← Polska

VIII C 90/15

Sygn. akt VIII C 90/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 28 września 2016 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu w VIII. Wydziale Cywilnym w składzie następującym: Przewodniczący

§ 5

k.c., który przewiduje solidarną odpowiedzialność inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Przyjęcie tej odpowiedzialności uwarunkowane jest spełnieniem li tylko przesłanek wymienionych w § 2-4 art.

k.c. Celem tej regulacji, wskazanym w uzasadnieniu projektu ustawy, było zapobieganie zjawisku bezprawnego zatrzymywania przez wykonawców wynagrodzenia należnego podwykonawcom, nie płacenie im wynagrodzenia za wykonane prace budowlane. Zabezpieczeniem interesów inwestora jest zaś uzależnienie zawarcia przez wykonawcę umów z podwykonawcami od akceptacji ich przez inwestora. Odpowiedzialność ta wchodzi bowiem w grę jedynie w sytuacji wyrażenia przez inwestora zgody na zawarcie konkretnej umowy podwykonawczej ze zindywidualizowanym podmiotem, o której to zgodzie mowa w § 2 art.

k.c. W ten sposób inwestor uzyskuje wpływ na wybór podwykonawców i treść zawieranych z nimi umów. Zgoda inwestora, jak przyjmuje orzecznictwo, stanowi jedynie przesłankę jego solidarnej odpowiedzialności z wykonawcą za zobowiązania z tytułu wynagrodzenia należnego podwykonawcy wynikającego z umowy podwykonawczej. Jej wyrażenie nie powoduje nawiązania jakichkolwiek więzi obligacyjnych pomiędzy inwestorem a podwykonawcą, a jedynie skutkuje obciążeniem inwestora odpowiedzialnością solidarną za realizację umowy (zapłatę wynagrodzenia), której nie jest stroną na równi z zawierającym umowę podwykonawczą wykonawcą wobec podwykonawców za zapłatę należnego im wynagrodzenia. Odpowiedzialność ta ma charakter gwarancyjny w postaci odpowiedzialności ex lege za cudzy dług. Granice tej odpowiedzialności wyznacza zakres odpowiedzialności wykonawcy, jako zobowiązanego kontraktowo do zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy za wykonane przez niego roboty. Inwestor odpowiada więc za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy, ustalonego w umowie pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą. W niniejszej sprawie poza sporem pozostawało, że strona powodowa uczestniczyła w inwestycji prowadzonej przez stronę pozwaną P. (...) pod nazwą „(...)i (...) na potrzeby (...)”- zlokalizowanej przy pl. (...) we W., jako podwykonawca na podstawie umowy łączącej ją z firmą (...) S.A. w (...) z siedzibą we W., która realizowała inwestycję jako generalny wykonawca. Pozwana P. (...)nie kwestionowała faktu wyrażenia zgody na uczestnictwo powoda przy realizacji tego zadania w charakterze podwykonawcy, co zresztą zostało potwierdzone załączonym do pozwu dokumentem w postaci jej oświadczenia złożonego 13 sierpnia 2012 (k. 28). Bezsporny był również pomiędzy stronami zakres oraz wartość robót wykonanych przez powoda w ramach tego zadania, w tym zwłaszcza objętych fakturą VAT numer (...) na kwotę 67.867,32 zł, na podstawie których powód domaga się zasądzenia żądanej w pozwie kwoty. W tej sytuacji rozważenia wymagały podniesione przez stronę pozwaną zarzuty braku wymagalności roszczeń strony powodowej, nadmierności zgłoszonych roszczeń w związku z brakiem odpowiedzialności strony pozwanej za nieterminowe wykonanie zobowiązania przez kontrahenta strony powodowej tj. (...) S.A. w (...) z siedzibą we W. oraz uprawnienia strony pozwanej do dokonania potrącenia ewentualnych wierzytelności przysługujących kontrahentowi strony powodowej. Jak wynika z umowy łączącej stronę powodową z generalnym wykonawcą wynagrodzenie należne stronie miało być płatne w ciągu 30 dni od przekazania przez powoda generalnemu wykonawcy faktury VAT wraz z załącznikami w postaci protokołu odbioru robót wraz z dokumentami rozliczeniowymi oraz raportów postępu robót. Strony uzgodniły dodatkowo, że złożenie faktury bez któregokolwiek z tych powoduje wstrzymanie wypłaty należnego mu wynagrodzenia. W ocenie Sądu ustalenia stron, które uzależniają wymagalność zapłaty wynagrodzenia od dokonania innych czynności, poza wykonaniem robót objętych umową, w szczególności przedłożenia odpowiedniej dokumentacji, są dopuszczalne zgodnie z wynikająca z art. 353 1 k.c. zasadą swobody umów. Jednakże w niniejszej sprawie, wbrew stanowisku strony pozwanej Politechniki Wrocławskiej, strona powodowa wykazała fakt doręczenia generalnemu wykonawcy stosownych dokumentów potwierdzających wymagalność jej roszczenia o zapłatę wynagrodzenia, były to certyfikaty, gwarancje jakości i badania techniczne. Fakt przedłożenia generalnemu wykonawcy wszelkich wymaganych dokumentów potwierdził dodatkowo świadek K. P.

