216 k.p.c. art. 217 § 1-3 k.p.c. art. 224 par 1 k.p.c. poprzez pozbawienie pozwanego możliwości obrony i dochodzenia jego praw wskutek nieodroczenia rozprawy w dniu 25 lipca 2016, pominięciu na tej rozprawie dowodu z zeznań nieobecnego pozwanego i wydaniu na tej rozprawie wyroku, mimo że przed wyżej wymienioną rozprawą pozwany wniósł o jej odroczenie i dostarczył do Sądu zwolnienie od lekarza chirurga a także zobowiązał się do niezwłocznego przedłożenia zwolnienia od lekarza sądowego, co uczynił w dniu 2 sierpnia 2016 roku. Uzasadniając zarzut nieważności postępowania skarżący powołał w tej kwestii orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazując, że podstawa nieważności wskazana w art. 379 pkt 5 k.p.c. zachodzi wówczas gdy z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów kodeksu cywilnego, których nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji, strona wbrew swej woli nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19.06.2015 IV CSK 101/15). Skarżący wskazał, że przed rozprawą zaplanowaną na 25 lipca 2016 r. ( poniedziałek) pozwany przesłał do sądu maila z wnioskiem o odroczenie rozprawy a także załączył zaświadczenie od lekarza chirurga z dnia 22 lipca 2016 (piątek) potwierdzające, że pozwany jest niezdolny do pracy od dnia 23 lipca do 26 sierpnia 2016 r. a nadto pozwany zobowiązał się do niezwłocznego przedłożenia zwolnienia lekarskiego od lekarza sądowego. W dniu 25 lipca 2016 r. Sąd Rejonowy nie uwzględnił wniosku o odroczenie, przesłuchał świadka zawnioskowanego przez powoda i samego powoda, pominął dowód z przesłuchania pozwanego, zamknął rozprawę i wydał wyrok uwzgledniający powództwo całości. Skarżący wskazał, że w dniu 2 sierpnia 2016 r. złożył zaświadczenie od lekarza sądowego z dnia 28 lipca 2016 r. potwierdzające, że w dniu 25 lipca 2016 r. pozwany był niezdolny do uczestniczenia w rozprawie. Skarżący zarzucił, że Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę, że specyfikacja niektórych chorób (zwłaszcza powstałych w wyniku nagłych urazów chirurgicznych) sprowadza się do tego, iż występują one niespodziewanie i powodują unieruchomienie chorego. Tak było w przypadku pozwanego, w związku z czym nie mógł w dniu 25 lipca 2016 r. przedstawić zaświadczenia od lekarza sądowego w terminie do dnia 25 lipca
k.p.c., który wprowadził szczególne wymagania, jakie muszą być spełnione przez strony czy i innych uczestników postępowania, aby ich - spowodowane chorobą - niestawiennictwo na wezwanie lub zawiadomienie sądu zostało usprawiedliwione, konieczne jest przedstawienie zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się, wystawionego przez lekarza sądowego (§ 1). Zgodnie z poglądem Sąd Najwyższy wyrażanym w wyroku z dnia 10 marca 2011 r. (V CSK 302/10), który to pogląd Sąd Okręgowy w pełni podziela z uwagi na to, że przyczyny uzasadniające odroczenie rozprawy przewidziane w art. 214 § 1 k.p.c. określone zostały restrykcyjnie, ponieważ zaliczono do nich jedynie nieprawidłowość w doręczeniu wezwania oraz nieobecność strony wywołaną nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, wniosek strony o odroczenie rozprawy, uzasadniony chorobą tej strony, może być uznany za uzasadniony jedynie wtedy, kiedy występuje ona w sprawie bez pełnomocnika, ewentualnie kiedy mają być podjęte czynności z jej udziałem a jednocześnie wykaże w sposób określony w art.
