← Polska

XVII AmA 13/12

Sygn. akt XVII AmA 13/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XVII Wydział Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący: SSR (del.)

§ 30ww. Regulaminu Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. (zwane dalej MPWi

K) wydaje warunki przyłączenia nieruchomości do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, które to warunki określają między innymi miejsce i sposób włączenia, parametry techniczne przyłącza, ciśnienia i ilości wody wymaganej dla zaopatrzenia nieruchomości, dane szczegółowe dotyczące wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego, terminu ważności warunków (k.127 akt adm). Procedura podłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie gminy Miejskiej K. przebiega w następujący sposób: Przyszli usługobiorcy składają do MPWiK „Wniosek o zawarcie umowy przyłączeniowej" (k. 10-11). Spółka działając

art. 30 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków podpisuje z przyszłym odbiorcą usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i/lub zbiorowego odprowadzania ścieków „Umowę przyłączeniową" (k. 12-14 akt adm). MPWiK określa osobom ubiegającym się o przyłączenie warunki przyłączenia nieruchomości do miejskiej sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej, w których to warunkach wskazane jest między innymi miejsce i sposób włączenia, parametry techniczne przyłącza, ciśnienia i ilości wody wymaganej dla zaopatrzenia nieruchomości, dane szczegółowe dotyczące wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego, terminu ważności warunków (k. 127 akt adm). Po zakończeniu prac związanych z budową przyłączy sporządzany jest „protokół odbioru przyłącza wodociągowego/ kanalizacyjnego/ odcinka przyłącza kanalizacyjnego/zabudowy zestawu wodomierzowego w układzie równoległym/zabudów zestawów wodomierzowych przy punktach czerpalnych" (k. 15 akt adm). Następnie po uiszczeniu przez przyszłego odbiorcę określonej w taryfie dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków (k.126) „opłaty wynikającej z kosztów przyłączenia" podpisywana jest umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 6 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków (k.127 akt adm.) odbiorca usługi zobowiązany jest do utrzymania w należytym stanie przyłączy/ odcinków przyłączy wodociągowych i/lub kanalizacyjnych pozostających w jego posiadaniu i niezwłocznego usuwania ich awarii.

§ 6ust.

1 pkt 5 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków (k.127 akt adm.) odbiorca usługi obowiązany jest do zabezpieczenia wodomierzy i urządzeń pomiarowych przed uszkodzeniami. Oprócz wyżej opisanej procedury podłączania nowych odbiorców do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie Gminy część inwestycji związanych z budową sieci oraz przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych prowadzona jest w oparciu o procedurę (...) - (k. 182-183 akt adm). Dnia 24 września 1997 r. Rada Miasta K. podjęła Uchwałę nr(...)(tekst jednolity Uchwała nr(...)Rady Miasta K. z dnia 28 czerwca 2006 r.) w sprawie kierunków działania Prezydenta Miasta K. w zakresie organizowania, realizacji i dofinansowywania lokalnych inicjatyw inwestycyjnych.

zapisu § 3 ust. 1 i 2 przedmiotowej Uchwały w trybie (...) mogą być realizowane między innymi inwestycje z zakresu:

