Sygn. akt IV U 1054/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie w składzie: Przewodniczący: SSR (del) Jacek Lis

§ 15ust.

2, siatki ochronne i siatki bezpieczeństwa; - § 7: ust.1 Osoba wykonująca roboty w pobliżu krawędzi dachu płaskiego lub dachu o nachyleniu do 20%, jest obowiązana posiadać odpowiednie zabezpieczenia przed upadkiem z wysokości,

§ 6. ust.

2. Osoba wykonująca roboty na dachu o nachyleniu powyżej 20%, jeżeli nie stosuje się rusztowań ochronnych, jest obowiązana stosować środki ochrony indywidualnej lub inne urządzenia ochronne (ust. 2); - § 15 ust.2: Balustrada, o której mowa w ust. 1 (zabezpieczająca drogi komunikacyjne dla wózków i taczek), składa się z deski krawężnikowej o wysokości 0,15 m i poręczy ochronnej umieszczonej na wysokości 1,1 m. Wolną przestrzeń pomiędzy deską krawężnikową a poręczą wypełnia się w sposób zabezpieczający pracowników przed upadkiem z wysokości. - § 21: ust. 1 Strefę niebezpieczną, w której istnieje zagrożenie spadania z wysokości przedmiotów, ogradza się balustradami,

§ 15ust.

1. ust.
2. Strefa niebezpieczna, o której mowa w ust. 1, w swym najmniejszym wymiarze liniowym liczonym od płaszczyzny obiektu budowlanego, nie może wynosić mniej niż 1/10 wysokości, z której mogą spadać przedmioty, lecz nie mniej niż 6 m. ust.
3. W zwartej zabudowie miejskiej strefa niebezpieczna, o której mowa w ust. 1, może być zmniejszona pod warunkiem zastosowania innych rozwiązań technicznych lub organizacyjnych, zabezpieczających przed spadaniem przedmiotów. - § 22: ust.
4. Daszki ochronne powinny znajdować się na wysokości nie mniejszej niż 2,4 m nad terenem w najniższym miejscu i być nachylone pod kątem 45° w kierunku źródła zagrożenia. Pokrycie daszków powinno być szczelne i odporne na przebicie przez spadające przedmioty. ust.
5. W miejscach przejść i przejazdów szerokość daszka ochronnego wynosi co najmniej o 0,5 m więcej z każdej strony niż szerokość przejścia lub przejazdu. ust.
6. Używanie daszków ochronnych jako rusztowań lub miejsc składowania narzędzi, sprzętu, materiałów jest zabronione. - § 40 ust. 3: Krawędzie stropów nieobudowanych ścianami należy zabezpieczyć balustradami,

§ 15ust.

1. - § 108: ust.
2. Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny być wykonywane zgodnie z dokumentacją producenta albo projektem indywidualnym. ust.
3. Rusztowania systemowe powinny być montowane zgodnie z dokumentacją projektową z elementów poddanych przez producenta badaniom na zgodność z wymaganiami konstrukcyjnymi i materiałowymi, określonymi w kryteriach oceny wyrobów pod względem bezpieczeństwa. ust.
4. Elementy rusztowań, innych niż wymienione w ust. 2, powinny być montowane zgodnie z projektem indywidualnym. ust.
5. Montaż rusztowań, ich eksploatacja i demontaż powinny być wykonywane zgodnie z instrukcją producenta albo projektem indywidualnym. - § 133 ust.
6. Osoby przebywające na stanowiskach pracy, znajdujące się na wysokości co najmniej 1 m od poziomu podłogi lub ziemi, powinny być zabezpieczone przed upadkiem z wysokości w sposób, o którym mowa w § 15 ust.
7. ust.
8. Przepis ust. 1 stosuje się do przejść i dojść do tych stanowisk oraz do klatek schodowych. - § 134: Otwory w stropach, na których prowadzone są roboty lub do których możliwy jest dostęp ludzi, należy zabezpieczyć przed możliwością wpadnięcia lub ogrodzić balustradą, o której mowa w § 15 ust.
9. - § 136: Otwory w ścianach zewnętrznych obiektu budowlanego, stropach lub inne, których dolna krawędź znajduje się poniżej 1,1 m od poziomu stropu lub pomostu, powinny być zabezpieczone balustradą, o której mowa w § 15 ust.
10. Ponadto stwierdzono naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.) w postaci: - § 106 : ust.
11. Na powierzchniach wzniesionych na wysokość powyżej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi, na których w związku z wykonywaną pracą mogą przebywać pracownicy, lub służących jako przejścia, powinny być zainstalowane balustrady składające się z poręczy ochronnych umieszczonych na wysokości co najmniej 1,1 m i krawężników o wysokości co najmniej 0,15 m. Pomiędzy poręczą i krawężnikiem powinna być umieszczona w połowie wysokości poprzeczka lub przestrzeń ta powinna być wypełniona w sposób uniemożliwiający wypadnięcie osób. ust.
12. Jeżeli ze względu na rodzaj i warunki wykonywania prac na wysokości zastosowanie balustrad,

ust. 1, jest niemożliwe, należy stosować inne skuteczne środki ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości, odpowiednie do rodzaju i warunków wykonywania pracy. ust.

