Sygn. akt III AUa 1468/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: SSA Magdalena Budzyńska - Górecka Sędziowie: SSA Maciej Piankowski (spr.) SSA Małgorzata Węgrzynowska - Czajewska Protokolant: Wioletta Blach po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. w Gdańsku sprawy M. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o prawo do emerytury na skutek apelacji M. D. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt VII U 2993/11 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku VII Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pozostawiając mu rozstrzygniecie o kosztach postępowania za II instancję. Sygn. akt III AUa 1468/12 UZASADNIENIE Ubezpieczona M. D.odwołała się od decyzji pozwanego organu rentowego - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.z dnia 30.06.2011 r., którą odmówiono jej prawa do emerytury, gdyż ubezpieczona nie spełnia warunku 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Pozwany za taki okres nie uznał zatrudnienia ubezpieczonej od 01.10.1982 r. do 31.12.1998 r. w (...) Sp. z o.o.Niepublicznym ZOZ w M.. Organ rentowy zaznaczył, że ubezpieczona w dniu (...) ukończyła 55 lat, nie jest członkiem o.f.e., udowodniła na dzień 01.01.1999 r. łączny okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze ponad 20 lat, rozwiązała stosunki pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio w dniu złożenia wniosku, natomiast nie spełniła warunku 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Nie uznano okresu zatrudnienia w (...) Sp. z o.o.Niepublicznym ZOZ w M.od 01.10.1982 r. do 31.12.1998 r. (tj. 16 lat i 3 miesięcy) jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Na podstawie przedłożonej dokumentacji, tj. świadectwa pracy, dokumentów Rp-7 oraz zaświadczeń potwierdzających zatrudnienie ubezpieczonej wynika, że zajmowała ona inne stanowiska niż podaje to świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, tj: „położna”, „położna koordynująca”, „położna koordynująca-zabiegowa”. Zakład pracy w wystawionym świadectwie pracy w szczególnych warunkach powołuje się na charakter pracy wymieniony w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach w wykazie A, dział XII, pkt 2, tj. „prace w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych”. Trudno zakwalifikować do prac w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych prace „położnej koordynującej” oraz „położnej koordynująco-zabiegowej”. Ponadto w powołanych przepisach resortowych, tj. w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983 r. stanowiska „położnej koordynującej” oraz „położnej koordynująco – zabiegowej” nie zostały wymienione. Ubezpieczona wniosła o zmianę powyższej decyzji i przyznanie jej prawa do emerytury twierdząc, że zajmując stanowisko położnej zabiegowej cały czas i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace w zespołach operacyjnych, tj. prace, o których mowa w wykazie A, dziale XII, pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.), bez względu na to czy położna wykonuje obowiązki położnej koordynującej, położnej zabiegowej, czy też położnej koordynującej-zabiegowej. Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji dodatkowo wskazał, że również po rozpatrzeniu nowego dokumentu dołączonego do odwołania, tj. zakresu obowiązków podpisanego przez ubezpieczoną w dniu 25.11.1997 r. na stanowisku położnej instrumentariuszki nie można uznać jako okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresu od 01.10.1982 r. do 24.11.1997 r. (po uznaniu okresu od 25.11.1997 r. do 31.12.1998 r. łączny staż pracy w szczególnych warunkach wynosi jedynie 2 lata i 10 dni). W zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy Sąd Okręgowy zobowiązał ubezpieczoną do złożenia wniosków dowodowych w terminie 14 dni. Ubezpieczona na okoliczność 15 letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych wniosła o zażądanie od (...) Sp. z o.o. w M. jej akt osobowych i