Nie oznacza to jednak, że stosowne zaświadczenie musi być załączone do wniosku, chociaż jego przedłożenie na tym etapie byłoby pożądane. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w których uzyskanie zaświadczenia z wyprzedzeniem nie będzie możliwe (czy to z uwagi na nagłość choroby, czy z powodu organizacji przyjęć lekarza sądowego, który wystawia zaświadczenia w miejscach, dniach i godzinach ustalonych na podstawie umowy o wykonywanie czynności lekarza sądowego - art. 12 ust. 1 ustawy o lekarzu sądowym), niemniej zostanie wystawione i przedłożone sądowi w terminie późniejszym. W niniejszej sprawie, we wniosku o odroczenie rozprawy z dnia 25 lipca 2016 r. pozwany powiadomił Sąd o chorobie, przesłał kserokopię posiadanego zwolnienie lekarskiego, stwierdzającego niezdolność do pracy w okresie od dnia 23 lipca do 26 sierpnia 2016 r. Tego rodzaju informacja, potwierdzona wprawdzie dowodem przekazanym w formie faksu, która jednak uwiarygodniała podaną przez pozwanego przyczynę wniosku, uznać można za znaną sądowi przeszkodę przybycia zwłaszcza, że pozwany we wniosku zaznaczył, iż potwierdzenie przez lekarza sądowego zostanie dosłane niezwłocznie. Podkreślić należy przy tym, iż wbrew stanowisku Sądu I instancji załączona do wniosku o odroczenie rozprawy kopia zwolnienia lekarskiego z dnia 22 lipca 2016 roku, znajdująca się na karcie 56 akt jest czytelna i jako taka pozwala na odczytanie danych zawartych w jego treści. Kwestia, czy wskazywana przez pozwanego choroba była przeszkodą niemożliwą do przezwyciężenia leżała poza możliwością stanowczej oceny Sądu w chwili wydawania odmowy uwzględnienia wniosku, jednak ewentualne wątpliwości w tym zakresie pozwany w dalszym przebiegu postępowania wyjaśnił, przedkładając zaświadczenie lekarza sądowego. W zaświadczeniu z dnia 28 lipca 2016 lekarz sądowy potwierdził niezdolność pozwanego do stawienia się na wezwanie sądu w dniu 25 lipca 2016 r. Oceniana ex post odmowa odroczenia rozprawy okazała się więc nieuzasadniona, stanowiła naruszenie art. 214 § 1 k.p.c. i doprowadziła do skutku w postaci pozbawienia pozwanego możności obrony jego praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Podkreślić należy, iż w wyroku z dnia 10 marca 2011 r. (V CSK 302/10) Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Rejonowy, nie mając pewności co do prawdziwości informacji zawartych przez pozwanego we wniosku miał dwa rozwiązania. Mógł odroczyć rozprawę, a w razie stwierdzenia, że pozwany wniosek złożył w złej wierze (ponieważ np. nie udał się do lekarza sądowego) skazać go na grzywnę przewidzianą w art. 214 § 2 k.p.c. Nie chcąc odraczać rozprawy pochopnie, Sąd mógł odpowiednio zastosować art. 224 § 2 k.p.c. Powołany przepis dotyczy możliwości przeprowadzenia określonych dowodów po zamknięciu rozprawy. Wśród dowodów, których dotyczy wymienione są m.in. dowód z akt lub wyjaśnień organów administracji publicznej. Lekarz sądowy wykonuje ustawowo uregulowane czynności zlecone przez prezesa sądu okręgowego (art. 2 ust. 1 ustawy o lekarzu sądowym), wystawione przez niego zaświadczenie jest dokumentem stwierdzającym w sposób wiążący dla sądu istotną dla biegu postępowań karnych i cywilnych okoliczność jaką jest niezdolność podmiotów biorących udział w tym postępowaniu do stawienia się w sądzie bądź przed innym uprawnionym organem (art.
w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy o lekarzu sądowym). Przy tym lekarzowi sądowemu przy wykonywaniu czynności związanych z wystawianiem zaświadczeń przysługuje ochrona prawna analogiczna, jak funkcjonariuszowi publicznemu (art. 2 ust. 3 ustawy o lekarzu sądowym). Zaświadczenie stanowi zatem dokument, który może być poddany ocenie po zamknięciu rozprawy w trybie przewidzianym w art. 224 § 2 k.p.c., a w razie stwierdzenia na jego podstawie, że odmowa odroczenia rozprawy była nieuzasadniona - sąd otworzyłby zamkniętą rozprawę i kontynuował postępowanie, co pozwoliłoby zapobiec wydaniu orzeczenia w warunkach nieważności postępowania. Podkreślić należy, że prawo do sądu, statuowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz w art. 6 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w dniu 4 listopada 1950 r. w R. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm. - dalej: "konwencja"), obejmuje m.in. prawo do ukształtowania procedury sądowej zgodnie z postulatami sprawiedliwości i jawności, ujmowane także jako prawo do rzetelnego procesu. Gwarancje realizacji prawa do rzetelnego procesu są zawarte w zasadach procesowych i konkretnych unormowaniach kodeksu postępowania cywilnego. Jawność postępowania cywilnego, zaliczana do naczelnych zasad postępowania cywilnego (art. 9 k.p.c.), przejawia się m.in. w tym, że posiedzenia sądowe są jawne, a sąd rozpoznaje sprawy na rozprawie (art. 148 § 1 k.p.c.), z zachowaniem zasady ustności (art. 210 § 1 k.p.c.). Prawo do osobistego udziału w czynnościach procesowych jest istotnym elementem sprawiedliwej procedury sądowej (por. m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 czerwca 2002 r., SK 5/02, (...) Zb.Urz. 2002, nr 4, poz. 41). Pozostaje ono w związku z nieodłącznym elementem rzetelnego procesu, jakim jest prawo do wysłuchania (prawo do bycia wysłuchanym). Powyższe obligowało Sąd Okręgowy, po myśli art. 386 § 2 k.p.c. do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością tj. od przeprowadzenia rozprawy w dniu 25 lipca 2016 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi Rejonowemu, któremu na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. pozostawiono rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. Ustalenia faktyczne poczynione w warunkach nieważności pozbawione są znaczenia, ponieważ wada, jaką dotknięte zostało całe postępowanie, wyłącza możliwość podejmowania jakichkolwiek rozważań w oparciu o jego wyniki (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lutego 2010 r., I CSK 272/09, LEX nr 583724). Fakt ten uzasadnia również brak odniesienia się przez Sąd Okręgowy do zarzutów apelacyjnych, kwestionujących poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne jak i dokonane przez ten Sąd rozważania prawne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy i wyznaczeniu rozprawy sąd uwzględni prawo pozwanego do osobistego udziału w czynnościach procesowych, stanowiące elementem procedury sądowej. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji. SSR (del.) B. P. SSO A. W. SSO A. B.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.