Sygn. akt: KIO 1144/16 WYROK z dnia 8 lipca 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Luiza Łamejko Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 27 czerwca 2016 r. przez wykonawcę „ENPOL” Sp. z o.o., ul. Grochowska 217 lok. 1, 04-077 Warszawa w postępowaniu prowadzonym przez Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w Gryficach, ul. Niechorska 27, 72-300 Gryfice orzeka: 1. uwzględnia odwołanie i nakazuje zamawiającemu Samodzielnemu Publicznemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej w Gryficach unieważnienie czynności unieważnienia postępowania w zakresie pakietu 1 oraz powtórzenie czynności badania i oceny ofert złożonych w postępowaniu z udziałem oferty złożonej przez „ENPOL” Sp. z o.o., 2. kosztami postępowania obciąża wykonawcę Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w Gryficach, ul. Niechorska 27, 72-300 Gryfice i: 2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę „ENPOL” Sp. z o.o., ul. Grochowska 217 lok. 1, 04-077 Warszawa tytułem wpisu od odwołania, 2.2. zasądza od Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Gryficach, ul. Niechorska 27, 72-300 Gryfice na rzecz wykonawcy „ENPOL” Sp. z o.o., ul. Grochowska 217 lok. 1, 04-077 Warszawa kwotę 18 600 zł 00 gr (słownie: osiemnaście tysięcy sześćset złotych zero groszy) stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wpisu od odwołania oraz wynagrodzenia pełnomocnika. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2164) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Szczecinie. Przewodniczący: …………………… Sygn. akt: KIO 1144/16 U z a s a d n i e n i e Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w Gryficach (dalej: „zamawiający”) prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę komory hiperbarycznej z wyposażeniem, do SPZZOZ w Gryficach, wraz z transportem, rozładunkiem, wniesieniem, zainstalowaniem, uruchomieniem i przeszkoleniem personelu. Postępowanie to prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2015, poz. 2164), zwanej dalej: „ustawa Pzp”. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w dniu 20 kwietnia 2016 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej pod pozycją 2016/S 077-136231. W dniu 27 czerwca 2016 r. wykonawca „ENPOL” Sp. z o.o. (dalej: „odwołujący”) wniósł do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odwołanie od czynności zamawiającego polegających na wykluczeniu odwołującego oraz unieważnieniu postępowania. Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie następujących przepisów ustawy Pzp: 1) art. 7 ust. 1 ustawy Pzp poprzez nierówne traktowanie wykonawców oraz prowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia w sposób niegwarantujący uczciwej konkurencji, czego skutkiem jest bezpodstawne wykluczenie odwołującego i unieważnienie postępowania wbrew przesłankom faktycznym mającym w nim miejsce, 2) art. 24 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp poprzez bezzasadne wykluczenie z postępowania, mimo że odwołujący w oświadczeniach i dokumentach złożonych wraz z ofertą, a także w wyjaśnieniach złożonych na wezwanie zamawiającego wykazał spełnienie warunku posiadania wiedzy i doświadczenia, stosownie do treści ogłoszenia o zamówieniu i specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dalej: „SIWZ”), 3) art. 26 ust. 2b ustawy Pzp poprzez bezprawne uznanie, że odwołujący nie udowodnił zamawiającemu, że dysponuje zasobami niezbędnymi do realizacji zamówienia, mimo że złożył w tym celu zobowiązanie innego podmiotu i udzielił wystarczających wyjaśnień dla ustalenia statusu tego podmiotu przy realizacji zamówienia, 4) art. 91 ust. 