Sygn. akt I ACa 1621/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 września 2016 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący:SSA Ewa Kaniok (spr.) Sędziowie:SA Beata Kozłowska SA Jolanta de Heij-Kaplińska Protokolant:protokolant sądowy Karolina Długosz-Żółtowska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. przeciwko (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S." spółce komandytowej z siedzibą w W., (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością R." spółce komandytowej z siedzibą w W., (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością T." spółce komandytowej z siedzibą w W., (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością P. I" spółce komandytowej z siedzibą w W. i (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością G. I" spółce komandytowej z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda i pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt XVI GC 500/12 1. oddala wszystkie apelacje; 2. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego. Beata Kozłowska Ewa Kaniok Jolanta de Heij - Kaplińska Sygn. akt: I ACa 1621/15 UZASADNIENIE (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. wniosła pięć pozwów: 1. pozew z dnia 9 lipca 2012 r. przeciwko pozwanemu (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.” spółce komandytowej z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 38 415,45 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 25 marca 2011 r. do dnia zapłaty, wraz z kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ( sygn. akt XVI GC 500/12: pozew k. 2-8) 2. pozew z dnia 9 lipca 2012 r. przeciwko pozwanemu (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością R.” spółki komandytowej z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 1 789,33 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 24 marca 2011 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ( sygn. akt XVI GC 510/12: pozew k. 2-8) 3. pozew z dnia 9 lipca 2012 r. przeciwko pozwanemu (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością T.” spółki komandytowej z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 21 583,26 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 17 maja 2011 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ( sygn. akt XVI GC 520/12: pozew k. 2-8) 4. pozew z dnia 9 lipca 2012 r. przeciwko pozwanemu (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością P. I” spółki komandytowej z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 34 251,38 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 17 maja 2011 r. do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ( sygn. akt XVI GC 530/12: pozew k. 2-8) 5. pozew z dnia 23 lipca 2012 r. przeciwko pozwanemu (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością G. I” spółki komandytowej z siedzibą w W. kwoty 20 987,65 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 25 marca 2011 r. do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. ( sygn. akt XVI GC 580/12: pozew k. 2-8) Uzasadniając żądanie każdego z pozwów strona powodowa wskazała, że z pozwanymi łączyły ją umowy, na podstawie których dostarczała i sprzedawała towary – artykuły RTV, przeznaczone do dalszej odsprzedaży w należących do pozwanych sklepach wielkopowierzchniowych. Pozwani nie płacili powódce pełnej ceny sprzedaży zakupionych towarów, gdyż potrącali z nią należności z tytułu bonusów oraz wynagrodzenia za wykonywane na jej rzecz usługi marketingowe i reklamowe. W przekonaniu strony powodowej pozwani w rzeczywistości nie świadczyli na jej rzecz jakichkolwiek usług, zaś wystawiane z tego tytułu faktury VAT miały charakter pozorny i miały na celu ukrycie niedozwolonych opłat. