← Polska

V Pa 38/16

Sygn. VPa 38/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 grudnia 2016 roku Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V w składzie: Przewodniczący:

§ 2k.p.c.

poprzez zaniechanie przeprowadzenia w sprawie czynności wyjaśniających,

  1. b)sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 347 zd. 1 k.p.c. poprzez błędne jego zastosowanie w sprawie polegające na uznaniu, że w sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia wyroku zaocznego z dnia 30 października 2015 roku w punktach 2, 3 i 4, w sytuacji, gdy materiał sprawy dawał podstawy do utrzymania w mocy wyroku zaocznego z dnia 30 października 2015 roku w całości, - art. 321 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń w zakresie przekroczenia przez powoda terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia stosunku pracy bez zgłoszenia przez pozwanego zarzutu w tym zakresie, - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, bowiem z pominięciem wnioskowanego przez powoda dowodu z zeznań świadka A. T., dowodu z dokumentu - orzeczenia o stopniu niepełnosprawności powoda, a także przyznanie wiarygodności dowodom przeprowadzonym w sprawie na wniosek pozwanej Szkoły, w sytuacji, gdy z dowodów obiektywnych dowody te są takiej wiarygodności pozbawione, - art. 316 § 1 k.p.c. poprzez wydanie wyroku z pominięciem stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, w którym pozwany dopuścił powoda do pracy na warunkach orzeczonych wyrokiem zaocznym z dnia 30 października 2015 roku, - 213 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie, że fakt przywrócenia powoda do pracy po wyroku zaocznym z dnia 30 października 2015 roku stanowił faktyczne i wyraźne uznanie przez pozwanego powództwa w całości, - art. 98 k.p.c. poprzez przyznanie pozwanej Szkole kosztów procesu, w sytuacji, gdy przy prawidłowym rozpoznaniu sprawy wyrok zaoczny z dnia 30 października 2015 roku powinien zostać utrzymany przez Sąd w całości,
  2. c)naruszenie prawa materialnego - art. 264 § 1 k.p. w zw. z art. 91c ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na uznaniu, iż powódka złożyła odwołanie od wypowiedzenia stosunku pracy z przekroczeniem ustawowego 7 - dniowego terminu do wniesienia odwołania,
  3. d)naruszenie prawa materialnego - art. 20 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na uznaniu, że u pozwanego pracodawcy zachodziły zmiany organizacyjne powodujące zmiany planu nauczania uniemożliwiające dalsze zatrudnianie powódki w pełnym wymiarze zajęć,
  4. e)naruszenie prawa materialnego - art. 8 k.p. w zw. z art. 91c ust

art. 20 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie, polegające na uznaniu wyboru przez pozwanego powoda do zwolnienia z pracy za prawidłowe, f) naruszenie prawa materialnego - art. 42 ust

