kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Postanowienie umowy może zatem zostać uznane za niedozwolone po łącznym spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek. Kodeks cywilny w art. 22 1 pod pojęciem konsumenta wskazuje osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W przedmiotowej sprawie zawarta pomiędzy stronami umowa pożyczki nie była związana z działalnością zawodową ani gospodarczą pozwanego. W rozumieniu art.
kc „rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. A. postanowienie umowne kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, która to sprzeczność rażąco narusza jego interesy. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2011 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt VI.ACa.262/11 istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można więc uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Zgodnie z umową opcja obsługi pożyczki w domu jest to umowna metoda obsługi pożyczki w domu pożyczkobiorcy, polegająca na spłacie rat pożyczki poprzez odbiór przez przedstawiciela pożyczkodawcy spłacanych przez pożyczkobiorcę rat pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy. Opłata za obsługę pożyczki w domu jest to wynagrodzenie pobierane przez pożyczkobiorcę w przypadku wyboru przez pożyczkobiorcę obsługi pożyczki w domu oraz jej wykonania. W tym miejscu podkreślić należy, że (...) S.A. nie udowodniła wykonania tej usługi, a więc, że faktycznie w domu pozwanego były od niego pobierane jakiekolwiek raty. Już tylko z tego tytułu żądanie zwrotu tej kwoty jest nieuzasadnione. Niezależnie jednak od powyższego Sąd ocenił postanowienia umowne zobowiązujące pozwaną do zapłaty wskazanej powyżej kwoty jako abuzywne - naruszające dobre obyczaje i interes konsumenta poprzez obciążanie go opłatami ponad ½ wysokości kwoty do wypłaty z tytułu pożyczki – kwota pożyczki 7.000,00 zł (dla porównania opłata 5.066,60 zł). Te postanowienia umowne godzą więc w równowagę kontraktową tego stosunku. Wysokość tej opłaty jest bowiem niezależna od ilości wizyt w domu pożyczkobiorcy, a opłata ta jest pobierana nawet wtedy, gdy wizyt tych nie ma, gdyż pożyczkobiorca nie spłaca rat pożyczki. Z kolei wysokości zastrzeżonych z tego tytułu kwot naprowadzają na podejrzenie, iż w/w postanowienia umowne dotyczące obciążenia pozwanego tak wysokimi opłatami za obsługę pożyczek w domu niezależnie od ilości wizyt w domu mają na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych i mają stanowić dodatkowe (oprócz odsetek) obciążenie fiskalne pożyczkobiorcy pobierane przez pożyczkodawcę. Mając na uwadze wszystko powyższe Sąd uznał roszczenia pozwu w zakresie kwoty opłaty za obsługę pożyczki w domu za niezasadne w odniesieniu do zawartej umowy, gdyż postanowienia umowy zobowiązującej pozwanego do zapłaty w/w kwot są abuzywne i nie są dla pozwanego wiążące (art.
Zatem do wyliczenia rzeczywistego zadłużenia pozwanego J. A. względem powódki należało przyjąć kwotę kapitału i odsetek naliczone na dzień zawarcia umowy pożyczki oraz opłaty przygotowawczej, która nie przekracza 5% wartości pożyczonego kapitału – łącznie 8.863,00 zł. Skoro zatem pozwany zobowiązał się do zapłaty ratalnej, w 100 tygodniowych ratach, to wysokość każdej z nich powinna wynosić 88,63 zł (8.863,00 zł/100); skoro termin płatności pierwszej raty przypadał na 18 października 2011 roku, to termin ostatniej raty przypadał na 28 września 2013 roku. Uwzględniając zatem płatności dokonane przez pozwanego, a opisane szczegółowo w części ustaleniowej uzasadnienia, przyjąć należało, iż do dnia płatności ostatniej raty pozwany spłacił kwotę 859,16 zł. Zaległość względem pożyczkodawcy na dzień wniesienia pozwu wynosiła zatem 8.003,84 zł (8.863,00 zł – 859,16 zł). Podkreślić przy tym należy, iż w umowie pożyczki nie zawarto postanowienia o zaliczaniu wpłat w pierwszej kolejności na odsetki, zatem Sąd zaliczał wpłaty pozwanego na poczet rat (należności głównej). Do kwoty 8.003,84 zł doliczyć jeszcze należało kwotę skapitalizowanych odsetek za okres od 29 września 2013 roku do dnia 19 maja 2016 roku w wysokości 2.794,55 zł. W związku z powyższym żądanie pozwu zasadne jest jedynie co do kwoty 10.798,39 zł (8.003,84 zł + 2.794,55 zł). Odsetki ustawowe za opóźnienie od tejże kwoty zasądzono zgodnie z żądaniem pozwu. Stąd też orzeczono jak w pkt I i II wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc, rozdzielając je stosunkowo. Mając na uwadze, że strona powodowa wygrała proces w 54,15% oraz na koszty procesu, jakie poniosła w łącznej wysokości 5.814,00 zł (opłata sądowa od pozwu w wysokości 997,00 zł, koszty zastępstwa prawnego w wysokości 4.800,00 zł (§ 2 pkt 5 na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804)) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł), należało zasądzić od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 3.148,28 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt III sentencji wyroku). O rygorze natychmiastowej wykonalności Sąd orzekł stosownie do treści art. 333 § 1 pkt 3 kpc (pkt IV sentencji wyroku). SSR Agnieszka Kluczyńska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.