k.p., przez ich niezastosowanie, na skutek uznania przez Sąd, iż proponowane powodom nowe warunki zatrudnienia były na tyle niekorzystne, że uzasadniały odmowę ich przyjęcia, wskutek zastosowania wadliwych kryteriów oceny nowych warunków zatrudnienia (wymiaru czasu pracy i wysokości wynagrodzenia), oceny zasadności odmowy powodów oraz celu jakim kierował się pracodawca wręczając wypowiedzenie zmieniające, - art. 101 3 k.p. w zw. z art. 78 § 1 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest błędne uznanie, iż umowy o zakazie konkurencji (które nie stanowiły integralnej części umowy o pracę), zostały zawarte w formie pisemnej, gdy tymczasem nie były podpisane przez obie strony i po rozwiązaniu umowy o pracę nie mogły posiadać samodzielnego bytu prawnego. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G., argumentowała swoje stanowisko tym, iż Sąd I instancji z naruszeniem art. 328 k.p.c. nie zawarł w uzasadnieniu wyroku wszystkich koniecznych elementów, a mianowicie dowodów, na których Sąd się oparł, rozstrzygając iż roszczenia powodów, tak w zakresie odprawy pieniężnej za rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika jak i odszkodowania wynikającego z umowy o zakazie konkurencji, zasługują na uwzględnienie oraz nie zawarł w uzasadnieniu wyroku dowodów, którym Sąd I instancji nie dał wiary oraz nie wskazał z jakich powodów. Pozwana wskazywała również, że Sąd I instancji z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. przekroczył granice swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonując dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, m.in. poprzez pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, bezpodstawne uznanie niektórych dowodów za wiarygodne, a innym odmówienie waloru wiarygodności. Pozwana podnosiła także, że Sąd I instancji dopuścił się również naruszenia przepisów prawa materialnego niewłaściwie stosując art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników co doprowadziło do przyjęcia przez Sąd I instancji, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym powodom przysługuje prawo do odprawy pieniężnej, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że takie prawo powodom nie przysługuje, bowiem zaproponowane powodom przez pozwanego warunki pracy i płacy były dla powodów do przyjęcia. Ponadto, zdaniem pozwanej, Sąd Rejonowy bezzasadnie przyjął, iż przyczyna wskazana powodom w wypowiedzeniu warunków pracy i płacy stanowiła wyłączny powód rozwiązania z nimi stosunku pracy, a odmowa powodów przyjęcia zaproponowanych warunków zatrudnienia nie stanowiła współprzyczynienia się do rozwiązania stosunku pracy. W ocenie pozwanej Sąd I instancji nie zastosował również przepisów, które winny znaleźć zastosowanie, a mianowicie nie zastosował art. 13 k.p. i art. 78 k.p. w związku z art. 42 § 1, §
k.p, uznając wskutek zastosowania wadliwych kryteriów oceny nowych warunków zatrudnienia (wymiaru czasu pracy i wysokości wynagrodzenia), iż proponowane powodom nowe warunki zatrudnienia były na tyle niekorzystne, że uzasadniały odmowę ich przyjęcia, pomijając oceny zasadności odmowy powodów oraz celu jakim kierował się pracodawca wręczając wypowiedzenie zmieniające. Nadto pozwana argumentowała, że Sąd I instancji naruszył również art. 101 3 k.p. w zw. z art. 78 § 1 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest błędne uznanie, iż umowy o zakazie konkurencji (które nie stanowiły integralnej części umowy o pracę), zostały zawarte w formie pisemnej, gdy tymczasem nie były podpisane przez obie strony i po rozwiązaniu umowy o pracę nie mogły posiadać samodzielnego bytu prawnego. Pozwana podała, że w oparciu o treść art. 60 k.c. w zw. z art. art. 101 3 k.p., iż dorozumiane wyrażenie woli nie jest wystarczające w tych wypadkach, w których ustawa stawia dalej idące wymagania oświadczeniu woli dotyczącemu danej czynności prawnej, jak w odniesieniu do umowy o zakazie konkurencji. Podnosząc powyższe (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa K. N. i powództwa R. P. oraz o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie pozwana domagała się uchylenia wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powodowie K. N. i R. P. wnieśli o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego, według norm przepisanych. Sąd drugiej instancji zważył co następuje: Apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu. Słusznie podnosi apelująca, że sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisu prawa procesowego, a to art. 328 k.p.c. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu wyroku wszystkich koniecznych elementów ,a mianowicie dowodów, na których Sąd się oparł wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Takie uchybienie nie powoduje konieczności uchylenia wyroku do ponownego rozpoznania. Postępowanie apelacyjne jest merytorycznym osądzeniem sprawy, a więc wyrok sądu odwoławczego musi opierać się na jego własnych i samoistnych ustaleniach zarówno faktycznych jak i prawnych. W związku z tym sąd drugiej instancji rozpoznając apelację ma nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W niniejszej sprawie przyjąć należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest bezsporny w zakresie dotyczącym warunków pracy i płacy powodów przed doręczeniem im wypowiedzenia zmieniającego, oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej powodów, okoliczności związanych z wypowiedzeniem warunków pracy i płacy przez pracy. Pozwana podnosiła, że powodowie prowadzą działalność konkurencyjną, ale w tym zakresie Sąd II instancji w całości podziela ustalenia i rozważania prawne zawarte w uzasadnieniu orzeczenia, Rozważania te wskazują, że Sąd Rejonowy uznał za wyczerpujące zeznania powodów, poparte innymi dowodami, w części dotyczącej pracy wykonywanej po ustaniu stosunku pracy z pozwaną. Sąd II instancji nie dał wiary zeznaniom G. N. w tej części, w jakiej twierdził, że nie zawierał z powodami umów o zakazie konkurencji. Wskazać bowiem należy, że z powodami zawarto kilka umów o pracę w trakcie ich zatrudnienia . Z akt osobowych R. P. wynika, że w dniu 27 grudnia 2011 roku strony zawarły aneks nr (...) do umowy o pracę z dnia 30 września 2011 roku poprzez dołączenie umowy o zakazie konkurencji, która „stanowi załącznik nr 1 do niniejszej umowy o pracę”. Strony w § 2 zaznaczyły, że w pozostałym zakresie umowa o pracę nie ulega zmianie, a aneks obowiązuje z mocą podpisania . Ta umowa i aneks zostały podpisane przez obydwie strony. W przypadku każdej innej umowy o pracę zawieranej z powodami wskazywano, że umowa o zakazie konkurencji stanowi załącznik nr 1 do umowy o pracę. Nie można więc dać wiary zeznaniom w G. N., że nie zawierał on z powodami umów o zakazie konkurencji. Każdorazowe zawieranie w umowach o pracę informacji, że umowa o zakazie konkurencji stanowi załącznik do tej umowy , przechowywanie załączników wraz z umowami w aktach osobowych powodów wskazują na celowe działanie pracodawcy, który swoją wolą obejmował warunki zawarte także w załącznikach. Fakty te jednoznacznie wskazują na wolę zawarcia umów o zakazie konkurencji i czynią niewiarygodnymi zeznania prezesa pozwanej Spółki. Powodowie przyjmowali do wiadomości treści umów o pracę z załącznikiem, który stanowił ich integralną część . Zdaniem Sądu drugiej instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia, jest jednoznaczny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd odwoławczy przyjmuje ustalenia i poglądy prawne Sądu pierwszej instancji jako własne. Pozwana twierdziła, że doszło do naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę zeznań prezesa Zarządu , bowiem przedstawiciel pozwanej wskazał jakie inne przyczyny, poza przyczynami leżącymi po stronie zakładu pracy legły u podstaw decyzji o wypowiedzeniu warunków pracy i płacy. Taką okolicznością , wbrew twierdzeniu apelującego nie mogą być pisma powodów z dnia 21 marca 2014 roku z propozycją rozwiązania umowy za porozumieniem stron, bo do wypowiedzenia warunków płacy i pracy doszło wcześniej . Pozwana doręczając powodom wypowiedzenia warunków