← Polska

IV Ca 574/16

Sygn. akt IV Ca 574/16 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2016r. Sąd Okręgowy w S. IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym : Przewodniczący: SSO Mariusz Struski Sędziowie SO: Wanda Dumanowska

§ 2k.c.) przerywa bieg terminu zasiedzenia tej służebności.

Właściciel występujący do sądu przeciwko posiadaczowi służebności przesyłu na podstawie art.

§ 2k.c.

z żądaniem ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem, przejawia niewątpliwie aktywność skierowaną na podkreślenie, że jest właścicielem nieruchomości i korzysta ze swego prawa własności chcąc uregulować zgodnie ze swoją wolą sposób korzystania przez posiadacza z nieruchomości. W takiej sytuacji nie można już mówić o właścicielu, który nie interesuje się przedmiotem swojej własności - przeciwnie chce on zamanifestować, że jest właścicielem i odzyskać pełnię praw właścicielskich, w tym prawa do decydowania o sposobie uregulowania stosunków prawnorzeczowych na swojej nieruchomości. Takie jego działanie niewątpliwie zmierza też do zmiany rodzaju posiadania posiadacza służebności - z posiadania nieruchomości w zakresie służebności przesyłu, które posiadacz wykonywał dla siebie, niezależnie od woli właściciela nieruchomości, na posiadanie służebności zgodne z wolą właściciela. I choć, posiadanie w zakresie służebności gruntowej jest formalnie zawsze posiadaniem zależnym, jako odnoszące się do innego prawa niż prawo własności, to jednak posiadanie takie może być wykonywane samodzielnie (samoistnie), niezależne od woli właściciela nieruchomości i jako takie prowadzić do zasiedzenia służebności albo być posiadaniem wykonywanym zgodnie z wolą właściciela. Zgłoszenie przez właściciela żądania na podstawie art.

§ 2k.c.

