Sygn. akt XVII AmA 76/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2012 roku Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta de Heij - Kaplińska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Dawejnis po rozpoznaniu w dniu 29 października 2012 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów i nałożenie kary pieniężnej na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 grudnia 2010 roku Nr (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w punkcie II w ten sposób, że nakłada na (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. karę pieniężną w wysokości 63 192, 80 zł (sześćdziesiąt trzy tysiące sto dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy); 2. oddala odwołanie w pozostałej części; 3. znosi wzajemnie koszty postępowania między stronami. SSO Jolanta de Heij – Kaplińska XVII AmA 76/11 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 31 grudnia 2010 roku Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów działając na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 z późn. zm.) dalej „uokik” oraz stosowanie do art. 33 ust. 6 uokik I. uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie we wzorcu umownym „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” postanowień dotyczących: 1. ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) dalej „ustawa o zbiorowym…”; 2. warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 3a ustawy o zbiorowym…; 3. procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy o zbiorowym…; 4. ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj.: daty podjęcia działalności, przedmiotu i obszaru działalności, wymagań w zakresie jakości usług wodociągowo – kanalizacyjnych, warunków, zakresu i trybu kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym…, warunków wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, zobowiązania do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne racjonalnej w zakresie działalności objętej zezwoleniem, warunków cofnięcia zezwolenia, warunków dotyczących okoliczności, w których zezwolenie może być cofnięte bez odszkodowania, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym… w związku z jej art. 18; co stanowiło naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 uokik i nakazał zaniechanie jej stosowania; II. uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. polegające na zamieszczeniu we wzorcu umownym „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” postanowienia o treści: „Umowa może być rozwiązana przez każda ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…)”, co jest sprzeczne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym…. co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 uokik i nakazał zaniechanie jej stosowania; III. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik oraz stosowanie do art. 33 ust. 6 uokik w związku ze stwierdzeniem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt I i II decyzji nałożył na (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B., karę pieniężną w wysokości 78 991,00 zł płatną do budżetu państwa. (decyzja (...), k. 3). Odwołaniem z dnia 20 stycznia 2011 roku (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej zamiennie (...) Sp. z o.o.) wniosły o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, zarzucając: I. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez pominięcie części dowodów i niewłaściwa ocenę dowodów; II. błędną wykładnię przepisów art. 6 ustawy o zbiorowym… (odwołanie (...) Sp. z o.o., k. 9). W odpowiedzi na odwołanie Prezes UOKiK wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. (odpowiedź Prezesa UOKiK na odwołanie, k. 36). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. jest spółką wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...), której wszystkie udziały należą do Miasta B.. Przedmiotem faktycznie wykonywanej działalności jest m.in. pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody, odprowadzanie i oczyszczanie ścieków. (odpis z rejestru przedsiębiorców KRS, k. 28). Decyzją nr (...) Prezydent Miasta B. działając na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o zbiorowym… udzielił zezwolenia spółce na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzana ścieków począwszy od 13 stycznia 2003 roku na czas nieokreślony. (decyzja nr (...) z dnia 2.01.2003 r., k. 14 akt administracyjnych). W ramach prowadzonej działalności (...) Sp. z o.o. zawiera z odbiorcami usług pisemne umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, posługując się wzorcem „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” obowiązującym od 22 listopada 2002 r. (wzorzec umownym „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków”, k. 4 akt administracyjnych, pismo (...) Sp. z o.o., k. 13 akt administracyjnych). Do umowy na świadczenie usług w zakresie dostawy wody i/lub odprowadzania ścieków zawieranej między spółką a odbiorcą usług jest dołączany załącznik nr 1 będący regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie Miasta B.. (Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, k. 8 akt administracyjnych). Wzorzec umowny „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” był