-385 3 k.c. stosuje się odpowiednio w zakresie, w jakim umowa dotyczy praw i obowiązków ubezpieczonego. Oznacza to, że w takich przypadkach można poddać kontroli postanowienia umów ubezpieczeń dotyczące praw i obowiązków ubezpieczonego z punktu widzenia wskazanych przepisów, tj. czy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami kształtują one prawa i obowiązki ubezpieczonego, rażąco naruszając jego interesy (tzw. klauzule abuzywne), a w konsekwencji są dla niego niewiążące (art.
z art. 808 § 5 k.c.). W Szczególnych Warunkach (...) dla (...) Banku (...) S.A. stanowiących załącznik do umowy ubezpieczenia, nie wyłączono uprawnienie powodów, jako spadkobierców zmarłej pożyczkobiorczyni, do dochodzenia świadczenia od ubezpieczyciela. Wręcz przeciwnie, jak już wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, zgodnie z treścią postanowień zawartych w Rozdziale 8 Szczególnych Warunków (...), w przypadku śmierci Ubezpieczonego, gdy żadnej z osób przez niego wskazanych świadczenie nie przysługuje, lub wszystkie te osoby zmarły przed śmiercią Ubezpieczonego lub Ubezpieczony nie wyznaczył takich osób, świadczenie przysługuje następującym osobom uprawnionym w kolejności: małżonek w całości, dzieci w częściach równych, rodzice w częściach równych, inni ustawowi spadkobiercy w częściach równych (Rozdział 8 ust. 1, 2 i 3 (...)). W ocenie Sądu Rejonowego, skoro ubezpieczona D. W. zapłaciła składkę przekazaną ubezpieczycielowi przez ubezpieczającego to w wypadku takim jaki wystąpił w przedmiotowej sprawie, uprawnionym – a więc M. W. i K. W. przysługiwać winno prawo dochodzenia roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Nie bez znaczenia jest również fakt, że powodowie spłacili całość zadłużenia wynikającego z zawartej przez D. W. w dniu 6 września 2011 r. umowy pożyczki. Nadto nie można pominąć również celu ubezpieczenia. Przyjęcie toku rozumowania pozwanego, przy biernej postawie ubezpieczającego ( Banku (...) S.A.), którego interes w ustaleniu odpowiedzialności ubezpieczyciela jest zdecydowanie inny niż ubezpieczonej (i spadkobierców po niej), powodowałoby taką oto sytuację, że osoby, które tak jak powodowie, odpowiadają na mocy art. 1030 k.c. i n. za długi spadkowe, zostają pozbawione świadczenia z umowy ubezpieczenia i prawa do jego dochodzenia. Z takim stanowiskiem zgodzić się nie sposób. W cytowanym wyroku Sądu Najwyższego wskazano, że nie może zostać uznane za abuzywne postanowienie umowne, którego treść jest zgodna z treścią przepisu ustawowego o charakterze dyspozytywnym - w rozważanym przypadku w art. 808 § 3 k.c. - który przewiduje możliwość wyłączenia uprawnienia ubezpieczonego do żądania świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Należy jednak mieć na względzie, że przepis ten jest częścią całościowej regulacji umowy ubezpieczenia zakładającej, zgodnie z art. 805 § 1 i art. 808 § 2 k.c., że to ubezpieczający, a nie ubezpieczony, ponosi ciężar zapłaty składki ubezpieczycielowi . Należy wobec tego rozważyć, czy w sytuacji, gdy ubezpieczony, do którego mają zastosowania szczególne zasady ochrony stosowane wobec konsumenta, ponosi ekonomiczny ciężar zapłaty składki ubezpieczeniowej przekazywanej ubezpieczycielowi przez ubezpieczającego - co wprost przewidywała umowa ubezpieczenia zawarta pomiędzy pozwanym i Ż. S.A. - wynikająca z art. 808 § 3 k.c. możliwość wyłączenia uprawnienia ubezpieczonego do dochodzenia bezpośrednio od ubezpieczyciela świadczenia ma charakter nieograniczony, czy też w określonych sytuacjach, np. odmowy dochodzenia świadczenia przez ubezpieczającego, powinien zostać przewidziany mechanizm umożliwiający ubezpieczonemu dochodzenie roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Postanowienie umowne, które wyłącza prawo ubezpieczonego do dochodzenia spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela, w razie odmowy realizacji tego prawa przez ubezpieczającego, prowadzi niewątpliwie do znacznego utrudnienia w uzyskaniu przez ubezpieczonego ochrony ubezpieczeniowej. (…)W razie niespełnienia dobrowolnie świadczenia przez ubezpieczyciela nadal tylko podmiot uprawniony do dochodzenia tego świadczenia mógłby wystąpić o jego spełnienie. W takim przypadku, ubezpieczonemu przysługiwałyby jedynie roszczenia odszkodowawcze albo z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wobec osoby uprawnionej do żądania spełnienia świadczenia z umowy ubezpieczenia względnie w stosunku do zakładu ubezpieczeń. Taki jednak skomplikowany prawnie i uzależniony, zazwyczaj, od spełnienia dodatkowych warunków