III AUa 840/16

Sygn. akt III AUa 840/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2016 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: SSA Jerzy Andrzejewski Sędziowie: SSA Maciej Piankowski SSA Maria Sałańska - Szumakowicz (spr.) Protokolant: st.sekr.sądowy Wioletta Blach po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. w Gdańsku sprawy M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. o prawo do emerytury na skutek apelacji M. W. od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu- IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt IV U 1487/15 oddala apelację. SSA Maria Sałańska - Szumakowicz SSA Jerzy Andrzejewski SSA Maciej Piankowski Sygn. akt III AUa 840/16 UZASADNIENIE M. W. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z dnia 16 września 2015 r., którą odmówiono mu prawa do emerytury. W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie. Wyrokiem z dnia 8 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddala odwołanie. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wskazał, że M. W., urodzony (...), w okresie aktywności zawodowej był zatrudniony: - od 1 września 1970 r. do 31 marca 1978 r. w Zakładzie (...) w E.. W początkowym okresie od 1 września 1970 r. do 30 czerwca 1973 r. skarżący był uczniem nauki zawodu, a następnie w okresie od 1 lipca 1973 r. do 10 kwietnia 1974 r. wykonywał obowiązki ślusarza, od 11 kwietnia 1973 r. do 23 października 1974 r. pracował w charakterze robotnika transportowego oraz w okresie od 2 listopada 1976 r. do 31 marca 1978 r. jako monter silników spalinowych. W okresie od 24 października 1974 r. do 15 października 1976 r. ubezpieczony odbył zasadniczą służbę wojskową. Skarżący w trakcie okresu pracy w charakterze robotnika transportowanego zajmował się transportem wewnętrznym poszczególnych elementów naprawianych silników przy pomocy wózków. Natomiast w okresie pracy na stanowisku montera silników spalinowych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zajmował się demontażem poszczególnych części silników przy pomocy klucza pneumatycznego. - od 4 kwietnia 1978 r. do 31 marca 1982 r. w Kombinacie Rolnym (...), Zakładzie Budowlano- (...) w E., gdzie w okresie od 4 kwietnia 1978 r. do 30 listopada 1979 r. pracował, jako kierowca marki Ż., a następnie od 1 grudnia 1978 r. jako ślusarz, a od 17 maja 1980 r., jako ślusarz-spawacz. Praca ślusarza, czy ślusarza-spawacza polegała na wykonywaniu remontów na zewnątrz budynków (np. ogrodzeń) i wewnątrz budynków (np. przegród, kojców, łańcuchów). Stanowiska pracy ślusarzy i spawaczy były łączone. - od 1 kwietnia 1982 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) S.A. w W. Oddziale (...) Zakładzie (...) w G. Rejonie Gazowniczym w E., gdzie w okresie od 1 kwietnia 1982 r. do 31 stycznia 1985 r. był mechanikiem maszyn i urządzeń gazowniczych, od 1 lutego 1985 r. do 6 lipca 1988 r. mechanikiem maszyn i urządzeń gazowniczych oraz spawaczem oraz od 7 lipca 1988 r. do 31 grudnia 1998 r. monterem gazociągów i spawaczem. W trakcie tego okresu zatrudnienia skarżący od 7 lipca 1988 r. do 31 grudnia 1998 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał obowiązki spawacza w związku z montażem gazociągów. Skarżący nie miał innych okresów składkowych i nieskładkowych przed 1999r. W dniu 28 sierpnia 2015 r. skarżący wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o ustalenie uprawnień do emerytury, który zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją został załatwiony odmownie. Analizując zasadność żądania wnioskodawcy, Sąd w pierwszej kolejności zważył, że w sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący ukończył 60 lat, nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego i na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się co najmniej 25 letnim okresem ubezpieczenia. Spornym pozostawało wyłącznie, czy ubezpieczony spełnił przesłankę 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd dostrzegł, że za część okresu zatrudnienia w (...) S.A. w W. Oddział (...) Zakład (...) w G. Rejon Gazowniczy w E., tj. za okres od 7 lipca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. przedłożył świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych, a za pozostały okres pracy przed 1 