1. Wymagania określone w ust. 1 nie dotyczą ramp przeładunkowych. - § 105: ust.
2. Pracą na wysokości w rozumieniu rozporządzenia jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi. ust.
3. Do pracy na wysokości nie zalicza się pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości, na jakiej się znajduje, jeżeli powierzchnia ta: 1)osłonięta jest ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi; 2)wyposażona jest w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości. - § 109: ust.
4. Przy pracach wykonywanych na rusztowaniach na wysokości powyżej 2 m od otaczającego poziomu podłogi lub terenu zewnętrznego oraz na podestach ruchomych wiszących należy w szczególności: 1)zapewnić bezpieczeństwo przy komunikacji pionowej i dojścia do stanowiska pracy; 2)zapewnić stabilność rusztowań i odpowiednią ich wytrzymałość na przewidywane obciążenia; 3)przed rozpoczęciem użytkowania rusztowania należy dokonać odbioru technicznego w trybie określonym w odrębnych przepisach. ust.
5. Rusztowania i podesty ruchome wiszące powinny spełniać wymagania określone odpowiednio w odrębnych przepisach oraz w Polskich Normach. Co więcej, jak wynika z przeprowadzonej kontroli doszło w trakcie przedmiotowej budowy także do naruszenia przepisów kodeksu pracy, czyli art. 207 kp i 212 kp. Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 kp pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie wpływają obowiązki pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz powierzenie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy. Po myśli § 2 pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany: 1)organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, 2)zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń, 3)reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy, 4)zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy, 5)uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych, 6)zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy, 7)zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy. Koszty działań podejmowanych przez pracodawcę w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w żaden sposób nie mogą obciążać pracowników (§ 2 1). Pracodawca oraz osoba kierująca pracownikami są obowiązani znać, w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nich obowiązków, przepisy o ochronie pracy, w tym przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 3). Z kolei po myśli art. 212 kp osoba kierująca pracownikami jest obowiązana: 1)organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, 2)dbać o sprawność środków ochrony indywidualnej oraz ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem, 3)organizować, przygotowywać i prowadzić prace, uwzględniając zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy, 4)dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego, a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem, 5)egzekwować przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, 6)zapewniać wykonanie zaleceń lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikami. W wyniku przeprowadzonej w lipcu 2012 r. ponownej kontroli u płatnika składek Inspektor Pracy również stwierdził naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. Nr 47, poz. 401), takich jak cytowanych wyżej § 6 ust.1, § 15 ust. 2, § 21, § 108, a ponadto następujących paragrafów zgodnie z których treścią: - § 109: Osoby zatrudnione przy montażu i demontażu rusztowań oraz monterzy ruchomych podestów roboczych powinni posiadać wymagane uprawnienia. - § 112: Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny: 1)posiadać pomost o powierzchni roboczej wystarczającej dla osób wykonujących roboty oraz do składowania narzędzi i niezbędnej ilości materiałów; 2)posiadać stabilną konstrukcję dostosowaną do przeniesienia obciążeń; 3)zapewniać bezpieczną komunikację i swobodny dostęp do stanowisk pracy; 4)zapewniać możliwość wykonywania robót w pozycji niepowodującej nadmiernego wysiłku; 5)posiadać poręcz ochronną, o której mowa w § 15 ust. 2; 6)posiadać piony komunikacyjne. - § 114: Rusztowania należy ustawiać na podłożu ustabilizowanym i wyprofilowanym, ze spadkiem umożliwiającym odpływ wód opadowych. - § 115 ust. 4: W przypadku odsunięcia rusztowania od ściany ponad 0,2 m należy stosować balustrady,

§ 15ust.

2, od strony tej ściany. Co więcej, stwierdzono także naruszenie § 23 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2001 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (Dz.U. Nr 118, poz. 1263 ze zm.), którego treść brzmi: Maszyny robocze,

załączniku nr 1 do rozporządzenia, mogą być obsługiwane wyłącznie przez osoby, które ukończyły szkolenie i uzyskały pozytywny wynik sprawdzianu przeprowadzonego przez komisję powołaną przez Instytut (...) w W.. W omawianym stanie faktycznym w związku ze stwierdzonymi naruszeniami przez pracodawcę przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy Państwowa Inspekcja Pracy zastosowała wobec niego środki przewidziane w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2012 r., poz. 404 ze zm.) wydając między innymi szereg nakazów. Wskutek kolejnej kontroli i ponownego stwierdzenia naruszeń Inspektor Pracy wystąpił z wnioskiem do ZUS o podwyższenie składki na ubezpieczenie wypadkowe na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy. Trzeba zatem podkreślić, iż w omawianym stanie faktycznym doszło do wypełnienia dyspozycji tego przepisu. Stwierdzone podczas następujących po sobie dwóch kontroli naruszenia szeregu powyżej cytowanych przepisów mogą być uznane za rażące. Zasadą wydaje się bowiem stwierdzenie, iż każde działanie polegające na niedopełnieniu obowiązków wynikających z przepisów BHP i przez to narażające pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jest rażącym naruszeniem wskazanych przepisów (patrz: Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Komentarz pod red. Prof. Małgorzaty Gersdorf, Beaty Gudowskiej, C.H.BECK 2012 r., wydanie I). W omawianym stanie faktycznym brak odpowiednich zabezpieczeń na budowie dla pracowników wykonujących swe obowiązki przede wszystkim przecież na wysokościach stanowiło bezpośrednie zagrożenie dla ich życia i zdrowia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów oraz 477 14 § 1 k.p.c odwołanie od decyzji ZUS należało oddalić.