2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela w poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, ze czas pracy powoda jako osoby niepełnosprawnej wynosi 40 godzin na tydzień, g) naruszenie prawa materialnego – art.15 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2011, Nr 127 poz. 721 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię i niezastosowanie w sprawie. W oparciu o wyżej wymienione zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez utrzymanie w mocy punktów 2, 3 i 4 wyroku zaocznego z dnia 30 października 20l5 roku, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji w celu jej ponownego rozpoznania. Pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji wydał trafne rozstrzygnięcie, znajdujące oparcie zarówno w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jak i obowiązujących przepisach prawa. Wskazać należy, iż postępowanie apelacyjne ma charakter kontrolny, ale jest także kontynuacją postępowania przed sądem pierwszej instancji i zmierza do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Przyjęta koncepcja apelacji pełnej (cum beneficio novorum) zakłada więc możliwość, a niekiedy konieczność prowadzenia przez sąd drugiej instancji postępowania dowodowego. Nakłada na sąd drugiej instancji powinność dokonania samodzielnej oceny dowodów zgromadzonych przez sąd pierwszej instancji oraz przeprowadzonych przed sądem odwoławczym, a także ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia . (wyrok S N z dnia 6.10. 2016 r.III UK 270/15 ) Sąd Okręgowy podziela zasadniczo – w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia - ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego przyjmując je za własne, jednakże nie zgadza się przyjętym przez ten Sąd stanowiskiem , iż powództwo w przedmiotowej sprawie złożone zostało z naruszeniem terminu przewidzianego w art. 264§1 Kodeksu pracy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., dotyczącego prawidłowości sporządzenia przez Sąd I instancji uzasadnienia zaskarżonego wyroku, podnieść należy, iż zarzut taki może być usprawiedliwiony tylko w wyjątkowych okolicznościach, kiedy treść uzasadnienia orzeczenia sądu uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia oraz czyni niemożliwym ustalenie, czy prawo materialne i procesowe zostało przez sąd należycie zastosowane. W niniejszej sprawie okoliczność taka nie zachodzi. Sąd I instancji w treści uzasadnienia zawarł wszystkie elementy wymienione w art. 328 § 2 k.p.c. Wywód Sądu Rejonowego umożliwia zatem dokonanie merytorycznej oceny rozstrzygnięcia, pomimo, iż jak wskazano w apelacji, pisemne uzasadnienie zaskarżonego wyroku istotnie nie wskazuje podstawy prawnej uchylenia wyroku zaocznego z dnia 30 października 2015 roku. Nie ulega bowiem wątpliwości na tle analizy podejmowanych czynności, iż procedowanie Sądu jak również przyjęta konstrukcja zaskarżonego wyroku odpowiadają w pełni wymogom wskazanym w 347 k.p.c. W myśl tego przepisu po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd wydaje wyrok, którym wyrok zaoczny w całości lub części utrzymuje w mocy albo uchyla go i orzeka o żądaniu pozwu, bądź też pozew odrzuca lub postępowanie umarza. Sąd Rejonowy po rozpoznaniu złożonego przez stronę pozwana sprzeciwu od wyroku zaocznego, po ponownym rozpoznaniu z sprawy, stosownie do zakresu sprzeciwu, wyrokiem z dnia uchylił wyrok zaoczny w punktach 2,3 i 4 i orzekł o żądaniu pozwu poprzez jego oddalenie. Posłużenie się przez Sąd w pisemnych motywach tego wyroku zwrotem , iż sąd „zmienił” wyrok zaoczny i oddalił powództwo, należy zatem rozpatrywać wyłącznie w kategoriach błędu pisarskiego. Przedstawione przez powódkę w apelacji stanowisko kwestionujące zasadność oddalenia powództwa w następstwie zastosowania art. 347 k.p.c. z istoty swej nie stanowi zarzutu o charakterze procesowym. Stąd też zarzuty skarżącego co do naruszenia art. 328 par. 2 k.p.c. jak też art. 347 k.p.c. należy uznać za niezasadne. Za nietrafny uznać należy również zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c . Zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów, według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Skuteczny zarzut przekroczenia granic swobody w ocenie dowodów może mieć miejsce tylko w okolicznościach szczególnych. Dzieje się tak w razie pogwałcenia reguł logicznego rozumowania