stycznia 1999 r. „zwykłe” świadectwa pracy. Niemniej jednak świadectwo pracy nie ma mocy wiążącej zarówno dla pozwanego, jak i dla Sądu. Nie jest ono bowiem dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym, ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej, a tylko dokumenty wydane przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. Powyższe oznacza, że dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Sąd podkreślił, iż na uwzględnienie zasługiwało stanowisko organu rentowego, zgodnie z którym ubezpieczony w trakcie aktywności zawodowej, wykonywał pracę w warunkach szczególnych jedynie w wymiarze 11 lat, 9 miesięcy i 12 dni. W ocenie Sądu bezspornym pozostawał charakter pracy ubezpieczonego w Zakładzie (...) w E.. Organ rentowy nie kwestionował, że skarżący w okresie od 11 kwietnia 1974 r. do 23 października 1974 r. wykonywał obowiązki robotnika transportowego, po czym w okresie od 23 października 1974 r. do 15 października 1976 r. odbył zasadniczą służbę wojskową i podjął ponowne zatrudnienia z dniem 2 listopada 1976 r. na stanowisku montera silników spalinowych, gdzie do 17 lutego 1978 r. wykonywał pracę przy użyciu narzędzi udarowych – z dniem 18 lutego 1978 r. wnioskodawca został przeniesiony na stanowisko robotnika transportowego. Powyższy stan faktyczny wynika również z akt osobowych skarżącego oraz zeznań świadków W. B., J. B. i Z. S., które Sąd uznał za wiarygodne. Spór pomiędzy stronami sprowadzał się do kwalifikacji prawnej w zakresie zaliczenia ubezpieczonemu do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu pracy w charakterze robotnika transportowego oraz okresu zasadniczej służby wojskowej. Analizując pierwszą z podniesionych kwestii, Sąd zważył, że charakter pracy skarżącego na stanowisku robotnika transportowego nie odpowiadał stanowiskom uznawanym za pracę w warunkach szczególnych, wymienionym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. We wskazanym okresie praca skarżącego polegała na transportowaniu poszczególnych elementów naprawianych silników przy pomocy wózków. Zatem zasadnym było uznanie, że skarżący w trackie zatrudnienia w Zakładzie (...) w E. przed 24 października 1974 r., tj. przed odbyciem zasadniczej służby wojskowej nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu w sytuacji skarżącego nie było także podstaw zaliczenia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu odbytej służby wojskowej. Zgodnie z art. 108 ust. 1 i 3 w zw. z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (w brzmieniu obowiązującym w okresie pełnienia przez wnioskodawcę służby wojskowej, Dz. U. Nr 44 poz. 220 ze zm.) wynika, że okres odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej zalicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po odbyciu tej służby podjęli zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby, o ile pracownik zgłosił swój powrót do zakładu pracy w celu podjęcia zatrudnienia najpóźniej w ciągu trzydziestu dni od dnia zwolnienia z tej służby. Nie budziło wątpliwości, że skarżący odbył zasadniczą służbę wojskową, po czym w dniu 2 listopada 1976 r., czyli z zachowaniem trzydziestodniowego okresu, podjął zatrudnienie w Zakładzie (...) w E.. Niemniej jednak w sytuacji ubezpieczonego relewantną okolicznością stanowiącą podstawę do nieuwzględniania do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu odbytej służby wojskowej jest fakt, że skarżący przed powołaniem do służby wojskowej nie wykonywał pracy uznawanej za pracę w warunkach szczególnych. W takiej sytuacji sam fakt, że skarżący po odbyciu zasadniczej służby wojskowej zgłosił swój powrót do pracy i po podjęciu zatrudnienia wykonywał pracę w warunkach szczególnych nie był wystarczający do uznania okresu służby wojskowej na równi z okresem pracy w warunkach szczególnych. Konkludując, z okresu zatrudnienia w Zakładzie (...) w E. do stażu pracy w warunkach szczególnych zaliczeniu podlegał jedynie okres pracy od 2 listopada 1976 r. do 17 lutego 1978 r. (1 rok, 3 miesiące i 19 dni) na stanowisku montera silników spalinowych, kiedy skarżący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę przy użyciu urządzeń udarowych. Uwzględnieniu w stażu pracy w warunkach szczególnych podlegała również część okresu pracy ubezpieczonego w (...) S.A. w W. Oddziale (...) Zakładzie (...) w G. Rejonie Gazowniczym w E. od 7 lipca 1988 r. do 31 grudnia 1998 r. (10 lat, 5 miesięcy i 23 dni) na stanowisku spawacza w związku z montażem gazociągów. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ubezpieczony na rozprawie w dniu 8 marca 2016r. sprecyzował treść odwołania i wskazał, że z okresu zatrudnienia w (...) S.A. w W. Oddziale (...) Zakładzie (...) w G. Rejonie Gazowniczym w E. do stażu pracy w warunkach szczególnych domaga się zaliczenia okresu od 7 lipca 1988 r. do 31 grudnia 1998 r., w trakcie którego wykonywał pracę spawacza. Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu wskazany okresu do stażu tzw. „szczególnego”. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy w postaci dokumentacji z akt osobowych skarżącego oraz zeznań świadków R. F., S. L. i R. Ś. potwierdził, że skarżący w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę zaliczaną do prac wykonywanych w warunkach szczególnych, zgodnie z załącznikiem A powołanego rozporządzenia z 1983 r. (Dział IV, poz. 30 i Dział XIV, poz.12), jako monter sieci gazowych i spawacz. Bezspornym również było, że we wcześniejszym okresie zatrudnienia w (...) S.A. w W. Oddziale (...) Zakładzie (...) w G. Rejonie Gazowniczym w E. od 1 kwietnia 1982 r. do 6 lipca 1988 r. skarżący nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu nie było podstaw do uwzględnienia w stażu pracy w warunkach szczególnych okresu pracy ubezpieczonego od 1 czerwca 1979 r. do 31 marca 1982 r. w Kombinacie Rolnym (...) Zakładzie Budowlano- (...) w E.. W świetle zeznań świadków i dokumentacji z akt osobowych nie sposób przyjąć, że ubezpieczony w tym okresie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze spawacza. Ubezpieczony podniósł, że wprawdzie ze względu na brak uprawnień spawalniczych w dokumentacji figurował, jako ślusarz-spawacz z powodu wyuczonego zawodu ślusarza, niemniej jednak wykonywał obowiązki spawacza. Sąd zważył, że wnioskodawca uprawnienia spawalnicze uzyskał w dniu 17 maja 1980 r., co wynika z książeczki spawacza nr (...), przy czym świadek T. P., który był przełożonym skarżącego, zeznał jednoznacznie, iż bez uprawnień nie dopuszczano pracowników do prac związanych ze spawaniem. Pozostali świadkowie zeznali, że pracownicy zatrudnieni w charakterze ślusarza, czy ślusarza-spawacza zajmowali się wykonywaniem remontów na zewnątrz (np. ogrodzeń) i wewnątrz budynków (np. przegród, kojców, łańcuchów). Świadek H. J., który przez część okresu był kierownikiem zakładu zeznał, że prace ślusarzy i spawaczy były łączone. Część prac było wykonywanych w warsztacie, a część w obiektach. Z kolei świadek L. S. zeznał, że ślusarze-spawacze zajmowali się wszystkim z zaznaczeniem, iż niemożliwym było spawanie przez cały dzień. Osoby zatrudnione na stanowisku ślusarza spawacza, w pierwszej kolejności musiały sobie przygotować poszczególne elementy i dopiero wówczas je pospawać. W świetle tak poczynionych ustaleń trudno było przyjąć, że ubezpieczony w trakcie zatrudnienia w Kombinacie Rolnym (...), Zakładzie Budowlano- (...) w E. wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu pracę w warunkach szczególnych. Powyższe ustalenia Sądu potwierdza również dokumentacja osobowa ubezpieczonego z tego okresu zatrudnienia. Skarżący został przyjęty do zakładu w charakterze kierowcy, co wynika jednoznacznie m.in. z jego podania o przyjęcie do pracy, umów o pracę, a także z angaży pracy. Następnie w angażach pracy skarżący figurował, jako pracownik na stanowisku ślusarza. W piśmie z dnia 5 marca 1982 r. skarżący sam wskazał, że w zakładzie pracuje na stanowisku ślusarza od 1 czerwca 1979 r. i wnosi o przeniesienie na stanowisko spawacza, gdyż w 1980 r. ukończył kurs spawacza. Również z wypowiedzenia o pracę z dnia 26 litego 1982 r. jednoznacznie wynika, że skarżącemu wypowiedziano umowę o pracę w części dotyczącej pracy na stanowisku ślusarza, przy czym po okresie wypowiedzenia skarżący od dnia 1 kwietnia 1982 r. miał wykonywać obowiązki, jako pomocnik murarza. Dokumentacja osobowa także wskazuje na to, że z dniem 1 kwietnia 1982 r. ubezpieczony został przeniesiony za porozumieniem stron do (...) Zakładu (...) w G. Przedsiębiorstwa Państwowego (...) w E.. A zatem nieuprawnionym