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarządzeniami z dnia 8 listopada 2012 r. sprawy o sygn. akt XVI GC 520/12 oraz XVI GC 530/12 zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt XVI GC 500/12. W dniu 13 listopada 2012 r. do sprawy o sygn. akt XVI GC 500/12 dołączono sprawę o sygn. akt XVI GC 580/12, zaś w dniu 28 lutego 2013 r. także sprawę o sygn. akt XVI GC 510/12. Wyrokiem z dnia 20 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w punkcie pierwszym (rzymskim) podpunkcie pierwszym zasądził od (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.” spółki komandytowej z siedzibą w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. kwotę 19 008,82 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 26 lipca 2011 roku do dnia zapłaty; w podpunkcie drugim oddalił powództwo w pozostałej części; w podpunkcie trzecim koszty postępowania zniósł wzajemnie między stronami. W punkcie drugim (rzymskim) podpunkcie pierwszym zasądził od (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością R.” spółki komandytowej z siedzibą w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. kwotę 197,75 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 3 maja 2011 roku do dnia zapłaty; w podpunkcie drugim oddalił powództwo w pozostałej części; w podpunkcie trzecim ustalił, że koszty postępowania ponosi powód w 89% oraz pozwany w 11%, szczegółowe ich rozliczenie pozostawiając referendarzowi sądowemu. W punkcie trzecim (rzymskim) podpunkcie pierwszym zasądził od (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością T.” spółki komandytowej z siedzibą w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. kwotę 6 576,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 30 sierpnia 2011 roku do dnia zapłaty; w podpunkcie drugim oddalił powództwo w pozostałej części; w podpunkcie trzecim ustalił, że koszty postępowania ponosi powód w 70% oraz pozwany w 30%, szczegółowe ich rozliczenie pozostawiając referendarzowi sądowemu. W punkcie czwartym (rzymskim) podpunkcie pierwszym zasądził od (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością P. I” spółki komandytowej z siedzibą w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. kwotę 14 598,66 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 19 lipca 2011 roku do dnia zapłaty; w podpunkcie drugim oddalił powództwo w pozostałej części; w podpunkcie trzecim ustalił, że koszty postępowania ponosi powód w 58% oraz pozwany w 42%, szczegółowe ich rozliczenie pozostawiając referendarzowi sądowemu. W punkcie piątym (rzymskim) podpunkcie pierwszym zasądził od (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością G. I” spółki komandytowej z siedzibą w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. kwotę 8 574,62 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 2 sierpnia 2011 roku do dnia zapłaty; w podpunkcie drugim oddalił powództwo w pozostałej części; w podpunkcie trzecim ustalił, że koszty postępowania ponosi powód w 59% oraz pozwany w 41%, szczegółowe ich rozliczenie pozostawiając referendarzowi sądowemu. Sąd Okręgowy ustalił, że E. oraz pozwani (...) sp. z o.o. S., (...) sp. z o.o. R., (...) sp. z o.o. T., (...) sp. z o.o. (...) sp. z o.o. G. I współpracowali ze sobą w ten sposób, że powódka sprzedawała pozwanym towary w celu ich dalszej odsprzedaży konsumentom w należących do tych pozwanych sklepach wielkopowierzchniowych. W dniu 29 maja 2006 r. powódka zawarła z pozwanymi (...) sp. z o.o. S., (...) sp. z o.o. R., (...) sp. z o.o. T. oraz (...) sp. z o.o. P. I umowę handlową, której przedmiotem była regulacja warunków współpracy handlowej dotyczącej asortymentu dostarczanego przez powódkę (tj. dostawcę) pozwanym (tj. odbiorcom). Na podstawie pkt 1 i 2 powyższej umowy powódka zobowiązała się do udzielenia pozwanym następujących bonusów: - „bonusu kwartalnego warunkowego” w wysokości 4% wartości obrotu netto, płatnego po zakończeniu każdego kwartału pod warunkiem uzyskania lub przekroczenia w danym kwartale obrotu w wysokości 100 000 zł (pkt 2.2 umowy), - „bonusu rocznego warunkowego” w wysokości 3% wartości obrotu netto, płatnego pod warunkiem uzyskania lub przekroczenia w roku kalendarzowym obrotu w wysokości 440 000 zł (pkt 2.3 umowy) - „bonusu za wzrost obrotu” w wysokości od 1,2% do 2% wartości całego obrotu w przypadku osiągnięcia określonego poziomu obrotu od 2 500 000 zł do 3 500 000 zł (pkt 2.4 umowy). W kolejnych latach strony kontynuowały współpracę poprzez