorców umowy nie przewidują wyjątku od zasady obciążenia konsumenta opłatą wyrównawczą w sytuacji, gdy nie dojdzie do rozpoczęcia świadczenia konsumentowi Usługi (...). W zwiazku z tym,
ustaloną praktyką Spółka obciąża opłatą wyrównawczą również konsumentów, korzystających z usług (...) wyłącznie przez numer dostępu lub preselekcję. Zastrzeżenie w umowie i pobieranie przez (...) od konsumentów opłaty wyrównawczej, dotyczacej ulgi z tytułu opłaty aktywacyjnej, zdaniem Sądu, stanowi naruszenie art. 72 ust.2 Pt oraz art. 57 ust. 5 w zw.z art. 57 ust.6 Pt. Należy stwierdzić, że podstawowym warunkiem, od którego uzależnione jest wystąpienie przez dostawcę usług do konsumenta o zwrot równowartości przyznanej ulgi jest zawarcie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, związanej z przyznaniem ulgi oraz faktyczne konsumowanie - korzystanie z ulgi przez odbiorcę usługi, co możliwe jest dopiero po rozpoczęciu świadczenia przez dostawcę na rzecz konsumenta usługi określonej w umowie i której to usługi dotyczyła ulga. Mając na uwadze przedstawione w sprawie stanowisko powoda, dotyczące przyznanych ulg należy wskazać, że Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 listopada 2010 r. (sygn. Akt Aca 422/10, niepubl.) stwierdził, że nie można uznać za ulgę świadczenia, do ktorego konsument jest jedynie uprawniony i z którego nie ma obowiązku skorzystać. Stworzenie abonentowi uprawnienia, z którego nie musi skorzystać ma miejsce na etapie wyboru przez niego konkretnego pakietu usług, ale wybranie określonej umowy nie jest w żadnym razie uważane za ulgę. Przyznanie konsumentowi określonego limitu bezpłatnych minut do wykorzystania w ramach danego planu taryfowego bądź tańszych połączeń telefonicznych w określonym przedziale czasowym nie jest ulgą w rozumieniu ustawy Prawo telekomunikacyjne. Z przedstawionych okoliczności wynika, że obciążanie konsumenta opłatą wyrównawczą w wysokości równowartości ulgi w rozumieniu art. 57 ust.6 Pt w sytuacji, gdy po zawarciu umowy z dostawcą usług nie dojdzie do rozpoczecia świadczenia usługi na skutek rezygnacji przez konsumentów z abonamentu lub preselekcji nie ma uzasadnienia w art. 57 ust.6 Pt , ponieważ przed rozpoczęciem świadczenia usług ewentualna korzyść, jaką może uzyskać konsument nie może być uznana za ulgę w rozumieniu przepisów Prawa telekomunikacyjnego. Bezpodstawne jest więc obciążanie konsumenta opłatami z tytułu ulg, z których konsument nie skorzystał, ponieważ rozwiazał umowę przed rozpoczęciem jej realizacji. W przypadku braku rozpoczęcia świadczenia konsumentom Usługi (...) konsumentom nie zostają przyznane ulgi z tytułu opłat abonamentowych, ponieważ przed rozpoczęciem świadczenia powyższej usługi konsumenci nie mają realnej możliwości skorzystania z ulgi w opłacie abonamentowej. Tym samym zastrzeżenie w umowie opłaty wyrównawczej dotyczącej ulgi z tytułu opłaty abonamentowej w sytuacji braku rozpoczęcia świadczenia konsumentowi usługi (...), także należało uznać za działania naruszające przepisy art. 57 ust.5 Pt. w zw. z art. 57 ust.6 Pt. Zgodzić się również należało z Prezesem UOKiK, że jeżeli za bezprawne w świetle art. 72 ust.2 Pt i art. 57 ust.5 Pt uznano zastrzeżenie przez (...) w umowie i pobieranie od konsumentów opłaty za aktywację umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, w sytuacji dokonania przez konsumenta wyboru Spółki jako dostawcy publicznie dostępnych usług telefonicznych przez numer dostępu lub preselekcję przed rozpoczęciem świadczenia konsumentowi Usługi (...), to tym samym odpadła podstawa prawna do naliczenia przez Spółkę konsumentowi z tego tytułu opłaty wyrównawczej. Na podstawie dokonanych ustaleń stwierdzić należało, iż przedstawione w zaskarżonej decyzji działania (...) godziły w zbiorowe interesy konsumentów poprzez narażenie nieokreślonej grupy konsumentów, mogących być odbiorcami usług świadczonych przez powoda, nie tylko na znaczną stratę finansową, ale również na pozbawienie prawa do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych warunkach rynkowych. Niezależnie od pobierania przez Spółkę od konsumentów bezzasadnie opłaty za aktywację i opłaty wyrównawczej w sytuacji braku rozpoczęcia świadczenia konsumentowi Usługi (...), zastrzeżenie przez Spółkę w umowie i pobieranie opłat mogło stanowić dla konsumentów ograniczenie ekonomiczne w korzystaniu z dostawcy usług przez prefiks lub preselekcję i przez to wpływać na możliwość korzystania przez konsumentów ze swobody wyboru dostawców usług na konkurencyjnym rynku usług telekomunikacyjnych. Działania (...), jako naruszające przepisy Prawa telekomunikacyjnego miały charakter bezprawny. Działania Spółki nosiły znamiona praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dochodzi poprzez bezprawne działanie przedsiębiorcy godzące w interesy konsumentów, o ile to