Sygnatura akt VIII C 1445/15 (...) WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu VIII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSR Anna Przytulska-Sikoń Protokolant:Natalia Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa G. (...) przeciwko M. O. o zapłatę I. oddala powództwo; II. przyznaje kuratorowi ustanowionemu dla pozwanej, której miejsce pobytu nie było znane – O. P. wynagrodzenie w kwocie 1200,00 złotych. UZASADNIENIE Pozwem wniesionym w dniu 14 lipca 2015 r. strona powodowa G. (...) domagała się od pozwanej M. O. zapłaty kwoty 17.835,61 zł wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 13.473,96 zł od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 4.361,65 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto żądała zasądzenia zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu strona powodowa wskazała, że w dniu 22 października 2011 r. pozwana M. O. samowolnie zajęła lokal mieszkalny położony przy ul. (...)we W.. Podała, że w związku z tym, pismem z dnia 25 listopada 2011 r., została wezwana do wydania lokalu w terminie 14 dni od otrzymania wezwania, co pozostało bezskuteczne, dlatego też pismem z dnia 30 stycznia 2013 r. wezwanie zostało ponowione. Wskazała, że pozwana opuściła lokal dopiero w dniu 28 lutego 2013 r., co zostało potwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym. W ocenie strony powodowej, zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego, pozwana była zobowiązana do uiszczenia co miesiąc odszkodowania w wysokości czynszu i mediów, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Strona powodowa wskazała, że pozwana zaprzestała terminowego i w pełnej wysokości uiszczanie na jej rzecz odszkodowania za korzystanie z przedmiotowego lokalu (czynsz wraz z opłatą za media), tym samym zadłużenie z tego tytułu za okres samowolnego zajęcia lokalu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, wyniosło 17.835,61 zł. Na kwotę zadłużenia składały się kwoty:
- 13.473,96 zł tytułem należności głównej z tytułu odszkodowania i opłat niezależnych od wynajmującego za okres od 22 października 2011 r. do 28 lutego 2013 r. oraz
- 4.361,65 zł tytułem odsetek umownych za opóźnienie, skapitalizowanych na dzień 30 listopada 2014 r. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2016 r. wydanym na mocy art. 144 § 1 k.c. na wniosek strony powodowej dla pozwanej, której miejsce pobytu nie było znane, został ustanowiony kurator. W odpowiedzi na pozew kurator wniósł o oddalenie powództwa w całości i przyznanie mu kosztów za podjęte czynności w sprawie według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew kurator podniósł zarzut przedawnienia roszczeń strony pozwanej. Ponadto zakwestionował podstawę żądania zarówno co do zasady, jak i wysokości. Podał, że z dokumentów przedstawionych przez stronę powodową nie wynika, że pozwana zajmowała lokal położony przy ul. (...) we wskazanym okresie. Dodatkowo w jego ocenie, strona powodowa nie wykazała, aby pozwana była informowana o każdorazowej zmianie stawki odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu i opłat niezależnych od wynajmującego. Ponadto wskazał, że wprawdzie strona powodowa ma prawo żądać od osoby, która zajmuje bez tytułu prawnego lokal odszkodowania w wysokości czynszu, jaki mogłaby otrzymać z tytułu najmu lokalu, ale, w ocenie kuratora, z uwagi na stan techniczny lokalu, zaproponowane przez stronę powodową stawki były wygórowane i nieuzasadnione, tym samym nie były adekwatne do stanu, jaki prezentował przedmiotowy lokal. W piśmie procesowym z dnia 13 września 2016 r. strona powodowa wskazała, że