zawieranie analogicznych umów handlowych, modyfikując wysokość udzielanych bonusów. Na podstawie umowy handlowej z dnia 16 marca 2009 r. zawartej z każdym z pięciu pozwanych powódka udzieliła pozwanym bonusu kwartalnego warunkowego w wysokości 6% obrotu oraz bonusu rocznego warunkowego w wysokości 3 % obrotu. Do każdej kolejnej umowy handlowej strony zawierały dodatkowo odrębną umowę w przedmiocie świadczenia usług marketingowych. I tak w dniu 29 maja 2006 r. powódka zawarła z pozwanymi (...) sp. z o.o. S., (...) sp. z o.o. R., (...) sp. z o.o. T. oraz (...) sp. z o.o. P. I umowę marketingową, na podstawie której pozwani zobowiązali się do świadczenia na jej rzecz w sposób ciągły usług marketingowych i reklamowych, obejmujących w szczególności: ekspozycję w sklepie – polegającą na organizacji i stałej kontroli ekspozycji towarów powódki w sposób zapewniający ich najkorzystniejszą prezentację oraz ekspozycję przykasową – polegającą na umieszczeniu towarów w specjalnie oznaczonym miejscu w ciągu kas lub jego sąsiedztwie. Strony mogły dowolnie modyfikować zakres świadczonych usług, w szczególności pozwani mogli świadczyć na rzecz powódki także usługi reklamowe o charakterze okolicznościowym (pkt 2.2 umowy). Z tytułu powyższych usług powódka zobowiązana była uiszczać na rzecz pozwanych określone w pkt 3. umowy wynagrodzenie w wysokości 2% obrotu rozliczanego półrocznie tytułem budżetu na centralne akcje reklamowe oraz wynagrodzenie stałe w wysokości 6 500 zł na działania marketingowe ustalane indywidualnie, 5 000 zł na działania marketingowe związane z reotwarciem marketu oraz 500 zł tytułem logo. Analogiczne postanowienia zawierała także zawarta przez powódkę i każdego z pozwanych umowa marketingowa z dnia 16 marca 2009 r. Sąd I instancji ustalił, że poza powyższymi ogólnymi umowami marketingowymi strony kilkukrotnie zawierały odrębne porozumienia w dotyczące realizacji wspólnego przedsięwzięcia promocyjnego, których przedmiotem miała być dodatkowa ekspozycja produktów E. (...) na terenie marketów pozwanych i z tytułu których powódka zobowiązywała się uiszczać na rzecz pozwanych dodatkowe wynagrodzenie. Przedstawiciel powodowej spółki uczestniczył w negocjacjach postanowień powołanych wyżej umów, nie miał jednak realnego wpływu na ich treść. W kolejnych latach współpracy wysokość obciążeń dodatkowymi opłatami wzrastała. Powódka występowała z propozycjami obniżenia poziomu obciążenia opłatami, jednak pozwani nie wyrazili na to zgody. Pozwani nie świadczyli na rzecz powódki żadnych usług, za które pobierali dodatkowe opłaty. Akceptacja opłacania wynagrodzenia z ich tytułu była warunkiem podjęcia i kontynuowania współpracy, w przeciwnym wypadku pozwani odmawiali składania zamówień. W trakcie współpracy stron pozwani nie realizowali usług, które były przedmiotem umów marketingowych. Sprzedaż dostarczanych im przez powódkę produktów odbywała się poprzez umieszczenie ich egzemplarzy na półkach sklepowych, bądź w specjalnie eksponowanych koszach lub paletach z uwidocznionym logo powódki. Pozwani obciążali powódkę fakturami, które opiewały na należności z tytułu bonusów i usług za dodatkową ekspozycję produktów. Zapłata tych należności następowała w ten sposób, że pozwani pobierali je z należnych powódce płatności z tytułu ceny za sprzedaż towaru, a pozostała po pobraniu suma była wpłacana na rachunek bankowy powódki. Łączny koszt opłat uiszczonych przez powódkę na rzecz (...) sp. z o.o. S. wyniósł 38 415,45 zł. Na powyższą kwotę składały się następujące należności: - kwota 9 641,87 zł z tytułu bonusów kwartalnych warunkowych - kwota 7 652,99 zł z tytułu bonusów rocznych warunkowych - kwota 2 111,77 zł z tytułu bonusu za wzrost obrotu - kwota 5 444,86 zł z tytułu reklamy centralnej - kwota 13 563,96 zł z tytułu ekspozycji produktów Łączny koszt opłat uiszczonych przez powódkę na rzecz (...) sp. z o.o. R. wyniósł 1 789,33 zł. Na powyższą kwotę składały się następujące należności: - kwota 324,19 zł z tytułu bonusów kwartalnych warunkowych - kwota 862,35 zł z tytułu bonusów rocznych warunkowych - kwota 405,04 zł z