W niniejszej sprawie bez znaczenia dla prawa odwołującej się do renty rodzinnej jest okoliczność, że złożyła do Sądu wniosek o zniesienie separacji, skoro nie doszło do formalnego jej zniesienia w formie orzeczenia sądowego. Zatem formalnie w chwili śmierci męża pozostawała z nim w separacji, co rodziło skutki takie, jak gdyby była rozwiedziona. Stwierdzić bowiem należy, że w aspekcie formalnoprawnych więzów status małżonków separowanych nie różni się w zasadzie od statusu małżonków rozwiedzionych (poza brakiem możliwości zawarcia powtórnego małżeństwa). Przesłanka uzasadniająca orzeczenie separacji w postaci zupełnego rozkładu pożycia nie pozostawia wątpliwości, co do tego, iż jej występowanie jest jednoznaczne z brakiem wspólności małżeńskiej w rozumieniu art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 marca 2015 r. wydanym pod sygnaturą I UK 283/14 separacja może zakończyć się za życia małżonków w wyniku rozwiązania małżeństwa przez rozwód, unieważnienia małżeństwa albo zniesienia separacji orzeczeniem sądu (art.
Orzeczenie to ma charakter konstytutywny, wobec czego skutki separacji ustają dopiero z chwilą zniesienia separacji przez sąd (art.
Samo podjęcie wspólnego pożycia przez małżonków pozostających w separacji nie powoduje więc jej ustania i skutki wynikłe z orzeczenia ustanawiającego separację trwają nadal. W tym kontekście bez znaczenia jest też złożenie nawet przez oboje małżonków wniosku o zniesienie separacji, brak jest w świetle art.
podstaw do stwierdzenia, że skutki separacji mogłyby ustać wcześniej niż to żądanie prawomocnie rozstrzygnie sąd swoim orzeczeniem. Z kolei w wyroku z dnia 16 maja 2013 r. wydanym pod sygnaturą III AUa 2/13 Sąd Apelacyjny w Szczecinie wskazał, że nawiązanie ponownych więzi między małżonkami, utożsamianych z pojęciem faktycznego pożycia małżeńskiego, nie prowadzi do restytucji wspólności małżeńskiej, gdyż bez zniesienia separacji nie mogą być przywrócone więzi formalnoprawne. Zatem stwierdzić należy, że orzeczenie sądowe o separacji wyklucza prawo wdowy do renty rodzinnej na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej, chyba że miała ona w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2014 r., sygn. SK 61/13 z dniem 26 maja 2014 r. przepis art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej stracił moc w zakresie, w jakim uprawnienie małżonki rozwiedzionej do uzyskania renty rodzinnej, poza spełnieniem przesłanek określonych w art. 70 ust. 1 i 2 tej ustawy oraz wymogu posiadania w dniu śmierci męża prawa do alimentów z jego strony, uzależniał od tego, aby alimenty były ustalone wyrokiem lub ugodą sądową. Z wyroku Trybunału wynika, że warunek, aby małżonka rozwiedziona "miała w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony" spełnia zarówno była małżonka, która ma takie prawo ustalone wyrokiem lub ugodą sądową, ale również była małżonka, która otrzymywała alimenty od zmarłego w ramach dobrowolnego wywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 60 § 1 k.r.i.o. Tylko wtedy, gdy małżonka rozwiedziona nie podjęła żadnych działań zmierzających do ustalenia lub wyegzekwowania przysługujących jej alimentów od byłego małżonka, niezależnie od tego, czy na podstawie porozumienia stron, czy na drodze sądowej, nie dochodzi do konkretyzacji abstrakcyjnego prawa do alimentów przysługującego ex lege, a zatem tylko wówczas nie można uznać, że ich prawo do alimentów jest prawem "ustalonym" w rozumieniu art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej. W porównywalnej sytuacji znajdują się zatem tylko te małżonki rozwiedzione (pozostające w separacji), które przed śmiercią współmałżonka skutecznie wyegzekwowały przysługujące im z ustawy prawo do alimentów, tj. uzyskały świadczenia alimentacyjne na podstawie porozumienia stron, bądź uzyskały korzystny dla nich wyrok lub ugodę sądową w tej kwestii. (tak też Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 16 września 2015 r. w sprawie o sygn. III AUa 987/15). W niniejszej sprawie bezsporna pozostawała okoliczność, że ubezpieczana nie miała ustalonego prawa do alimentów od zmarłego męża ani w formie orzeczenia czy ugody sądowej, ani też dobrowolnego porozumienia. Okoliczności, iż zamieszkiwała ze zmarłym przed śmiercią nie można bowiem utożsamiać z istnieniem ustalonego prawa do alimentów. Ubezpieczona nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów z dokumentów urzędowych bądź prywatnych, pozwalających przyjąć, iż zmarły mąż regularnie co miesiąc przekazywał jej w formie gotówki lub przelewu bankowego stałą kwotę pieniężną pełniącą funkcję dobrowolnych alimentów. Wskazać należy, że zarówno z analizy akt rentowych, jak i akt sprawy o zniesienie separacji wynika, że zmarły nie pracował przed śmiercią – ostatni raz zatrudniony był w roku 1998r. (dokument raport ustalania prawa do świadczenia w aktach renty rodzinnej J. D.), a w roku (...) na rok przed śmiercią utrzymywał się z zasiłku stałego oraz zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym obciążały go również alimenty na rzecz syna J. w kwocie 350 zł miesięcznie. Nie sposób zatem uznać, że był w stanie dodatkowo jakąkolwiek kwotę miesięcznie przeznaczać na poczet dobrowolnych alimentów na rzecz ubezpieczonej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania złożonego przez ubezpieczoną do akt (...)w maju 2012r. wynika, że w tym czasie, to ona otrzymywała większy dochód- pobierała bowiem wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy. Należy zatem przypuszczać, że to raczej ubezpieczona w większej mierze przykładała się do utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego, niż zmarły Z. D.. Skoro zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, iż zmarły Z. D. do dnia śmierci dobrowolnie płacił alimenty na rzecz ubezpieczonej, tym samym stwierdzić należy, że ubezpieczona nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa do renty rodzinnej. W związku z powyższym Sąd Okręgowy stwierdza, że odwołanie ubezpieczonej nie zasługiwało na uwzględnienia, co na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. skutkowało jego oddalaniem SSO Ewa Milczarek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.