(2)(kierownik budowy), który zeznał, że warunkiem odbioru robót, do którego przecież przystąpiono i odbiór ten nastąpił, było złożenie przez podwykonawcę wszelkiej dokumentacji związanej z wykonaniem przez stronę powodową robót budowlanych. Tym samym uznano, że strona powodowa dopełniła wszelkich wymogów wskazanych w umowie z 24 sierpnia 2012 powodujących, że jej wierzytelność względem kontrahenta uzyskała przymiot wymagalności. Strona powodowa załączyła ponadto do pozwu podpisany przez kierownika budowy K. P.
(2)protokół ryczałtowy odbioru robót budowlanych wykonanych w okresie od 01 czerwca 2013 do 30 czerwca 2013, na podstawie którego wystawiono fakturę VAT numer nr (...), stanowiącą podstawę dochodzenia przez stronę powodową roszczenia w niniejszym postępowaniu. Protokół ten, jak i poprzedni, na podstawie którego strona powodowa otrzymała wynagrodzenie, zawierały nie tylko szczegółowe wskazanie rodzaju i wartości prac przeprowadzonych przez powoda w podanym okresie, ale również dokładne określenie stopnia zaawansowania robót (ich postępu) w odniesieniu zarówno do okresu rozliczeniowego, do poprzednio dokonywanego odbioru częściowego, jak również do początku budowy. Tym samym Sąd uznał, że dokumenty te spełniały wymagania określone w umowie z 24 sierpnia 2012, od których zależała wymagalność roszczenia objętego kwestionowaną fakturą. Ponadto strona pozwana, zgłaszając zarzut niezłożenia przez stronę powodową wszystkich wymaganych dokumentów, nie wskazała w sposób enumeratywny jakich dokumentów dotyczy jej zarzut. Zauważyć należy, że strona powodowa wykazała, że dostarczyła generalnemu wykonawcy kwestionowaną fakturę VAT, a zatem ich roszczenie było wymagalne (§ 4 pkt 5 umowy). W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługiwał także podniesiony przez stronę pozwaną zarzut potrącenia należności strony powodowej objętej powództwem z należnością wynikającą z kar umownych za opóźnienie w wykonaniu umowy o roboty budowlane przez stronę powodową. Pomijając w tym miejscu kwestię czy rzeczywiście strona powodowa pozostawała w opóźnieniu względem generalnego wykonawcy, zważyć w tym miejscy należy, że pozwana P. (...), jako dłużnik solidarny, mogła bronić się jedynie zarzutami, które przysługują jej osobiście względem powoda, jak również tymi, które ze względu na sposób powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom (art. 375 § 1 k.c.). Tymczasem roszczenie o zapłatę przez stronę powodową kar umownych ustalonych w umowie z 24 sierpnia 2012 przysługiwać mogło ewentualnie jej kontrahentowi, to jest (...) Przedsiębiorstwu Budownictwa (...) S.A. w (...) z siedzibą we W., a zatem zgłaszanie przez inwestora zarzutów w tym zakresie było niedopuszczalne (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 27 lutego 2014, sygn. akt I ACa 467/13; Lex numer 1474764). Pozwana P. (...)nie mogła złożyć skutecznego oświadczenia o potrąceniu wierzytelności z tytułu kar umownych, albowiem potrącenie jest możliwe tylko wtedy, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami (art. 498 § 1 k.c.). Wprawdzie P. (...) przedłożyła do akt sprawy umowę sprzedaży wierzytelności zawartą 15 października 2015 przez Syndyka Masy Upadłości (...) Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) S.A. w (...) z siedzibą we W. ze stroną pozwaną, zgodnie z treścią której obejmuje ona wierzytelności wynikające z rękojmi, gwarancji i nienależytego wykonania umów przez podwykonawców (...) Przedsiębiorstwa Budownictwa (...) S.A. w (...) z siedzibą we W., stanowiących załącznik nr