działanie wywołuje negatywne skutki w sferze praw i obowiązków konsumentów. Przy czym skutki te muszą dotykać szerszego kręgu konsumentów, czyli odnosić się do obecnych, przyszłych i potencjalnych konsumentów, a więc naruszać prawa nieograniczonej bliżej nieokreślonej liczby konsumentów. Tak rozumiany interes konsumentów to interes prawny jako określone potrzeby konsumenta, które zostały uznane przez ustawodawcę za godne ochrony (tak SN w uzasadnieniu uchwały z 13 lipca 2006r. III SZP 3/06, OSNP 2007, nr 1-2, poz.35). W świetle dokonanych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że przedstawione w zaskarżonej decyzji działania (...) nosiły znamiona niedozwolonej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 uokik. Zdaniem Sądu przy ustalaniu wysokości nałożonych w pkt II.1, II.2 i II.3 decyzją kar pieniężnych Prezes UOKiK dokonał prawidłowej oceny dyrektyw wymiaru kary. Sąd uznał, że nie była to, jak twierdzi powód, ocena przeprowadzona w sposób dowolny. Należy podkreślić, iż Prezes UOKiK przy każdej z wymierzonych kar przyjął zarówno okoliczności łagodzące jak i okoliczności obciążające powoda. Także wysokość poszczególnych kwot bazowych nie można uznać za zbyt wygórowane. Prezes UOKiK w sposób właściwy uwzględnił funkcję represyjną, prewencyjną i wychowawczą nakładanych kar pieniężnych (por. wyrok SN z dnia 27 czerwca 2000 r. I CKN 793/98). Mając na uwadze rodzaj dotkniętego naruszeniem dobra, charakter, uciążliwość naruszeń interesów konsumentów oraz informacje dotyczące uzyskanego przez (...) S.A. w 2011 r. przychodu Sąd uznał, że wysokość nałożonych na (...) kar pieniężnych została ustalona w zaskarżonej decyzji na poziomie odpowiednim do uzyskanego przez spółkę przychodu, przy uwzględnieniu zasad ustalania wysokości kar pieniężnych za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zawartych w wyjaśnieniach Prezesa UOKiK. Sąd oddalił zgłoszone przez powoda wnioski dowodowe, w tym wniosek o zobowiązanie Prezesa UOKIK o przedłożenie dwudziestu decyzji wydanych w podobnych sprawach uznając, że działania podejmowane przez innych przedsiębiorców w związku ze świadczeniem usług telekomunikacyjnych nie mają wpływu na ocenę stosowanych przez (...) praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ponadto okoliczność podejmowania przez Prezesa UOKiK kontroli stosowanych przez innych operatorów alternatywnych praktyk dotyczących konsumentów jest znana Sądowi z urzędu. Dokonując oceny zarzutu naruszenia art. 111 uokik należało zdaniem Sądu podkreślić, że powód jako profesjonalnie działający przedsiębiorca zobowiązany jest do szczególnej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Powód posiada bowiem odpowiednie doświadczenie oraz ma możliwość korzystania z fachowej obsługi prawnej. Wobec tego dopuszczenie się przez powoda stosowania zarzuconych praktyk należy uważać za działania szczególnie naganne nawet jeśli nie były umyślne. Okoliczność, iż na działania powoda mogła mieć wpływ ocena jego działalności przeprowadzona przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej nie powinna mieć wpływu na stopień zawinienia, ponieważ kontrola prowadzona przez organ regulacyjny rynku usług elektronicznych dotyczyła innych aspektów niż ochrona interesów konsumentów, jaką ma na celu Prezes UOKiK. Wyniki kontroli prowadzonej przez Prezesa UKE nie mogą więc stanowić okoliczności łagodzącej przy określaniu wymiaru kar pieniężnych. Podobnie takich okoliczności łagodzących nie może stanowić fakt, że powód działał w zaufaniu do sporządzonej opinii prawnej, na którą powołuje się w odwołaniu. W świetle powyższych ustaleń za niezasadne należało również uznać zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne i ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podobnie należało ocenić zarzuty powoda naruszenia przepisów Konstytucji RP, które wobec stwierdzenia, iż stosowana przez powoda praktyka jest bezprawna i narusza chronione prawem interesy konsumentów nie zasługują na uwzględnienie. Ponadto, w ocenie Sądu podejmowane przez (...) działania mogły być uznane za nieuczciwe praktyki rynkowe. Jako niezgodne z przepisami obowiązującego prawa, były bezprawne i z tego względu sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz w istotny sposób zniekształcające lub mogące zniekształcić zachowania rynkowe konsumentów, poprzez wywieranie wpływy na decyzje dotyczące korzystania przez konsumentów z uprawnienia do zmiany dostawcy usług telekomunikacyjnych. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd Okręgowy, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił odwołanie jako bezzasadne - art. 479 31a § 1 kpc. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na zasadzie art. 98 kpc stosownie do wyniku sporu. SSO Witold Rękosiewicz.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.