(1)solidarnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za I instancję, 2) zasądzenie na rzecz wnioskodawcy od uczestników postępowania M. N. i S. K.

(1)solidarnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za II instancję, Względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu w części, tj. jego punkt I oraz punkt III i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania. Uczestnik postępowania S. B. zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego w pkt II i III i zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 172 §

(1), a A. B.

(2)doszło w momencie zawarcia samej umowy w tym przedmiocie, w dacie zawarcia dla pozoru umowy dzierżawy z dnia 29.03.1977 r., 4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający istotny wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że A. B.

(2)nie była posiadaczem samoistnym gospodarstwa położonego w C. składującego się z działek (...) w sytuacji, gdy była to okoliczność bezsporna. 5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający istotny wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że A. B.

(2)nie była posiadaczem samoistnym gospodarstwa położonego w C. składującego się z działek (...) w sytuacji, gdy najpóźniej z momentem wygaśnięcia umowy dzierżawy z dnia 29.03.1977r., uznać ją należy za posiadacza samoistnego nieruchomości, wobec zawarcia umowy dzierżawy jedynie dla pozoru w celu tymczasowego uregulowania „na zewnątrz" stosunków prawnych pomiędzy jej stronami w sytuacji, gdy rzeczywisty zamiar stron umowy zarówno w świetle jej treści jak i zachowania stron po jej zwarciu, już w dacie jej zawarcia 29.03.1977 r obejmował przejście własności nieruchomości, a tym samym przenosił posiadanie samoistne nieruchomości na A. B.

(2)prowadząc do zasiedzenia własności nieruchomości, 6. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający istotny wpływ na jego treść, polegający na nie uwzględnieniu, że A. B.

(2)spłacała pożyczkę zaciągniętą przez W. K.

(1)i M. K. na remont nieruchomości, w sytuacji, gdy fakt ten był istotny dla czynienia pozostałych ustaleń w sprawie, w tym co do charakteru posiadania nieruchomości przez A. B.

(2). Wskazując na powyższe wniósł o: 1, stwierdzenie, że uczestnik S. B. nabył udział 34 we własności nieruchomości położonej w C. składującej się z działek (...), objętych KW (...). 2. ewentualnie stwierdzenie, że uczestnik S. B. nabył udział % we własności nieruchomości położonej w C. składującej się z działek (...), objętych KW (...). Sąd Okręgowy zważył: Apelacje wnioskodawcy i uczestnika postępowania S. B. są częściowo zasadne. Ustosunkowując się do zarzutów apelacji wnioskodawcy i uczestnika postępowania stwierdzić należy, że trafne są zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w szczególności przepisu art.233 § 1 kpc poprzez dokonanie wadliwej oceny dowodów oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art.172 §

(2)nie była samoistnym posiadaczem nieruchomości składającej się z działek nr (...), a po jej śmierci takimi współposiadaczami nie byli jej synowie A. i S. B.. Nie może ulegać wątpliwości, że do czasu obowiązywania umowy dzierżawy, a wiec do 29 marca 1981r A. B.

(2)była posiadaczem zależnym. Wbrew zarzutom podniesionym dopiero w apelacji przez uczestnika postępowania o rzekomej pozorności umowy dzierżawy, stwierdzić należy, że nie ma żadnych podstaw do kwestionowania ważności tej umowy. W tej sytuacji oczywiście błędny i nie wymagający szerszych rozważań jest pogląd uczestnika postępowania, że był on już od 1974r współposiadaczem samoistnym nieruchomości. Z chwila wygaśnięcia umowy dzierżawy A. B.

(2)przestała być posiadaczem zależnym nieruchomości, nie oznacza to jednak – jak błędnie podniósł w apelacji wnioskodawca, że stała się automatycznie posiadaczem samoistnym. Pod rządami kodeksu cywilnego zmiana tytułu posiadania przez posiadacza w czasie posiadania jest dopuszczalna, z tym zastrzeżeniem, że nie może się ona ograniczać tylko do sfery wewnętrznych przeżyć posiadacza, lecz musi być w sposób niedwuznaczny zamanifestowana na zewnątrz ( tak SN w orzeczeniu z 25 marca 1999r III CKN 214/98 i post. z 3 grudnia 2014r III CSK 329/13). Po wygaśnięciu umowy dzierżawy A. B.

(2)pozostała faktycznym posiadaczem nieruchomości, co jest w sprawie bezsporne. Zgodnie z art. 339 kc domniemywa się, że ten kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Domniemanie posiadania w art. 339 kc działa na korzyść posiadacza rzeczy. W świetle tak sformułowanego domniemania dla ustalenia posiadania samoistnego wystarczy dowód faktycznego władania rzeczą ( corpus). Nie trzeba zaś dowodzić elementu władania rzeczą dla siebie jak właściciel ( animus). Ciężar dowodu przeciwnego obarcza stronę, która z obalenia domniemania wywodzi skutki prawne. Uczestnicy postępowania M. N. i S. K.

