Sygn. akt II Ca 605/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2016 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego An

§ 3k.c.

czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, a jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych postanowień. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż bez postanowienia dotkniętego nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania Sąd Rejonowy uzasadnił art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 100 zdanie drugie k.p.c., uznając że powód uległ tylko co do nieznacznej części swojego żądania. Na zasądzone na rzecz powoda koszty procesu złożyły się: opłata sądowa w kwocie 30 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego w kwocie 180 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz kwota 0,78 zł tytułem opłaty za płatność w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Rozstrzygnięcie z punktu

1. wyroku Sąd Rejonowy uzasadnił art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c. * Apelację od tego wyroku wniósł powód, zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w części oddalającej powództwo o zapłatę kwoty 300 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty oraz rozstrzygającej o kosztach procesu, tj. w zakresie objętym punktami
2. i
3. Powód zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik postępowania, tj. art. 483 § l k.c. w zw. z art. 58 § l k.c., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż zastrzeżenie prowizji za obsługę oraz opłaty windykacyjnej w wysokości 5 zł, pobieranej niezależnie od tego, czy opóźnienie w spłacie zobowiązania pieniężnego jest zawinione, stanowi karę umowną za niewykonanie umowy, a w konsekwencji takie postanowienie umowne obarczone jest sankcją nieważności, podczas gdy ta opłata nie stanowi kary umownej a klauzulę gwarancyjną poprzednika prawnego powoda, wobec powyższego art. 483 § l k.c. nie znajduje wobec niej zastosowania i to zastrzeżenie umowne nie jest sprzeczne z ustawą. Powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt
4. poprzez zasądzenie od pozwanego R. Ż. na rzecz powoda (...) (...) Funduszu(...) w W. pozostałej kwoty 300 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda nie jest zasadna. Sąd Rejonowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia za własne. Sąd Rejonowy dokonał również trafnej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, w szczególności uznając, że postanowienie umowne o opłacie windykacyjnej należy uznać za postanowienie o karze umownej w rozumieniu art. 483 § 1 k.c., niedopuszczalnej w odniesieniu do niewykonania zobowiązań pieniężnych, a wobec tego postanowienie to jest nieważne (art. 58 §

§ 3k.c.).

Odpowiedzialność z tytułu kary umownej jest odpowiedzialnością dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 471 k.c.). Zdaniem skarżącego okoliczność, że zastrzeżona opłata windykacyjna jest naliczania bez względu na odpowiedzialność dłużnika za opóźnienie czy niespełnienie świadczenia, czyni ze spornego postanowienia umownego klauzulę gwarancyjną a nie karę umowną. Należy jednak zwrócić uwagę, że art. 473 § 1 k.c. wskazuje, że dłużnik może przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi. Oznacza to, że odpowiedzialność kontraktowa może istnieć również wtedy, gdy wynika z okoliczności niezawinionych przez dłużnika i może ona przybrać postać kary umownej (art. 483 § 1 k.c.), por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2003 roku, IV CKN 300/01, Lex nr 251531. Ponadto z przedmiotowego postanowienia umownego wynika, że opłata windykacyjna jest sankcją za opóźnienie dłużnika w spełnieniu świadczenia, zaś art. 476 k.c. wskazuje, że opóźnienie może być następstwem okoliczności zawinionych bądź niezawinionych przez dłużnika. Brak jest podstaw do interpretowania przedmiotowego zapisu umowy w ten sposób, że jest to sankcja gwarancyjna niezwiązana z odpowiedzialnością dłużnika za opóźnienie, skoro nie wynika to wyraźnie z treści postanowienia (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2013 roku, II CSK 331/12, Lex nr 1293724). Powód nie wykazał, aby taki był zgodny zamiar stron i ich cel, a oświadczenia woli należy co do zasady tłumaczyć tak, jak wymagają tego zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (art. 65 §

§ 2k.c.).

Postanowienia o karze umownej często wskazują, że jest ona należna za opóźnienie w wykonaniu umowy, co samo przez się nie świadczy o tym, aby była to odpowiedzialność za okoliczności niezawinione przez dłużnika. Nadanie sankcji charakteru gwarancyjnego z reguły jest sygnalizowane dalszymi sformułowaniami umowy i nie należy tego domniemywać. Wobec powyższego Sąd Okręgowy nie podziela wykładni umowy pożyczki przedstawionej przez skarżącego, zgodnie z którą sporne postanowienie umowne należy uznać za klauzulę gwarancyjną, a gdyby nawet bronić odmiennego stanowiska – takie postanowienie stanowiłoby niedozwoloną klauzulę umowną, kształtując obowiązki pozwanego konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i naruszający jego uzasadnione interesy (art. 385 1 k.c.). Gdyby z kolei uznać to postanowienie za określające wysokość odsetek za opóźnienie (co jednak stałoby w sprzeczności z postanowieniem § 4 ust. 6 umowy ustalającymi wysokość odsetek za opóźnienie za okres 60 dni od dnia powstania obowiązku spłaty pożyczki lub pozostałych należności na 0 %), naruszałoby ono art. 359 § 2 1 k.c. i uzasadniało ograniczenie roszczenia powoda do odsetek maksymalnych (art. 359 § 2 2 k.c.). Na marginesie należy dodać, że Sąd Rejonowy na podstawie art. 100 k.p.c. obciążył pozwanego obowiązkiem zwrotu powodowi całości kosztów procesu, a zatem ewentualne uwzględnienie apelacji nie prowadziłoby do zmiany zaskarżonego wyroku w tej części. Wobec oddalenia apelacji powoda na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. należało oddalić wniosek powoda o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Z tych względów na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.