przeprowadzenia dowodu ze znajdujących się w nich zakresów jej obowiązków przez cały okres zatrudnienia w SP ZOZ w (...) Sp. z o.o. (...) w M. (k. 20). Na rozprawie w dniu 17.01.2012 r. ubezpieczona nie zgłosiła dalszych wniosków dowodowych, a mimo to Sąd Okręgowy odroczył rozprawę i zobowiązał ubezpieczoną do podania w terminie 7 dni nazwisk i adresów świadków, którzy potwierdzą charakter jej pracy (k. 27). W piśmie procesowym z dnia 19.01.2012 r. ubezpieczona „zaproponowała” świadków B. W. oraz Z. S. (k. 31). Sąd Okręgowy dopuścił dowód z zeznań wyżej wymienionych osób na rozprawie w dniu 05.06.2012 r. z udziałem ubezpieczonej. Przed zamknięciem rozprawy ubezpieczona nie zgłosiła żadnych wniosków dowodowych (k. 41). Wyrokiem z dnia 19.06.2012 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach. Ubezpieczona (ur. (...)) od 01.03.1978 r. do 30.04.2011 r. była zatrudniona w (...) Sp. z o.o. (...) w M.. Została zatrudniona w charakterze położnej. Ubezpieczona początkowo pracowała na oddziale położniczo-ginekologicznym na stanowisku położnej w sali porodowej, a od 1985 r. jako instrumentariuszka w sali operacyjnej ginekologicznej. W dniu 25.11.1997 r. ubezpieczona otrzymała zakres obowiązków położnej instrumentariuszki bloku operacyjnego położniczo-ginekologicznego, w dniu 15.01.1999 r. zakres obowiązków położnej bloku porodowo-położniczego z obowiązkiem instrumentowania do zabiegów nagłych. Z dniem 01.09.2004 r. ubezpieczona została położną koordynującą i nadzorującą pracę w oddziale położniczo-ginekologiczno-noworodkowym. Do obowiązków ubezpieczonej jako położnej, należało przyjęcie dyżurów, praca przy obsłudze rodzącej, praca na sali operacyjnej w charakterze instrumentariuszki do cięć cesarskich i innych operacji położniczych. Położna wykonuje obowiązki we wszystkich oddziałach, to jest w sali operacyjnej, położniczej, ginekologicznej i na oddziale noworodkowym. Położna koordynująca koordynuje pracę we wszystkich oddziałach, a w szpitalu, w którym pracowała ubezpieczona do jej obowiązków należało instrumentowanie do planowych zabiegów operacyjnych. Do obowiązków położnej instrumentariuszki należało: praca w zespole operacyjnym i instrumentowanie do zabiegów operacyjnych, przeliczenie narzędzi, sprzątanie sali operacyjnej, przeliczanie materiału operacyjnego, opieka nad pacjentką pooperacyjną. Praca w szpitalu odbywa się w systemie 2 zmianowym 12/24 godziny. Położna zabiegowa to jest to samo co położna koordynująca, dodatkowo wchodził zakres asystowania do tak zwanych drobnych zabiegów położniczo ginekologicznych. Każdego dnia ubezpieczona brała udział przy wszystkich planowych cięciach cesarskich i zabiegach operacyjnych i tych nie planowanych cięciach cesarskich. Były dni, że jest kilka porodów (2 - 5 na dobę), ale były sytuacje, gdy w ciągu doby porodów nie było wcale. Dni operacyjne były we wtorki i w czwartki; we wtorki były 2 zabiegi, jeżeli był zabieg otwarcia jamy brzusznej to trwał on do 3 godzin; były też zabiegi drobne, które trwały do 1 godziny. W przeszłości były dni, że zabiegi odbywały się codziennie od godziny 9.00 i trwały do godziny 13.00 - 14.00, a czasami dłużej. Od dawna zabiegi te odbywają się 2 razy w tygodniu. Rocznie odbywało się około 300 zabiegów, a dziennie jeden, dwa zabiegi. Po zabiegu instrumentariuszka musiała narzędzia umyć i zdezynfekować i przygotować do sterylizacji, musiała przeliczyć materiał opatrunkowy, musiała przygotować salę operacyjna do następnego zabiegu. Zdarzały się sytuacje, że zabieg trwał przez 12 godzin, planowych zabiegów było 1 lub 2, a czasami wypadały niezaplanowane zabiegi, takie jak cesarskie cięcie, czy ciąża pozamaciczna. Ubezpieczona otrzymała od pracodawcy świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, zgodnie z którym w okresie od 10.10.1979 r. do 12.02.1980 r.; od 01.07.1980 r. do 30.01.1981 r.; od 01.10.1982 r. do 31.03.2010 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace: - w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych w okresie od 01.10.1982 r. do 31.03.2010 r. (wykaz A, dział XII, pkt 2, poz. 2 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983 r. oraz wykaz A, dział XII, pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r.); - narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300000 MHz w okresach 10.10.1979 r. - 12.02.1980 r., 01.07.1980 r. - 30.01.1981 r. (wykaz A, dział XIII, pkt 4 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983 r. oraz wykaz A, dział XIV, pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r.); - na stanowisku położna zabiegowa wymienionym w wykazie A, dziale XII, pkt 2, poz. 2 oraz dziale XIII, pkt 4 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej oraz wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w wykazie A, dziale XII, pkt 2 i dziale XIV, pkt 4. Ubezpieczona w dniu 18.04.2011 r. złożyła wniosek o emeryturę oraz przedłożyła następujące dokumenty: - zaświadczenie z dnia 07.03.2011 r. wystawione przez (...) sp. z o.o. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w M., z którego wynika, że od dnia 01.03.1978 r. jest zatrudniona na stanowisku położnej koordynującej; - świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione w dniu 07.03.2011 r. przez (...) sp. z o.o. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w M., z którego wynika, że wykonywała pracę na stanowisku położnej zabiegowej; - zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawione 14.04.2011 r. oraz 26.05.2011 r. przez (...) sp. z o.o. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w M., z których wynika, że wykonywała pracę na stanowisku położnej koordynującej; - świadectwa pracy wystawione 02.05.2011 r., 27.04.2011 r., 30.05.2011 r. przez (...) sp. z o.o. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w M., z których wynika, że wykonywała prace na stanowisku położnej koordynującej - zabiegowej; - zakres obowiązków na stanowisku położnej sali porodowej podpisany w dniu 10.10.1979 r. Ubezpieczona nie jest członkiem o.f.e., udowodniła na dzień 01.01.1999 r. wymagany okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 20 lat, 9 miesięcy i 28 dni; nie pozostaje w zatrudnieniu pracowniczym. Decyzją z dnia 30.06.2011 r. pozwany odmówił ubezpieczonej prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach z uwagi na niespełnienie warunków nabycia tego prawa przewidzianych w art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.). Organ rentowy wskazał, że ubezpieczona nie spełniła warunku 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach osobowych i w aktach rentowych ubezpieczonej. Sąd Okręgowy zważył, że żadna ze stron postępowania nie kwestionowała ich prawdziwości i rzetelności. Także i Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności. Nadto, Sąd Okręgowy miał na względzie zeznania świadków Z. R. i B. W.. Zeznania tych osób Sąd Okręgowy uznał za w pełni wiarygodne, zeznania za szczere, dokładnie opisujące zakres czynności ubezpieczonej w spornym okresie i charakter świadczonej przez nią pracy. Ubezpieczona domagała się ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Podstawą takiego żądania jest art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten stanowi szczególne uregulowanie, znajduje bowiem zastosowanie w stosunku do osób urodzonych po dniu 31.12.1948 r., które zasadnicze, wskazane w nim warunki nabycia prawa do świadczenia, spełniły już w dacie wejścia ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a więc na dzień 01.01.1999 r., i gwarantuje osobom tym możność nabycia prawa do świadczenia na dotychczasowych warunkach. Norma ta została zawarta w przepisach przejściowych, ma na celu zagwarantowanie częściowo nabytych uprawnień emerytalnych - prawa do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w szczególnych warunkach, osobom urodzonym po 31.12.1948 r., z tytułu spełnienia warunków stażowych, określonych w tym przepisie, do dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Niewątpliwie bowiem ustawa o emeryturach i rentach z FUS ograniczyła uprawnienia emerytalne tych osób. Stosownie do treści art. 184, ubezpieczonym (kobietom) urodzonym po dniu 31.12.1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęły: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w tym przepisie, przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do o.f.e. oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku osoby będącej pracownikiem. Zgodnie z art. 27 ubezpieczonym kobietom urodzonym przed dniem 01.01.1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli osiągnęły wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat, a nadto mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat. Według art. 32 ust. 1 i 4 tej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 01.01.1949 r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 (ust.1), gdzie wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepisami dotychczasowymi, do których odsyła ustawa o emeryturach i rentach z FUS jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.) - dalej: rozporządzenie. Stosownie do treści § 4 rozporządzenia pracownik (kobieta), która wykonywała prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnęła wiek emerytalny wynoszący 55 lat, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Stosownie do treści § 2 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według stosownego wzoru lub w świadectwie pracy. Sąd Okręgowy wskazał, że powyższego ograniczenia dowodowego, dotyczącego ustalania okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie stosuje się w postępowaniu odwoławczym przed okręgowymi sądami pracy i ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu Okręgowego całość dokumentów zgromadzonych w sprawie oraz zeznania świadków wskazują, że ubezpieczona nie wykazała by w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych, czy też prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300000 MHz. Jak wynika z zeznań świadków i zakresów obowiązków pracowniczych, znajdujących się w aktach osobowych ubezpieczonej do jej obowiązków należał szereg różnych czynności, także nie związanych wyłącznie z pracą na bloku operacyjnym, w tym opieka nad pacjentką pooperacyjną. Zabiegi operacyjne nie odbywały się każdego dnia, nadto nie zawsze zabiegi te trwały w wymiarze odpowiadającym pełnemu wymiarowi czasu pracy ubezpieczonej. Ubezpieczona w spornym okresie nie świadczyła pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wobec powyższego Sąd Okręgowy stwierdził, że ubezpieczona nie wykazała wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. Apelację od powyższego orzeczenia wywiodła ubezpieczona M. D., która zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy nie wykonywała prac w zespołach operacyjnych dyscyplin zawodowych oraz prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych, podczas gdy takie prace we wskazanym wymiarze czasu pracy wykonywała; niewłaściwe ustalenie obowiązków i prac wykonywanych przez ubezpieczoną w całym swym okresie pracy, w szczególności od roku 1978 do roku 1998, w tym w szczególności co do częstotliwości zabiegów operacyjnych i porodów oraz czasu ich trwania i ciągłego wpływu na ubezpieczoną pól elektromagnetycznych; zarzuciła też nierozważenie w sposób bezstronny oraz wszechstronny całego materiału dowodowego i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 232 k.p.c. i art. 233 k.p.c.), błędną ocenę zebranego materiału dowodowego zebranego w sprawie, zastosowanie oceny dowolnej a nie swobodnej skutkującej niewłaściwym uznaniem, iż zebrane dokumenty w sprawie nie pozwalają na przyjęcie, iż ubezpieczona wykonywała pracę w warunkach szczególnych przez okres 15 lat w toku całej swej pracy od roku 1978 do roku 2011; błędną ocenę dowodów, a także sprzeczne z zasadami logiki uzasadnienie wyroku poprzez z jednej strony niekwestionowanie