← Polska

I ACz 2166/16

Sygn. akt I ACz 2166/16 POSTANOWIENIE Dnia 8 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Andrzej Struzik (spr.) Sędziowie: SA Hanna Nowicka

§ 1k.p.c.

poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na uznaniu, że wnioskodawca uprawdopodobnił swoje roszczenie, podczas gdy wyprowadzenie takiego wniosku z przywołanych dowodów jest niezasadne, w konsekwencji czego nastąpiło udzielenie zabezpieczenia mimo braku uprawdopodobnienia roszczenia, 3. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art.

§ 1k.p.c.

poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na uznaniu, że wnioskodawca uprawdopodobnił swój interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia roszczenia, podczas gdy wyprowadzenie takiego wniosku z przywołanych dowodów jest niezasadne, w konsekwencji czego nastąpiło udzielenie zabezpieczenia mimo braku uprawdopodobnienia interesu prawnego. W szczegółowych zarzutach do zaskarżonego postanowienia, zawartych w uzasadnieniu zażalenia, skarżący kwestionował samą chęć uczestnictwa (obecność) wnioskodawcy w zwyczajnym walnym zgromadzeniu w dniu 8 sierpnia 2016 r., zarzucając, że nie dokumentuje tego w sposób dostateczny protokół sporządzony przez Komornika, dalej kwestionował umocowanie pełnomocników, którzy mieli w tym zgromadzeniu uczestniczyć i reprezentować wnioskodawcę, zarzucając jednocześnie, że nawet, gdyby mieli prawidłowe umocowanie, to nie notyfikowali w sposób należyty spółce udzielenia pełnomocnictwa i jego treści, co skutkować miało zakazem wykonywania prawa głosu. Zarzucił, że Sąd I instancji odniósł się do postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 8 sierpnia 2016 r., ale nie odniósł się do tego, że pismem z dnia 23 grudnia 2015 roku jeden z akcjonariuszy obowiązanej spółki – (...) sp. z o.o. zwrócił się do wnioskodawcy, w trybie art. 6 § 4 k.s.h., z zapytaniem, czy pozostaje w stosunku dominacji lub zależności wobec innego akcjonariusza obowiązanej spółki, tj. (...) sp. z o.o. w P.. Na pismo to wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi, a zatem do dnia jej udzielenia nie może wykonywać praw z akcji, w tym uczestniczyć w (...) (art. 6 § 5 k.s.h.). Skarżący podniósł także, że nawet, gdyby niedopuszczenie wnioskodawcy do udziału w (...) było bezprawne, to nie miało to żadnego przełożenia na treść podjętych uchwał, gdyż wnioskodawca jest pozbawiony prawa głosu z akcji, zatem jego obecność niczego nie zmieniłaby w zakresie podjętych uchwał. Odnosząc się do kwestii interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia wskazał, że same uchwały, których wykonalność Sąd I instancji zawiesił stanowią jedynie upoważnienie dla zarządu do przeprowadzenia podwyższeń kapitału zakładowego oraz do emisji akcji, a także jedynie umożliwią wyłączenie prawa poboru akcjonariuszy obowiązanego – wyłącznie po uprzednim wyrażeniu zgody na to przez radę nadzorczą. Zarzucił, że aktualnie nie jest wiadome, czy i kiedy zostanie podwyższony kapitał zakładowy oraz zostaną wyemitowane akcje przez zarząd, a nadto, czy zarząd będzie zamierzał wyłączyć prawo poboru akcjonariuszy do nowo wyemitowanych akcji. Nie jest również przesądzone, czy rada nadzorcza na takie wyłączenie wyrazi zgodę. W takiej sytuacji zasadnym byłoby ewentualne wnoszenie o zawieszenie wykonalności dopiero uchwał zarządu oraz rady nadzorczej, wydanych w wykonaniu uchwał (...), o ile zostaną podjęte. W odpowiedzi na zażalenie uprawniony wniósł o jego oddalenie w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, odpierając powyższe zarzuty obowiązanego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu I instancji zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w niniejszej sprawie zostały uprawdopodobnione przez wnioskodawcę co do zasady obie przesłanki konieczne do udzielenia zabezpieczenia, tj. zostało uprawdopodobnione roszczenie o stwierdzenie nieważności wskazanych uchwał i interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia (art. 730 i

§ 1k.p.c.).

