Sygn. akt II AKa 159/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2016 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Marek Motuk (spr.) Sędziowie: SA – Paweł Rysiński SO (del.) - Paweł Dobosz Protokolant: sekr. sąd. Piotr Grodecki przy udziale oskarżycieli posiłkowych subsydiarnych B. M. oraz J. M. po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 r. sprawy A. D. syna A. i W. z d. M., urodzonego (...) oskarżonego z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych subsydiarnych od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt XII K 141/13 I utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; II zasądza od oskarżycieli posiłkowych subsydiarnych B. M. i J. M. na rzecz A. D. kwoty po 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów obrony oskarżonego w postępowaniu odwoławczym; III zasądza od oskarżycieli posiłkowych subsydiarnych B. M. i J. M. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w częściach po ½. UZASADNIENIE A. D. został oskarżony przez oskarżycieli subsydiarnych B. M. i J. M. o to, że w dniu 9 grudnia 2010 r. przywłaszczył sobie kwotę w wysokości 750.000 zł należącą do zmarłego męża pokrzywdzonej B. M., R. M., zdeponowanej przez niego na koncie lokacyjnym Nr (...) w R. (...) (...)nr, (...)-(...) W. tj. o popełnienie przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r. uniewinnił A. D. od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, obciążając oskarżycieli subsydiarnych kosztami postępowania przed sądem I instancji. Wyrok powyższy zaskarżył w całości pełnomocnik oskarżycieli subsydiarnych zarzucając mu: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, iż środki pieniężne w kwocie 1.500.000,00 (jeden milion pięćset tysięcy złotych) znajdujące się na rachunku osobistym R. M. i A. D. w R. (...) o numerze (...) były majątkiem spółki (...) sp. j., w sytuacji, gdy środki te były przelane na prywatne konto wspólników, nie były ujmowane w bilansie i wycenie wartości tej spółki a po ich sprzeniewierzeniu przez oskarżonego w dniu 9 grudnia 2010 roku nigdy nie trafiły z powrotem na rachunek tej spółki, co świadczy o tym, iż były to tylko i wyłącznie środki prywatne R. M. i A. D. i połowa tych środków zamiast trafić do spadkobierców zmarłego R. M. została sprzeniewierzona przez oskarżonego; 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, iż oskarżony rozliczył się z oskarżycielką posiłkową i pozostałymi spadkobiercami zmarłego R. M. ze środków pieniężnych ulokowanych w R. (...)na podstawie porozumienia w sprawie spłaty udziału kapitałowego R. M. z dnia 8 lipca 2011 r. oraz umowy z dnia 8 lipca 2011 roku o przeniesieniu praw i obowiązków B. M. w spółce jawnej na oskarżonego, kiedy faktycznie kwota z ww. rachunku wR. (...) nigdy nie była uwzględniana przy tych rozliczeniach, gdyż zgodnie z uchwałą (...). j. z dnia 30 czerwca 2011 roku wartość udziału kapitałowego zmarłego R. M. ustalono na podstawie oszacowania wartości spółki (...). j. sporządzonego przez biegłego rewidenta i rzeczoznawcę majątkowego R. L., w którym wartość środków pieniężnych spółki (...). j. ustalono tylko na 274.152,70 zł i zgodnie z tym oszacowaniem łączna wartość udziału należnego spadkobiercom R. M. określona została na kwotę 283.045,00 zł. a w drugiej umowie, która dotyczyła tylko i wyłącznie przeniesienia praw i obowiązków przysługujących B. M. w spółce (...). j., kwota do zapłaty z tej umowy w wysokości 633.507,00 zł obejmowała ¼ wartości spółki (...). j. (w spółce było 4 wspólników) z oszacowania sporządzonego przez (...) tj. 283.045,00 zł, niewypłacony zysk należny B. M. tylko za 2010 rok w kwocie 325.962,00 zł, zgodnie z deklaracją (...) oraz wartość wkładu wniesionego z przekształconej spółki cywilnej o wartości 24.500,00 zł; 3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, iż zapis § 14 umowy spółki jawnej (...) z dnia 7 grudnia 2001 roku mówiący o tym, że środki pieniężne tej spółki będą deponowane w banku prowadzącym rachunek bieżący spółki nie był bezwzględnie obowiązujący, w sytuacji gdy zgodnie z art. 23 k.s.h. umowa spółki jawnej musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności, co odnosi się także do wszystkich ewentualnych zmian tej umowy, gdyby były dokonywane, co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie i w związku z tym gdyby kwota 1.500.000,00 złotych faktycznie należała do spółki (...). j. a nie do R. M. i A. D., to powinna znajdować się zgodnie z prawem na rachunku bieżącym tej spółki w B. (...) w W. przy ulicy (...); 4) mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k., poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodu z zeznań świadka R. L., która jako biegły rewident i rzeczoznawca majątkowy sporządzający oszacowanie wartości spółki (...). j. na potrzeby rozliczeń ze spadkobiercami R. M. jednoznacznie wskazała na bezwzględną konieczność ujmowania w bilansie Spółki (...). j. oraz wycenie wartości Spółki (...). j. wszystkich środków finansowych tej spółki, co w realiach niniejszej sprawy powinno skutkować ujęciem kwoty z rachunku w R. (...)w bilansie i wycenie wartości spółki (...). j., gdyby faktycznie były to środki finansowe tej spółki a nie środki należące do osób fizycznych: R. M. i oskarżonego A. D.; 5) mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k., poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodu z „Umowy współpracy z klientem w ramach R. (...)" z