postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przyjętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Z kolei za sprzeczną z dobrymi obyczajami należy uznać klauzulę godzącą w równowagę kontraktową, natomiast „rażące naruszenie interesów konsumenta” polega na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta w określonym stosunku umownym (tak SN w wyrokach: z 13 lipca 2005 r., I CK 832/2004 Biul SN 2005/11/13, I CK 297/2005, Biul SN 2006/5/12, oraz z 13 października 2010 r., I CSK 694/2009 lex nr 786553). Przy czym klauzule wymienione w przepisie art. 385 3 k.c. nie będą mogły być uznane za niedozwolone postanowienia umowne w szczególności wówczas, gdy były przedmiotem indywidualnych uzgodnień lub dotyczyły jednoznacznie określonych głównych świadczeń stron, bądź też gdy analiza treści umowy i wzorca oraz kontekstu sytuacyjnego wskazują, że postanowienia te nie naruszają równowagi kontraktowej. W niniejszej sprawie bezsporny był fakt, że pozwany zawarł umowę pożyczki jako konsument (art. 22 1 k.c.), zaś postanowienia tej umowy nie były uzgodnione indywidualnie, a zatem podlegały ocenie przez pryzmat określonych w art.
przesłanek sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszania interesów konsumenta. Dokonując w oparciu o powyższe kryteria kontroli postanowień umowy dotyczących opłat dodatkowych za wysyłanie monitów i przekazania sprawy na drogę sądową, Sąd Rejonowy doszedł do słusznego wniosku, że klauzule te cechują się abuzywnością. Wymaga podkreślenia, że wysokość opłat z powyższych tytułów (200,00 zł za wysłanie czterech monitów, 500,00 zł za przekazanie sprawy na drogę sądową) znacznie odbiega od średnich kosztów sporządzenia i nadania tego rodzaju korespondencji zwłaszcza, że zawodowy charakter działalności powoda, implikuje prowadzenie postępowań dyscyplinująco - windykacyjnych wobec większej liczby dłużników, co dodatkowo wpływa na obniżenie kosztów, choćby przez powtarzalność wzorów pism kierowanych do zobowiązanych. Podobny charakter ma zapis umowny, pozwalający na pobranie powodowi kwoty 500 złotych za bliżej niesprecyzowane czynności związane z przekazaniem sprawy do postępowania sądowego. W ocenie Sądu Okręgowego opłaty za wysłane monity, czy też przekazanie sprawy na drogę sądową powinny wynikać z kalkulacji ich rzeczywistych kosztów, czego powód w żaden sposób nie wykazał. Ustalenie przez powoda wysokości wspomnianych opłat z góry, bez zróżnicowania ich ze względu na zaistnienie rozmaitych stanów faktycznych budzi wątpliwości Sądu Odwoławczego. Biorąc pod uwagę wysokość tych kosztów w stosunku do całości kwoty pożyczki, trzeba je uznać za nadmierne, a ich zastrzeżenie w stosunkach z konsumentem jako nie dotyczące świadczeń głównych stron, stanowi niedozwoloną klauzulę umowną. Prawidłowo Sąd Rejonowy uznał , że powód zgodnie z zasadami ciężaru dowodu określonymi w art.6 k.c. w zw. z art.232 k.p.c. nie udowodnił poniesienia kosztów sporządzenia i wysyłania pozwanemu czterech wezwań do zapłaty (4 x50,00 zł za każde wezwanie). Skoro powód nie dopełnił w powyższym zakresie spoczywającego na nim obowiązku wykazania inicjatywy dowodowej, zgłoszone przez apelującego żądanie zasądzenia kwoty 200,00 zł stanowiącej koszt wysłanych pozwanemu 4 monitów nie mogło się ostać. Dopiero w apelacji skarżący wniósł o dopuszczenie przed Sądem II instancji dowodu z dokumentów – 4 wezwań do zapłaty (monitów), które wysłał do pozwanego w związku z nieuregulowaniem w terminie zobowiązań z tytułu zawartej umowy pożyczki na okoliczność potwierdzenia sporządzenia i wysłania listem zwykłym, tychże wezwań do pozwanego (taka przesyłka nie może stanowić dowodu, że faktycznie dotarła do adresata). Zgodnie z art. 381 k.p.c. Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Z treści art. 381 k.p.c. należy wyprowadzić wniosek, że strona domagając się uwzględnienia tzw. "nowości" powinna uzasadnić przyczyny powołania faktów lub dowodów na etapie postępowania apelacyjnego. Gdy strona tego obowiązku zaniecha, sąd odwoławczy może nowe fakty lub dowody pominąć (zob post. SN z 4.10.2001 r., I CKN 365/99, Lex nr 52718). Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających przyczyny powołania dowodu z 4 wezwań do zapłaty jako dowodu dopiero na etapie postępowania przed Sądem II instancji. W świetle powyższego należy wskazać, że zastrzeżenie przez powoda opisywanych opłat za wezwania do zapłaty i czynności związane z przekazaniem sprawy na drogę sądową naruszało dobre obyczaje, a na skutek zaburzenia równowagi świadczeń pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy rażąco naruszało interesy konsumenta. Konsekwentnie trzeba było uznać, że na podstawie art.
klauzule umowne, o których mowa, stanowiły niedozwolone postanowienia umowne i jako takie nie wiązały strony pozwanej. Skoro więc powyższe postanowienia, o których mowa w § 2 pkt 2 i 3 umowy pożyczki nie wiązały pozwanego, to na ich podstawie nie mogły powstać jakiekolwiek roszczenia powoda względem J. G., co trafnie dostrzegł sąd pierwszej instancji oddalając w tym zakresie powództwo. W świetle przedstawionych okoliczności apelacja powoda okazała się niezasadna, zaskarżony wyrok prawidłowy, co skutkowało oddaleniem apelacji, o czym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 385 k.p.c. SSO Teresa Strojnowska (...) (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.