uzupełniany o ilość dostarczanej wody w litrach na sekundę. (umowa nr (...) o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, k. 13, umowa nr (...) o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, k. 15, umowa nr (...) o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, k. 17) Postanowieniem z dnia 13 października 2010 roku Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie na podstawie art. 49 ust. 1 uokik w sprawie stosowania przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na podstawie art. 123 k.p.a. w związku z art. 83 i 73 ust. 6 uokik do materiału dowodowego zostały zaliczone: wzorzec umowy „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków”, odpis z KRS, pismo (...) Sp. z o.o. z dnia 20 lipca 2010 r. (postanowienie nr (...) z dnia 13.10.2010r., k. 1 akt administracyjnych). Wartość przychodów (...) Sp. z o.o. osiągniętych w 2009 roku wynosiła (...)zł. (rachunek zysków i strat, k. 38 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 31 grudnia 2010 roku Prezes UOKiK uznał działania (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów (art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 uokik oraz art. 24 ust. 1 i 2 uokik). (...) Sp. z o.o. po wydaniu decyzji dołączyła umowy zawarte w obrocie konsumenckim w IV kwartale 2010 r. oraz styczniu 2011 r., w których wprowadzono zapis dot. zaopatrzenia w wodę, oraz zmianę treści par. 5 (odpowiedzialność spółki) i par. 6.5 (ustalenia ilości wody w razie uszkodzenia/zaboru wodomierza). (pismo (...) Sp. z o.o. z 8.02.2011 r. (...), k. 51 akt administracyjnych). Sąd Okręgowy zważył co następuje: (...) Sp. z o.o. zasługuje na uwzględnienie w części. W niniejszym postępowaniu Prezes UOKiK analizował stan faktyczny wynikający ze stosowania przez (...) Sp. z o.o. wzoru umowy „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” przy zawieraniu umów z konsumentami. Pojęcie wzorca umowy jest integralnie związane ze sposobem zawierania umów przez adhezję, czyli przez przystąpienie. O umowach takich mówi się jako o umowach adhezyjnych. Wzorzec umowy zakłada degenerację konsensusu pojmowanego jako zgodę na treść konkretnych postanowień umownych. W kontekście stosowania wzorców umowy dochodzi do narzucenia woli silniejszego – profesjonalisty, co prowadzi do asymetrii w rozkładzie praw i obowiązków. Konsument nie jest pytany o zgodę na treść wzorca; jeśli się nie zgodzi, jego potrzeba gospodarcza związana z zawarciem umowy nie znajdzie zaspokojenia (E. Łętowska, Europejskie prawo umów konsumenckim, Warszawa 2004, s. 255). Wzorzec umowy to jednostronnie przygotowane z góry przed zawarciem umowy postanowienia (klauzule umowne) w postaci wzorów, regulaminów, ogólnych warunków, tabele opłat o cechach, które określają prawa i obowiązki stron, zwłaszcza wtedy, gdy znajduje się do nich odniesienie. Wzorem umowy jest także wzór w rozumieniu umowy standardowej, w której wypełnia się jedynie „puste miejsca” przeznaczone na indywidualizację podmiotową, oznaczenie i uszczegółowienie przedmiotu świadczenia (por. M. Bednarek, Wzorce umów w prawie polskim, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, s. 2). Porównanie wzoru „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” z zawieranymi umowami dołączonymi do odwołania wskazuje, że (...) Sp. z o.o. posługiwała się wzorem, bowiem treść postanowień umów odpowiada postanowieniom zawartym we wzorcu umowy. Prezes UOKiK uznał, że umowy zawarte na podstawie wzorca „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” nie czynią zadość przepisom ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i ze stwierdzeniem tym należy co do zasady się zgodzić. Ocena umów w kontekście art. 6 ust. 3 pkt 3a, art. 6 ust. 3 pkt 4, art. 6 ust. 3 pkt 5 w związku z art. 18 ustawy o zbiorowym… jest trafna, natomiast Sąd dokonuje częściowo odmiennej oceny umów w kontekście art. 6 ust. 3 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym… Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 3a ustawy o zbiorowym… umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków musi zawierać warunki usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług. Wzór umowy „Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” zawiera w § 4.4 postanowienie, iż usuwanie awarii na przewodach i przyłączach wodociągowo – kanalizacyjnych będących na stanie i w eksploatacji spółki należy do obowiązków (...) Sp. z o.o. Obowiązkiem odbiorcy w myśl §3.1 jest utrzymanie właściwego stanu technicznego należących do niego instalacji i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. Odbiorca winien także utrzymywać w odpowiednim stanie technicznym i sanitarnym pomieszczenia przeznaczone na zainstalowanie wodomierza głównego, naprawiać i konserwować instalację wewnętrzną. Zgodnie z §7.3 odbiorca zobowiązuje się pokryć (...) Sp. z o.o. koszty powstałe na skutek interwencji służb pogotowania wod-kan w przypadku uszkodzeń instalacji i przyłączy będących w posiadaniu odbiorcy. Z umieszczenia we wzorcu umowy i następnie w zawartych na jego podstawie umowach postanowienia §7.3 nie czyni zadość obowiązkowi z art. 6 ust. 3 pkt 3a ustawy o zbiorowym…. albowiem: (
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.