tytułu bonusu za wzrost obrotu - kwota 197,75 zł z tytułu reklamy centralnej Łączny koszt opłat uiszczonych przez powódkę na rzecz (...) sp. z o.o. T. wyniósł 21 583,26 zł. Na powyższą kwotę składały się następujące należności: - kwota 6 699,44 zł z tytułu bonusów kwartalnych warunkowych - kwota 6 432,23 zł z tytułu bonusów rocznych warunkowych - kwota 1 875,14 zł z tytułu bonusu za wzrost obrotu - kwota 3 892,45 zł z tytułu reklamy centralnej - kwota 2 684 zł z tytułu ekspozycji produktów Łączny koszt opłat uiszczonych przez powódkę na rzecz pozwanego (...) sp. z o.o. P. I wyniósł 34 251,38 zł. Na powyższą kwotę składały się następujące należności: - kwota 8 658,54 zł z tytułu bonusów kwartalnych warunkowych - kwota 9 046,14 zł z tytułu bonusów rocznych warunkowych - kwota 1 948,04 zł z tytułu bonusu za wzrost obrotu - kwota 4 117,70 zł z tytułu reklamy centralnej - kwota 10 480,96 zł z tytułu wsparcia marketingowego Natomiast łączny koszt opłat uiszczonych przez powódkę na rzecz (...) sp. z o.o. G. I wyniósł 20 987,65 zł. Na powyższą kwotę składały się następujące należności: - kwota 6 650,02 zł z tytułu bonusów kwartalnych warunkowych - kwota 4 907,07 zł z tytułu bonusów rocznych warunkowych - kwota 855,94 zł z tytułu bonusu za wzrost obrotu - kwota 3 991,08 zł z tytułu reklamy centralnej - kwota 4 583,54 zł z tytułu ekspozycji produktów Powódka złożyła do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w W. pięć wniosków o zawezwanie do próby ugodowej: 1. wniosek z dnia 25 marca 2011 r. z udziałem (...) sp. z o.o. S. w sprawie o zapłatę kwoty 38 415,45 zł. Odpis wniosku w powyższej sprawie został pozwanemu doręczony w dniu 25 lipca 2011 r. Na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt XV GCo 268/11 przewodniczący stwierdził, że do zawarcia ugody nie doszło. 2. wniosek z dnia 24 marca 2011 r. z udziałem (...) sp. z o.o. R. w sprawie o zapłatę kwoty 1 790 zł. Odpis wniosku w powyższej sprawie został pozwanemu doręczony w dniu 2 maja 2011 r. Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. akt XV GCo 240/11 przewodnicząca stwierdziła, że do zawarcia ugody nie doszło. 3. wniosek z dnia 17 maja 2011 r. z udziałem (...) sp. z o.o. T. w sprawie o zapłatę kwoty 21 583,26 zł. Odpis wniosku w powyższej sprawie został pozwanemu doręczony w dniu 29 sierpnia 2011 r. Na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt XV GCo 405/11 przewodniczący stwierdził, że do zawarcia ugody nie doszło. 4. wniosek z dnia 17 maja 2011 r. z udziałem (...) sp. z o.o. P. I w sprawie o zapłatę kwoty 34 251,38 zł. Odpis wniosku w powyższej sprawie został pozwanemu doręczony w dniu 18 lipca 2011 r. Na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt XV GCo 391/11 przewodnicząca stwierdziła, że do zawarcia ugody nie doszło. 5. wniosek z dnia 25 marca 2011 r. z udziałem (...) sp. z o.o. G. I w sprawie o zapłatę kwoty 20 987,65 zł. Odpis wniosku w powyższej sprawie został pozwanemu doręczony w dniu 1 sierpnia 2011 r. Na rozprawie w dniu 26 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt XV GCo 254/11 przewodniczący stwierdził, że do zawarcia ugody nie doszło. Sąd Okręgowy wskazał, że w każdej z połączonych spraw powódka dochodziła roszczenia o zwrot bezprawnie uzyskanych korzyści z tytułu dokonania przez pozwaną czynu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. czynem nieuczciwej konkurencji jest utrudnianie innym przedsiębiorcom dostępu do rynku poprzez pobieranie innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży. Nie jest dopuszczalne pobieranie od przedsiębiorcy opłat za jakiekolwiek świadczenia związane ze sprzedażą towarów ostatecznym odbiorcom, bowiem kupujący nie spełnia już w tym momencie żadnych świadczeń na rzecz sprzedawcy, a wszelkie działania promocyjno – marketingowe mają w rzeczywistości na celu korzystne sprzedanie przez kupującego własnego towaru. Sąd Okręgowy wskazał, iż stosownie do treści art. 20 u.z.n.k. roszczenia z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji ulegają przedawnieniu z upływem lat trzech, przy czym termin przedawnienia biegnie oddzielnie co