  1. Jednakże, w ocenie Sądu, sposób określenia przedmiotu umowy przelewu wierzytelności z 15 października 2015 - poprzez odwołanie się do załącznika nr 2, który stanowią same umowy podwykonawcze, bez określenia zamkniętego ich zbioru (przez sporządzenie wykazu, spisu czy katalogu), nie pozwala na ustalenie, iż wskutek zawartej umowy doszło do przelewu wierzytelności objętej umową zawartą ze stroną powodową. W ramach załącznika nr 2 do umowy przelewu wierzytelności nie sporządzono bowiem listy wierzytelności, które zostały objęte umową o sprzedaż wierzytelności z 15 października 2015 ani jakiejkolwiek ich specyfikacji w inny sposób, który pozwoliłby zidentyfikować, które umowy faktycznie były przedmiotem umowy sprzedaży wierzytelności. Umowa o sprzedaż wierzytelności nie zawierała więc w swojej treści żadnego stałego i niezmiennego w treści elementu wskazującego na to jakich wierzytelności dotyczy. Strony umowy o sprzedaż wierzytelności, sporządzając załącznik numer 2, dokonały jedynie fizycznego połączenia różnych umów (...) S.A. z siedzibą we W. z podwykonawcami i dołączenia ich do umowy. Na podobne formułowanie umowy o sprzedaż wierzytelności nie można się zgodzić, albowiem w ten sposób jej najważniejszy element - wskazanie jej przedmiotu, jest nieprecyzyjne, a nawet może być po jej zawarciu w sposób dowolny modyfikowany - poprzez wyłączenie jednej z umów, bądź dołączenie takiej, która w momencie zawierania umowy o sprzedaż wierzytelności nie była faktycznie jej przedmiotem. Reasumując, strona pozwana nie wykazała w sposób dostateczny i skuteczny przejścia uprawnień wynikających z umowy zawartej przez (...) S.A. w (...) z siedzibą we W. a stroną powodową, w konsekwencji nie można było przyjąć, ażeby strona pozwana mogła wywodzić z niej jakiekolwiek roszczenia względem strony powodowej. Na marginesie należy wskazać, że także z postanowienia Sędziego – komisarza w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy o sprzedaż wierzytelności nie wynika których wierzytelności dotyczy umowa sprzedaży wierzytelności z 15 października
  2. Powyższe rozważania należy odpowiednio odnieść do złożonego przez stronę pozwaną oświadczenia o naliczeniu kary umownej, w oparciu o pełnomocnictwo udzielone stronie pozwanej 15 października 2015 przez (...) Przedsiębiorstwa Budownictwo (...).A. w (...) z siedzibą we W.. Zakres umocowania wskazany w tym pełnomocnictwie powiela bowiem określenie umów podwykonawczych jako zawartych w załączniku nr 2 do umowy sprzedaży wierzytelności z 15 października
  3. W konsekwencji strona pozwana nie wykazała swego uprawnienia do dokonania potrącenia wierzytelności (...) Przedsiębiorstwa Budownictwa (...).A. w (...) z siedzibą we W. z tytułu kary umownej również w oparciu o powyższe pełnomocnictwo. Stanowisko strony pozwanej nie było także uzasadnione w zakresie nadmierności zgłoszonych żądań przez stronę powodową. Zastosowanie w tym przypadku znajdował § 5 ust. 1 umowy stanowiący, iż rozliczenie między stronami na podstawie faktur częściowych może nastąpić jedynie do 90 % wynagrodzenia umownego. Biorąc pod uwagę łączną wartość prac prowadzonych przez stronę powodową opiewającą na kwotę 308.520,00 zł, kwota stanowiąca żądanie pozwu w niniejszym postępowaniu nie wykracza poza zakres ustalony przez strony w umowie. Po drugie, strona pozwana podnosiła, że roszczenie strony powodowej jest wygórowane ze względu na żądanie oprócz roszczenia głównego także odsetek ustawowych za opóźnienie, argumentując, że strona pozwana, jako inwestor nie może odpowiadać za zaniechania dłużnika strony powodowej, wobec której odpowiada z nim solidarnie. Innymi słowy strona pozwana kwestionowała możliwość obciążenia jej odsetkami ustawowymi za zwłokę z tytułu opóźnienia w płatności przez (...) S.A. z siedzibą we W.. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności inwestora ograniczony jest w art.