bądź sprzeniewierzenia się zasadom doświadczenia życiowego (por. wyrok SN z 6.11.2003 r. II CK 177/02 niepubl.). Dla skuteczności zarzutu naruszenia swobodnej oceny dowodów nie wystarcza zatem stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest bowiem wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie Sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać jakie kryteria oceny dowodów naruszył Sąd przy ocenie konkretnych dowodów uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając. Ponadto jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to dokonana ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego można było wysnuć wnioski odmienne (post SN z 23.01.2001 r. IV CKN 970/00, niepubl. wyrok SN z 27.09.2002 r. II CKN 817/00). W ocenie Sądu II instancji skarżący nie wskazał jakie to reguły logicznego rozumowania albo też zasady doświadczenia życiowego naruszył Sąd I instancji . Skarżący, co istotne , nie uzasadnił w sposób dostateczny sformowanego w tym zakresie zarzutu sprowadzającego się - do pominięcia dowodu z zeznań świadka A. T., dowodu z dokumentu - orzeczenia o stopniu niepełnosprawności powoda, a także przyznanie wiarygodności dowodom przeprowadzonym w sprawie na wniosek pozwanej Szkoły, w sytuacji, gdy z dowodów obiektywnych dowody te są takiej wiarygodności pozbawione. W uzasadnieniu apelacji nie wskazano jakich ewentualnie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń mógł dokonać Sąd w oparciu o zeznania w/w świadka. Przywołane w uzasadnieniu apelacji okoliczności związane z zapewnieniem w 2012 r. przez ówczesnego wójta Gminy „nienaruszalności” uzgodnionego zatrudnienia powódki w zamian za odstąpienie od postępowania sądowego, nie mogło mieć w sprawie istotnego znaczenia. Stosownie zaś do art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Nie przeprowadzenie zatem wnioskowanego przez powódkę dowodu z zeznań A. T. ( co do którego Sąd Rejonowy nie zajął stanowiska ), nie może świadczyć o skuteczności zarzutu apelacyjnego. Do akt sprawy powódka złożyła orzeczenie o zaliczeniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Dokument ten został również w stosownym czasie przedłożony pracodawcy ( znajduje się w aktach osobowych powódki ). Okoliczność ta nie jest miedzy stronami sporna, zaś nieuwzględnienie tego faktu przez Sąd posłużyło autorowi apelacji do uzasadnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego , do którego Sąd Okręgowy odniesie się w dalszej części uzasadnienia. Zdaniem Sadu Okręgowego nie zasługują także na akceptację zarzuty dotyczące naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. oraz art. 312§ 2 k.p.c. Okolicznością bezsporną w spawie pozostaje fakt, iż po wydaniu wyroku zaocznego w dniu 30 października 2015 r., przywracającego powódkę do pracy na dotychczasowych warunkach, pomimo braku zaopatrzenia wyroku w klauzulę wykonalności pracodawca dopuścił powódkę do pracy. Faktycznie powódka podjęła pracę z dniem 12 listopada 2015 r, na stanowisku nauczyciela (...) w wymiarze 12 godzin oraz 1 godziny wychowawczej. Wymiar czasu pracy dydaktycznej był zatem zgodny z propozycją zatrudnienia do 13/18 etatu przedstawioną powódce pismem z dnia 14 maja 2015 roku. W toku postępowania sądowego pełnomocnik powódki, pomimo zaistniałej sytuacji i w dalszym ciągu podtrzymał żądanie pozwu. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, iż podjęcie przez powódkę pracy po wydaniu wyroku zaocznego we wskazanym wyżej rozmiarze stanowi uznanie powództwa w całości. Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy wyrok zaoczny nie podlegał wykonaniu, zaś czynności podjęte przez strony wynikały wyłącznie z ich decyzji. Fakt wykonywania pracy przez powódkę we wskazanym wyżej zakresie na dzień wyrokowania , nie miał zatem wpływu na treść wydanego orzeczenia , tym bardziej, iż sytuacja prawna powódki nadal pozostawała niepewna, z dniem 31 grudnia 2016 r. powódka zaprzestała wykonywania pracy w pozwanej szkole. Analiza treści apelacji pozwanego oraz jej uzasadnienie wskazuje , iż pomimo wyodrębnienia w niej i określenia części zarzutów jako dotyczących naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w istocie stanową one uzasadnienie przedstawionych zarzutów w zakresie naruszenia prawa materialnego. Dotyczy to w szczególności zarzutów naruszenia art. 467 § 1 -3 k.p.c., art. 468 §