pracy i płacy nie miała świadomości, że takie pismo zostanie przez powodów złożone. Nie można również podzielić stanowiska pozwanej, że Sąd dokonał dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie poprzez uznanie za wiarygodne zeznań powodów, iż zaproponowane przez pozwaną nowe warunki zatrudnienia były dla nich tak niekorzystne, iż nie mogły być przez nich przyjęte. Nieistotny przy ocenie zasadności wypowiedzenia warunków pracy i płacy jest zamiar ze strony pracodawcy co do dalszego zatrudnienia pracowników. Jest to oczywista konsekwencja wypowiedzenia zmieniającego, nie wykluczająca stosowania ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Ocenie sądu podlegały w niniejszej sprawie zaproponowane nowe warunki pracy i płacy. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut apelacji co do mocy dowodowej i niewiarygodności oświadczenia zawartego (...) SA z dnia 25 maja 2015 roku. Przedmiotowe pismo nie jest oświadczeniem woli, ale należy je potraktować jako oświadczenie wiedzy, które nie musi być złożone zgodnie z zasadami reprezentacji osoby prawnej. Ponadto, to na pozwanej w niniejszej sprawie ciążył dowód wykazania, że powód prowadzi działalność konkurencyjną. Brak jest podstaw do kwestionowania ustalonego przez Sąd pierwszej instancji faktu, że R. P. w firmie (...) był zatrudniony wyłącznie przed podjęciem zatrudnienia u pozwanej, co wynika z kwestionariusza osobowego, i curriculum vitae załączonego do akt osobowych. Zdaniem Sądu odwoławczego zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdzić należy, że stanowią one powielenie zgłaszanych w toku postępowania i co do których Sąd I instancji wypowiedział się w uzasadnieniu orzeczenia. Zgodnie z art. 8 ust 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U nr.90 poz. 844), pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna (…).Art. 10 ust 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, że przepisy art. 5 ust. 3-7 i art. 8 stosuje się odpowiednio w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron, a zwolnienia w okresie nieprzekraczającym 30 dni obejmują mniejszą liczbę pracowników niż określona w art. 1. Rozwiązanie stosunku pracy z powodami nastąpiło w trybie wypowiedzenia zmieniającego, niemniej nie stoi to na przeszkodzie zakwalifikowaniu tej czynności pracodawcy jako odpowiadającej znamionom określonym w art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy. Podstawową przesłanką stosowania art. 10 wymienionej wyżej ustawy jest konieczność rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy. Zasadniczym przedmiotem sporu między stronami i kwestią wymagającą ustalenia była zatem ocena przyczyny rozwiązania stosunku pracy w kontekście jej kwalifikacji jako przyczyny wyłącznej, po myśli art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003r., w związku z odmową przyjęcia przez powodów warunków zaoferowanych w wypowiedzeniu zmieniającym. Wskazane przez pozwaną przyczyny wypowiedzenia powodom umów o pracę bez wątpienia nie były okolicznościami leżącymi po stronie powodów. Bogate orzecznictwo sądowe wskazuje, że rozwiązanie stosunku pracy z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia, następujące w wyniku odmowy pracownika przyjęcia zaproponowanych przez pracodawcę warunków pracy lub płacy, może być uznane za rozwiązanie stosunku pracy przyczyn niedotyczących pracownika jeżeli z porównania dotychczasowych i proponowanych warunków wynika, że ich przyjęcie prowadziłoby do poważnych zmian na niekorzyść pracownika . O uznaniu zmiany za poważną nie mogą natomiast decydować okoliczności leżące po stronie pracownika. Jeżeli bowiem te okoliczności przesądzają o uznaniu zmiany warunków za poważną, to nie można uznać, że propozycja niekorzystnej zmiany stanowi wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy. - por. wyroki SN :z dnia 9 listopada 1990r. (I PR 335/90), z dnia 06 stycznia 2009r ( II PK 108/08), z dnia 12 sierpnia 2009r. (II PK 38/09) , uchwałę 7 sędziów z dnia 18 czerwca 2009 roku (sygn. III PZP 1/09) , Analiza materiału