  1. a)sieci, obiektów i urządzeń wodociągowych,
  2. b)przyłącza wodociągowe do wodomierza głównego z wyłączeniem studzienki wodomierzowej,
  3. c)sieci, obiektów, i urządzeń kanalizacji sanitarnej lub ogólnospławnej w wydzielonej geodezyjnie drodze,
  4. d)odcinka przyłącza kanalizacji sanitarnej lub ogólnospławnej do pierwszej studzienki usytuowanej na tym przyłączu licząc od strony sieci wraz z ta studzienką, a w przypadku braku studzienki do granicy nieruchomości. Zgodnie z § 11 tej uchwały Gmina za pośrednictwem miejskich jednostek organizacyjnych informuje mieszkańców o możliwości i warunkach realizacji zadań inwestycyjnych w trybie (...). W ślad za informacją o możliwości realizacji inwestycji wodociągowej lub kanalizacyjnej w trybie LU na danym terenie powoływane są przez przyszłych odbiorców usług Społeczne Komitety Budowy (zwane dalej „Komitetami"). Komitety samodzielnie podejmują decyzję o sposobie gromadzenia środków i ich wysokości. Podstawę szacunków wysokości wpłat jest wartość kosztorysowa poszczególnych zadań i koszt dokumentacji. Społeczne Komitety kierują do Gminy wstępne zgłoszenie zawierające zobowiązanie zrealizowania w ramach LU zadania i deklarują wysokość wnoszonego wkładu. Podstawą takiego zgłoszenia są deklaracje członków komitetów o pełnym i terminowym wywiązywaniu się z przypadających na nich zobowiązań (k.200-210 akt adm). Zgłoszenie wstępne o planowanym przygotowaniu inwestycji musi zawierać: 1. Informacje o wnioskodawcy:
  5. a)nazwę, adres, formę organizacyjno-prawną Komitetu;
  6. b)wstępną deklarację dotyczącą wielkości środków finansowych pochodzących od Komitetu 2. Informacje o planowanym przedsięwzięciu inwestycyjnym:
  7. a)lokalizację i rodzaj planowanego zadania wraz z terminem realizacji,
  8. b)dane niezbędne dla określenia parametrów umożliwiających ocenę wniosków. Ponadto Społeczne Komitety zobowiązane są do przygotowania dokumentacji inwestycji na którą składają się:
  9. a)pozwolenie na budowę,
  10. b)zaświadczenie o przyjęciu zgłoszenia inwestycji przez Urząd Miasta K. dla przyłączy,
  11. c)pozwolenie na budowę budynku wraz z przyłączami,
  12. d)ważne oświadczenie o warunkach przyłączenia nieruchomości,
  13. e)ważną opinię Zespołu Koordynującego Usytuowanie Projektowanych Sieci Uzbrojenia Terenu, f)zgodę na wejście w teren zarządcy drogi i innych właścicieli terenu, przez który przechodzi trasa sieci i przyłączy. Następnie Społeczne Komitety składają do Miejskiej Jednostki Organizacyjnej wniosek o realizację inwestycji w danym roku budżetowym i podpisują porozumienie negocjacyjne. Wniosek musi zawierać (k.200-202 akt adm.): 1. nazwę, adres, formę organizacyjno-prawną z zakresem działalności Komitetu, 2. rodzaj, lokalizację i parametry techniczno-ekonomiczne efektu inwestycji, 3. projekt i harmonogram finansowania, tj. proponowane źródła i warunki kompletnego finansowania w kolejnych latach realizacji inwestycji, 4. oświadczenie woli dotyczące zasad udziału w inwestycji oraz wyrażoną kwotowo deklarację udziału Komitetu. Konieczne są deklaracje finansowe wszystkich członków Komitetu, 5. informację określająca społeczne korzyści powstające w wyniku realizacji zadania, 6. inne dane niezbędne do oceny wniosku, 7. dla sieci: dokumentację projektową przedmiar robót, kosztorys inwestorski i pozwolenie na budowę, 8. dla przyłącza: dokumentację projektową przedmiar robót, kosztorys inwestorski, zaświadczenie o przyjęciu zgłoszenia przez wydział Urzędu Miasta K. lub pozwolenie na budowę budynku wraz z przyłączami lub uzgodniony projekt z MPWiK oraz ważną opinię Zespołu Koordynującego Usytuowanie Projektowanych Sieci Uzbrojenia Terenu, 9. opis inwestycji uwzględniający stosunek do sąsiadującej infrastruktury miejskiej w aspekcie komplementarności i możliwości dalszej rozbudowy. Zgodnie z § 6 analizowanej Uchwały o pozycji danego wniosku na liście zadań przyjętych do realizacji w trybie LU decyduje system kryteriów(k.206-207 akt adm). Jednym z kryteriów progowych jest deklaracja Komitetu o współfinansowaniu zadania, bowiem inwestycje w ramach (...) finansowane są ze środków Gminy oraz przyszłych odbiorców usług zrzeszonych w Komitetach. Udział Komitetu w LU może stanowić udział rzeczowy lub udział finansowy. Określa go następujący wzór: Ui = Wz - Uśwm - Ugfoś - Ue Gdzie Uśwm ( =) (Wz - Ugfoś) x Uo/„m Ue=WzxU%m WZ = KP + KR Ui - udział Komitetu Wz - wartość zdania Uśwm - udział środków własnych Gminy Ue - udział Środków eksploatatora U%m - procentowy udział środków własnych Gminy Ugfoś - udział środków z funduszu GFOŚ Kp - koszt przygotowania zadania do realizacji Kr - koszt realizacji Na poczet udziału rzeczowego Komitetu ( Ui ) zalicza się udokumentowane nakłady poniesione przez niego na przygotowanie inwestycji, tj. sporządzenie dokumentacji technicznej, geodezyjnej, prawnej zgodnej z zakresem realizowanej inwestycji (k.204 akt adm).