z dokumentów przedstawionych w pozwie jednoznacznie wynika, że pozwana samowolnie zajęła lokal mieszkalny przy ul. (...) we W., nie mając ku temu żadnych podstaw, i przez cały okres od 25 listopada 2011 r. do 28 lutego 2013 r. przebywała w nim, posiadała w nim należące do niej przedmioty oraz we wskazanym okresie nie zakwestionowała jego samowolnego zajęcia. Podała, że w jej ocenie, irrelewantne były uwagi kuratora, co do stanu technicznego zajętego lokalu, albowiem wysokość stawki opłat i ich zmiany dokonywane są zgodnie z uchwałami Rady Miejskiej. Dodała, że stan techniczny lokalu nie był dla pozwanej przeszkodą do jego zajęcia i zamieszkiwania. Podkreśliła, że z uwagi na zajęcie lokalu przez pozwaną nie mogła z niego korzystać, tym samym została pozbawiona możliwości wykonania remontu. W ocenie strony powodowej, dochodząc swoich racji, wykonuje swoje prawo, a jednocześnie nie czyni z niego użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Jednocześnie podkreśliła, że zarzut przedawnienia, podniesiony przez kuratora, nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem pozwana była wzywana do opuszczenia lokalu i wydania go stronie powodowej, jak i do zapłaty istniejących zaległości, a pomimo to pozostała bierna, co do uregulowania należności, a także do złożenia odpowiedzi na kierowane wezwania. Tym samym, w ocenie strony powodowej, z uwagi na art. 5 k.c. ze względu na nadużycie przez pozwaną swojego prawa, lekceważenia własnych obowiązków dotyczących spłaty zadłużenia, nadużywała swojego prawa podmiotowego. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 17 lutego 2008 r. Z. (...), Biuro (...) z siedzibą we W. zawiadomił G. (...), że w dniu 27 października 2008 r. został przejęty, na podstawie oświadczenia, niesamodzielny lokal mieszkalny nr (...) położony przy ul. (...) we W., o powierzchni użytkowej 28 m
(2), mieszczący się na IV piętrze budynku. Przejęcie nastąpiło przez przekazanie na stan wynajmującego. Lokal zajmowała samowolnie M. O.. Zgodnie z uwagami zawiadomienia lokal wymagał remontu, a struktura nie była zgodna z dokumentacją lokalu. Dowód : zawiadomienie o pustostanie nr (...)z 17.12.2008 r. – k. 13 W dniu 24 października 2011 r. pracownik (...) Sp. z o.o. we W. Pani W. L. przeprowadziła wizję w lokalu nr (...) położonego przy ul. (...) we W., z uwagi na zgłoszenie o włamaniu. Na miejscu stwierdzono zdemontowaną płytę (...), rozbite bloczki gazobetonowe, którymi zamurowane było wejście oraz uszkodzone drzwi. W lokalu zastano M. O., którą wezwano do kategorycznego opuszczenia mieszkania, na co pozwana się nie zgodziła. Oświadczyła, że nie ma stałej pracy i czasem korzysta z pomocy MOPS-u. Ponadto stwierdzono, że w lokalu znajdują się 2 fotele, worki z rzeczami, krzesło, stolik, łóżko, szafka. Zgodnie z oświadczeniem M. O. dostała się do lokalu samowolnie w dniu 22 października 2011 r. Na miejsce wezwano Policję. Dowód : notatka służbowe z przeprowadzonej wizji mieszkaniowej z 24.10.2011 r. – k.
- W dniu 27 października 2011 r. pracownik (...) Sp. z o.o. we W. Pani W. L. przeprowadziła, bez uprzedzenia, kolejną wizję w lokalu nr (...) położonego przy ul. (...) we W.. W lokalu ponownie zastano pozwaną M. O. wraz z córką J. R.. Wezwano ją do wydania lokalu w stanie wolnym, na co pozwana nie wyraziła zgody twierdząc, że nie ma się dokąd przeprowadzić. Lokal sprawiał wrażenie stale zamieszkiwanego. Pozwana wskazała, że utrzymuje się z alimentów w kwocie 700 zł, które łoży na dziecko ojciec. Pozwana potwierdziła, że nie pracuje. Dowód : notatka służbowa z przeprowadzonej wizji mieszkaniowej z 27.10.2011 r. – k.
