Sygn.akt III AUa 1157/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2013r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Piotr Prusinowski (spr.) Sędziowie: SA Bożena Szponar - Jarocka SA Bohdan Bieniek Protokolant: Agnieszka Charkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. w B. sprawy z odwołania M. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o wcześniejszą emeryturę i ustalenie wartości kapitału początkowego na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt III U 192/12 zmienia zaskarżony wyrok w pkt 1 i oddala odwołanie. Sygn. akt III AUa 1157/12 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., decyzją z dnia 7.03.2012 r. odmówił M. L. prawa do emerytury w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Decyzją z 27.02.2012r. natomiast ustalił wartość kapitału początkowego. Organ rentowy wskazał, że emerytura wnioskodawcy nie przysługuje, gdyż do pracy w szczególnych warunkach nie można zaliczyć mu okresu pracy w (...) Oddział w S. od 3.09.1976r. do 26.11.1986r. w charakterze kierowcy oraz od 27.11.1986r. do 2.04.1989r. w charakterze robotnika. W odwołaniu od dwóch decyzji wnioskodawca stwierdził tylko, że są one niezasadne, ponieważ wykonywał on prace wymienione w powołanym rozporządzeniu w warunkach szczególnych i spełnia wszystkie warunki do przyznania mu wcześniejszej emerytury. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie. Sąd Okręgowy w Suwałkach wyrokiem z dnia 18 października 2012 r. zmienił zaskarżoną decyzje i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 20 stycznia 2012 r. Oddalił odwołanie w pozostałym zakresie. Sad ten odwołał się do treści przepisu art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tym kontekście ustalił, że odwołujący się urodził się w dniu (...). Wniosek o emeryturę złożył 02.01.2012 r. Przyjął, że w okresie od dnia od 3.09.1976r. do dnia 26.11.1986r. wnioskodawca był zatrudniony w Centrali (...) w S. na stanowisku kierowcy, a później do 2.04.1989 r. jako robotnik. W latach 1976 – 1986 miał przydzielony samochód Gaz z przyczepą. Jego praca polegała na rozwożeniu towarów po całym kraju (zboże, ziemniaki, materiał siewny). Uprawnienia do prowadzenia samochodów ciężkich posiada od czerwca 1974 r., zaś na ciągnik od 1970 r. Sąd ustalił również, że w okresie od 3.04.1989r. do 30.11.1990r. ubezpieczony pracował na stanowisk kierowcy Stara 200 powyżej 3,5 tony w Spółdzielni (...) w S.. Firma ta budowała bloki i szkoły. Wnioskodawca rozwoził materiały budowlane, również w teren. Od dnia 1.07.1971r. do dnia 21.05.1974r. pracował w Kółku Rolniczym w Z. jako kierowca ciągnika (9 miesięcy i 24 dni). W tym czasie od 24.04.1972r. do 8.05.1974r. odbywał służbę wojskową. Dalej w SKR pracy nie kontynuował. Sąd pierwszej instancji dokonując ustaleń faktycznych oparł się na zeznaniach świadków, którzy twierdzili, że odwołujący się w spornym okresie, od dnia od 3.09.1976r. do dnia 26.11.1986r., był kierowcą samochodów jedynie ciężarowych. W ocenie Sądu na podstawie dowodów przeprowadzonych w sprawie zaliczeniu do prac w szczególnych warunkach podlegał okres pracy od 1.07.1971r. do 24.04.1972r. w SKR Z., tj. ponad 9 miesięcy i 24 dni na stanowisku kierowcy ciągnika. Była to praca wymieniona w Wykazie A Dziale VIII Transport i łączność pkt. 3 Rozporządzenia RM z 7.02.1983r. (Dz. U. z 18.02.1983r.). Również okres od 3.09.1976r. do 26.11.1986r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w Oddziale w S. w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego (10 lat, 2 miesiące i 23 dni) i od 3.04.1989r. do 30.11.1990r. w (...) w S., także jako kierowca samochodu ciężarowego, należało uwzględnić do wcześniejszej emerytury. Okresy te podlegały zaliczeniu do prac w warunkach szczególnych wymienionych w Wykazie A Dział VIII pkt 5 rozporządzenia. W rezultacie Sąd pierwszej instancji przyjął, że wnioskodawca udowodnił wszystkie przesłanki uprawniające go do otrzymania prawa do wcześniejszej emerytury, w tym okres 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Apelacją wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.. Zarzucił rozstrzygnięciu naruszenia prawa materialnego i procesowego: - art. 184 w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 4 rozporządzenia RM z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), przez przyjęcie, że wnioskodawca udowodnił na dzień 1 stycznia 1999 r. co najmniej 15 letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, - art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie oceny materiału dowodowego z pominięciem jego istotnej części, to jest dokumentacji znajdującej się w aktach osobowych wnioskodawcy, z której wynika, że odwołujący się w okresie od 3 września 1976 r. do 30 lipca 1986 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w Oddziale w S. nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z uwagi na zgłoszone zarzuty apelujący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w punkcie pierwszym i oddalenia odwołania. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja jest zasadna. Uwzględniając zarzuty zgłoszone przez organ rentowy należy wskazać, że niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 184 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uzależnione jest od odmiennego ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że determinujące znaczenia ma zarzut odnoszący się do przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji odwołuje się do zeznań świadków oraz dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. W świetle przepisu art. 233 § 1 k.p.c. nie można odmówić Sądowi dokonywania oceny i mocy dowodów według własnego przekonania. Poprzestanie jednak na tym stwierdzeniu nie koresponduje z pełnym brzmieniem przepisu. Zastrzega on bowiem, że kwalifikacja stanu faktycznego powinna zostać oparta na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Ma to znaczenie, jeżeli uwzględni się, że w aktach sprawy poza osobowymi źródłami dowodowymi zgromadzono również dokumenty. Zarzut apelacyjny naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. konweniuje z zarzutem uchybienia prawa materialnego. Oznacza to, że apelacja jest zasadna jedynie w sytuacji zakwestionowania poprawności wnioskowania zaprezentowanego przez Sąd Okręgowy w Suwałkach. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów (wyrok SN z dnia 6 listopada 1998 r., III CKN 4/98, Lex Polonica nr 2111041). Nie można przy tym pominąć, że to na wnioskodawcy spoczywał ciężar dowodowy wykazania, że przepracował 15 lat w szczególnych warunkach. Uwzględniając wskazane rozważania trafne jest twierdzenie organu rentowego, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Zaprezentowana wizja stanu faktycznego, zakładająca, że wnioskodawca w okresie do dnia 3 września 1976 r. do dnia 30 lipca 1984 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę kierowcy samochodu ciężarowego, nie daje się pogodzić z dokumentami znajdującymi się w aktach osobowych. Wątek ten należy rozwinąć. Z umowy o pracę zawartej w dniu 3 września 1976 r. wynika, że ubezpieczony został zatrudniony na stanowisku kierowcy. W zakresie wynagrodzenia odwołano się do Zarządzenia Ministra Pracy i Spraw Socjalnych nr 11 z dnia 18 marca 1974 r. Zaliczono wnioskodawcę do IV kategorii zaszeregowania, za wynagrodzeniem 7 zł na godzinę. Przyznano mu dodatek za prowadzenie pojazdu w kwocie 2 zł/godz. A dodatkowo dodatek za pomoc przy za i rozładunku oraz za konwojowanie w kwocie 30 zł dziennie. Następnie angażem z dnia 13 sierpnia 1977 r. (od 16 lipca 1977 r.) przyznano ubezpieczonemu dodatek w wysokości 500 zł miesięcznie za bieżącą konserwację i wygląd estetyczny pojazdu F. (...). Kolejny angaż z dnia 29 sierpnia 1977 r., wywierający skutek od dnia 1 maja 1977 r. potwierdził warunki płacowe zawarte w umowie, podwyższył jedynie stawkę zasadniczą do 7,80 zł za godzinę. Rok później, angażem z dnia 10 maja 1978 r. (obowiązującym od dnia 1 maja 1978 r.) potwierdzono uprawnienia w zakresie wynagrodzenia. Podwyższono wyłącznie stawkę godzinową do 9 zł. Jednocześnie zastrzeżono, że dodatek za bieżącą konserwację i wygląd estetyczny pojazdu F. (...) pozostaje bez zmian. Następny angaż z dnia 1 sierpnia 1978 r. zmienił wysokość dodatku za pomoc przy za i rozładunku oraz konwojowaniu ze 30 zł na dzień na kwotę 1.000 zł miesięcznie. Wskazano, że pozostałe warunki umowy o pracę pozostają bez zmian. Angaż z dnia 14 maja 1979 r. podwyższył stawkę godzinową do 10,20 zł. Pozostałe warunki umowy bez zmian. Dopiero w angażu obowiązującym od 1 stycznia 1980 r. wymieniono wszystkie składniki wynagrodzenia. Nie było wśród nich dodatku za samochód F. (...). W aktach osobowych znajduje się jeszcze jeden istotny dokument. W dniu 31 lipca 1984 r. przekazano protokolarnie samochód Gaz z przyczepą typ 53 A o numerach rejestracyjnych (...). Brak wcześniejszych dokumentów obrazujących przekazanie tego typu pojazdu. W dniu 20 listopada 1979 r. wnioskodawcy przedstawiono zakres obowiązków. Wskazano w nim, że jest on zobowiązany do wykorzystywania pełnych ładunków, wpisywania numerów dowodów magazynowych w kartach drogowych na przewożone towary. Przegląd dokumentów znajdujących się w aktach osobowych wnioskodawcy, z jednej strony, wskazuje, że wykonywał on w spornym okresie czynności spedycyjne, z drugiej zaś, potwierdza, że wnioskodawca zajmował się również w przez pewien czas bieżącą konserwacją i wyglądem estetyczny pojazdu F. (...). W tym kontekście należy wskazać, że przyznany mu w roku 1977 dodatek w kwocie 500 zł. nie stanowił względem pozostałych składników uposażenia wynagrodzenia symbolicznego. Stawka godzinowa obowiązująca wówczas wnioskodawcę wynosiła 7 zł, zaś dodatek za prowadzenie pojazdu 2 zł., a dodatek za pomoc przy za i rozładunku oraz za konwojowanie w kwocie 30 zł dziennie. W tym kontekście nieprzekonywujące są wyjaśnienia złożone przez odwołującego się na rozprawie w dniu 8 października 2013 r., że dodatek ten wypłacany był za czynności dodatkowe, wykonywane w niedziele i przed pracą. Na marginesie należy zauważyć, że budzące wątpliwości są również twierdzenia wnioskodawcy, iż samochodem tym jeździł inny kierowca, a obowiązki związane z konserwacją i estetyką F. (...) powierzono odwołującemu się. Rozwiązanie takie nie jest racjonalne. Sąd Apelacyjny uwzględnił również, że świadkowie Z. C.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.