§ 2k.p.c.

jak też art. 321§ 1 k.p.c. zmierzających do zakwestionowania zaprezentowanego przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska , iż powództwo w przedmiotowej sprawie złożone zostało z przekroczeniem siedmiodniowego terminu wskazanego w art. 264 Kodeksu pracy. W dalszej części apelacji podniesiono zarzut naruszenie prawa materialnego - art. 264 § 1 k.p. w zw. z art. 91c ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na uznaniu, iż powódka złożyła odwołanie od wypowiedzenia stosunku pracy z przekroczeniem ustawowego 7 - dniowego terminu do wniesienia odwołania. Rozważania w powyższej kwestii należy jednak poprzedzić uwagą, iż wyrażone w tym zakresie stanowisko zastało wskazane przez Sąd pierwszej instancji jako „alternatywne” do tego, które w rzeczywistości stanowiło podstawę rozstrzygnięcia. Oddalenie powództwa na podstawie art. 264 Kodeksu pracy nie wymaga bowiem merytorycznego badania zasadności złożonego powództwa. Sąd Rejonowy wyraził pogląd, iż powódka złożyła odwołanie od wypowiedzenia stosunku pracy z przekroczeniem ustawowego 7 - dniowego terminu do wniesienia odwołania, wychodząc z założenie, iż bieg tego terminu należy liczyć od dnia skierowania pozwu przeciwko właściwemu pozwanemu, co nastąpiło w piśmie pełnomocnika powódki z dnia 21 lipca 2015 r. Sąd Okręgowy nie podziela wyrażonego w tym zakresie stanowiska. Jak słusznie wskazano w apelacji, przywołując pogląd wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w wyroku z dnia z dnia 1 czerwca 2012 r. w sprawie II PK 262/11 , z art. 264 § 2 k.p. nie wynika, że warunkiem żądania przywrócenia do pracy w odwołaniu od rozwiązania umowy o prace jest prawidłowe oznaczenie pracodawcy. Elementem istotnym jest samo żądanie wniesione do sądu pracy w ustawowym terminie od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę . Innymi słowy, żądanie przywrócenia do pracy jest wniesione w terminie, gdy spełnia już tylko te minimalne warunki. Nie ulega również wadliwości, iż odwołanie od wypowiedzenia na gruncie procedury cywilnej stanowi pozew do sądu pracy. Jednak brak prawidłowego określenia pozywanego pracodawcy podlega usunięciu już na wstępie tego postępowania, czego wymagają szczególne rozwiązania dotyczące postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 467 i 468 k.p.c.). Można stwierdzić, że żądanie przywrócenia do pracy z art. 264 § 2 k.p. i ewentualne jego braki w określeniu pracodawcy mają sanować dokonywane w sądzie pracy wstępne badanie sprawy i czynności wyjaśniające. Ich celem po wpłynięciu sprawy jest usunięcie braków formalnych pisma procesowego (pozwu), do których należy oznaczenie strony pozwanej (art. 467 § 3, art. 468 §

§ 2pkt 1, art.

187 § 1, art. 126 § 1 pkt 1 k.p.c.). W prawidłowym procesie cywilnym nie powinien być to podmiot inny niż pracodawca (art. 3 k.p. i art. 460 § 1 k.p.c.). W sprawie z zakresu prawa pracy dotyczącej żądania przywrócenia do pracy znaczenie główne ma podstawa faktyczna i odpowiadające jej żądanie, z czego wnoszący sprawę pracownik nie może być zwolniony (art. 187 k.p.c.). Z tych okoliczności i rozwiązania umowy najczęściej wynika, kto jest (był) pracodawcą pracownika. Jeżeli więc sposób oznaczenia pracodawcy budzi wątpliwości, rolą sądu pracy w tej kwestii nie może być bierna. Przy niejasnym określeniu pracodawcy posiedzenie wyjaśniające może doprowadzić do prawidłowego określenia pracodawcy. Poza tym zgodnie z art. 477 k.p.c. wezwania do udziału w sprawie w sytuacji określonej w art. 194 §

§ 3k.p.c.