do każdego naruszenia. Cytowany przepis nie reguluje początku biegu przedawnienia roszczeń z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji. Stosując art. 442 1 k.c. per analogiam przyjąć należy, że w stosunku do wszystkich majątkowych roszczeń opartych na ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przedawnienie rozpoczyna swój bieg z chwilą, gdy poszkodowany dowiedział się o czynie nieuczciwej konkurencji i o osobie ponoszącej odpowiedzialność za jego popełnienie. Obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, tzn. uprawniony powinien mieć świadomość wszystkich elementów konstytutywnych przysługujących mu roszczeń [tak wyrok SN z dnia 16 marca 2005 r., II CK 538/04]. Natomiast wiedza poszkodowanego o czynie nieuczciwej konkurencji powinna być na tyle dokładna, aby umożliwić mu spełnienie wymogów z art. 187 § 1 k.p.c., tj. dokładne określenie żądania pozwu, przytoczenie uzasadniających je okoliczności faktycznych [wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2004 r., V CK 172/03, LEX nr 182118]. Bieg terminu przedawnienia w połączonych sprawach rozpoczął się od chwili powstania po stronie powódki roszczenia o zwrot uzyskanych przez pozwanych korzyści, a więc od chwili powstania po stronie pozwanych przysporzenia na skutek dokonania czynu nieuczciwej konkurencji. Z uwagi na brak wykazania przez którąkolwiek ze stron konkretnego dnia, w którym dokonano kompensat kwot kwestionowanych przez powodową spółkę w każdym z pięciu powództw należało przyjąć, że miało ono miejsce nie wcześniej, niż po upływie trzydziestodniowego terminu płatności wskazanego w opiewających na te kwoty fakturach. Tym samym pierwsze przysporzenia po stronie pozwanych, w związku z którym wystawiono faktury VAT (sygn. akt XVI GC 500/12: k. 50; sygn. akt XVI GC 510/12: k. 21; sygn. akt XVI GC 520/12: k. 21; sygn. akt XVI GC 530/12: k. 26; sygn. akt XVI GC 580/12: k. 23) nastąpiło w dniu 25 kwietnia 2008 r., zaś kolejne następowały w terminach późniejszych. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, iż powódka przerwała bieg przedawnienia wszystkich roszczeń dochodzonych niniejszym pozwem składając do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy kolejne wnioski o zawezwanie do próby ugodowej (sygn. akt XV GCo 268/11: wniosek k 2-7; sygn. akt XV GCo 240/11: wniosek k. 2-6; sygn. akt XV GCo 405/11: wniosek k. 2-7; sygn. akt XV GCo 391/11: wniosek k. 2-7; sygn. akt XV GCo 254/11: wniosek k. 2-7). Zgodnie zaś z art. 124 § 1 i 2 k.c. po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem, przedawnienie nie biegnie na nowo dopóki postępowanie nie zostanie zakończone. Postępowania z wniosku powódki o zawezwanie do próby ugodowej zostały zakończone po przeprowadzeniu rozpraw w dniach 17 sierpnia 2011 r., 10 czerwca 2011 r., 21 września 2011 r., 26 sierpnia 2011 r. oraz 26 września 2011 r., zatem dopiero od tych dni można mówić o ponownym rozpoczęciu biegu terminu przedawnienia roszczeń powódki. Pozwy w połączonych sprawach zostały wniesione w dniu 9 lipca 2012 r. lub 23 lipca 2012 r., toteż zarzut przedawnienia Sąd I instancji uznał za chybiony. Sąd Okręgowy stwierdził, że z brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. wynika, że nie jest potrzebne dodatkowe wykazywanie czy w następstwie pobrania dodatkowych opłat miało miejsce utrudnienie dostępu do rynku. Kwalifikacja takiego działania jako utrudniającego dostęp do rynku została dokonana przez samego ustawodawcę. Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że powódka nie miała realnego wpływu na treść podpisanych umów handlowych i marketingowych, ani też realnych możliwości rezygnacji ze świadczenia dodatkowych opłat, pod rygorem zerwania współpracy. Gdyby jakiekolwiek negocjacje były faktycznie między stronami możliwe, oczywistym jest, iż powódka dążyłaby do likwidacji opłat lub przynajmniej ustalenia ich na jak najniższym poziomie, tymczasem jak wynika z zeznań świadków M. M. i J. M., oraz treści samych umów handlowych i marketingowych, wysokość opłat w kolejnych latach współpracy wzrastała. Co istotne, jak zeznała