§ 7

analizowanej Uchwały, jeżeli przy rozliczeniu końcowym zadania (...) udział rzeczowy przekracza udział Komitetu, to różnica nie jest zaliczana na poczet udziału Komitetu i nie podlega zwrotowi (k.204 akt adm). Pełną wartość inwestycji (...) tworzą koszty dokumentacji wykonanej przed rozpoczęciem inwestycji, wykonawstwo, odtworzenie nawierzchni, koszty dokumentacji powykonawczej, opłaty odbiorowe i inne opłaty, których Gmina niedookreśliła ( k. 204 akt adm). Jako orientacyjny udział rzeczowy Komitetu w kosztach inwestycji zaliczane są udokumentowane nakłady poniesione na przygotowanie inwestycji, tj. na dokumentację projektową, geodezyjną i prawną zgodną z zakresem realizacji inwestycji. Ostateczne uściślenia udziału rzeczowego Komitetu następuje w aneksie do umowy o realizację inwestycji przygotowywanym po rozstrzygnięciu przetargu na dane zadanie (k.205 akt adm). Procentowy udział środków w zadaniach realizowanych w trybie (...) w zakresie budowy odcinka przewodu kanalizacyjnego od miejsca włączenia do sieci kanalizacyjnej do pierwszej studzienki licząc od strony sieci wraz z tą studzienką lub w przypadku braku studzienki do granicy nieruchomości wynosi 80% dla Gminy i 20% dla Komitetu (k.204 akt adm). W przypadku budowy sieci wodociągowej w trybie (...) za przyłącze wodociągowe uznawany jest odcinek przewodu od instalacji wewnętrznej w budynku do miejsca włączenia do sieci głównej znajdującej się poza nieruchomością gruntową odbiorcy. Dofinansowanie Gminy wynosi z reguły 50% kosztów budowy ww. odcinka. Wysokość dofinansowania nie jest uzależniona od długości odcinka przewodu przebiegającego poza granicą nieruchomości gruntowej odbiorcy. W przypadku inwestycji w trybie (...) dotyczącej sieci kanalizacyjnej finansowanie odbywa się w następujący sposób (k.209 akt adm): 100 % kosztów budowy przyłącza, w rozumieniu art. 2 ust. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, tj. odcinka od instalacji wewnętrznej w budynku do pierwszej studzienki licząc od strony budynku pokrywa przyszły odbiorca usług; 100 % kosztów budowy sieci (jako rury głównej najczęściej biegnącej w drodze np. gminnej/osiedlowej) pokrywa MPWiK z wyjątkiem sporządzenia dokumentacji technicznej, geodezyjnej, prawnej zgodnej z zakresem realizowanej inwestycji, jak również pozwolenia na budowę, które to przygotowuje na własny koszt Komitet; - Gmina wspólnie z Komitetem pokrywa koszt budowy części sieci od rury głównej (do studzienki kanalizacyjnej - ponieważ Gmina uznaje ten odcinek za przyłącze. Udział w kosztach wynosi 80% Gmina, 20% Komitet. Jeżeli chodzi o inwestycje dotyczące sieci wodociągowej realizowane w trybie LU to (k.467-468 akt adm): 100 % kosztów budowy sieci (jako rury głównej najczęściej biegnącej w drodze np. gminnej/osiedlowej) pokrywa MPWiK z wyjątkiem sporządzenia dokumentacji technicznej, geodezyjnej, prawnej zgodnej z zakresem realizowanej inwestycji, jak również pozwolenia na budowę, które przygotowuje na własny koszt Komitet, 100 % kosztów budowy przyłącza na odcinku od instalacji wewnętrznej w budynku do wodomierza z wyłączeniem studni wodomierzowej pokrywa przyszły odbiorca usług. Jeżeli wodomierz znajduje się w budynku mieszkalnym koszty budowy przewodu od budynku do włączenia do sieci pokrywane są w trybie inwestycji (...); - koszt budowy przewodu od studni wodomierzowej do miejsca włączenia do sieci pokrywa w 50% Gmina, a w 50% Komitet. Udział współfinansowania nie zależy od odległości, w jakiej sieć główna przebiega w stosunku do granicy nieruchomości gruntowej odbiorcy. Po zakończeniu realizacji danej inwestycji w trybie (...) Miejska Jednostka Organizacyjna (k.205 akt adm.):