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie uznania i wyboru oferty odwołującego, mimo że w świetle przyjętych kryteriów oceny jego oferta w pakiecie nr 1 jest najkorzystniejsza, 5) art. 93 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 2 ustawy Pzp poprzez bezpodstawne unieważnienie postępowania w zakresie pakietu nr 1, mimo że cena oferty odwołującego nie przekracza kwoty, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie tego pakietu, 6) art. 93 ust. 3 ustawy Pzp poprzez nieustalenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zawiadomienia o unieważnieniu postępowania okoliczności tłumaczących konieczność unieważnienia postępowania, w szczególności braku wskazania kwoty, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, tj. kwot pakietów nr 1 i nr 2, a w odniesieniu do pakietu nr 2, także ceny oferty najkorzystniejszej. W uzasadnieniu odwołania odwołujący nie zgodził się z decyzją zamawiającego o wykluczeniu odwołującego z postępowania. Odwołujący wskazał, że przedłożył w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia wystarczające dowody na potwierdzenie spełnienia warunku udziału w postępowaniu w zakresie wiedzy i doświadczenia. Jako takie dowody odwołujący przywołał: 1) dołączone do oferty wykaz zamówień zawierający informacje o wykonaniu referowanego zamówienia oraz dowód potwierdzający jego należyte wykonanie, 2) zobowiązanie firmy Yaklasim Mac San do oddania odwołującemu do dyspozycji niezbędnych zasobów na okres korzystania z nich przy wykonywaniu zamówienia, 3) dwukrotne wyjaśnienia udzielone na wezwania zamawiającego. Jak zauważył odwołujący, zgodnie z art. 26 ust. 2b ustawy Pzp z powołaniem się na zasoby podmiotu trzeciego wiąże się obowiązek udowodnienia zamawiającemu, że wykonawca będzie dysponował zasobami niezbędnymi do realizacji zamówienia. W tym celu odwołujący przedstawił pisemne zobowiązanie podmiotu trzeciego, że odda wykonawcy do dyspozycji niezbędne zasoby na okres korzystania z nich przy wykonaniu zamówienia, co jest wprost zgodne ze zdaniem drugim w art. 26 ust. 2b ustawy Pzp. Odwołujący zaznaczył, że zobowiązanie podmiotu trzeciego jako dowód spełnienia warunku udziału w postępowaniu jest wskazane w przepisie w sposób przykładowy, przy czym dysponowanie potencjałem podmiotu trzeciego można wykazać także w inny sposób, np. poprzez przedstawienie umowy czy też listu intencyjnego. Jednak, jak zaznaczył odwołujący, dobór formy wyrażenia zobowiązania podmiotu trzeciego jest niezależny od zamawiającego i zamawiający nie może stawiać wymagań zawężających możliwości dostępne dla wykonawcy i podmiotu trzeciego. Odwołujący podniósł, że wolność korzystania w celu spełnienia warunków udziału w postępowaniu z potencjału innej firmy została ograniczona w ustawie wymogiem udowodnienia realnego dysponowania zasobami. Natomiast ocena dokumentów poświadczających zobowiązanie do oddania takich zasobów w każdym przypadku powinna być dokonywana indywidualnie, z uwzględnieniem specyfiki danego zamówienia, ale także z uwzględnieniem zasadniczego celu, dla którego żąda się przedłożenia zobowiązania podmiotu trzeciego, którym bez wątpienia jest potrzeba potwierdzenia spełnienia danego warunku udziału w postępowaniu. W ocenie odwołującego, zamawiający w przedmiotowym postępowaniu nie poprzestał wobec odwołującego na ustaleniu roli podmiotu trzeciego w wykonaniu zamówienia, a tym samym na ocenie sposobu spełnienia warunku wiedzy i doświadczenia ustalonego w postępowaniu. Zamawiający podjął próbę uzyskania od odwołującego dodatkowych informacji o zakresie sprawowania nadzoru przez firmę Yaklasim Mac San nad realizacją zamówienia, w tym szczegółów dotyczących zakresu jego sprawowania, kto z jej ramienia nadzór będzie osobiście wykonywał oraz miejsca jego wykonywania. Zdaniem odwołującego, dodatkowa wiedza w zakresie pożądanym przez zamawiającego wykracza poza ustalenia zawarte w ogłoszeniu o zamówieniu i w SIWZ odnośnie opisu spełnienia któregokolwiek z warunków udziału w postępowaniu. Jak podkreślił odwołujący, zgodnie z art. 26 ust. 2b ustawy Pzp wykonawca może polegać na wiedzy i doświadczeniu, potencjale technicznym, osobach zdolnych do wykonania zamówienia lub zdolnościach finansowych innych podmiotów, niezależnie od charakteru prawnego łączących go z nimi stosunków. Celem wprowadzenia takiej regulacji (stanowiącej implementację dyrektyw 2004/18/WE oraz 2004/17/WE) było zwiększenie konkurencyjności poprzez ułatwienie dostępu do rynku zamówień publicznych mniejszym wykonawcom, a także obniżenie kosztów ubiegania się przez wykonawców o udzielenie zamówienia na ich rzecz. Takie rozwiązanie nie wymaga powiązań kapitałowych czy organizacyjnych pomiędzy wykonawcą a podmiotem zobowiązującym się do udostępnienia zasobów, a jednocześnie pozwala na wykorzystanie zasobów innego przedsiębiorcy w realizacji zamówienia. Odwołujący stwierdził, że