(1)nie tylko nie przedstawili dowodów obalających domniemanie wynikającego z art. 339 kc, ale przyznali nawet, że A. B.

(2)była posiadaczem samoistnym. Wprawdzie w sprawie o zasiedzenie, sąd nie może poprzestać na przyznaniu określonego faktu przez uczestnika, szczególnie gdy fakt ten dotyczy posiadania samoistnego, a więc jednej z dwóch przesłanek zasiedzenia, ale nie sposób w takiej sytuacji przyjąć, ze uczestnicy postępowania M. N. i S. K.

(1)obalili domniemanie posiadania samoistnego nieruchomości przez A. B.

(2), a następnie po jej śmierci współposiadania wnioskodawcy i uczestnika S. B.. Stwierdzenie posiadania samoistnego nieruchomości przez A. B.

(2), a następnie po jej śmierci współposiadania nieruchomości przez wnioskodawcę i uczestnika postępowania S. B. Sąd Okręgowy nie wywodzi li tylko z domniemania przewidzianego w art.339 kc i braku jego obalenia przez pozostałych uczestników, ale również z przeprowadzonych dowodów w sprawie, w szczególności zeznań świadków, uczestników postępowania oraz dowodów z dokumentów. Z dowodów tych wynika, że A. B.

(2)po wygaszeniu umowy dzierżawy w dalszym ciągu korzystała z nieruchomości bez żadnych ograniczeń, uprawiała ziemię, zbierała plony dokonywała remontów budynków, w których zamieszkiwała wraz z rodziną, płaciła podatek rolny, figurowała w ewidencji podatkowej gminy jak właściciel, nie płaciła na rzecz właściciela nieruchomości żadnych świadczeń, była postrzegana przez sąsiadów, a także urząd gminy jako właścicielka nieruchomości. To do niej ówczesne władze gminy w 1987r skierowały zawiadomienie o spotkaniu w związku z przebudowa drogi, koniecznością wejścia na teren nieruchomości. Wszystkie te działania odbywały się przy całkowitej bierności właściciela nieruchomości. Sposób wykazywania posiadania nieruchomości przez A. B.

(2)wskazuje, że czuła się ona właścicielką nieruchomości i tak była traktowana przez otoczenie. Nietrafny jest w tej sytuacji pogląd Sądu Rejonowego, że nie zamanifestowała swojej woli właścicielskiego posiadania nieruchomości na zewnątrz w sposób dostrzegalny dla otoczenia. W ocenie Sądu Okręgowego nie podważa tego, fakt zawarcia w dniu 25.03.1991r umowy sprzedaży części nieruchomości w związku z budową drogi zawartej pomiędzy właścicielka nieruchomości M. K., a (...)we W.. Umowa sprzedaży części nieruchomości mogła być bowiem zawarta tylko z właścicielem wpisanym do ksiąg wieczystych. O samoistnym posiadaniu nieruchomości przesadza sposób korzystania z nieruchomości, a więc wykonywanie uprawnień składających się na treść prawa własności, czyli korzystanie z nieruchomości z wyłączeniem innych osób, pobieranie pożytków, a także uważanie się za uprawnionego do rozporządzania nieruchomością. Świadomość braku tytułu prawnego do nieruchomości nie wyłącza jej nabycia przez zasiedzenie, a jedynie wpływa na długość koniecznego okresu posiadania do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie. Rację mają obaj skarżący, że Sąd Rejonowy naruszył przepis art. 175 kc w związku z art.123 § 1 pkt 1 kc przez uznanie, że doszło do przerwania biegu zasiedzenia na skutek ujawnienia w księdze wieczystej nowych współwłaścicieli uczestników postępowania M. N. i S. K.

(1). W orzecznictwie SN i doktrynie niekwestionowany jest pogląd, według którego przerwę biegu zasiedzenia, w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 kc w związku z art.175 kc powoduje tylko takie działanie właściciela, które bezpośrednio zmierza do przerwania posiadania posiadacza, a więc takie, które stanowi tzw. akcję zaczepną wymierzoną przeciwko posiadaczowi, zmierzającą do pozbawienia go posiadania. Nie można uznać za taką akcję zaczepną ujawnienie właścicieli w księdze wieczystej w następstwie stwierdzenia nabycia spadku. W konsekwencji uznać należało, że A. B.

(2)od 30 marca 1981r była posiadaczem samoistnym w złej wierze działek gruntu nr (...) położonych w C. przy ul. (...). Po jej śmierci współposiadaczami nieruchomości zostali jej synowie A. B.

(1)i S. B.. A. B.

(2)zmarła 27 czerwca 2007r. Do chwili jej śmierci nie upłynął wymagany przepisem art.172 § 2 kc okres trzydziestoletniego samoistnego posiadania konieczny do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie. Współposiadaczami samoistnymi nieruchomości byli po śmierci A. B.