świadek J. M., jeśli powódka nie godziła się na podpisywanie umów lokalnych o świadczenie usług promocyjnych w ramach konkretnego marketu, to dany sklep w ogóle odmawiał składania zamówień. Powyższe pozwala na przyjęcie, że przewidziane w umowach handlowych i marketingowych dodatkowe opłaty były jednostronnie narzucone przez pozwanych i bez ich ponoszenia nie byłaby możliwa współpraca handlowa stron. Pozwani wykorzystywali swoją silniejszą pozycję na rynku, aby narzucać warunki współpracy mniejszemu przedsiębiorcy, jakim była powodowa spółka. W rezultacie nie sposób zatem twierdzić, że strony prowadziły negocjacje co do treści łączących je umów, a powódka w sposób dobrowolny przyjęła takie warunki współpracy. Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że pozwani pobierali od powódki opłaty za świadczenia związane ze sprzedażą towarów, jednak jedynie w odniesieniu do opłat z tytułu usług marketingowych. Bezsporne jest to, że powódka obciążała pozwanych fakturami z tytułu sprzedaży towarów. Rozliczenie z tytułu wzajemnie wystawionych faktur odbywało się poprzez pomniejszenie zapłaty ceny sprzedaży o wartość obciążeń z tytułu usług i bonusów. Opisany sposób rozliczenia został przewidziany w punkcie 2.5.1 lub 2.5 każdej z kolejnych umów handlowych. W ocenie Sądu I instancji pozwani nie udowodnili faktycznego wykonywania jakichkolwiek usług na rzecz powódki. W obu połączonych sprawach pozwane spółki ograniczyły się jedynie do przedstawienia nieczytelnych fotografii ekspozycji sklepowej (sygn. akt XVI GC 500/12; sygn. akt XVI GC 520/12; sygn. akt XVI GC 530/12; sygn. akt XVI GC 580/12), bez wskazania kiedy i w którym miejscu zostały one zrobione. Nie przedstawiono także żadnych danych na temat tego jakie konkretnie czynności były podejmowane w ramach usług, gdzie i ile razy miały one miejsce ani jaka była ich rzeczywista wartość. Zdaniem Sądu działania polegające na ustawieniu towarów w odpowiednim miejscu sklepu nie sposób uznać za świadczenie ekwiwalentne w stosunku do pobieranych z tego tytułu opłat. Powyższe jest czynnością, którą i tak musieliby podjąć, żeby zakupiony od powódki towar sprzedać finalnym odbiorcom. Decyzje pozwanych odnośnie umiejscowienia i oznaczenia konkretnych towarów w ich sklepach należą do zwykłej działalności sprzedawców, a ponadto leżą w ich wyłącznym interesie, gdyż zwiększają szanse na sprzedaż tych towarów i uzyskanie w tego tytułu przychodu. Dostarczane przez powódkę i sprzedawane przez pozwanych towary w chwili wystawienia ich w przestrzeni handlowej sklepu stanowiły już własność pozwanych, w związku z czym to na nich spoczywało ryzyko gospodarcze związane z ich zakupem przez klientów finalnych i to w ich interesie ekonomicznym leżało zwiększenie obrotów oraz osiągnięcie zysku z prowadzonej działalności gospodarczej. Obarczanie powodowej spółki koniecznością ponoszenia opłat z tytułu działalności marketingowej sklepu wielkopowierzchniowego (ekspozycja towarów) należy zakwalifikować jako przerzucanie na dostawcę kosztów tej działalności. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że w zamian za poniesione opłaty powódka otrzymywała od pozwanych ekwiwalentne świadczenie. W ocenie Sądu Okręgowego, przewidziane w umowach stron bonusy kwartalne, roczne oraz za wzrost obrotu były w istocie sposobem retroaktywnej modyfikacji cen, po jakich powódka sprzedawała swoje towary pozwanemu, nie mogą być więc rozumiane jako wskazana w art. 15 ust. 4 u.z.n.k. inna niż marża handlowa opłata za przyjęcie towaru do sprzedaży. Wprowadzenie do umowy postanowienia zastrzegającego zapłatę bonusów warunkowych kwartalnego i rocznego oraz za wzrost obrotu w wysokości określonej z góry, a także brak powiązania opłat z ich tytułu z jakimkolwiek świadczeniem wzajemnym pozwanych pozwala na uznanie, że w ten sposób strony skonstruowały mechanizm określania ceny sprzedaży, a co za tym idzie wysokości marży. W świetle zasady swobody umów, wynikającej z art. 353 1 k.c., podmioty, które zamierzają przez dany okres pozostawać w stałych stosunkach handlowych, mogą umówić się, co do tego, jak będzie