dnia 2 lutego 2010 roku na podstawie której R. M. i oskarżony A. D. założyli konto lokacyjne nr (...), jako wspólne konto dwóch osób fizycznych, „Regulaminu Konta Osobistego, Konta Lokacyjnego, Lokat Terminowych i Umowy Karty w R. (...)” stanowiącego załącznik do ww. umowy z dnia 2 lutego 2010 roku, gdzie w § 26 wyraźnie wskazano, że: „w przypadku śmierci jednego z posiadaczy wspólnego rachunku bankowego, połowę środków pieniężnych wraz z odsetkami według stanu na dzień otrzymania przez bank wiarygodnej informacji o śmierci posiadacza rachunku, bank wypłaci drugiemu Posiadaczowi a połowę osobom uprawnionym do spadku po otrzymaniu dokumentów określonych w ust 1 (postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia)” oraz pisma R. (...) nr (...) z dnia 20 czerwca 2011 roku wskazującego, iż lokata i depozyt założone zostały ze środków wspólnych i spadkobiercom R. M. przysługuje prawo do połowy tych środków. Wszystkie te dowody zostały przez Sąd I instancji pominięte chociaż jednoznacznie wskazują na prywatny charakter środków pieniężnych na rachunku założonym przez R. M. i oskarżonego A. D. w R. (...)i prawo spadkobierców R. M. do połowy tych środków; 6) błąd w ustaleniach faktyczny mający wpływ na treść orzeczenia polegający na wadliwym ustaleniu braku znamion czynu zabronionego w działaniach oskarżonego, w sytuacji gdy znajdujące się w aktach sprawy dowody i okoliczności sprawy wskazują na wypełnienie przez oskarżonego wszystkich znamion czynu zabronionego z art. 284 § 2 k.k. w tym w szczególności, że działania oskarżonego A. D., miały charakter umyślny i kierunkowy a oskarżony obejmował swoją świadomością nie tylko fakt, iż rozporządza cudzym mieniem ale także to, że chce zatrzymać to mienie dla siebie; 7) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 284 § 2 k.k. poprzez jego wadliwe zastosowanie będące skutkiem błędów w ustaleniach faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji; 8) naruszenie przepisów prawa procesowego art. 170 § 1 pkt. 3 k.p.k. poprzez bezpodstawne oddalenie w dniu 15 grudnia 2015 roku wniosku dowodowego pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych o wydanie przez Sąd zarządzenia zobowiązującego R. (...) do dostarczenia dokumentu w postaci historii transakcji na rachunku nr (...), w którym jest zaznaczona godzina realizacji dyspozycji założenia lokat, złożonej w dniu 9 grudnia 2010 roku przez oskarżonego, tak istotna dla oceny czynów oskarżonego, a w szczególności dla oceny strony podmiotowej zarzucanego mu sprzeniewierzenia; 9) naruszenie przepisów prawa procesowego art. 170 § 1 pkt. 3 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez bezpodstawne oddalenie w dniu 15 grudnia 2015 roku wniosku dowodowego pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości, rachunkowości i finansów na okoliczność wskazania, czy środki pieniężne znajdujące się w dniu 9 grudnia 2010 roku na rachunku osób fizycznych: A. D. i R. M. nr (...) w R. (...) były środkami pieniężnymi spółki (...). j., w sytuacji, gdy to przepisy ustawy o rachunkowości oraz przepisy prawa bankowego a nie intencje i zamiary oskarżonego przesądzają o charakterze prawnym zdeponowanych środków pieniężnych i Sąd powinien w tym zakresie zasięgnąć opinii biegłego, aby tę kwestię jednoznacznie rozstrzygnąć. Zaznaczyć przy tym należy iż Sąd I instancji został zobligowany do rozstrzygnięcia tej kwestii w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Warszawie sygn. akt II AKz 222/14 z dnia 29 kwiecą 2014 roku, w którym uchylone zostało postanowienie Sądu Okręgowego w przedmiocie umorzenia postępowania w tej sprawie; 10) mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę art. 399 § 1 k.p.k. poprzez zaniechanie zakwalifikowania przez Sąd I Instancji czynu oskarżonego jako oszustwa tj. czynu z art. 286 k.k., zważywszy, iż w ustalonym przez Sąd I instancji stanie faktycznym sprawy środki pieniężne na rachunku w R. (...) zostały uznane za własność spółki (...). j. a oskarżony nie podał w bilansie ani do oszacowania wartości spółki (...). j. środków finansowych spółki zdeponowanych na rachunku wR. (...) w kwocie 1.500.000,00 złotych oraz na rachunku w B. (...) w kwocie 320.000,00 zł i nie rozliczył tych środków ze spadkobiercami zmarłego R. M., w sytuacji, gdy bilans i wycena wartości spółki (...). j. były zgodnie z uchwałą (...). j. z dnia 30 czerwca 2011 roku podstawą do rozliczenia udziału kapitałowego R. M.. Zarzut ten jest w pełni uprawniony zważywszy iż Sąd nie jest związany w sposób mechaniczny pełną treścią aktu oskarżenia, tzn. kwalifikacją prawną zarzutów lub opisem czynu i może te elementy aktu oskarżenia zmodyfikować. Tym co wiąże Sąd jest jedynie samo zdarzenie historyczne będące podstawą tego aktu. Skoro Sąd Okręgowy uznał, że środki z rachunku wR. (...)są środkami spółki (...). j. to z tak ustalonego stanu faktycznego ewidentnie wynika, iż oskarżony dopuścił się oszustwa w rozliczeniach ze spadkobiercami R. M. przy spłacie udziału kapitałowego zmarłego w spółce (...). j. W oparciu o powyższe, na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy poprzez uznanie oskarżonego A. D. winnym zarzucanych mu czynów oraz nałożenie na oskarżonego zgodnie z art. 46 k.k. obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 750.000,00 złotych w równych częściach na rzecz pokrzywdzonych: B. M., J. M. i M. M.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.