  1. sporządza protokoły odbioru końcowego i w terminie 6 miesięcy, lecz nie później niż do 31 maja roku następnego przekazuje inwestycję do eksploatacji,
  2. dokonuje w terminie 2 miesięcy po przekazaniu do eksploatacji, lecz nie później niż w terminie do 31 lipca roku następnego całkowitego rozliczenia rzeczowo-finansowego inwestycji. Przedkłada Wydziałowi Skarbu Miasta dokumenty niezbędne do zaksięgowania środka trwałego w ewidencji wytworzonych środków trwałych, również części finansowanej przez Komitety
  3. zawiera umowy z eksploatatorem MPWiK. Wydział Skarbu Miasta w terminie 14 dni po otrzymaniu kompletnego rozliczenia, lecz nie później niż do 15 sierpnia roku następnego dokonuje przejęcia majątku na majątek Gminy (k.205 akt adm.). Wydział Skarbu Miasta przygotowuje w okresach kwartalnych, lecz nie później niż do 30 września roku następnego zarządzenia Prezydenta w sprawie wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci środków trwałych wytworzonych w trybie (...) do (...) z przeznaczeniem na podwyższenie kapitału zakładowego MPWiK (k.205-206 akt adm). W roku 2009 inwestycje w trybie LU były prowadzone w przypadku sieci wodociągowej na terenie 11 obszarów, a w przypadku sieci kanalizacyjnej na terenie 28 obszarów. W roku 2010 natomiast budowa sieci wodociągowej dotyczyła 14 obszarów, a sieci kanalizacyjnej
  4. W roku 2011 była to sieć wodociągowa na terenie 7 obszarów i sieć kanalizacyjna na terenie 43 obszarów (k. 184-190 akt adm.). Budowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie wszystkich ww. obszarów była ujęta w Uchwale Rady Miasta K. z dnia 16 kwietnia 2003 r. Nr (...)w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta K.. Osoby, które nie przystąpiły do Komitetu mogą zostać podłączone do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej na warunkach określonych przez zarządcę sieci, czyli MPWiK i zarządcę terenu. Na obszarach, które nie przystąpią do inwestycji w trybie LU sieć wodociągowa, czy też kanalizacyjna budowana będzie w terminie późniejszym ze względu na konieczność nagromadzenia większych środków finansowych przez Gminę (k.468). Na Komitety przenoszona jest bowiem część obowiązków Gminy (w tym finansowych i organizacyjno-projektowych), co powoduje, iż taka inwestycja wymaga mniejszych nakładów Gminy. Do wykonania przyłączy w systemie indywidualnym nie jest konieczne wykonanie przedmiarów i kosztorysów inwestorskich dla całej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej wraz z przyłączami na danym obszarze, jak również uzyskania pozwolenia na budowę. Budowa pojedynczego przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, stosownie bowiem do art. 29 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 Nr243 poz. 1623 ze zm.), nie wymaga pozwolenia na budowę. (bezsporne) Wykonawcę inwestycji w trybie (...) wyłania Jednostka Organizacyjna - Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu (zwany dalej ZIKiT). Może on ewentualnie powierzyć - na warunkach określonych w porozumieniu - organizację przetargu oraz nadzór nad wykonaniem danego przedsięwzięcia MPWiK, w której to Spółce Gmina posiada 100 % głosów na WZ A. W roku: - 2009 ZIKiT przeprowadził 11 przetargów, a MPWiK S. A. 13, - 2010 ZIKiT 10, a MPWiK S. A 25 - 2011 ZIKiT 15, MPWiK S.A.
  5. Przyszli odbiorcy usług - członkowie Komitetów nie mają wpływu na wybór wykonawcy również w części inwestycji dotyczącej ich indywidualnych przyłączy, tj. odcinka przewodu -w zależności od zasad podłączania do sieci - od granicy nieruchomości lub od studzienki kanalizacyjnej do instalacji wewnętrznej w budynku, czyli tych części, których koszt ponoszą w 100%. Jeden przetarg rozpisywany przez ZIKiT lub MPWiK dotyczył budowy - kilku przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych w rozumieniu Gminy, a w rozumieniu przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu fragmentu sieci i przyłączy - na terenie kilku obszarów, gdzie prowadzone były inwestycje w trybie LU. Również były rozpisywane przetargi dotyczące budowy sieci i przyłączy. Niekiedy przetarg dotyczył dodatkowo przyłączy gazowych (k. 212-300). W przypadku jednego z osiedli w K. - S.przyszli odbiorcy dokonywali wpłat na rzecz Komitetu począwszy od roku 1997, a do chwili obecnej sieć kanalizacyjna i przyłącza na ich terenie nie zostały wykonane. Do roku 2006 były to kwoty około 2000 zł, a w roku 2011 konieczna była dopłata jeszcze około 3000 zł (dokumenty zaliczone z postępowania prowadzonego pod sygnaturą (...)). Uzyskane przez Gminę w roku 2010 (k.183-184): - dochody z majątku Gminy wynosiły (...)zł, - pozostałe dochody Gminy (obejmujące m.in. spadki, zapisy, darowizny, odsetki od środków gromadzonych na rachunkach bankowych i inne) wynosiły(...)zł, co daje łączną kwotę (...)zł Gmina dokonała - na wezwanie Prezesa Urzędu - weryfikacji ww. dochodów pismem z dnia 22 listopada 2011 r. (k.472-473), w świetle którego: - dochody z majątku Gminy wynosiły (...)zł, pozostałe dochody Gminy (obejmujące m.in. spadki, zapisy, darowizny, odsetki od środków gromadzonych na rachunkach bankowych i inne) wynosiły (...)zł, co daje łączną kwotę (...)zł. Gminie postawiony został zarzut nadużywania pozycji dominującej na rynku lokalnym organizowania podłączenia do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej obejmującym część terenu Gminy Miejskiej K., na którym prowadzone są prace związane z przyłączeniem nowych odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zgodnie z procedurą (...), polegające na zobowiązaniu mieszkańców do współfinansowania budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w ramach (...). W dniu 30 grudnia 2011 r. Prezes Urzędu wydał decycję o nr (...) i uznał działanie Gminy Miejskiej K. za nadużywanie pozycji dominującej na lokalnym rynku organizowania podłączenia do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej obejmującym obszar Gminy Miejskiej K., na którym prowadzone są prace związane z przyłączeniem nowych odbiorców usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zgodnie z procedurą (...) określanych symbolem (...), polegające na zobowiązaniu mieszkańców do współfinansowania budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w ramach (...) i uznał, że stanowi to naruszenie art. 9 ust. 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji, na lokalnym rynku wykonywania przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych, obejmującym obszar Gminy Miejskiej K., na której prowadzone są prace związane z przyłączeniem nowych odbiorców usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zgodnie z procedurą (...), poprzez powierzenie wyłącznego wykonywania przyłączy przedsiębiorcy wybranemu przez Jednostkę Organizacyjną Gminy Miejskiej K. - Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu i uznał, że stanowi to naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nadto nakazał zaniechanie stosowania tych praktyk. Prezes nałożył, na Gminę Miejską K., karę pieniężną w wysokości 804.722,00 zł, płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, oraz obciążył Gminę Miejską K. kosztami postępowania antymonopolowego oraz zobowiązał tę Gminę do zwrotu kosztów postępowania w kwocie 47,00 zł. Powyższy stan faktyczny ustalony został w oparciu o dokumenty zgromadzone podczas prowadzonego przez Prezesa postepowania administracyjnego. Stronu nie kwestionowały wiarygodności ani mocy dowodowej tych dokumentów, a Sąd nie znalazł także podstaw aby je kwestionować i uznał je za przydatne do ustaleń stanu faktycznego. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Pozwany zarzucił, iż nie miało miejsca nadużywanie pozycji dominującej poprzez zobowiązywanie mieszkańców do współfinansowania budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w trybie inicjatyw lokalnych, gdyż właściciele nieruchomości przyłączonych do sieci dobrowolnie, w drodze umów cywilno- prawnych, nakładali na siebie obowiązek partycypowania w kosztach inwestycji, a inicjatywa wychodziła od osób ubiegających się o podłączenie do sieci, a nadto budowa była dofinansowana przez powoda, stąd płynące korzyści odnosili bezpośrednio właściciele nieruchomości przyłączanych do sieci. Pozwany zarzucił także, iż brak jest w przepisach prawnych zakazu budowy przez osobę ubiegająca się o przyłączenie do sieci, jak i innych urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych . Wskazał na ustawę o wolontariacie. Nadto zarzucił, iż pozwany nie uwzględnił , iż w niektórych przypadkach w razie wystąpienia przez osoby wchodzące w skład Społecznego Komitetu Budowy do (...)S.A. w siedzibą w K. o zwrot wydatkowanych na sporządzenie dokumentacji technicznej, geodezyjnej, prawnej, związanej z budową sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, koszty ten jest zawracany członkom Społecznego Komitetu. Wskazać należy za pozwanym, iż problematyka przyłączenia do sieci wodociągowo - kanalizacyjnych oraz kosztów z tym związanych jest uregulowana przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 200r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006r. Nr 123, poz. 858, z późn. zm. - zwanej dalej „ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu (...)") oraz § 5 pkt 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886 - zwanego dalej „rozporządzeniem taryfowym"). W świetle art. 15 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (...) - obowiązek zapewnienia realizacji budowy i rozbudowy urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ciąży na przedsiębiorstwie wodociągowo - kanalizacyjnym. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 2 tej ustawy - budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Z kolei - wykonując dyspozycję przepisu art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (...) - przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków uchwała - na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (...) - rada gminy i stanowi on akt prawa miejscowego, po podjęciu stosownej uchwały w tym zakresie. Zgodnie z art. 19 ust. 2 tej ustawy - regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym w szczególności: warunki przyłączania do sieci, techniczne warunki określające możliwość dostępu do usług wodociągowo - kanalizacyjnych, sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne wykonanego przyłącza. Powyższe przepisy nie nakładają zatem na właścicieli nieruchomości obowiązku partycypacji finansowej w realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych, ani też obowiązku ponoszenia opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej lub sieci kanalizacyjnej. Również żaden z przepisów rozporządzenia taryfowego - którego przedmiotem regulacji jest właśnie problematyka wzajemnych rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków i usługi z nimi związane - nie wprowadza opłat z tytułu uczestnictwa w kosztach budowy sieci wodociągowo - kanalizacyjnych, ani opłat za przyłączenia się do takich. Bowiem § 5 rozporządzenia - który zawiera zamknięty katalog opłat jakie może ustalać w drodze taryfy, a tym samym pobierać każde przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne - przewiduje, iż taryfy zawierają: - cenę za m 3 dostarczonej wody (pkt 1), - cenę za m odprowadzonych ścieków (pkt 3), - cenę za odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych kanalizacją deszczową (pkt 4), - stawki opłat abonamentowych z tytułu rozliczania odbiorcy za wykonanie ww. usług (pkt 2 i pkt 5), - stawkę opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych (pkt 6), - stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych (pkt 7). Należy podkreślić, że w/w. 7 grup opłat stanowi zamknięty katalog, tzn. przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjne nie mogą pobierać opłat innych niż wymienione w przepisie § 5 rozporządzenia taryfowego. W tym miejscu należy odnieść się do opłaty wprowadzonej § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego (jako, że jej istota i charakter mogą budzić pewne wątpliwości na gruncie niniejszej odpowiedzi na odwołanie) i wyjaśnić, że nie jest ona równoznaczna z opłatą za usługę przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Stosownie bowiem do powołanego tu przepisu § 5 pkt 7: „Taryfy, w zależności od ich rodzaju i struktury, dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców zawierają stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług; do stawki opłaty dolicza się podatek, o którym mowa w § 2 pkt 9". Stwierdzić zatem należy, iż nie jest dopuszczalne, zarówno pobieranie przez gminę środków finansowych z tytułu opłat za wyrażenie zgody na przyłączenie do sieci, jak realizowanie inwestycji budowlanej w oparciu o środki finansowe pochodzące od mieszkańców. Stanowisko Prezesa znajduje odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie i stanowiskach doktryny dotyczących zasad finansowania inwestycji. Działania Gminy polegające na uzależnianiu przyłączenia nieruchomości do kanalizacji gminnej od uiszczenia na rzecz Gminy opłaty, czy przerzucanie na kontrahenta kosztów, których zgodnie z przepisami prawa nie jest on zobowiązany ponosić należy oceniać jako za praktykę nadużywającą pozycji dominującej. Powód wskazywał, że udział mieszkańców gminy w komitetach społecznych i partycypacji w kosztach budowy infrastruktury był dobrowolny. Uwzględnić jednak należy, jak wskazał Prezes Urzędu, iż mieszkańcy zostali postawieni przed wyborem albo partycypacja w kosztach budowy infrastruktury i w miarę szybkie podłączenie do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej - przy zastosowaniu zasady im większy udział w kosztach inwestycji, tym szybsza jej realizacja, albo oczekiwanie na inwestycje gminy, które mogą zostać zrealizowane dopiero po upływie wielu lat, co oznacza w praktyce brak dostępu