kształtować się treść przyszłych szczegółowych umów zawieranych między nimi, w tym również mogą określić zasady kształtowania ceny w przyszłych umowach sprzedaży. Nie jest tu wykluczone uzależnienie wysokości ceny jednostkowej towaru od ogólnej wielkości lub wartości obrotu pomiędzy stronami w danym przedziale czasowym. Na marginesie powyższych rozważań Sąd I instancji zaznaczył, że w całości przychyla się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale z dnia 25 czerwca 2012 r. [I FPS 2/12, ONSAiWSA 2013/6/85], zgodnie z którym „decydująca dla oceny charakteru określonego świadczenia powinna być nie nazwa, lecz treść tego świadczenia dokonana na podstawie obiektywnej analizy całokształtu okoliczności faktycznych. Nazwanie zatem przez strony umowy danego świadczenia premią nie wyłącza możliwości uznania go za rabat w rozumieniu art. 29 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług”. W przedmiotowej sprawie bonusy kwartalne, roczne oraz od obrotu posiadały cechy rabatu rzutującego na wielkość marży handlowej, nie można więc uznać, że potrącenie przez pozwanych należności z tego tytułu za opłatę niedopuszczalną. Reasumując, Sąd Okręgowy uznał za czyny nieuczciwej konkurencji działania pozwanych polegające na pobieraniu od (...) spółki z o.o. opłat z tytułu ekspozycji towarów, reklamy centralnej oraz wsparcia marketingowego. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 5 u.z.n.k. w razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści na zasadach ogólnych. Skutkiem działania pozwanych w postaci pobrania wynagrodzenia za usługi reklamy centralnej i dodatkowej ekspozycji w łącznej wysokości odpowiednio 19 008,82 zł przez (...) sp. z o.o. S., 197,75 zł przez (...) sp. z o.o. R., 6 576,45 zł przez (...) sp. z o.o. T., 14 598,66 zł przez (...) sp. z o.o. P. I oraz 8 574,62 zł przez (...) sp. z o.o. G. I z przysługującego powódce wynagrodzenia za dostarczone towary po stronie każdego z pozwanych nastąpiło przysporzenie w postaci zmniejszenia pasywów. Równocześnie zaś po stronie powódki nastąpiło zubożenie w postaci otrzymania wynagrodzenia mniejszego, niż było jej należne. Sama zaś czynność pobrania została dokonana bez podstawy prawnej. Pozwanym w istocie nie przysługiwała wierzytelność z tytułu świadczonych usług – ich istnienie bowiem było fikcją mającą za zadanie ukrycie poboru dodatkowych opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży. Pobranie powyższych kwot stanowiło tym samym delikt z art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. Świadczenia te należało więc uznać za bezpodstawnie uzyskane przez pozwanych kosztem powódki, dlatego sąd I instancji zasądził ich zwrot w punktach 1. części I., II., III., IV. i V wyroku. W zakresie roszczeń o zapłatę odsetek Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c., zasądzając je od dni następujących po doręczeniu każdemu z pozwanych odpisów wniosków o zawezwanie do próby ugodowej. W pozostałym zakresie roszczenia o zapłatę odsetek zostały oddalone. Wobec przyjęcia, że pobranie od powódki przez pozwanych bonusów kwartalnych warunkowych, bonusów rocznych warunkowych oraz bonusów za wzrost obrotu w łącznej kwocie odpowiednio 19 406,63 zł przez (...) sp. z o.o. S., 1 591,58 zł przez (...) sp. z o.o. R., 15 006,81 zł przez (...) sp. z o.o. T., 19 652,72 zł przez (...) sp. z o.o. P. I oraz 12 413,03 zł przez (...) sp. z o.o. G. I nie stanowiło czynu nieuczciwej konkurencji, roszczenia powódki o zwrot powyższych należności sąd I instancji oddalił. O kosztach procesu Sąd Okręgowy rozstrzygnął odrębnie dla każdej z połączonych spraw na podstawie art. 108 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wnieśli powód oraz pozwani. Powód zaskarżył wyrok w części, to jest pkt I ppkt 2 i 3, pkt II ppkt 2 i 3, pkt III ppkt 2 i 3, pkt IV ppkt 2 i 3 i pkt V ppkt 2 i 3 i zarzucił naruszenie: 1) art. 232 k.p.c. i 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 229 k.p.c. i 230 k.p.c., polegające na błędnej ocenie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, z pominięciem wskazań logiki i doświadczenia życiowego, w