Odnosząc się do zarzutów zażalenia skierowanych przeciwko wykazaniu uprawdopodobnienia roszczenia należy stwierdzić w pierwszej kolejności, że w chwili obecnej stracił na aktualności zarzut obwiązanego wskazujący na zakaz wykonywania przez wnioskodawcę prawa głosu z akcji w obowiązanej spółce, gdyż postanowieniem z dnia 26 października 2016 roku, sygn. akt I ACz 1669/16 Sąd Apelacyjny w Ł. zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt X GCo 165/16 (które ten zakaz wprowadziło), w ten sposób, że wniosek o udzielenie zabezpieczenia przyszłego roszczenia o ustalenie istnienia pomiędzy wnioskodawcą a innymi wskazanymi tam uczestnikami porozumienia o jakim mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzenia instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. Nr 184, poz. 1539 ze zm. – dalej: ustawa o ofercie) został oddalony. Sąd Apelacyjny w Ł. w uzasadnieniu tego orzeczenia wyraził też pogląd o braku uprawdopodobnienia istnienia porozumienia z art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie. Dlatego udział wnioskodawcy na WZW, mogącego korzystać z prawa głosu, mógł mieć wpływ na podjęcie zaskarżonych uchwał. Niezależnie od tego, odmowa dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w (...) nie mogła być wynikiem wydania ww. postanowienia z dnia 8 sierpnia 2016 roku o udzieleniu zabezpieczenia, gdyż miało to miejsce ok. godziny 8.00 rano, a zatem było jeszcze zbyt wcześnie by posiąść wiedzę o tym orzeczeniu. Odnosząc się do kolejnego zarzutu zażalenia, tj. naruszenia przez wnioskodawcę art. 6 § 4 i 5 k.s.h., Sąd Apelacyjny za wiarygodne przyjął wyjaśnienia wnioskodawcy, zawarte w odpowiedzi na zażalenie, że zakaz wykonywania prawa głosu nie wynika również z tej regulacji, gdyż obowiązany nie wykazał, że pismo jednego z akcjonariuszy obowiązanej spółki – (...) sp. z o.o. z dnia 23 grudnia 2015 r. (k. 237, 247) – z zapytaniem, czy wnioskodawca pozostaje w stosunku dominacji lub zależności wobec innego akcjonariusza obowiązanej spółki, tj. (...) sp. z o.o. w P. - zostało mu doręczone w dniu 28 grudnia 2015 r. (k. 245, 248), że przesyłka ta zawierała w istocie to pismo, czemu wnioskodawca zaprzeczył (a miał się o jego treści dowiedzieć dopiero w dniu 23 sierpnia 2016 r., w trakcie niniejszego postępowania). Nawet jednak, jeśliby przyjąć, że w istocie pismo to było doręczone wnioskodawcy i nie udzielił on na nie odpowiedzi, to o niedopuszczeniu go z tego powodu do udziału w (...) nie mógł decydować ani zarząd spółki, ani przewodniczący zgromadzenia, komisja ds. sprawdzenia listy obecności, czy wreszcie zgromadzenie akcjonariuszy. Wszelkie spory na tle zastosowania do określonego akcjonariusza sankcji wskazanych w art. 6 k.s.h. mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sąd (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2005 r., II CK 715/2004, OSP 2006, nr 5, poz. 55). Nie znajdują także żadnego potwierdzenia w materiale sprawy zarzuty związane z samym zamiarem uczestnictwa wnioskodawcy w (...) akcjonariuszy w dniu 8 sierpnia 2016 roku i spełnienie niezbędnych warunków formalnych związanych z udzieleniem pełnomocnictwa wskazanym osobom do reprezentowania wnioskodawcy. Pełnomocnicy ci zgłosili się w dniu (...) (przed jego rozpoczęciem), wyrażając zdecydowaną wolę uczestnictwa w tym zebraniu, a o czym świadczy w sposób dostateczny sam protokół sporządzony przez Komornika z przebiegu zajścia. Spełnienie warunków dotyczących samego pełnomocnictwa do udziału w (...) uprawdopodobniają twierdzenia wnioskodawcy i dokumenty: pełnomocnictwo z dnia 3 sierpnia 2016 r., którym chcieli wylegitymować się pełnomocnicy wnioskodawcy (pełnomocnictwo załączone do odpowiedzi na zażalenie), pisemne instrukcje od mocodawcy co do sposobu głosowania na (...) (dołączone do odpowiedzi na zażalenie), a co wyłącza obowiązek notyfikacyjny z art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o ofercie. Zatem wnioskodawca uprawdopodobnił w sposób wystarczający, że niedopuszczenie go do udziału w (...) w dniu 8 sierpnia 2016 r. miało charakter bezprawny, a to oznacza, że przysługuje mu roszczenie z art. 425 w zw. z art. 422 k.s.h. Wnioskodawca uprawdopodobnił także interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia przyszłych roszczeń. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 730