udostępnienie potencjału może odbywać się bez udziału podmiotu trzeciego w realizacji zamówienia. Jest to najważniejsza cecha odróżniająca tę instytucję od podwykonawstwa, polegającego na powierzeniu wykonania części zamówienia podwykonawcy (art. 36a ustawy Pzp), co wskazuje na konieczność faktycznej realizacji danej części zamówienia przez firmę zgłoszoną w charakterze podwykonawcy. Odwołujący przywołał orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 9 lipca 2010 r. o sygn. akt KIO 1265/10 oraz z dnia 6 czerwca 2013 r. o sygn. akt KIO 1201/13. Odwołujący zaznaczył, że udostępnienie potencjału na podstawie art. 26 ust. 2b ustawy Pzp może przybrać postać podwykonawstwa, lecz nie musi. Wskazał, że wśród zasobów, które można udostępnić wykonawcy, jest wiele takich, które nie wymagają udziału podmiotu trzeciego w wykonywaniu zamówienia. W takiej sytuacji podmiot trzeci nie będzie podwykonawcą, ale jednocześnie jego zasoby pozwolą wykonawcy na spełnienie warunków udziału w postępowaniu i w wypadku wybrania oferty wykonawcy umożliwią mu prawidłowe zrealizowanie zamówienia. Współpraca z podmiotem trzecim może przybrać np. formę doradztwa, konsultacji, szkoleń, a także - jak wskazano w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 23 lipca 2010 r. o sygn. akt KIO 1448/10, 1450/10, 1451/10 - może to być każda postać udostępnienia know-how, na przykład: schematy technologiczne urządzeń, dokumentacja zawierająca opis procesów technologicznych, dokumentacja serwisowa, programy komputerowe, topografia układów scalonych lub systemy zarządzania jakością. Jak wskazał odwołujący, z uwagi na okoliczność, że udostępnienie zasobów musi być realne, w pewnych przypadkach podwykonawstwo może być jedyną formą realnego udostępnienia potencjału do wykonania zamówienia publicznego. Zdaniem odwołującego, taki przypadek uznać należy za wyjątek, np. gdy przedmiot zamówienia ma charakter unikatowy lub jest zastrzeżony prawem do wyłącznej dyspozycji podmiotu trzeciego. W okolicznościach, gdy twórczy i czynny udział podmiotu trzeciego w wykonaniu części zamówienia jest nieodzowny z przyczyn obiektywnych, rola podwykonawcy może być jedyną właściwą z punktu widzenia warunków udziału w postępowaniu. Jednakże, jak stwierdził odwołujący, wyjątek nie powinien tworzyć zasady. W ocenie odwołującego, w przedmiotowym postępowaniu zamawiający bezpodstawnie utożsamił konieczność wystąpienia podmiotu trzeciego w przyszłej roli podwykonawcy z potrzebą potwierdzenia spełnienia warunku wiedzy i doświadczenia w przypadku korzystania z zasobu podmiotu trzeciego. Odwołujący wyraził przekonanie, że w przedmiotowym postępowaniu wykonanie zamówienia nie wymaga udziału osoby podwykonawcy rozumianego jako czynnego i zaangażowanego realizatora takich czynności jak dostawa, instalacja lub uruchomienie oferowanej komory hiperbarycznej. Odwołujący nie zgodził się również z decyzją zamawiającego o unieważnieniu postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp. Stwierdził, że unieważnienie postępowania na ww. podstawie będzie skutecznie dokonane, jeżeli zamawiający przeprowadzi ocenę złożonych ofert wskazując ofertę najkorzystniejszą (względnie ustali najniższą cenę, gdy jedynym kryterium oceny ofert będzie cena), oraz gdy w sposób obiektywny wykaże, że cena tej oferty przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. Odwołujący zwrócił uwagę, że w przedmiotowym postępowaniu odwołujący złożył ofertę w pakiecie nr 1 za cenę 2 300 000 zł brutto i według jego wiedzy w dniu otwarcia ofert zamawiający podał kwotę, którą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie tego zamówienia w pakiecie nr 1 w wysokości 2 500 000 zł. Zamawiający może więc sfinansować zamówienie w pakiecie nr 1 pod warunkiem wyboru oferty odwołującego i przeznaczenia na sfinansowanie zamówienia w tym pakiecie środków, o których informował w dniu otwarcia ofert, w wysokości równej lub przewyższającej wówczas wskazaną kwotę. Jak zauważył odwołujący, zamawiający w zawiadomieniu o unieważnieniu postępowania w ogóle nie ujawnił kwoty, którą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, mimo że treść art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp obliguje go do jej podania z uwzględnieniem stanu faktycznego w chwili