świadectwa pracy w szczególnych warunkach, a z drugiej strony ustalanie wbrew temu niekwestionowanemu dokumentowi, iż ubezpieczona nie świadczyła pracy w szczególnych warunkach w okresie w nim wskazanym. Ponadto ubezpieczona zarzuciła nierozpoznanie istoty sprawy poprzez niebadanie co wchodziło w skład obowiązków ubezpieczonej od roku 1978 do roku 1998 i jak wyglądał przebieg jej pracy - rozkład zabiegów oraz porodów i zakres świadczonych obowiązków w tym okresie, skupiając się jedynie na pracy świadczonej w ostatnich latach, w tym ograniczając lakoniczne słuchanie świadków jedynie do okresu po roku 1998 uznając, iż dotyczą one całego okresu pracy ubezpieczonej, podczas gdy dotyczą one jedynie ostatnich lat pracy, nie odnosząc się w żaden sposób do lat 80. i 90., gdy ubezpieczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w warunkach szczególnych; pominięcie kwestii pracy ubezpieczonej w polach elektromagnetycznych, przez cały czas świadczenia pracy w sposób ciągły i w pełnym wymiarze czasu pracy, co jest samodzielną podstawą do przyznania prawa do wcześniejszej emerytury. Apelująca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania cywilnego poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, tj. błędne, lakoniczne i niepełne przesłuchanie zawnioskowanych świadków, pomijając w słuchaniu zadawanie pytań co do okoliczności, które świadkowie ci mieli potwierdzić, nie zadając im istotnych dla sprawy pytań dotyczących całego okresu pracy ubezpieczonej począwszy od roku 1978 i nie upewniając się w toku słuchania, czy ich zeznania dotyczą całego okresu pracy ubezpieczonej czy też jedynie ostatnich lat pracy, bowiem wszystkie zaprotokołowane odpowiedzi świadków dotyczą wyłącznie okresu po 1998 r., a świadek B. W. po jej przesłuchaniu przyznała ubezpieczonej, iż myślała, że pytania Sądu dotyczą tylko ostatnich lat pracy stąd też w swych zeznaniach pominęła całkowicie całą historię pracy ubezpieczonej do roku 1998 i opis sytuacji w zakładzie pracy od roku 1978 do roku 1998. Apelująca zarzuciła nieuzasadnione odebranie mocy dowodowej dokumentom w postaci świadectw pracy i innych zaświadczeń sporządzonych przez zakład pracy bez przesłuchania osób je wystawiających, a także bez wskazania przyczyn odebrania mocy dowodowej tym dokumentom; nieprzesłuchanie z urzędu pracodawcy i osoby wystawiającej świadectwa pracy w warunkach szczególnych na okoliczność świadczonej przez ubezpieczoną pracy i zakresu jej obowiązków pomimo zakwestionowania dokumentów przez niego wystawionych. Ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie ubezpieczonej prawa do emerytury oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy i pozostawienia temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach procesu za instancję odwoławczą. Uzasadniając apelację ubezpieczona podała, że Sąd Okręgowy błędnie uznał, iż nie wykazała, że w spornym okresie pracy wykonywała pracę w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych. Zdaniem ubezpieczonej przedstawione Sądowi dokumenty potwierdzają, że przepracowała ona 15 lat w warunkach szczególnych. Potwierdza to świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, któremu Sąd nie odebrał waloru wiarygodności. Wbrew zasadom logiki jednak Sąd uznał, iż ubezpieczona nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach w okresie wskazanym w świadectwie i w zaświadczeniu, nie podważając wiarygodności tego dokumentu i nie przesłuchując z urzędu osoby, która świadectwo to wystawiła celem ustalenia podstaw do wydania takiego świadectwa. W innych sprawach o przyznanie wcześniejszej emerytury osoby jej znajome na podstawie takiego samego świadectwa pracy w szczególnych warunkach w zawodzie położnej otrzymały wcześniejszą emeryturę. Nie nazwa stanowiska pracy, a jedynie zakres fatycznie wykonywanych obowiązków świadczy o tym, czy praca była pracą w warunkach szczególnych świadczoną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Tak