- Pismem z dnia 25 listopada 2011 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. wezwało M. O. do niezwłocznego wydania samowolnie zajętego lokalu nr (...) przy ul. (...), w wyznaczonym 14 dniowym terminie od dnia otrzymania wezwania. Przekazanie miało nastąpić protokołem zdawczo-odbiorczym. Poinformowano pozwaną, że samowolne zajęcie lokalu stanowi naruszenie prawa i nie podlega zalegalizowaniu. Dowód : pismo strony powodowej z 25.11.2011 r. wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 82-82v. Pismem z dnia 31 stycznia 2013 r. strona powodowa, w związku z wyrokiem z dnia 22 czerwca 2012 r. (sygn. akt XIV C 724/12) orzekającym eksmisje M. O. i jej małoletniej córki J. R. z lokalu nr (...) usytuowanego przy ul. (...) we W., wezwała pozwaną do opuszczenia, opróżnienia i wydania przedmiotowego lokalu w stanie wolnym w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. Dowód : pismo strony powodowej z 30.01.2013 r. – k.
- W dniu 28 lutego 2013 r. pozwana przekazała, po samowolnym zajęciu, protokołem zdawczo-odbiorczym, sporny lokal mieszkalny. Stan techniczny mieszkania był zły, jego stopień zużycia instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej, podług i tynków przekraczał 70%. W lokalu nie było łazienki i wc, ogrzewania oraz wodomierza. Lokal wymagał remontu, widoczne były liczne zacieki na suficie z nieszczelnego dachu. Zgodnie z oświadczeniem pozwanej, wszystkie przedmioty pozostawione w lokalu nie stanowiły dla niej żadnej wartości. Pozwana zgodziła się na ich usunięcie. Dowód : protokół zdawczo-odbiorczy z 28.02.2013 r. – k. 18-
- W okresie od 22 października 2011 r. do 28 lutego 2014 r. wysokość odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu w związku z samowolnym jego zajęciem, do czasu wydania w stanie wolnym, wynosiły: - 256,60 zł od 22 października 2011 r. do 31 października 2011 r. - 930,64 zł od 1 marca 2012 r. do 30 września 2012 r. - 910,56 zł od 1 października 2012 r. do 31 lutego 2013 r. - 921,55 zł od 1 lutego 2013 r. do 28 lutego 2014 r. Dowód : zawiadomienia z 13.02.2012 r., z 9.02.2012 r. wraz z potwierdzeniem odbioru, z 1.06.2012 r, z 11.01.2013 r. wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 22-
- Łączna kwota należności z tytułu bezumownego korzystania z lokalu mieszkalnego nr (...) położonego przy ul. (...) we W. w czasie jego samowolnego zajmowania przez pozwaną M. O. w okresie od 22 października 2011 r. do 28 lutego 2013 r. wynosiła 17.835,61 zł. Na tą kwotę składały się należności w wysokości:
- 13.473,96 zł tytułem należności głównej z tytułu odszkodowania i opłat niezależnych od wynajmującego oraz
- 4.361,65 zł tytułem odsetek umownych za opóźnienie, skapitalizowanych na dzień 30 listopada 2014 r. Dowód : zweryfikowana kartoteka finansowa – k.
- Pismem z dnia 18 grudnia 2014 r. strona powodowa wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 17.835,61 zł zaległych należności przysługujących G. (...)z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego, położonego we W. przy ul. (...) wraz z odsetkami w ustawowej wysokości oraz do terminowego regulowania bieżących należności. Dowód : pismo strony powodowej z 18.12.2014 r. – k.
- Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Strona powodowa G. (...)domagała się od pozwanej M. O. zapłaty kwoty 17.835,61 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w związku z bezumownym korzystaniem z lokalu nr (...) położonego we W. przy ul. (...) w okresie od 22 października 2011 r. do 28 lutego 2013 r. Stosownie do przepisu art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2014, poz. 150 j.t.) osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie (ust. 1). Z zastrzeżeniem ust. 3, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1, odszkodowania uzupełniającego (ust. 2). W rozpoznawanej sprawie występujący w imieniu pozwanej kurator procesowy podniósł zarzut przedawnienia, który Sąd po analizie materiału dowodowego w całości uwzględnił. Dodać należy, iż zarzut przedawnienia roszczenia jest przesłanką negatywną jurysdykcyjną, skutkującą oddaleniem powództwa bez konieczności merytorycznego rozpatrzenia istoty sporu, a więc zasadności roszczenia, jego treści oraz wysokości. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia Sąd zważył, że odszkodowanie przewidziane w art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ma charakter świadczenia okresowego, gdyż uiszczane ma być „co miesiąc”. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z 7 stycznia 1998 r. (III CZP 62/97) oraz wyroku z 7 marca 2014 r. (IV CNP 33/13, LEX nr 1438649) i Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela. Tym samym do odszkodowania uregulowanego w art. 18 ust. 1 powołanej ustawy zasadniczo zastosowanie ma trzyletni okres przedawnienia przewidziany w art. 118 k.c. dla roszczeń okresowych. Jak jednak wynika z treści art. 118 k.c. trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe znajdzie zastosowanie o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej. W okolicznościach sprawy z uwagi na dokonany przez pozwaną zwrot lokalu w dniu 28.02.2013 r. zastosowanie znajdzie przepis szczególny dotyczący przedawnienia roszczeń właściciela, przewidziany w art. 229 § 1 k.c. w zw. z art. 230 k.c. W szczególności z analizy materiału dowodowego zaoferowanego przez stronę powodową jednoznacznie wynika, że pozwana nigdy nie posiadała tytułu prawnego do lokalu – zajęła go samowolnie w dniu 22 października 2011 r. Zgodnie z definicją zawartą w kodeksie cywilnym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel, jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą cudzą. Jak wynika z definicji kodeksowej posiadanie może mieć charakter samoistny lub zależny. W ocenie Sądu, posiadanie pozwanej miało charakter zależny, a zatem zgodnie z art. 336 k.c. była ona posiadaczem zależnym. Stosownie do art. 229 k.c. roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz. Art. 230 k.c. stanowi z kolei, że przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego. Roszczenia G. (...)o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu, ulegają więc przedawnieniu po upływie trzech lat od wymagalności. Jednak gdy doszło do zwrotu lokalu, a więc w sytuacji jaka miała miejsce w okolicznościach rozstrzyganej sprawy, do przedawnienia roszczeń G. (...) będą miały zastosowanie regulacje szczególne w zakresie przedawnienia zawarte w art. 229 § 1 k.c. Właściciela, przy dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych za bezumowne korzystanie z rzeczy, obowiązuje zatem dodatkowy roczny termin liczony od daty jej zwrotu. W rozpatrywanej sprawie Sąd ustalił, że w dniu 28 lutego 2013 r. doszło do przekazania lokalu przez pozwaną stronie powodowej. Ma to swoje odzwierciedlenie w protokole zdawczo-odbiorczym, który został podpisany przez obie strony sporu. Dokument ten nie był kwestionowany przez którąkolwiek ze stron, tym samym, w ocenie Sądu, zwrot rzeczy nastąpił w dniu 28 lutego 2013 r., a zatem od dnia następnego rozpoczął bieg roczny termin przedawnienia przewidziany we wskazanym przepisie. W sprawie nie doszło do przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia, zatem roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystnie z rzeczy przedawniło się najpóźniej z dniem 28 lutego 2014 r.. Pozew zaś został wniesiony dopiero w dniu 14 lipca 2015 r., a więc przeszło rok po upływie okresu przedawnienia. Mając powyższe argumenty na względzie, Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji orzeczenia. Z uwagi na fakt, iż nieznana z miejsca pobytu pozwana M. O. reprezentowana była w procesie przez kuratora Sąd, w punkcie II sentencji orzeczenia, przyznał dla kuratora wynagrodzenie w wysokości 1.200 zł na podstawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U.2013.1476), który stanowi, że wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku, gdy kuratorem jest radca prawny, przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych w zw. z § 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 2.400 zł. Sąd uznał, iż rodzaj sprawy, stopień jej zawiłości i nakład pracy kuratora uzasadnia przyznanie kuratorowi wynagrodzenia w wysokości 1.200 zł.