np. zapłaty świadczeń z umowy kredytowej, sposób doprowadzenia przez ubezpieczonego do uzyskania świadczenia równoważnego w skutkach ekonomicznych do świadczenia z umowy ubezpieczenia, niewątpliwie istotnie ogranicza możliwość uzyskania ochrony ubezpieczeniowej. Dodatkowo wskazać należy, że w Deklaracji Z. na objęcie Ochrona Ubezpieczeniową wyraźnie wskazano, ze Bank (...) S.A, jest wskazany jako uprawniony i uposażony do chwili całkowitej spłaty zadłużenia. Skoro powodowie dokonali całkowitej spłaty zadłużenia to z chwila spłaty wygasło uprawnienie banku do dochodzenia odszykowania tak wiec zachodzi określony w rozdziale 8 punkcie 3 wypadek, że „ żadnej osobie wskazanej przez Ubezpieczonego świadczenie nie przysługuje” stąd powodowie mogą wywodzić swą legitymację bezpośrednio z rozdziału 8 pkt. 3 Szczególnych Warunków ubezpieczenia na Życie dla (...) Banku (...) S.A. W konsekwencji uznać należało, że podniesiony przez stronę pozwaną zarzut braku legitymacji czynnej po stronie powodowej nie zasługiwał na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności żądania strony powodowej, zdaniem Sądu Rejonowego, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zasadniczą kwestią, mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy był związek pomiędzy przyczyną śmierci a u matki powodów stanów chorobowych w postaci: nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca oraz miażdżycy naczyń mózgowych i wieńcowych, przed zawarciem umowy z pozwaną. Z treści S.W.U. wynika, że odpowiedzialność Ubezpieczyciela jest wyłączona w przypadku, gdy zajście zdarzenia objętego ubezpieczeniem nastąpiło w wyniku następstw i konsekwencji chorób stwierdzonych przez lekarza przed dniem rozpoczęcia odpowiedzialności Ubezpieczyciela lub wypadków zaistniałych przed tym dniem (Rozdział 11 ust. 5 (...)). Z powyższego wynika, że odpowiedzialność strony pozwanej była wyłączona, jeżeli przyczyną zgonu ubezpieczonego była choroba rozpoznania przed podpisaniem Deklaracji Z. na Objęcie Ochroną Ubezpieczeniową i przed przystąpieniem do ubezpieczenia na warunkach określonych w treści umowy oraz w S.W.U., które zostały przekazane matce powodów przed podpisaniem w/w deklaracji. W jej treści zostało bowiem złożone oświadczenie o zapoznaniu się przez zmarłą z warunkami ubezpieczenia. Na korzyść strony pozwanej przemawiał również dowód z opinii biegłej z dziedziny kardiologii dr n. med. A. B., która w treści opinii pisemnej stwierdziła, że zgon D. W. spowodowany zawałem serca jest następstwem trwającej i udokumentowanej potrzebą rekanalizacji tętnicy w 2003 r., miażdżycy naczyń wieńcowych. Biegła wskazała również, że zgon D. W. był następstwem lub konsekwencją choroby niedokrwiennej serca, miażdżycy naczyń mózgowych i wieńcowych stwierdzonych przed dniem rozpoczęcia odpowiedzialności pozwanego, tj. przed 6 września 2011 r. Trwający od kilku lat proces miażdżycowy u osoby otyłej z chorobą nadciśnieniową, cukrzycą doprowadził do rozwoju choroby niedokrwiennej serca i w jej konsekwencji do zgonu. Co więcej grupowy charakter ubezpieczenia powodował ponadto, że D. W. nie składała oświadczeń o stanie zdrowia. Podkreślenia wymaga również to, że Szczególne Warunki (...) (…) zostały udostępnione ubezpieczonej w sposób dający pełną możliwość zapoznania się z ich treścią. Nie może więc ulegać kwestii, że składając oświadczenie o zapoznaniu się z tak określonymi warunkami umowy, matka powodów osobiście wyraziła wiedzę o ich treści. Miała więc uprzednio możliwość zapoznania się nie tylko z treścią deklaracji, ale też z określonymi dokładnie ogólnymi warunkami umowy, które musiały zostać udostępnione ubezpieczonej. Jeśli więc D. W. złożyła wskazane oświadczenie, uznać należało, że miała możliwość zapoznania się z ogólnymi warunkami umowy. Na tej podstawie Sąd Rejonowy uznał, że były one wiążące dla obu stron umowy ubezpieczenia. Wymagania przewidziane treścią art. 384 § 1 k.c. zostały bowiem wypełnione przez stronę pozwaną. Zachodziły więc podstawy do uznania, że wykazana w tej sprawie została okoliczność wyłączająca odpowiedzialność pozwanej, przewidzianą art. 805 w zw. z art. 831 § 1 k.c. Pomimo wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego w postaci śmierci ubezpieczonej. Odnosząc się do twierdzeń strony powodowej, jakoby klauzula o której mowa w rozdziale 11 ust. 1 pkt 5 S.U.W. była niezgodna z dobrymi obyczajami i rażąco naruszała interesy konsumentów i miała na celu na celu wprowadzenie w błąd konsumenta, zauważyć należy że stanowisko to nie jest trafne. Zgodnie z art.