jest przyjęcie, że w spornym okresie skarżący stale i w pełnym wymiarze czasu pracował na stanowisku spawacza. Mając na uwadze poczynione ustalenia, przy uwzględnieniu treści art. 184 ustawy z dnia 1 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887) oraz § 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., nr8, poz. 43), Sąd Okręgowy, na mocy art. 477 14§1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Apelację od wyroku wywiódł wnioskodawca, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie mu prawa do emerytury w wieku obniżonym. Uzasadniając swoje stanowisko ubezpieczony wyjaśnił, że jego zdaniem, Sąd nieprawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a nadto błędnie przyjął, że służba wojskowa nie wlicza się do tzw. „szczególnego” okresu zatrudnienia, zwłaszcza, że po jej zakończeniu wrócił do macierzystego zakładu pracy i dalej pracował na tym samym oddziale, choć na innym stanowisku. Dodatkowo – w piśmie z dnia 3 czerwca 2016 r., stanowiącym uzupełnienie wywiedzionej apelacji – ubezpieczony wskazał, że w jego ocenie Sąd błędnie ocenił charakter wykonywanej przez niego pracy przed i po uzyskaniu uprawnień spawalniczych w dniu 17 maja 1980 r., co wynika z książeczki spawacza. Skarżący podkreślił, że w tamtych czasach spawało się zarówno z uprawnieniami, jak i bez nich. Zajmując stanowisko w przedmiocie zatrudnienia w Kombinacie Rolnym (...), Zakładzie Budowlano - (...) w E., ubezpieczony zaznaczył, że wykonywana przez niego praca spawacza była świadczona w ciężkich warunkach, m.in. w kojcach oraz zagrodach zwierzęcych, gdzie było błoto, gnój i fetor. Praca polegała na łączeniu elementów wykonanych ze stali, żeliwa, metali nieżelaznych i stopów, poprzez stopienie brzegów elementów w miejscu łączenia ciepłem, które pochodzi ze spalania gazu palnego w atmosferze dostarczonego tlenu lub z łuku elektrycznego, który powstaje między materiałem elementu spawanego a elektrodą. Wnioskodawca - jak wyjaśniał - wykonywał zadania polegające na spawaniu i cięciu metali oraz lutowaniu palnikiem gazowym. Poza tym, do jego obowiązków należała organizacja i obsługa stanowiska pracy, w tym urządzeń, sprzętu i osprzętu stanowiącego wyposażenie stanowiska. Poza tym był on zobowiązany do czytania instrukcji technologicznych spawania oraz rysunków. Przygotowywał również elementy do spawania przez ich cięcie, prostowanie, ukosowanie, czyszczenie, sczepianie. Posługiwał się narzędziami ślusarskimi do przygotowania łączonych elementów do spawania i usuwania uchybień spawalniczych w wykonanych złączach. Te wszystkie wymienione wyżej czynności należą do obowiązków spawacza, co w konsekwencji prowadzi do uznania, że w kwestionowanym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał zatrudnienie w warunkach szczególnych. Powołując się na zaprezentowane w apelacji argumenty ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury w wieku obniżonym. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy - wbrew twierdzeniom ubezpieczonego zawartym w apelacji - w sposób prawidłowy, szczegółowy i wyczerpujący ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił on też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, albowiem prawidłowo zinterpretował i zastosował odpowiednie przepisy prawa. Sąd Apelacyjny podziela argumenty zawarte w uzasadnieniu Sądu Okręgowego i przyjmuje je za własne nie znajdując tym samym podstawy do ponownego, szczegółowego przytaczania dokonanych już ustaleń faktycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998r., sygn. akt I PKN 339/98, opubl. OSNAPiUS z 1999 r., z. 24, poz. 776). Przystępując do analizy zasadności wywiedzionej przez ubezpieczonego apelacji, w pierwszej kolejności wskazać należy, że prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze przewidziane jest w art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 887), zawartym w rozdziale 2 działu II ustawy dotyczącym urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. Przepis ten w ust. 4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 i 3 powyższego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli łącznie osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Stosownie do treści art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: