(1)nie płaciła czynszu za użytkowanie nieruchomości położonej w L. przy ul. (...) i w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, iż posiadanie nieruchomości położonej w L. przy ul. (...) przez W. P.

(3)miało charakter samoistny, 2. naruszenie art. 510 § 2 k.p.c. oraz art. 610 k.p.c. w zw. z art. 677 § 1 k.p.c. poprzez brak ustalenia przez Sąd z urzędu wszystkich zainteresowanych i brak wezwania ich do udziału w sprawie, pomimo posiadania przez Sąd informacji o zainteresowanych wynikającej z wypisu z rejestru gruntów i budynków Urzędu Miasta L. Wydziału Geodezji z dnia 15 lipca 2011 roku. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez W. P.

(1)przez zasiedzenie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja uczestniczki M. B. jest zasadna o tyle, o ile konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Odnosząc się do ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji, pomimo znajdujących się w aktach sprawy informacji o tytule własności do tej nieruchomości w postaci nabycia tej nieruchomości przez A. R.

(1)w dniu 20 sierpnia 1931 roku (k. 198), nie przeprowadził niezbędnego postępowania dowodowego w celu ustalenia ostatniego właściciela nieruchomości, przeciwko któremu miałoby biec zasiedzenie, a A. R.

(1)określił jedynie jako władającą nieruchomością. Sąd Okręgowy w tym zakresie z urzędu uzupełnił postępowanie dowodowe i ustalił, iż 20 sierpnia 1931 roku A. R.

(1)nabyła od E. B. nieruchomość uregulowaną w księdze hipotecznej nr (...), stanowiącą działkę placu o obszarze 320 sążni kwadratowych wraz ze znajdującymi się na tej nieruchomości zabudowaniami (odpis umowy – k. 643). Nieruchomość ta odpowiada obecnej działce nr (...) o powierzchni 0,137 ha położonej w L. przy ul. (...). W dniu 20 czerwca 1967 roku w protokole ustalenia granic oraz właścicieli nieruchomości jako władającą nieruchomością wskazano H. R.. Działka będąca przedmiotem wniosku nie jest natomiast nieruchomością pochodzącą z księgi hipotecznej nr 182, zasiedzianą przez Skarb Państwa (opinie biegłego geodety J. C. – k. 648-652, 708-711, 715-717). Nieżyjąca A. R.

(1)pozostawiła po sobie nieżyjące już dzieci: E. P., H. R. (zmarłą bezdzietnie, pannę), A. R.

(2), L. R. i W. Z.. E. P. pozostawiła po sobie synów J. P.

(1)i R. P.. Synem J. P.

(1)(zmarłego w 2007 roku jako wdowiec) był J. P.

(2), zmarły w 2002 roku. J. P.

(2)pozostawił po sobie dzieci: A. P. i M. P.

(1). A. R.

(2)pozostawił po sobie nieżyjące dzieci: K. R. (zmarłą bezdzietnie, pannę), G. R. i E. Ż.. G. R. pozostawił po sobie dzieci: G. K. i J. R.. E. Ż. pozostawiła po sobie dzieci: J. Ż., M. Ż. i J. Ł.. L. R. pozostawił po sobie córki: M. B. i nieżyjącą już R. R.-Z.. R. Z. pozostawiła po sobie córkę A. Z.

(1)i męża T. Z.. Nie udało się ustalić zstępnych W. Z. (bezsporne, k. 705, 750-757, 761-769,772-775). Prawdziwość dowodów, na podstawie których Sąd Okręgowy poczynił powyższe ustalenia faktyczne, nie była kwestionowana. W świetle powyższych ustaleń niewątpliwe jest, że mimo, iż Sąd Rejonowy dysponował informacjami pozwalającymi ustalić następców prawnych A. R.

(1)– ostatniej właścicielki przedmiotowej nieruchomości ujawnionej w księdze hipotecznej nr 184, nie podjął w tym zakresie odpowiednich czynności mających na celu zapewnienie ich udziału w postępowaniu, ograniczając się do dopuszczenia do udziału w sprawie M. B. (k. 271) i A. Z.