właśnie było, co potwierdza zgromadzona dokumentacja, a także dołączone do apelacji książki zabiegowe, o przeprowadzenie z których dowodu apelująca wniosła (wskazując, że książki zostaną przedstawione przez ubezpieczoną na rozprawie apelacyjnej). Zdaniem ubezpieczonej potwierdzą one liczbę zabiegów i stan ciągłej gotowości, a tym samym uzasadnią jej stanowisko, że praca w warunkach szczególnych miała charakter stały, w pełnym wymiarze czasu pracy. Ubezpieczona wniosła o ponowne przesłuchanie świadka B. W. (błędnie oznaczonej przez Sąd Okręgowy jako (...)) na okoliczność zakresu obowiązków i rodzaju świadczonej przez ubezpieczoną pracy we wszystkich okresach pracy począwszy od roku 1978, ze szczególnym uwzględnieniem liczby operacji, czasu ich trwania (wraz z czasem niezbędnym na ich przygotowanie) i wypełniania całego dnia pracy pracą w warunkach szczególnych, a także na okoliczność czasu trwania prac narażonych na działanie pól elektromagnetycznych. Na te same okoliczności apelująca wniosła o przesłuchanie świadków T. W. oraz A. W., która dodatkowo winna zostać przesłuchana na okoliczność sposobu i podstaw do wystawiania dokumentów kadrowych, w tym świadectwa pracy ubezpieczonej, a także na jakiej podstawie określiła stanowiska pracy ubezpieczonej. Apelująca wskazała, że „potrzeba powołania powyższych dowodów powstała dopiero na etapie postępowania odwoławczego”, a ponowne przesłuchanie B. W. jest uzasadnione błędnym przesłuchaniem jej przez Sąd I instancji, który - jak wynika z protokołu rozprawy - zadał jej jedynie pytanie co wiadomo jej w sprawie bez zadawania dodatkowych pytań, mogących ustalić stan faktyczny niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast pytania pełnomocnika organu rentowego były tak nakierowane, aby uzyskać jedynie informacje korzystne dla tego organu, z pominięciem istotnych informacji, a korzystnych dla ubezpieczonej. Ubezpieczona wskazała, że występowała bez profesjonalnego pełnomocnika, a tym samym Sąd w sposób szczególny winien tak kierować postępowaniem, aby zmierzać do ustalenia prawdy, w szczególności w odpowiedni sposób winien kierować słuchaniem świadków. Ubezpieczona „nie znając tajników procesu”, nie wiedziała, w jaki sposób zadawać pytania istotne dla sprawy, a świadkowie - z uwagi na stres związany z obecnością w sądzie - sami bez zadawania pytań nie byli w stanie złożyć zeznań, które w pełni pozwoliłyby sądowi na ocenę zasadności twierdzeń ubezpieczonej. Apelująca stwierdziła, że rolą Przewodniczącej było takie pokierowanie zeznaniami świadków, aby zmierzać do wyjaśnienia istotnych okoliczności. Protokół z rozprawy (jego objętość w zakresie dotyczącym słuchania świadków i zapisane zeznania) wskazuje, że Sąd zdał się jedynie na swobodną wypowiedź świadków, nie zadając im pytań istotnych dla sprawy, a zmierzających do ustalenia zakresu pełnionych obowiązków przez cały okres pracy ubezpieczonej w szpitalu. Apelująca stwierdziła, że z uwagi na powyższe „niezbędne jest ponowne przesłuchanie B. W. celem udzielenia przez nią odpowiedzi na pytania, które winny zostać zadane przez sąd celem wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, a także przesłuchanie na te same okoliczności innego świadka, T. W., która ma pełną wiedzę na temat pracy świadczonej przez ubezpieczoną w spornym okresie, nieuznanym przez organ rentowy i Sąd jako praca w warunkach szczególnych”. W ocenie ubezpieczonej pomoże w tym także książka zabiegów, której „konieczność dołączenia do sprawy powstała dopiero w chwili obecnej, a nadto nie było możliwe jej dołączenie do akt sprawy na etapie postępowania przed sądem I instancji”. Apelująca wniosła także o jej przesłuchanie w charakterze strony. Zeznania świadków znajdujące się w protokole wskazują, iż nie dotyczą one pełnego okresu zatrudnienia ubezpieczonej, tj. od roku 1978, a dotyczą jedynie ostatnich kilku lat, nadto są niepełne, gdyż nie dotyczą kwestii istotnych dla sprawy. Apelująca twierdziła, że