do sieci. Wskazać należy także, iż mieszkańcy obszarów bez sieci wodno- kanalizacyjnej pozbawieni byli urządzeń zapewniających zaspokajanie podstawowych warunków funkcjonowania gospodarstw domowych, co stanowić może dla niektórych uciążliwość. W tych warunkach nie sposób przyjąć, iż indywidualne decyzje o przystępowaniu do Komitetów i partycypacja w budowie sieci mały charakter dobrowolny, skoro na proces decyzyjny wpływ miały powyższe czynniki. Prezes zauważył przy tym, iż udział w realizacji inwestycji w trbie (...) nie gwarantuje szybkiego przyłączenia, czego przykładem jest sytuacja komitetu na osiedlu (...), gdzie mimo dokonania wpłat na poczet budowy sieci, inwestycja nie została rozpoczęta mimo upływu ponad 15 lat. Uzasadnione zatem jest stanowisko, iż świadczenia mieszkańców na rzecz gminy lub przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w związku z przyłączeniem należących do nich nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej (zarówno pieniężne, jak i rzeczowe) nie maja charakteru dobrowolnego, ale są skutkiem nadużywania pozycji dominującej. Ostatecznie stwierdzić zatem należy, iż gdyby budowa sieci wodno- kanalizacyjnej została zrealizowania, żaden z potencjalnych użytkowników sieci nie byłby skłonny dokonać darowizny na pokrycie kosztów takiej inwestycji. Nie sposób zatem przyjąć, ze wpłaty miały charakter doborowolny, skoro ekwiwalentem ze strony Gminy była możliwość szybszego korzystania z sieci wodno- kanalizacyjnej. Bez wpływu na sprawę pozostaje zarzut, iż inicjatywa w zakresie realizowania inwestycji pochodziła od obiegających się o przyłączenie skoro przyłączenie do sieci zawsze ma charakter dobrowolny. Wskazać jednak należy, iż cały proces organizacji budowy przeprowadzony był przez Gminę i warunki w jakich zawiązywanie się lokalnych komitetów odbywało się waloru swobodnego uznania nie noszą. Bez wpływu na sprawę pozostawić należy także zarzut, iż w niektórych przypadkach, koszty budowy był zwracany, skoro były to koszty nienależnie przez Gminę pobierane. Podkreślić należy, iż budowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej jest zadaniem własnym gminy, a zatem ewentualny udział mieszkańców gminy w kosztach jej budowy jest w istocie subsydiowaniem (finansowaniem) gminy przez mieszkańców i jest dopuszczalny wyłącznie w przypadkach określonych przepisami (samoopodatkowanie się mieszkańców albo opłaty adiacenckie pobierane w trybie i na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Przedstawiona przez Powoda argumentacja w istocie potwierdza, że mieszkańcy Gminy Miasta K.finansowali inwestycje komunalne, a ich udział był zróżnicowany i wynosił od 20% kosztów urządzeń kanalizacyjnych do 50% kosztów urządzeń wodociągowych - niezależnie od kosztów wykonania dokumentacji projektowej i uzyskania zezwolenia budowlanego. Także argument dotyczący dopuszczalności finansowania inwestycji komunalnych w zakresie budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej przez mieszkańców gminy na podstawie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 2 4 kwietnia 2003 r. (t. j. Dz. U. z 2010r. Nr 234, poz. 1536) jest bezzasadny w niniejszym stanie faktycznym. Podkreślić bowiem należy, że argument ten został podniesiony dopiero na etapie odwołania, nie był podnoszony podczas postępowania antymonopolowego. Ustawa ta nie była również wskazana jako podstawa prawna uchwały nr (...)Rady Miasta K. z dnia 24 września 1997r. w sprawie kierunków działania Prezydenta Miasta K. w zakresie organizowania, realizacji i dofinansowywania lokalnych inicjatyw inwestycyjnych. Działalność pożytku publicznego lub wolontariat w świetle przepisów powołanej ustawy oparte są na zasadzie całkowitej dobrowolności, a współpraca pomiędzy jednostką samorządu terytorialnego a lokalną inicjatywą mieszkańców nie powinna być narzucana przez tę jednostkę. Warunku tego sposób działania Powoda nie spełnia, co wynika z ustaleń pozwanego, które świadczą, że mieszkańcy uczestniczący w komitetach działali w warunkach przymusu ekonomicznego. Dodatkowym argumentem podważającym zasadność zarzutu Powoda jest okoliczność, że świadczenia mieszkańców - członków komitetów miały wyłącznie charakter pieniężny, ewentualnie rzeczowy, ponieważ tylko taki udział przewidywała uchwała nr (...)Rady Miasta K. dopuszczająca pokrycie udziału finansowego oraz świadczenie rzeczowe w postaci dokumentacji projektowej wykonanej przez komitety na własny koszt. Brak było zapisów o kryteriach oceny wkładu pracy społecznej w realizację inicjatywy lokalnej, które mają szczególne znacznie przy ocenie wniosku,

