Co prawda powód, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika zmienił tuż przed zamknięciem rozprawy podstawę prawną roszczenia, jednak Sąd zobowiązany jest – choćby pokrótce – odnieść się wskazywanej początkowo podstawy odpowiedzialności kontraktowej pozwanego. W myśl art. 647 k.c., przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. Zgodnie zaś z art.
do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą wymagana jest zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przestawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy. Umowa ta winna być dokonana w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art.
Analiza stanowisk stron i materiału dowodowego - w tym przede wszystkim zeznań zgodnych świadków oraz dokumentów prywatnych powódki prowadzi do wniosku, że powód miał zawartą umowę o roboty budowlane z (...) S.A. po przeprowadzeniu ustanych ustaleń oraz przez faktyczne przystąpienie do realizacji zakresu prac objętych zleceniami, co generalny wykonawca akceptował. Tak naprawdę więc umowa została zawarta w sposób dorozumiany ( per facta concludentia), aczkolwiek jej warunki i fakt ich akceptacji, wskazane są również w dokumentach. Jednakże dokumenty obejmujące pełne oświadczenia woli obu stron zawierające warunki podwykonawczej umowy o roboty budowlane, nie zostały podpisane przez umocowanych przedstawicieli obu stron. W szczególności brak jest takiego pisemnego oświadczenia woli generalnego wykonawcy. Generalnego wykonawca faktycznie zleciła powodowi wykonanie prac podwykonawczych objętych częściowo umową (...) SA z pozwanym. Niemniej z ustalonego stany faktycznego wynika jednoznacznie, że P. K. nie miał umocowania do działania w imieniu i na rzecz generalnego wykonawcy w zakresie składania oświadczeń woli w zakresie zawierania umów. Nie był on osobą do tego umocowaną, a dodatkowo przygotowane i przesłane powodowi zlecenie wykonania prac opiewało na wynagrodzenie, co do którego oświadczenie woli mógł składać jedynie zarząd generalnego wykonawcy. Z samej treści tych dokumentów wynika, że stanowiły one dopiero przygotowanie do zawarcia umowy, a z okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie jednoznacznie wynika, że w praktyce – po wymianie tego rodzaju korespondencji – dochodziło dopiero do zawierania pisemnej umowy, gdzie (...) SA był już należycie reprezentowany. Zresztą w tzw. ostatnim słowie, przed zamknięciem rozprawy, zawodowy pełnomocnik powoda przyznał, że P. K. nie miał pełnomocnictwa, a umowa podwykonawcza jest nieważna. Przy czym wszyscy przesłuchani w sprawie świadkowie zgodnie podali, że nie było między powodem a generalnym wykonawcą pisemnej umowy o roboty budowlane w tym samym zakresie. Na marginesie zwrócić trzeba uwagę, że nawet nie może być mowy o zawarciu umowy pisemnej w trybie opisanym w przepisie art. 78 § 1 zd. II k.c. Zgodnie z tym przepisem do zawarcia umowy w wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany. Przepis ten odnosi się do zachowania zwykłej formy pisemnej, a nie zawarcia umowy w sposób dorozumiany, który miał miejsce w niniejszej sprawie. Niewątpliwie bowiem powód przystąpił do wykonania prac częściowo objętych umową o roboty budowlane z 10.09.2013 nr (...) pomiędzy pozwanym a generalnym wykonawcą i prace te wykonał. Natomiast P. K. nie był uprawniony do złożenia oświadczenia woli w imieniu (...) S.A., choćby podczas owej wymiany dokumentów w trybie art. 78 § 1 zd. II k.c, a strona powodowa akceptując zlecenie z 10.10.2013 nie objęła swoim oświadczeniem istotnego elementu umowy jakim jest wynagrodzenie W ocenie Sądu podwykonawcza umowa powoda i (...) S.A. jest nieważna w rozumieniu art.
z art.
Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 2 czerwca 2014 r. w sprawie I ACa 367/14 (http://orzeczenia.ms.gov.pl/content/$ (...)_I_ACa_ (...)_2014_Uz_2014-06-02_001), które Sąd podziela: forma pisemna pod rygorem nieważności, o której stanowi art.
jest zastrzeżona dla umów, o których mowa w art.
i 2 k.c., a więc umów o podwykonawstwo zawieranych pomiędzy wykonawcą generalnym, a poszczególnymi podwykonawcami. Skutek nieważności tego typu umów prowadzi przede wszystkim do wyłączenia solidarnej odpowiedzialności inwestora oraz podmiotu zawierającego umowę z podwykonawcą za wypłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę, która wszak w niniejszej sprawie miała podstawowe znaczenie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że niezachowanie przez strony procesu wymaganej przez przepis art.
formy pisemnej skutkuje nieważnością umowy w rozumieniu art.
k.c, a w konsekwencji wyłączeniem solidarnej odpowiedzialności pozwanego jako inwestora. W związku z tym, że pozwanym w sprawie był inwestor, a powód nie miał z generalnym wykonawcą podwykonawczej umowy pisemnej, to z powyższych przyczyn powództwo podlegało oddaleniu w całości. Roszczenie powoda podlegało oddaleniu również po przeanalizowaniu podstawy prawnej w postaci domagania się zwrotu nienależnego świadczenia. Gdyby roszczenie dochodzone w sprawie nie miało podstawy w stosunku zobowiązaniowym, to dla przyjęcia odpowiedzialności pozwanego względem powoda na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu, konieczne było wykazanie przez powoda (zgodnie z art. 6 k.c.), że pozwany wzbogacił się jego kosztem (por. wyrok SN z 21 grudnia 2005, IV CK 305/05, niepubl.). Zgodnie bowiem z przepisem art. 410 § 2 k.c. świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Przy czym wskazać trzeba, że nie zachodzi bezpodstawne wzbogacenie – którego odmianą w myśl przepisu art. 410 § 1 k.c. jest nienależne świadczenie - jeśli przejście korzyści z majątku zubożonego (tu: powoda) do majątku wzbogaconego (tu: pozwanego) następuje na podstawie umowy wzbogaconego z osobą trzecią (tu: (...) S.A.) (por. wyrok SN z 25 marca 2004, II CK 89/03, niepubl.). Powtórzyć trzeba za Sądem Apelacyjnym w Gdańsku słuszną tezę, że korzyści, które osiąga inwestor oparte są zwykle o konkretną podstawę prawną – tj. umowę główną między inwestorem a generalnym wykonawca. Nie można zatem twierdzić, że pozwany inwestor jest bezpodstawnie wzbogacony (wyrok SA w Gdańsku z 13 listopada 2015, V Aca 480/15, <http:///orzeczenia.ms.gov.pl>, dostęp 17.11.2016). Z tej przyczyny powództwo podlegało oddaleniu również na podstawie zgłoszonego ostatecznie roszczenia. O kosztach procesu, Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. W związku z tym, że powód przegrał spór w całości powinien on zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty procesu, na które składa wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3.600 zł wynikające z § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 2002, Nr 163 poz. 1349) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. SSO Katarzyna Krzymkowska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.