w zupełnie odmienny sposób od tego, co zeznali świadkowie, wyglądała jej praca w latach 80. i 90., gdyż pracy tej było znacznie więcej i była ona trudniejsza, a także niewątpliwie praca w warunkach szczególnych w tym okresie miała charakter ciągły i stały. Ponowne przesłuchanie świadków na okoliczność w jaki sposób wyglądało świadczenie pracy przez ubezpieczoną począwszy od roku 1978 pozwoli w pełni uznać za słuszne stanowisko wyrażone w odwołaniu. Apelując wskazała, że Sąd Okręgowy nie wziął pod uwagę, iż „w chwili obecnej” oprócz zabiegów planowych w dwa dni tygodniowo odbywają się zabiegi nagłe, jak również w przeważającej ilości zwykłe porody, które także są zabiegami operacyjnymi i stanowią pracę w warunkach szczególnych, gdyż odbywają się przy udziale zespołów operacyjnych dyscyplin zabiegowych. Od roku 1978 do roku 2010 w szpitalu nie było wyznaczonych dni operacyjnych, a sala operacyjna i pracownicy - w tym ubezpieczona - musieli być cały czas w gotowości. Ponadto Sąd I instancji pominął fakt, że praca ubezpieczonej cały czas była świadczona w sytuacji ciągłego narażenia na działanie pól elektromagnetycznych, które było emitowane z diatermii. Sam fakt ciągłego przebywania na sali operacyjnej i w jej okolicach, które to pomieszczenia cały czas były w zasięgu pola elektromagnetycznego emitowanego z diatermii umożliwia zaliczenie ubezpieczonej wszystkich lat pracy jako pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy nie wziął w ogóle pod uwagę okoliczności wynikających ze świadectwa pracy, że ubezpieczona była narażona na ciągłe działanie pól elektromagnetycznych, co jest samodzielną podstawą do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury. Sąd uzasadniając wyrok skupił się głównie na pracy w zespole operacyjnym, jako przyczyny uzasadniającej otrzymanie przez ubezpieczoną wcześniejszej emerytury, nie zajął się natomiast drugą równie istotną kwestią, tj. polem elektromagnetycznym. Także w tym zakresie Sąd w żaden sposób nie wysłuchał powołanych w toku postępowania świadków. Od roku 1982 praktycznie „do chwili obecnej” ubezpieczona przebywa świadcząc swą pracę w zasięgu pól elektromagnetycznych, których emisja następuje w sposób ciągły w miejscu pracy ubezpieczonej. Tym samym praca świadczona przez ubezpieczoną od roku 1982 jest pracą w warunkach szczególnych zarówno z tego powodu, iż pozostaje ona w ciągłej gotowości w zespole operacyjnym dyscyplin zawodowych, a także poprzez ciągłą pracę w polu elektromagnetycznym. Sąd I instancji błędnie ocenił, że praca ubezpieczonej nie była pracą ciągłą w zakresie pracy w zespole operacyjnym, a nadto całkowicie pominął fakt, iż ubezpieczona niezależnie od pracy w zespole operacyjnym cały czas znajdowała się w oddziaływaniu pól magnetycznych. Praca w zespołach operacyjnych nie jest pracą wyłącznie w trakcie trwania zabiegu, ale także przed, jak i po, bowiem zarówno sala operacyjna, jak i personel, musiał cały czas być na ostrym dyżurze, pozostając w pełnej gotowości, co niewątpliwie jest pracą w warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja zasługiwała na uwzględnienie w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu celem jej ponownego rozpoznania. Jest bezsporne, że ubezpieczona prawo do emerytury wywodziła z przepisu art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zm.). Organ rentowy kwestionował posiadanie przez ubezpieczoną co najmniej 15 letniego stażu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Nie stanowiły przedmiotu sporu pozostałe przesłanki nabycia prawa do emerytury w wieku obniżonym przewidziane w powyższym przepisie. Ubezpieczona podnosiła, że posiada wymagany staż pracy w warunkach szczególnych i twierdzenie to opierała na dokumentach wydanych jej przez pracodawcę, tj. (...) Sp. z o.o. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w M.. Do odwołania od zaskarżonej decyzji ubezpieczona przedłożyła:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.