§ 5k.c.

do wynagrodzenia należnego podwykonawcy od wykonawcy, a w konsekwencji inwestor nie powinien świadczyć również odsetek za opóźnienie powstałe po stronie wykonawcy. Za ograniczeniem odpowiedzialności inwestora wyłącznie do wynagrodzenia (należności głównej) przemawia chociażby wykładnia gramatyczna tego przepisu. Takie stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 lutego 2014, sygn. akt V ACa 746/13, wyrok Sądu Najwyższego z 05 września 2012, sygn. akt IV CSK 91/12) oraz doktrynie. Powyższe zdaniem Sądu nie pozbawia jednak strony powodowej prawa domagania się od pozwanej P. (...)odsetek od dłużnej sumy na zasadach ogólnych, a jedynie powoduje, że terminy płatności należności generalnego wykonawcy i inwestora w związku z różną podstawą odpowiedzialności (umowa i ustawowa odpowiedzialność gwarancyjna) ustalane są odmiennie (w szczególności terminy płatności oznaczone na fakturach nie odnoszą się do zobowiązania inwestora). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 455 k.c., jako że zobowiązanie inwestora wobec podwykonawcy do zapłaty wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę co do zasady ma charakter bezterminowy. Co za tym idzie termin jego spełnienia przez inwestora wyznacza skierowane do niego wezwanie do zapłaty. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału procesowego, strona powodowa dwukrotnie (pismami z 28 stycznia 2014 i 05 marca 2014) wzywała stronę pozwaną do zapłaty w terminie 7 dniowym od otrzymania wezwania. Pierwsze z wezwań strona pozwana odebrała 04 lutego 2014. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że żądanie odsetek za opóźnienie dotyczy okresu od 12 lutego 2014, trzeba stwierdzić, że strona pozwana żąda odsetek ustawowych od strony pozwanej nie tytułem opóźnienia w spełnieniu świadczenia przez (...) S.A. z siedzibą we W., lecz tytułem opóźnienia w spełnieniu świadczenia przez stronę pozwaną. Z uwagi zatem na niezasadność zarzutów podniesionych przez stronę pozwaną, przy jednoczesnym spełnieniu się przesłanek podstaw jej odpowiedzialności względem strony powodowej, a określonych w powołanym wyżej art.

§ 5k.c., roszczenie strony powodowej zasługiwało na uwzględnienie.

Orzeczenie o odsetkach oparto na art. 481 § 1 k. c., zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Strona powodowa wezwała stronę pozwaną do zapłaty należnej jej kwoty w terminie 7 dni pismem, które zostało doręczone stronie pozwanej 04 lutego 2014. Termin płatności upłynął 11 lutego 2014, zatem żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od 12 lutego 2014 Sąd uznał za uzasadnione i orzekł zgodnie z tym żądaniem. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku. Konsekwencją powyższego jest rozstrzygnięcie o kosztach procesu, które wydano w oparciu o normę art. 98 k.c. Przepis ten stanowi, iż strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi, na jego żądanie, koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. Na zasądzoną w punkcie II. sentencji wyroku kwotę 7.011 zł składa się opłata od pozwu w wysokości 3.394 zł oraz koszty zastępstwa procesowego ustalone na kwotę 3.600 zł stosownie do § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490), powiększone o koszty poniesionej w wysokości 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.