odniesieniu do tzw. „bonusów": - przez uznanie tych „bonusów" za część marży (element ceny) w sytuacji gdy były one pobierane przez pozwanych rocznie, kwartalnie oraz warunkowo cały czas od tego samego volumenu sprzedaży co oznacza, że od tej samej wartości sprzedaży raz był pobierany przez pozwanych bonus kwartalny, ponownie roczny i ponownie warunkowy; - przez uznanie przez sąd, że pozwani przekroczyli progi sprzedaży uprawniające ich do pobierania bonusów podczas gdy powód kwestionował tę okoliczność a pozwani jej nie wykazali; - przez uznanie „bonusów" za rabaty wbrew przyznaniu przez pozwanych wyrażonym w odpowiedziach na pozew, że pozwani bonusy rozumieją jako usługę; - przez przyjęcie przez sąd, że „bonus” jako „rabat” może być wyrażony nie w odniesieniu do konkretnego towaru (rodzaju towaru) ale łącznie do wszystkich rodzajów sprzedanego towaru niezależnie od jego ilości, ceny katalogowej, jako wartość globalna całego obrotu zrealizowanego pomiędzy powodem a pozwanym co w uniemożliwia określenie i rozliczenie rabatu dla poszczególnego towaru. 2) art. 353 1 k.c. w zw. z art. 536 § 1 k.c. i art. 3 ust. 1 pkt 1) i 6) ustawy o cenach przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że „bonusy” jakie naliczali pozwani powodowi były elementem marży podczas gdy były one dokumentowane notami księgowymi nie zawierającymi podatku od towarów i usług a z art. 3 ust. 1 pkt 1) ustawy o cenach (wówczas obowiązującej ale i obecnie również w ustawie o informowaniu o cenach towarów i usług - art. 3 ust. 2) wynika wprost, że w cenie musi być zawarty podatek od towarów i usług co oznacza a contrario, że bonusy już choćby z tego względu nie mogły być elementem ceny; nadto, obowiązujące do dnia 31.12.2010 r. przepisy o podatku od towarów i usług umożliwiały dokumentowanie rabatów tylko w formie faktury korygującej sprzedawcy a nie w formie noty odbiorcy; 3) art. 65 k.c. przez przyjęcie przez sąd, że z umów zawartych pomiędzy powodem a pozwanymi wynikało, że „bonus” jest „rabatem” podczas gdy literalna i logiczna wykładnia zapisów dotyczących „bonusów” do takiego wniosku prowadzić nie może; 4) art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, polegające na jego błędnym zastosowaniu. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda odpowiednio: - od (...) sp. z o.o. S. sp. k. dalszej kwoty 19,406,63 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 26 lipca 2011 roku do dnia zapłaty; - od (...) sp. z o.o. R. sp. k. dalszej kwoty 1.591,58 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 3 maja 2011 roku do dnia zapłaty; - od (...) sp. z o.o. T. sp. k. dalszej kwoty 15.006,81 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 30 sierpnia 2011 roku do dnia zapłaty; - od (...) sp. z o.o. P. I sp. k. dalszej kwoty 19.652,72 zl wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 19 lipca 2011 roku do dnia zapłaty; - od (...) sp. z o.o. G. I sp. k. dalszej kwoty 12.413,03 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 2 sierpnia 2011 roku do dnia zapłaty, nadto wniósł o zasądzenie od pozwanych zwrotu kosztów postępowania. Każdy z pozwanych złożył apelację zaskarżając wyrok w części uwzględniającej powództwo w stosunku do niego. Zarzuty podniesione w tych apelacjach są tożsame. Pozwani zarzucili: 1. nieważność postępowania wobec nienależytego umocowania pełnomocnika powoda, który to brak nie może być sanowany na obecnym etapie postępowania poprzez ew. zatwierdzenie czynności przez stronę (art. 379 pkt 2 KPC w zw. z art. 97 § 2 KPC), naruszenie art. 252 kodeksu spółek handlowych poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie zarzutów pozwanych dotyczących nieważności uchwały nr (...) z dnia 30.04.2012 r. o powołaniu M. M. na stanowisko Prezesa Zarządu Powoda, uchwały nr (...)z dnia 30 04.2012 r. o powołaniu A. K. na stanowisko Członka Zarządu Powoda oraz uchwały (...) z dnia 4.09.2013 r. o powołaniu A. B. na stanowisko Prezesa zarządu Powoda, 2. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik postępowania, to jest:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.