k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że klauzula o której mowa w rozdziale 11 ust. 1 pkt 5 S.U.W. niewątpliwie wprowadza ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela w przypadku poważnego zachorowania w sytuacji, gdy choroba wystąpiła u ubezpieczonego przed zawarciem przez niego umowy ubezpieczenia. Należy jednak zauważyć, że klauzula ta nie określa świadczenia głównego, a wskazuje zakres ochrony ubezpieczeniowej, wyłączając te choroby, które już wystąpiły u ubezpieczonego przed zawarciem przez niego umowy ubezpieczenia. Ponadto gdyby nawet uznać (co nie ma oczywiście uzasadnienia), że chodzi tu o świadczenie główne, to i tak rozstrzygnięcie byłoby takie samo. Postanowienia dotyczące świadczeń głównych stron nie podlegają kontroli z punktu widzenia abuzywności, chyba że nie zostały sformułowane jednoznacznie (argumentum a contrario z art.
2 k.c.). Treść przedmiotowego postanowienia ustalona przez jego autora, tj. ubezpieczyciela, jest jednoznaczna, stanowi bowiem, że odpowiedzialność Ubezpieczyciela jest wyłączona w przypadku, gdy zajście zdarzenia objętego ubezpieczeniem nastąpiło w wyniku następstw i konsekwencji chorób stwierdzonych przez lekarza przed dniem rozpoczęcia odpowiedzialności Ubezpieczyciela lub wypadków zaistniałych przed tym dniem (Rozdział 11 ust. 5 (...)). D. W. w dniu podpisywania Deklaracji Z. na Objęcie Ochrona Ubezpieczeniową, tj. 6 września 2011 r. wiedziała na jakie choroby cierpi, bowiem jak wynika z treści opinii powołanej w niniejszej sprawie biegłej sądowej oraz zgromadzonej w aktach niniejszej sprawy dokumentacji medycznej, proces miażdżycowy tętnic wieńcowych, wymagający interwencji szpitalnych i działań hemodynamicznych miał miejsce już w roku 2003, a następnie stwierdzone stany chorobowe nasilały się w późniejszym okresie. Poważne zachorowanie, stanowiące podstawę wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela, zostało zdiagnozowane przez właściwego lekarza przed zawarciem umowy ubezpieczenia. Tym samym niewątpliwie wystąpiła przesłanka wyłączająca odpowiedzialność ubezpieczyciela, który w konsekwencji mógł odmówić spełnienia świadczenia, powołując się na „wystąpienie” przed zawarciem umowy objawów tego zachorowania. Wobec powyższego klauzula o której mowa w rozdziale 11 ust. 1 pkt 5 S.U.W. zdaniem Sądu Rejonowego, nie jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i nie narusza w sposób rażący interesów konsumentów, a w konsekwencji nie jest niedozwolonym postanowieniem umownym – w rozumieniu art.
Z uwagi na powyższe Sąd w punkcie 1 wyroku powództwo oddalił. W punkcie 2 wyroku Sąd na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. oraz (§ 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.)., zasądził od powoda jako od strony przegrywającej sprawę na rzecz pozwanego kwotę 2417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Pozwany poniósł koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika w wysokości 2400 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. SSR Mariusz Gotowski ZARZĄDZENIE 1. odnotować uzasadnienie w kontrolce uzasadnień, 2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego, 3. za 14 dni lub z apelacją SSR Mariusz Gotowski
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.