(2)wnioskodawca oraz uczestnik postępowania S. B.. Sąd Okręgowy nie podziela twierdzeń wnioskodawcy, że S. B. nie był współposiadaczem nieruchomości, a jedynie lokatorem. Wnioskodawca i uczestnik postępowania S. B. mogą zatem zgodnie z art.176 doliczyć do czasu swojego współposiadania czas posiadania swojego poprzednika mimo posiadania w złej wierze, ponieważ łączny czas posiadania obecnych współposiadaczy i ich poprzednika wynosi przynajmniej 30 lat. Sąd Okręgowy nie podziela twierdzeń uczestników postępowania M. N. jak i S. K.

(1)zawartych w odpowiedzi na wniosek wynikających zapewne z niezrozumienia istoty postanowienia SN z dnia 7 maja 1986r III CRN 60/86 i postanowienia SN z 11 kwietnia 2008r II CSK 626/07 jakoby wnioskodawca i uczestnik postępowania S. B. mogli doliczyć sobie do swojego okresu posiadania tylko ¼ z okresu posiadania nieruchomości przez ich poprzedniczkę A. B.

(2)tj. około 6 lat. Zasada doliczania do czasu własnego posiadania posiadanie poprzednika prawnego obejmuje wszystkich współposiadaczy. Mogą oni doliczyć do swojego posiadania cały okres posiadania poprzednika, ale tylko do własnego zakresu posiadania nieruchomości. ( patrz postanowienie SN z 13 lipca 1993r II CRN 80/93). Z postępowania dowodowego wynika, że wnioskodawca i uczestnik postępowania S. B. po śmierci matki stali się współwłaścicielami nieruchomości, ale w pewnych jej częściach. S. B. nie wykonywał posiadania w zakresie gruntów rolnych. Był współposiadaczem części budynku. Zakres współposiadania nieruchomości przez wnioskodawcę i uczestnika postępowania nie został przez Sąd Rejonowy w ogóle ustalony. Było to o tyle zrozumiałe, że Sąd Rejonowy uważał iż nie zostały spełnione przesłanki zasiedzenia. Współposiadanie nieruchomości prowadzące do nabycia przez zasiedzenie idealnej części nieruchomości może mieć miejsce nie tylko wówczas, gdy każdy ze współposiadaczy korzysta z całej rzeczy, lecz również wtedy, gdy każdy ze współposiadaczy uważa się za posiadacza samoistnego posiadanej części, której nie da się fizycznie wydzielić. W takim przypadku – wobec niemożliwości nabycia przez zasiedzenie fizycznie wydzielonej części nieruchomości – istnieją podstawy do nabycia przez zasiedzenie udziału w nieruchomości. Istnieje przy tym domniemanie, że udziały współwłaścicieli są równe ( art.197 kc). Jednakże, jeżeli z okoliczności sprawy, a zwłaszcza z zakresu posiadanych przez współposiadaczy pomieszczeń w całej nieruchomości, wynika, że zakres współposiadania każdego ze współposiadaczy był nierówny, sąd – po zasięgnięciu opinii biegłego – powinien to uwzględnić przy określeniu udziału każdego ze współposiadaczy. W sytuacji gdy Sąd Okręgowy podzielił zarzuty apelacji wnioskodawcy i uczestnika postępowania S. B. uznając, że zachodziły przesłanki do stwierdzenia nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, a jednocześnie zakres współposiadania nieruchomości nie został w ogóle ustalony, przy czym nie było możliwe stwierdzenia nabycia udziałów w nieruchomości w równych częściach, ze względu na różny zakres współposiadania wnioskodawcy i uczestnika postępowania Sąd Okręgowy nie mógł wydać orzeczenia reformatoryjnego. Nietrafne stwierdzenie przez Sąd Rejonowy braku przesłanek do stwierdzenia nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, w sytuacji gdy takie przesłanki jednak zachodzą powoduje, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, a zatem w konsekwencji zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art.386 § 4 kpc w związku z art.13§ 2 kpc. Przy ponownym rozpoznaniu Sąd Rejonowy ustali dokładnie zakres współposiadania nieruchomości przez wnioskodawcę i uczestnika postępowania w celu określenia w jakich udziałach lub w razie możliwości fizycznego i prawnego ,wydzielenia w jakim zakresie nabyli nieruchomość przez zasiedzenie. W tym celu koniecznym będzie również dopuszczenie dowodu biegłego sadowego z zakresu geodezji. Sąd Rejonowy dokona również ustaleń w zakresie możliwości nabycia przez zasiedzenie działki nr (...) o powierzchni 0,7675 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...). Mimo, że wnioskodawca w toku postępowania wniósł o stwierdzenie zasiedzenia również tej działki Sąd Rejonowy w zasadzie nie odniósł się do tego roszczenia. Z twierdzeń uczestników postępowania M. N. i S. K.

(1)wynika, że nie tylko nie był jej posiadaczem, ale dowiedział się o jej istnieniu dopiero w toku postępowania o stwierdzenie zasiedzenia. (...)