dowodowego wskazuje, iż złożona powodom propozycja dotycząca nowych warunków pracy i płacy była na tyle istotna i poważna, że odmowa przyjęcia tej propozycji nie może być kwalifikowana jako współprzyczyna rozwiązania umowy o pracę. Zaproponowane powodom warunki pracy były na tyle niekorzystne, że można było z góry zakładać, że powodowie ich nie przyjmą. Takie stanowisko jest zrozumiałe, albowiem wynagrodzenie było równe odszkodowaniu wynikającemu z umów o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy . Proponowane warunki pozbawiałyby powodów prawa do zasiłku dla bezrobotnych w przypadku definitywnego rozwiązania stosunku pracy. Po odliczeniu kosztów związanych z obowiązkiem świadczenia pracy dochód powodów byłby niewiele wyższy od zasiłku dla bezrobotnych. Nie było żadnego ekonomicznego uzasadnienia po stronie powodów, aby zaproponowane warunki pracy przyjąć. Nie doszło do naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ani do naruszenia art. 42 § 1, §
Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 13 k.p. i 78 k.p. bo nie stwierdził, że zaproponowane powodom wynagrodzenie było niegodziwe i nie uwzględniało rodzaju wykonywanej pracy, lecz porównując dotychczasowe warunki pracy i płacy z nowymi warunkami , słusznie uznał, że zmiana była na tyle istotna iż uzasadniała odmowę przyjęcia wypowiedzenia. Pozwana zaskarżyła również wyrok w części dotyczącej zasądzenia odszkodowania wynikającego z umowy o zakazie konkurencji twierdząc, że do zawarcia takich umów z powodami nie doszło. W ocenie Sądu Rejonowego , jak również Sądu Okręgowego - po dokonaniu oceny zeznań prezesa Zarządu pozwanej - stwierdzić należy że doszło do skutecznego zawarcia umowy o zakazie konkurencji. Pozwana zarzuciła naruszenie art. 101 3 k.p. Zgodnie z art. 73§1 k.c. jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną… czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna , tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności. Art. 101 3 k.p taki rygor przewiduje. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu Okręgowego strony wyraziły zgodną wolę zawarcia takich umów, ale bez zachowania formy pisemnej umowy byłyby nieważne. Bezsporne jest, że umowy zostały sporządzone w formie załączników do umów pracy i nie zostały podpisane. Wbrew zarzutom apelującej Sąd stoi na stanowisku, że brak podpisu na załączniku do umowy w przypadku, gdy załącznik stanowi integralną część tej umowy przesądza o skutecznej akceptacji całej umowy. Był to dokument zintegrowany składający się z kilku części. Wystarczy ,że ich treść stanowi całość i wskazuje sposób powiązania poszczególnych części. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku w sprawie I CSK 373/11. Skoro w podpisanej umowie o pracę strony każdorazowo powołują się na załącznik nr 1 do umowy, stanowiący umowę o zakazie konkurencji to należało przyjąć że jest elementem tej umowy o pracę a brak podpisu na załączniku świadczy o nieważności tej czynności prawnej. Do skutecznego zawarcia umów o zakazie konkurencji doszło w momencie podpisania umowy o pracę wraz z załącznikiem. Sąd nie podziela również twierdzenia apelującej, że po rozwiązaniu umowy o pracę umowa o zakazie konkurencji nie ma samodzielnego bytu prawnego. Analogiczna sytuacja występuje w każdym wypadku, gdy umowa o zakazie konkurencji jest zawarta w umowie o pracę. Mimo rozwiązania umowy o pracę – umowa o zakazie konkurencji nadal obowiązuje . Zdaniem Sądu sporne umowy zostały skutecznie zawarte i wywoływały skutki prawne w nich przewidziane. Powodowie w okresie objętym umową nie prowadzili dzielności konkurencyjnej i spełnili przesłanki do wypłaty odszkodowania. Apelację jako bezpodstawną oddalono na podstawie art. 385 k.p.c.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z §. 6 pkt 5 w zw.z §. 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. ( Dz. U.2015 .1078). (-) SSO Grzegorz Tyrka (-) SSO Teresa Kalinka (spr.) (-) SSR del. Magdalena Kimel Sędzia Przewodniczący Sędzia
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.