treści art. 19c w/w ustawy o działalności pożytku (...). Kolejnym argumentem podważającym wywody Powoda w tym zakresie jest brak w treści w/w uchwały zapisów, które określałyby zasady rozliczenia i zwrotu przez gminę lub przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne środków wniesionych przez mieszkańców -członków komitetów na poczet budowy sieci wodociągowych lub kanalizacyjnych. Należy bowiem pamiętać o treści art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (...), zgodnie z którym osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie, a należność za przekazane urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne może być rozłożona na raty lub uwzględniona w rozliczeniach za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Skoro zatem urządzenia sieci i urządzenia wodociągowe lub kanalizacyjne wybudowane lub współfinansowane przez komitety stanowią następnie własność komunalnego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, to -

powołanego przepisu - gmina lub to przedsiębiorstwo powinny zwrócić członkom komitetów poniesione przez nich koszty. Powód zarzucał, iż nie nadużywał pozycji dominującej na rynku lokalnym organizowania podłączenia do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji na tym rynku, albowiem wykonawcy ci wyłaniani byli w drodze przetargów nieograniczonych przeprowadzonych w trybie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych. Przyjąć należało, że Gmina Miejska K. nadużywa pozycji dominującej na lokalnym rynku organizowania podłączenia do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej obejmującej obszar Gminy Miejskiej K., na którym prowadzone są prace związane z przyłączeniem nowych odbiorców usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji na tym rynku, polegające na powierzenie wyłącznego wykonywania przyłączy przedsiębiorcy wybranemu przez jednostkę organizacyjną Gminy Miejskiej K. - Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K.. Oceny tej nie zmienia fakt, iż wykonawcy wyłaniani byli w drodze przetargów nieograniczonych, przeprowadzanych w trybie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców. Sąd uznał, iż działanie powoda miało znamiona praktyki ograniczającej konkurencję i skutkować wyeliminowaniem z rynku małych zakładów instalacyjnych, które nie posiadają wystarczającego zaplecza do przystąpienia do przetargu i wypełnienia jego warunków, a posiadają stosowane uprawnienia i możliwości do wykonywania pojedynczych zleceń w tym zakresie. Nadto uwzględnić należało, że odbiorca - właściciel nieruchomości zainteresowany budowa przyłącza - pozbawiony był możliwości wyboru wykonawcy, wyboru najtańszej oferty. Zamiast tego poprzez działania Powoda był zobowiązany do powierzenie wykonania przyłącza wykonawcy wybranemu przez jednostkę organizacyjną Powoda, a nadto jest zmuszony do pokrycia kosztów związanych z uzyskaniem pozwolenia budowlanego, którego uzyskanie nie jest konieczne w przypadku indywidualnego wykonywani przyłącza. W ocenie Sądu zastosowana kara pełni zarówno funkcję represyjną jak i prewencyjną, co uzasadnia jej nałożenie i wysokość. Orzeczona kara w niniejszym przypadku stanowiła dolegliwość dla Powoda, tak, aby jej nałożenie skutkowało w przyszłości zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacjach. Z drugiej strony należy też podkreślić wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanej sankcji oraz wyrazić nadzieję, że odniesie ona spodziewany skutek na przyszłość. Poza wymiarem indywidualnym kary, należy zwrócić uwagę na jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. Okoliczności podniesione przez Powoda w odwołanie dotyczące charakteru praktyki i fakultatywności kary pieniężnej zostały uwzględnione w uzasadnieniu decyzji przy ocenie zasadności zastosowania kary, jak i ustalaniu jej wysokości, która została ustalona w dolnych granicach ustawowego zagrożenia. Sąd oddalił wnioski zgłoszone w odwołaniu uznając, iż nie są one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Oceny okoliczności faktycznych, istotnych w sprawie dokonano w oparciu o dokumenty zgromadzone w trakcie postepowania administracyjnego. Przesłuchanie świadków na okoliczności dotyczące zasad przystępowania do Społecznych Komitetów, zasad organizowania procedury oraz korzyści , mogło by stanowić jedynie obraz będący w świadomości poszczególnych osób, nie zaś ukazać mechanizmy, które działały w sprawie. Pozostałe wniosku, w tym dowód z opinii biegłego także nie służą wykazaniu okoliczności istotnych w sprawie albowiem zasadnicze znaczenie ma nie fakt, czy działania Gminy mogły mieć pozytywne skutki i mieszkańcy finalnie osiągnęli z tego korzyści, lecz działanie Gminy, która prowadziła działalność z nadużyciem pozycji dominującej. Reasumując, w niniejszej sprawie zaszły wszystkie przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji zarówno, co do uznania działania Gminy Miejskiej K. stanowią praktyki ograniczające konkurencję, nakazującą zaniechania jej stosowania, jak i kary pieniężnej i jej wysokości. Mając powyższe na względzie, z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia odwołania wniesionego przez Gminę Miejską K. , podlegało ono oddaleniu, a więc na podstawie art. 479 31a § 1 k.p.c. należało orzec jak w punkcie I sentencji. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., obciążając nimi w całości stronę powodową, jako przegrywającą sprawę. Na koszty strony pozwanej składało się jedynie wynagrodzenia jej pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym, ustalone na podstawie § 14 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U Nr 163, poz. 1349 ze zm.). SSR (del.) Anna Szanciło

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.