dokonywania czynności unieważnienia postępowania. Zamawiający w zawiadomieniu o unieważnieniu postępowania nie wskazał kwot, które zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia w każdym z pakietów (nr 1 i nr 2), mimo że dokonał tego w dniu otwarcia ofert (w pakiecie 1 - kwotę 2 500 000 zł brutto, w pakiecie 2 - kwotę 120 000 zł brutto). Odwołujący powołał się na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 16 czerwca 2011 r. o sygn. akt KIO/UZP 715/09. Odwołujący podniósł, że wykazane braki informacyjne w treści decyzji o unieważnieniu postępowania dowodzą jednocześnie ułomności formalnej tej czynności. Wskazał, że z art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp wynika konieczność ostatecznego ustalenia przed unieważnieniem postępowania czy zamawiający jest w stanie sfinansować zamówienie do wysokości odpowiadającej cenie oferty najkorzystniejszej. Zdaniem odwołującego, w przedmiotowej sytuacji doszło do uchylenia się zamawiającego od obowiązku wskazania granic możliwości finansowych zamawiającego uzasadniających decyzję o unieważnieniu postępowania, co uzasadnia podniesienie zarzutu niedochowania wymaganej od zamawiającego rzetelności i staranności w prowadzonym postępowaniu, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy Pzp. Prawem odwołującego, jak podkreślił odwołujący, staje się w tych okolicznościach żądanie od zamawiającego, aby przestrzegał obowiązujących przepisów prawa, w tym przypadku treści wymagań art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp. Ponadto, w ocenie odwołującego, skoro zamawiający dopuścił możliwość składania ofert częściowych i w dniu otwarcia ofert wyraźnie wskazał na odrębne kwoty, które zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia w poszczególnych pakietach, to zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy Pzp konieczność unieważnienia postępowania powinna odpowiednio dotyczyć tylko tej części zamówienia, która rzeczywiście jest dotknięta podstawą unieważnienia z art. 91 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp. Zamawiający powinien więc ograniczyć decyzję o unieważnieniu postępowania tylko do pakietu nr 2, w którym według informacji o cenie ofert i o kwocie, którą zamierza zamawiający przeznaczyć na jego sfinansowanie, jeżeli kwoty tej nie jest w stanie odpowiednio zwiększyć. Odwołujący przywołał wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 24 maja 2012 r. o sygn. akt KIO 964/12). Jak podkreślił odwołujący, informacje, które zamawiający pominął w tekście unieważnienia postępowania powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej czynności, na co wskazuje treść art. 93 ust. 3 ustawy Pzp. Odwołujący zaznaczył, że zamawiający nie wytłumaczył wykonawcom, którzy złożyli oferty przyczyn, jakie przemawiały za unieważnieniem postępowania w obu pakietach. W odniesieniu do pakietu nr 1 i nr 2 brak ten charakteryzuje się nieujawnieniem kwot, jakie zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia a w odniesieniu do pakietu nr 2, także ceny oferty najkorzystniejszej, a w rezultacie zaniechaniem sporządzenia uzasadnienia czynności unieważnienia postępowania w zakresie porównania informacji istotnych dla ustalenia, czy rzeczywiście w postępowaniu zaszły powody określone w art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp. Odwołujący stwierdził ponownie, że wykluczenie odwołującego z postępowania było bezpodstawne i bezprawne. Z kolei przy zastosowaniu przez zamawiającego unieważnienia postępowania z art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp doszło, w ocenie odwołującego, do wadliwego zinterpretowania stanu faktycznego mającego miejsce w postępowaniu w zakresie pakietu nr 1 oraz do pominięcia istotnych informacji służących wiarygodności postępowania w obu pakietach. Z tych powodów, jak wskazał odwołujący, czynność unieważnienia postępowania w zakresie pakietu nr 1 powinna być unieważniona, a w jej następstwie powinny zostać ponowione czynności potwierdzenia spełniania warunków udziału odwołującego w postępowaniu oraz badania, oceny i wyboru oferty najkorzystniejszej w pakiecie nr 1, tj. oferty odwołującego. Odwołujący wniósł o nakazanie zamawiającemu: 1) unieważnienia:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.