prowadzi do zmiany świadomości posiadacza, który nie może już twierdzić, że jego posiadanie służebności jest samodzielne (samoistne) i właściciel go nie kwestionuje. Zmienia się zatem rodzaj posiadania posiadacza służebności (vide: Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2011 r., III CZP 124/10 – L.). To właśnie ta konstatacja czyni apelację zasadną. Sąd Okręgowy w pełni podzielił stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym, za początek biegu zasiedzenia służebności przesyłu linii elektroenergetycznych oraz stacji transformatorowej, znajdujących się obecnie na nieruchomości uczestniczki postępowania, należy uznać datę 8 lutego 1984 roku. Za powyższym przemawiał fakt, iż stacja transformatorowa słupowa, jaką posadowiono wówczas na działce uczestniczki, zamiast działającej dotychczas poniemieckiej stacji transformatorowej wieżowej, została posadowiona nie na miejscu tej starej, ale w nowej lokalizacji, kilka metrów obok. Jak wynika z pisma Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 10 kwietnia 2001 roku (k. 10 akt I Ns 5/15), stara stacja została rozebrana, a nową postawiono w miejscu oddalonym od niej o 6 m. Nowa konstrukcja wymusiła zmianę przebiegu połączonych ze stacją elementów sieci. Istotnemu przesunięciu uległy, przy tym strefy oddziaływania linii elektroenergetycznych na posesji uczestniczki postępowania. Innymi słowy, służebność gruntowa o cechach służebności przesyłu, oparta na poniemieckich urządzeniach przesyłowych, w tej postaci, w jakiej korzystał z niej poprzednik prawny wnioskodawcy do początku 1984 roku (usytuowanie elementów sieci elektroenergetycznej na działce nr (...), zakres stref ich oddziaływania), wygasła. Z dniem 8 lutego 1984 roku pojawiła się zupełnie nowa służebność, obciążająca nieruchomość uczestniczki, z której korzystali najpierw poprzednicy prawni wnioskodawcy, a aktualnie korzysta on sam. Jej szczegółowy zakres określił powołany w sprawie biegły sądowy geodeta R. B.. W realiach rozpoznawanej sprawy nie budził wątpliwości fakt samoistnego posiadania przez wnioskodawcę (wcześniej jego poprzedników prawnych), za pośrednictwem wybudowanych w 1984 roku urządzeń przesyłowych, opisanej wyżej nieruchomości, w sposób odpowiadający wykonywaniu służebności przesyłu. Kluczowe z punktu widzenia żądania (...) S.A. w G. okazało się w tej sytuacji ustalenie, czy stan ten trwał odpowiednio długo, by doprowadzić do nabycia przez wnioskodawcę służebności w drodze zasiedzenia. Jak słusznie zauważył wcześniej Sąd Rejonowy, w dniu 8 lutego 1984 roku, tj. w dacie przyjętej za początek biegu zasiedzenia, działka nr (...), stanowiła własność osoby fizycznej. Ulokowane na niej w elementy sieci elektroenergetycznych, stanowiły z kolei własność Skarbu Państwa i znajdowały się w zarządzie państwowej osoby prawnej. Wobec zakwestionowania przez uczestniczkę dobrej wiary poprzednika prawnego wnioskodawcy, (...) S.A. w G. nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby, iż jego poprzednik prawny dysponował zgodą ówczesnego właściciela nieruchomości, na wybudowanie na spornej działce nowej stacji transformatorowej i poprowadzenie z niej linii przesyłowych wedle zupełnie nowego przebiegu (przechodzących przez zupełnie inne jej części). Nie zaoferował również żadnej dokumentacji, na podstawie której można by było przyjąć, iż ów poprzednik w ramach procedur administracyjnych uzyskał zezwolenie na ingerencję w cudzą własność. Powyższe okoliczności przemawiały w ocenie Sądu Okręgowego za stwierdzeniem, iż w dacie rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia poprzednik prawny (...) S.A. w G. był w złej wierze. Należy zwrócił uwagę na fakt, iż w dniu 8 lutego 1984 roku (w momencie rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia) obowiązywał art. 172 k.c., który przewidywał krótsze, aniżeli w aktualnym stanie prawnym, terminy zasiedzenia (także służebności), a mianowicie 10 lat dla posiadacza samoistnego nieruchomości w dobrej wierze i 20 lat dla posiadacza w złej wierze. W myśl zaś art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny, przepis art. 172 k.c. wprowadzający 20 – letni (dobra wiara) i 30 – letni (zła wiara) termin zasiedzenia, od dnia 1 października 1990 roku stosuje się także do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się i nie zakończył przed tą datą. W pełni uzasadnionym było więc w realiach rozpoznawanej sprawy - zważywszy na fakt, iż nabycie posiadania służebności przez poprzednika prawnego (...) S.A. w G. nastąpiło w złej wierze - zastosowanie 30–letniego okresu zasiedzenia. W konsekwencji, bieg terminu zasiedzenia służebności, który rozpoczął się w dniu 8 lutego 1984 roku, mógł upłynąć najwcześniej w dniu 8 lutego 2014 roku i skutkować nabyciem przez wnioskodawcę służebności przesyłu (wprowadzonej do polskiego systemu prawnego w 2008 roku). Jak zaznaczono na wstępie niniejszych rozważań prawnych, w realiach rozpoznawanej sprawy, doszło do przerwania biegu terminu zasiedzenia. Nastąpiło to w dniu 16 czerwca 2010 roku, w wyniku wystąpienia przez J. S.

(1)z wnioskiem o ustanowienie na spornej działce służebności przesyłu na rzecz (...) S.A. w G., w zamian za stosowne wynagrodzenie. Oznacza to, że uczestniczka postępowania, jako właścicielka spornej nieruchomości, podjęła skuteczną obronę przed uzyskaniem przez wnioskodawcę, obciążającej działkę nr (...), służebności przesyłu w wyniku zasiedzenia. Z powyższych względów Sąd II instancji stanął na stanowisku, że zawarte we wniosku o stwierdzenie zasiedzenia żądanie (...) S.A. w G., nie mogło zostać uwzględnione. Wnioskodawca i jego poprzednicy prawni posiadali bowiem opisaną wyżej służebność przesyłu w sposób samoistny, jedynie przez okres 26 lat, 4 miesięcy i 4 dni, zamiast wymaganych 30 lat. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 5 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (punkt 2 sentencji).

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.