sąd pracy może dokonać również z urzędu. W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy po prawidłowym określeniu pracodawcy powódki - postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r. wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanej S. (...) w G.. Wezwania do udziału w sprawie, jakiego dokonał w tej sprawie Sąd Rejonowy z urzędu, nie oznaczało jednak, że dopiero od tego momentu zostało wniesione powództwo. Powódka w pozwie złożonym ustawowym terminie wyraźnie bowiem określiła swoje roszczenie oraz powołała okoliczności mające je uzasadniać. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, w sytuacji gdy Sąd nie zdecydował o przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, by właściwe określeni pracodawcy oraz wezwanie do udziału w sprawie w trybie art. 477 k.p.c. nastąpiło na początkowym etapie postępowania. Dodać należy, wbrew twierdzeniu skarżącego, iż badanie zachowania przez powoda terminu do złożenia odwołania określonego w art. 264 § 1 następuje be z względu na pod niesiony w tym zakresie przez stronę pozwaną zarzut. Terminy z art. 264 k.p. są terminami prawa materialnego, do których nie mają zastosowania przepisy k.p.c. dotyczące uchybienia i przywracania terminu; sąd oddala powództwo, jeżeli pozew został wniesiony po upływie terminów określonych w art. 264 k.p., których nie przywrócono. Stwierdzenie przez sąd przekroczenia terminu określonego w tym przepisie prowadzi do oddalenia powództwa, co wyłącza potrzebę rozważania zasadności i legalności przyczyn rozwiązania umowy o pracę. Ocena czy pozew o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne (przywrócenie do pracy) został złożony w terminie z art. 264 § 1 k.p. dotyczy więc stosowania prawa materialnego i sąd pracy jest obowiązany jej dokonać w każdym stadium sprawy (iura novit curia). Należy to także do sądu drugiej instancji, który bez względu na podstawę oddalenia powództwa, przy zaskarżeniu wyroku sądu pierwszej instancji wyłącznie przez pracownika - powoda, obowiązany jest ocenić czy zachowany został termin z art. 264 § 1 KP. r., III PZP 8/86, OSPiKA 1987 nr 1, poz. 19 z glosą T. Z. oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 sierpnia 1998 r., I PKN 258/98, OSNAPiUS 1999 nr 17, poz. 547; z dnia 10 stycznia 2002 r., I PKN 798/00, z dnia 10 listopada 2006 r., III PK 73/06, z dnia 12 stycznia 2011 r., II PK 186/10). Odnosząc się dalszych zarzutów apelacji Sąd Okręgowy stwierdza , iż zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. zawiewa w swojej treści uzasadnienie dla sformułowanego w dalszej części apelacji zarzutu naruszenia prawa materialnego - art.15 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, które znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu apelacji. Zdaniem skarżącego dokonując oceny zasadności zastosowanego wobec powódki wypowiedzenia Sąd Rejonowy pominął, iż powódka jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i w związku z tym błędne jest ustalenie, iż tygodniowy wymiar jej czasu pracy wynosi 40 godzin. Istotnie Sąd I instancji nie wypowiedział co do tej okoliczności. W ocenie Sądu Okręgowego w kwestiach związanych z uprawnieniami oraz pracą nauczyciela posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.) Nauczycielowi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, przysługuje zatem prawo do skróconej normy czasu pracy która nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo ( art. 15 ust.2 ustawy ). Skrócenie normy czasu pracy do 35 godzin tygodniowo odnosi się przy tym do tygodniowej normy czasu pracy, która dla nauczycieli wynosi 40 godzin, nie zaś do pensum 18 godzinnego. Przepisy Karty Nauczyciela nie określają bowiem zasad obniżania wymiaru pensum. Zezwalają jednak organowi prowadzącemu szkołę określić przypadki, w jakich nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć można obniżyć tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć, oraz warunki i tryb tego obniżenia. W odniesieniu do nauczycieli szkół samorządowych przypadki te może określić rada gminy lub powiatu w drodze uchwały. Jednakże podjęcie uchwały na podstawie art. 42a Karty Nauczyciela nie jest obowiązkiem, a jedynie uprawnieniem organu samorządu terytorialnego. Okoliczności przedmiotowej sprawy nie wskazują by w stosunku do powódki w związku z jej niepełnosprawnością organ prowadzący szkołę podjął decyzję w przedmiocie obniżenia tygodniowego pensum a nadto by faktyczny tygodniowy czas pracy powódki przekraczał 35 godzin tygodniowo. Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenie prawa materialnego tj. art. 20 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela jak również zarzut naruszenia art. 8 k.p. w zw. z art. 91c ust

art. 20 ust 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. Stosownie art. 20 ust.1 pkt 2 Karty Nauczyciela dyrektor szkoły w razie częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust.