(2)(k. 329), a wcześniej zarządził dokonanie ogłoszeń o toczącym się postępowaniu (k. 45, 58, 75). Przypomnieć należy, że w myśl art. 510 § 1 i § 2 k.p.c. zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zakończenia postępowania w drugiej instancji. Jeżeli weźmie udział, staje się uczestnikiem. Na odmowę dopuszczenia do wzięcia udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Jeżeli okaże się, że zainteresowany nie jest uczestnikiem, sąd wezwie go do udziału w sprawie. Przez wezwanie do wzięcia udziału w sprawie wezwany staje się uczestnikiem. W razie potrzeby wyznaczenia kuratora do zastępowania zainteresowanego, którego miejsce pobytu jest nieznane, jego wyznaczenie następuje z urzędu. W sprawach o zasiedzenie nieruchomości właściciel nieruchomości, przeciwko któremu miałoby biec zasiedzenie (jego następcy prawni), jest bezpośrednio zainteresowany wynikiem postępowania i powinien brać udział w postępowaniu (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2012 roku, I CZ 79/12, Lex nr 1231463, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2004 roku, II CK 185/04, Lex nr 197639, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 września 1993 roku, II CRN 89/93, Lex nr 110583). Oznacza to, że w sprawie o zasiedzenie sąd z urzędu ma obowiązek ustalić osobę ostatniego właściciela nieruchomości (jego następców prawnych) i wezwać ich do udziału w sprawie, a dopiero, gdy wnioskodawca nie jest w stanie wskazać tych osób ani nie może ich ustalić sąd w oparciu o dostępne dowody, należy zarządzić dokonanie ogłoszeń (art. 609 k.p.c.). Ogłoszenia nie mogą natomiast zastępować wezwania do udziału w sprawie osób zainteresowanych, które mogły i powinny zostać ustalone przez sąd (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 1996 roku, II CRN 5/96, Lex nr 142593, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 1996 roku, II CRN 211/95, „Prokuratura i Prawo”- wkł. 1996/7-8/44). Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego – zasadą prawną – z dnia 20 kwietnia 2010 roku, III CZP 112/09, OSNC 2010/7-8/98, niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania, jednakże należy je uznać za poważne uchybienie procesowe, które w wypadku, gdy pozbawia zainteresowanego prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, będzie skutkowało koniecznością uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Stosownie do art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, a zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji, postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Połączenie tych przepisów tworzy konstytucyjną zasadę kontroli orzeczeń i postępowania sądowego (określaną niekiedy niezbyt precyzyjnie jako zasada sprawiedliwości proceduralnej), stanowiącą rozwinięcie prawa do sądu, ustanowionego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Z uwagi na ograniczenia postępowania kasacyjnego udział uczestnika, dla którego interesów prawnych orzeczenie miałoby być niekorzystne, wyłącznie w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, skutkowałby pozbawieniem go prawa do zaskarżenia niekorzystnego orzeczenia. Stąd należy przyjąć, że w takim wypadku istnieje konstytucyjna podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 roku, III CKN 948/00, OSNC 2003/5/68). Sąd Okręgowy zwrócił się do ustalonych i wezwanych następców prawnych A. R.

(1)o wypowiedzenie się w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie przez W. P.

(1)i część z nich (M. Ż., J. Ł., T. Z., A. P., M. P.

(1)) kwestionowała zasadność wniosku. Uczestnicy ci, w przypadku niekorzystnego dla nich rozstrzygnięcia Sądu Odwoławczego, zostaliby pozbawieni prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, co zrodziło konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy rozpoznając sprawę ponownie, na podstawie dowodów dotychczas przeprowadzonych i dalszych dowodów zawnioskowanych przez uczestników postępowania, jak również po przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania uczestników (art. 299 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), po wszechstronnej ocenie wiarygodności dowodów, poczyni niezbędne ustalenia faktyczne i oceni, czy W. P.

(1)spełniła przesłanki nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia. Sąd pierwszej instancji zwróci przy tym szczególną uwagę na charakter posiadania nieruchomości przez W. P.

(1), w tym na jej ewentualne relacje z następcami prawnymi A. R.

(1), zwłaszcza dotyczącymi tytułu do korzystania z nieruchomości, zarówno w momencie wejścia w posiadanie nieruchomości jak i w okresie późniejszym. Pamiętać przy tym należy, że możliwa jest zmiana charakteru posiadania (np. z zależnego na samoistne), ale wymaga ona zamanifestowania na zewnątrz (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2008 roku, I CSK 54/08, Lex nr 457865). Sąd Rejonowy odniesie się również do dokumentów wskazujących na podejmowanie w odniesieniu do nieruchomości czynności właścicielskich przez następców prawnych A. R.

(1)(ustalenie granic oraz właścicieli nieruchomości z dnia 20 czerwca 1967 roku, opłacanie podatków itp.). Sąd pierwszej instancji będzie mieć także na uwadze, że w przypadku, gdy termin zasiedzenia miałby upłynąć w latach osiemdziesiątych XX wieku, kluczowe znaczenie mają charakter posiadania W. P.

(1)i czynności podejmowane w stosunku do nieruchomości w czasie biegu zasiedzenia, jednakże należy ocenić również, czy późniejsze zachowanie W. P.

(1)i wnioskodawcy nie przeczy ich twierdzeniom o samoistności posiadania w okresie wcześniejszym. Jedynie na marginesie należy zauważyć, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd Rejonowy błędnie zastosował przepisy art.