(1)§ 2 k.p.c. interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub znacznie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Istotnie zaskarżone uchwały poprzez podwyższenie kapitału zakładowego spółki, emisję nowych akcji (warrantów) z pozbawieniem prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy stwarzają niebezpieczeństwo uczynienia z akcjonariusza większościowego, jakim jest wnioskodawca (posiadającego ok. 1/3 pakietu akcji) akcjonariusza mniejszościowego, zmarginalizowania jego pozycji w spółce. Trafnie wskazał Sąd I instancji, że brak zabezpieczenia w sprawie mógłby doprowadzić do daleko idących skutków, których odwrócenie byłoby trudne oraz zagrażałoby interesom osób trzecich, działających w dobrej wierze. Obowiązany kwestionując uprawdopodobnienie przesłanki interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia nie zaprzeczył, że takie skutki mogą mieć miejsce, a starał się przekonać, że zabezpieczenie jest niepotrzebne (przedwczesne), gdyż uchwały stanowią jedynie upoważnienie dla zarządu do przeprowadzenia podwyższeń kapitału zakładowego oraz do emisji akcji, a także jedynie umożliwią wyłączenie prawa poboru akcjonariuszy obowiązanego (po uprzednim wyrażeniu zgody na to przez radę nadzorczą), a nie można obecnie ustalić, czy w ogóle to nastąpi, a jeśli tak, to kiedy i czy rada nadzorcza wyrazi swoją zgodę. Dlatego – w opinii skarżącego - zasadnym byłoby ewentualne wnioskowanie o zawieszenie wykonalności, ale dopiero uchwał zarządu oraz rady nadzorczej, wydanych w wykonaniu uchwał (...) (o ile zostaną podjęte). Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Podjęcie uchwał, w szczególności nr (...)– jak należy zakładać - było wynikiem określonej strategii co do rozwoju spółki w najbliższej przyszłości, a twierdzenie, że jest to tylko wyraz pewnej hipotetycznej możliwości nie przekonuje. Zabezpieczenie ma służyć powstrzymaniu wystąpienia pewnych skutków w przyszłości, których prawdopodobieństwo wystąpienia w tym przypadku może zostać uznane za wysokie. Nadto, skoro – jak twierdzi skarżący - wykonanie tych uchwał miałoby być tak dalece niepewne i oddalone w czasie (nie zagrażające interesom wnioskodawcy), to jednocześnie wstrzymanie ich wykonania (na czas przyszłego procesu o stwierdzenie nieważności uchwał) nie będzie dla obowiązanego także nadmierną uciążliwością. Rację ma też wnioskodawca, że nie dysponuje na gruncie przepisów k.s.h. instrumentem do zaskarżania uchwał zarządu, czy rady nadzorczej. Wprawdzie – zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2013 r. (III CZP 13/13, LEX nr 1363174) uchwały zarządu i rady nadzorczej spółki akcyjnej podlegają zaskarżeniu w drodze powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c. w związku z art. 58 k.c.), to jednak nie można zmuszać niejako wnioskodawcy (i przyjmować z tego względu brak uprawdopodobnienia przesłanki interesu prawnego), by w każdym przypadku musiał reagować wytaczając kolejne powództwa (i składać wnioski o zabezpieczenie) do sądu. Jeżeli chodzi natomiast o interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia roszczenia o stwierdzenie nieważności uchwał (...) nr (...) (o powołaniu członków rady nadzorczej) należy stwierdzić, że został on dostatecznie uprawdopodobniony głównie poprzez wzajemne skorelowanie go z interesem prawnym wynikającym z zabezpieczenia pozostałych zaskarżonych uchwał (w szczególności poprzez zapobieżenie wyrażaniu zgody na realizację uchwał nr (...)). Pomijając kwestię zasadności zabezpieczenia w oddalonym zakresie (gdyż nie było to przedmiotem zaskarżenia), a odnosząc się krótko do samych sposobów zabezpieczenia (choć zarzuty zażalenia także nie były przeciwko nim wymierzone) należy stwierdzić, że - jak trafnie przyjął Sąd I instancji kierując się zapewne w tym zakresie także dyrektywą art.

§ 3k.p.c.

i kwestią rzeczywistego interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia - miały one na celu zapobiegać naruszeniu zagrożonego żywotnego interesu ekonomicznego i korporacyjnego wnioskodawcy, jako akcjonariusza większościowego, ale nie mogły być zbyt daleko idące, utrudniające samo funkcjonowanie obowiązanej spółki i wykraczać poza potrzebę ochrony przyszłego powództwa. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny postanowił jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania zażaleniowego rozstrzygnie sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (art. 108 § 1 k.p.c.). SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Andrzej Struzik SSA Robert Jurga

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.