  1. Z niespornych okoliczności sprawy wynika, iż przyczyną ograniczenia wymiaru zatrudnienia powódce były zmiany organizacyjne u pozwanego wynikające z realizacji zarządzenia nr (...) wójta gminy G. z dnia 24 marca 2015 roku w sprawie ustalenia zasad opracowywania arkuszy organizacji pracy szkół i przedszkola, dla których organem prowadzącym jest Gmina G. na rok szkolny 2015/
  2. Stosownie do treści § 32 ust. 1 zarządzenia wprowadzone zostały nowe normy zatrudnienia nauczycieli -bibliotekarzy w szkołach podstawowych i gimnazjum. Zgodnie z nim dla pozwanego przewidziano 1 etat nauczyciela bibliotekarza, a to oznacza zmniejszenie zatrudnienia o 1 etat. Oprócz powódki ograniczenie zatrudnienia otrzymała R. M. nauczycielka (...) i A. M.

(1)zatrudniona na ½ etatu w (...). Ci nauczyciele wyrazili zgodę na ograniczenie zatrudnienia. Organ prowadzący, do którego zwrócił się dyrektor szkoły z zapytaniem o możliwość uzupełnienia etatu przez nauczycieli szkoły w innych szkołach, poinformował, że nie ma możliwości uzupełnienia etatów w innych szkołach. Pozwany nie dysponuje żadnymi innymi godzinami, które mogłyby zostać przydzielone powódce. Powódka ma kwalifikacje do nauczania (...) oraz do pracy w (...). Szkoła dysponuje 12 godzinami (...) i wszystkie zostały przydzielone powódce. Powódce przydzielono również 1 godzinę wychowawczą. Ponieważ szkoła nie ma możliwości zapewnienia powódce zatrudnienia w pełnym wymiarze, z uwagi na to, że odmówiła ona ograniczenia zatrudnienia, pozwana szkoła na podstawie art. 20 ust. pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela podjęła decyzję o rozwiązaniu z powódką stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych. Oceniając przesłanki zastosowania w stosunku do powódki wskazanego wyżej przepisu Sąd Rejonowy zwrócił uwagę na trwające od kilku lat nieprawidłowości jakie wiązały się z zatrudnieniem powódki w pozwanej szkole. Powódka bowiem pracowała w ponad połowie wymiaru zajęć dydaktycznych z (...) i (...) – 12/18 plus 1 godzina wychowawcza oraz w połowie wymiaru zajęć dla nauczyciela bibliotekarza - (...). Przyjęcie takiego rozwiązania było niewłaściwe, co potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 stycznia 2001 r. I PKN 197/00 ( powołanym również w apelacji ) wskazując , iż w celu ustalenia możliwości zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć na podstawie umowy o pracę na czas określony jego pensum dydaktyczne jako nauczyciela przedmiotu i pensum nauczyciela bibliotekarza nie podlegają sumowaniu. Stwierdzony stan faktyczny związany z zatrudnieniem powódki , nie stoi na przeszkodzie uznaniu, jak to słusznie uczynił Sąd I instancji, , iż przez „zmiany planu nauczania uniemożliwiające dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć” należy rozumieć także zmiany w organizacji pracy nauczycieli zatrudnionych na stanowiskach nie dydaktycznych. Nie ulega wątpliwości, iż zmniejszenie liczby godzin tych nauczycieli np. zatrudnionych w (...) wynika także ze zmniejszenia liczby uczniów (oddziałów ) w danej szkole. Zauważyć również należy, iż ta grupa nauczycieli jest również objęta w planach organizacji pracy pozwanej szkoły na dany rok szkolny. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia aby w stosunku do tej grupy nauczycieli art. 20 Karty Nauczyciela nie miał zastosowania. W przedmiotowej sprawie jak wyżej wskazano, przyczyną ograniczenia powódce wymiaru zatrudnienia były zmiany organizacyjne wynikające z wprowadzenia innych niż dotychczasowe norm zatrudnienia nauczycieli (...), które skutkowały zmniejszeniem w pozwanej szkole z dwóch do jednego liczby nauczycieli (...) ( jako szkoły liczącej powyżej 250 uczniów). Niezależnie od powyższego, odnosząc się do stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu apelacji w analizowanej kwestii, należy pokreślić , iż w stosunku do powódki jako nauczyciela dydaktycznego nadal pozostały aktualne przyczyny ograniczenia zatrudnienia wynikające ze zmniejszenia godzin nauczania (...) do 12/18 jakie nastąpiły już w roku szkolnym 2012 /2013 . Okoliczność, iż pracodawca nie respektując zasad określonych w art.20 ust.1 pkt 2 Karty Nauczyciela, pomimo braku również w następnych latach godzin (...) w ilości zapewniającej dla powódki pensum, nie podejmował decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy nie oznacza, iż z powodu tej samej przyczyny, decyzji w tym zakresie nie mógł podjąć w późniejszym okresie. W ocenie Sądu Okręgowego nie sposób podzielić również stanowiska zawartego w apelacji, iż decyzja pracodawcy o wyborze powódki do zwolnienia była nieuzasadniona oraz sprzeczna z art. 8 Kodeksu pracy. Rozważenia na temat tak sformułowanego zarzutu wchodziłyby w grę, gdyby redukcja godzin nauczania w ramach konkretnego przedmiotu dotyczyła dwóch lub więcej nauczycieli. Powódka natomiast była w pozwanej szkole jedynym nauczycie uczącym przedmiotu (...) , przy czym liczba godzin lekcyjnych tego przedmiotu z uwagi na zmniejszenie liczby uczniów , poczynając od roku szkolnego 2012/2013 , nie zapewniała jej pensum . Z tego powodu powódka już wcześniej otrzymywała propozycje ograniczenia etatu, ostatecznie jednak dochodziło do porozumienia z pracodawcą i powódka w dalszym ciągu pracowała mając uzupełniony etat pedagogiczny godzinami w (...). Konieczność ponownego ograniczenia powódce zatrudnienia podyktowana była tym razem wprowadzonymi przez organ prowadzący szkołę, zmianami dotyczącymi ilości etatów w (...) z dwóch do jednego. Odnosząc się do podniesionej w apelacji kwestii możliwości zatrudnienia powódki w (...) w miejsce pracującego tam innego nauczyciela , należy zdaniem Sądu Okręgowego w sposób wyraźny zanegować prezentowane w tym zakresie stanowisko strony powodowej. W ocenie Sądu Okręgowego , kwalifikacja w zakresie kryteriów doboru nauczycieli do zwolnienia z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela powinna odbywać się w grupie nauczycieli o specjalności, w ramach przedmiotu, którego liczba godzin ulega zmniejszeniu na skutek np. zmniejszającej się liczby oddziałów lub zmiany planu nauczania. Nie sposób tym samym przyjąć, poza wypadkami szczególnymi , by zwolnić nauczyciela prowadzącego dotychczas dane zajęcia tylko po to aby innemu nauczycielowi zapewnić miejsce pracy. Sąd Okręgowy podziela tym samym stanowisko wyrażone wielokrotnie w tym przedmiocie przez Sąd Najwyższy. I tak w wyroku z dnia 12. 07. 2001, I PKN 549/00 Sąd Najwyższy stwierdził, iż możność dalszego zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć jako przesłankę przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny należy odnosić do przedmiotu nauczanego dotąd przez nauczyciela, a wyjątkowo tylko można brać pod uwagę inne przedmioty, do nauczania których ma kwalifikacje, jeżeli w szkole występuje potrzeba dokonania zmian w tym zakresie, podyktowana dobrem uczniów lub brakami kadrowymi. ( patrz także postań. SN z dnia 7.04. 2005 r., I PK 266/04 ). Natomiast w wyroku z dnia 10.01. 2002 r. I PKN 771/00 Sąd Najwyższy wskazał, iż przy ocenie zasadności wyboru nauczyciela do przeniesienia w stan nieczynny należy brać pod uwagę w pierwszej kolejności okres zatrudnienia na stanowisku nauczyciela przedmiotu, którego liczba godzin nauczania ulega zmniejszeniu, nie zaś ogólny czas wykonywania zawodu. Warto również przytoczyć fragment uzasadnienia wyroku z dnia 7 kwietnia 1999 r. ( I PKN 652/98 ), w którym Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż norma zawarta w art. 20 Karty Nauczyciela przyznaje dyrektorowi szkoły kompetencję wyboru nauczycieli przenoszonych w stan spoczynku z uwagi na ustawowo określone potrzeby organizacyjne szkoły. To uprawnienie dyrektora szkoły może być zweryfikowane wyłącznie w razie pozytywnego wykazania, że wybór ten był rażąco dowolny lub oczywiście dyskryminował nauczyciela przenoszonego w stan spoczynku. Sądowa ingerencja nie powinna w sposób budzący jakiekolwiek niejasności niweczyć, podważać lub stwarzać bariery w wykonywaniu przez dyrektora szkoły uzasadnionych kompetencji wynikających z art. 20 Karty Nauczyciela, które bywają wymuszone obiektywnymi przyczynami organizacyjnymi szkoły, wymagającymi ograniczeń w zatrudnieniu nauczycieli.( por. także wyrok z dnia 20.08.2001 r. I PKN 57/00 ). W świetle przytoczonych wyżej rozważań nie sposób uznać, iż pozwany pracodawca winien w dalszym ciągu utrzymać zatrudnienie powódki w (...) celem zapewnienie jej pełnego etatu, z jednoczesnym zmniejszeniem ilości godzin dla T. F.
(1)( który mógłby ewentualnie uczyć (...) ), a w sytuacji nie wyrażenia przez niego zgody na ograniczenie zatrudnienia, do rozwiązania właśnie z nim stosunku pracy. Jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń, w (...) zatrudniony jest od 2003 r. T. F.
(1), w tym od 2008 w pełnym wymiarze. Pozostały drugi etat był dzielony pomiędzy innych nauczycieli, w tym od 2013 r. na powódkę oraz A. M.
(1). Z dniem ograniczenia norm zatrudnienia nauczycieli (...) w szkołach, w tym w pozwanej szkole, ustała zatem w stosunku do powódki możliwość zapewnienia jej dodatkowych godzin, jak to miało miejsce w poprzednich latach. Niezależnie od powyższego Sąd Rejonowy dokonał porównania kwalifikacji powódki oraz T. F.
(1)stwierdzając, iż T. F.
(1)jest z wykształcenia magistrem (...), ukończył także studia podyplomowe z zarządzania oświatą oraz studia podyplomowe w zakresie bibliotekoznawstwa i informacji naukowej. T. F.
(1)podobnie jak powódka ma stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Zwrócił także uwagę na bardzo duże zaangażowanie T. F.
(1)w pracę w (...) oraz na jego dyspozycyjność, w przeciwieństwie do powódki, która w latach 2010/2011 oraz 2012/2013 korzystała z urlopów dla poratowani zdrowia oraz w okresie od października 2014 r do kwietnia 2015 r przybywała na zwolnieniu lekarskim. W opisanej sytuacji pozostawienie T. F. na dotychczasowym miejscu pracy wydaje się rozwiązaniem w pełni uzasadnionym i nie naruszającym zasad określonych w art. 8 Kodeksu pracy , natomiast sam fakt, iż powódka ma dłuższy staż w charakterze nauczyciela dyplomowanego nie może mieć decydującego w tym zakresie znaczenia. W ocenie Sądu Okręgowego, w światle poczynionych uprzednio rozważań, nie może mieć także istotnego znaczenia dla oceny zasadność podjętej przez pracodawcę w stosunku do powódki decyzji, posiadanie przez T. F. dodatkowego źródła dochodu związanego z prowadzaniem przez niego prywatnej szkoły. Powódka nie wyrażając zgody na ograniczenie wymiaru czasu pracy z przyczyn obiektywnych ( w przeciwieństwie do innych nauczycieli), pozbawiła się w pewnym sensie źródła dochodu , przynajmniej na pewien okres ( przy ograniczonym zatrudnieniu powódka pobierałaby wynagrodzenie obniżone o niecałe 30 %). Na rozprawie apelacyjnej powódka oświadczyła, iż obecnie świadczy pracę, a zatem nie pozostaje bez środków do życia. Biorąc powyższe pod uwagę, na Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych podstawie art. 385 k.p.c. orzekł o oddaleniu apelacji.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.