k.c., bowiem waloryzacja wynagrodzenia możliwa jest tylko wówczas, gdy nie zostało ono wypłacone w terminie i gdy w okresie opóźnienia nastąpił znaczny spadek wartości pieniądza, który sprawił, że zobowiązanie zakładu pracy w nominalnej wysokości nie mogło spełnić swojej roli. Sad Rejonowy powołał się na przepis art. 14 ust. 1 Ustawy z dnia 18 grudnia 1998r. o pracownikach sądów i prokuratury, Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 2013r. w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego i Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 marca 2010r. w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego, art. 14a i art. 18 ustawy z dnia 18 grudnia 1998r. o pracownikach sądów i prokuratury oraz art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 16 września 1982r. o pracownikach państwowych i podniósł, że zasady corocznego podwyższania przeciętnego wynagrodzenia urzędników państwowych określają przepisy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1999r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw wynagrodzenia osób nieobjętych mnożnikowymi systemami wynagrodzeń waloryzowane są średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń, zaś art. 9 ust. l pkt 3 odsyła do ustaw budżetowych, gdzie corocznie ustalane są wskaźniki wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. W myśl art. 6 ust.1 ustawy z 23 grudnia 1999r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw podstawę do określenia wynagrodzeń w roku budżetowym stanowią wynagrodzenia z roku poprzedniego, zwaloryzowane średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń ustalonym w ustawie budżetowej, oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne, wypłacane na podstawie odrębnych przepisów. Sąd podkreślił, że w świetle powyższych uregulowań powstaje pytanie, czy ustawodawca w procesie prac nad ustawą budżetową zobowiązany jest do corocznej waloryzacji wynagrodzenia pracownika w takim znaczeniu, aby jego wskaźnik zapewnił pracownikowi realny wzrost płacy zasadniczej na poziomie co najmniej tożsamym ze wskaźnikiem wzrostu cen towarów i usług. W myśl dyspozycji art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw waloryzacja oznacza czynność polegającą na pomnożeniu wynagrodzenia z roku poprzedniego przez średnioroczny wskaźnik ustalony w ustawie budżetowej zmierzającą do ustalenia wysokości świadczenia w postaci wynagrodzenia za pracę. Zgodnie zaś z treścią art. 2 pkt 4 powyższej ustawy „średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń” oznacza wzrost wynagrodzeń na dany rok budżetowy w stosunku do roku poprzedniego. Wskaźnik ten ustalany jest co rok w ustawie budżetowej i w oparciu o zestawienie z wynagrodzeniem pracownika z roku ubiegłego daje wynik w postaci aktualnej wysokości wynagrodzenia. Z treści przepisów zawartych w ww. ustawach wynika, że ustawodawca w momencie ich uchwalania założył, iż wynagrodzenia pracownicze w sferze budżetowej będą każdego roku waloryzowane. Jednakże z uwagi na to, że wskaźnik waloryzacyjny w latach 2011-2014 wynosił 100%, (co wynika z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 20.01.2011r. – Ustawa budżetowa na rok 2011, z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 02.03.2012r. – Ustawa budżetowa na rok 2012, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25.01.2013r. – Ustawa budżetowa na rok 2013 i art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24.01.2014r. – Ustawa budżetowa na rok 2014) w praktyce ustawodawca nie przewidział waloryzacji wynagrodzenia, czyli oznaczało to „zamrożenie wynagrodzeń'' pracowników sądów w spornych latach. Zdaniem Sądu ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawa budżetowa są równorzędnymi w hierarchii aktami prawa powszechnie obowiązującego. Pierwsza z nich przewiduje wzrost wynagrodzeń, a druga go faktycznie nie realizuje w związku z ustaleniem wskaźnika wzrostu wynagrodzeń na poziomie 100%. W celu rozstrzygnięcia tej sprzeczności między ustawami należy zastosować normę kolizyjną, w myśl której lex posterior derogat legi priori (akt późniejszy uchyla moc obowiązującą aktu wcześniejszego) dochodząc do przekonania, że w niniejszej sprawie ustanowienie wskaźnika wzrostu wynagrodzenia w ustawie budżetowej na poziomie 100% nie powoduje jego nieważności w świetle normy zawartej w art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw. Przepisy ustaw budżetowych na lata 2011–2014 jako późniejsze uchyliły bowiem przepisy ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw. Wobec treści ustaw budżetowych na lata 2011-2014 przewidujących średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej w wysokości 100% doszło do sytuacji, w której mechanizm ustalania wynagrodzenia pracowników sądów i prokuratury polegający na określaniu wynagrodzenia na dany rok budżetowy przy przyjęciu wynagrodzenia z roku poprzedniego po jego zwaloryzowaniu średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń (ustalonym w ustawie budżetowej) doprowadził do sytuacji, w której wynagrodzenie to pozostało na poziomie z roku poprzedniego. W rezultacie powyższego, we wskazanym okresie, wynagrodzenie pracowników sądów i prokuratury nie wzrosło. W ocenie Sądu żądania powódek nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Ich wynagrodzenie było wypłacane zgodnie z obowiązującymi w tej materii powołanymi wyżej przepisami, a powódki nie wykazały, że zgłaszały zastrzeżenia odnośnie ewentualnych nieprawidłowości dotyczących wysokości wynagrodzenia w trakcie ich realizacji. Zdaniem sądu roszczenia powodów są bezzasadne, albowiem wynagrodzenie zasadnicze oraz ewentualne dodatki powódek mieściły się i mieszczą w granicach przewidzianych przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego w tym zakresie, nie można zatem zarzucić pracodawcy, iż wynagrodzenie wypłacane było niezgodnie z przepisami. Pozwany nie miał podstaw prawnych, aby waloryzować wynagrodzenia powodów o żądane w pozwie kwoty. W zakresie niekonstytucyjności przepisów, w oparciu o jakie było wypłacane wynagrodzenie, Sąd wskazał, iż dopóki określony przepis nie zostanie uznany za niekonstytucyjny, istnieje domniemanie jego zgodności z Konstytucją. W polskim systemie prawa organem powołanym do orzekania w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją jest Trybunał Konstytucyjny. Przepisy, na podstawie, których były wypłacane powódkom wynagrodzenia za pracę, nie zostały uznane za niezgodne z konstytucją, powinny więc stanowić podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji podniósł nadto, iż Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z dnia 11 lutego 2015r. w sprawie: Sygn. akt P 44/13, po rozpoznaniu pytań prawnych: Sądu Rejonowego w R., czy art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 stycznia 2010r. – Ustawa budżetowa na rok 2010, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2011r. – Ustawa budżetowa na rok 2011 w związku z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 2010r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2012r. – Ustawa budżetowa na rok 2012 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 grudnia 2011r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej są zgodne z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji w takim zakresie, w jakim dokonano naruszenia zasady ochrony własności, praw nabytych i zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wskutek pozbawienia pracowników prawa do wypłaty zwaloryzowanego wynagrodzenia za pracę w latach 2010, 2011, 2012 według norm określonych w art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1999r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw w zw. z art. 14a ustawy z dnia 18 grudnia 1998r. o pracownikach sądów i prokuratury czy art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z 22 stycznia 2010r., art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 stycznia 2011r. w związku z art. 44 ust. 1 ustawy z 26 listopada 2010r., art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2012r. w związku z art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z 22 grudnia 2011r. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 stycznia 2013r. – Ustawa budżetowa na rok 2013 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej są zgodne z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji w takim zakresie, w jakim dokonano naruszenia zasady ochrony własności, praw nabytych i zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, na skutek pozbawienia pracowników prawa do wypłaty zwaloryzowanego wynagrodzenia za pracę w latach 2010, 2011, 2012 i 2013 według norm określonych w art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 2 ustawy z 23 grudnia 1999 r. w związku z art. 14 ust. 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o kuratorach sądowych i Sądu Rejonowego w Sandomierzu, czy art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 stycznia 2011r., art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2012r. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 25 stycznia 2013r. są zgodne z art. 24 w zw. z art. 30 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 2 w związku z art. 7 w zw. z art. 31 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji, postanowił na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym umorzyć postępowanie, wskazując, iż przepisy stanowiące przedmiot pytania do trybunału konstytucyjnego utraciły moc, skutkiem czego nie jest dopuszczalne orzekania o ich zgodności z konstytucją. Zdaniem Sądu Rejonowego, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem SN i NSA Sądy nie mogą same decydować o niekonstytucyjności ustaw, gdyż wyłączoną kompetencję w tym zakresie, zgodnie z art. 188 Konstytucji, ma Trybunał Konstytucyjny. Ponadto każda z powódek ma prawo wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną. Zgodnie zaś z art. 401 1 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Z uwagi na powyższe Sad oddalił powództwa. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd wskazał, że do kręgu okoliczności uzasadniających zastosowanie ww. przepisu należy zaliczyć zarówno fakty związane, jak również niezwiązane z przebiegiem procesu. Rozstrzygając o kosztach w tej sprawie Sąd miał na uwadze przede wszystkim podstawę oddalenie powództwa i charakter niniejszej sprawy oraz subiektywne przekonanie powódek co do zasadności zgłoszonego roszczenia - trudne do zweryfikowania a limine. Apelacje od wyroku Sądu Rejonowego w Ostrołęce z dnia 15.09.2015r., w części ich dotyczących (odpowiednio: pkt VI ppkt 1 i 2, pkt VII ppkt 1 i 2, pkt VIII ppkt 1 i 2), wniosły powódki: T. R., K. T. i D. K.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 20.01.2011r. Ustawa budżetowa na rok 2011, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 02.03.2012r. ustawa budżetowa na rok 2012, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 25.01.2013r. ustawa budżetowa na rok 2013 oraz art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 24.01.2014r. ustawa budżetowa na rok 2014 poprzez ich błędne zastosowanie w oparciu o regułę kolizyjną lex posteriori derogat legi priori, zgodnie z którą akt normatywny później wydany uchyla akt wcześniejszy pod warunkiem, że akt późniejszy ma co najmniej taką samą moc prawną jak akt wcześniejszy, podczas gdy zgodnie z regułą lex posterior generalis non derogat legi speciali Sąd I instancji zobligowany był do zastosowania przepisów art. 14a ustawy z dn. 18.12.1998r. o pracownikach sądów i prokuratur w zw. z art. 4 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dn. 23.12.1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw – w związku z faktem, iż przepisy oznaczonych ustaw stanowią przepisy szczególne w stosunku do przepisów oznaczonych ustaw budżetowych - a w konsekwencji powództwo winno zostać uwzględnione w całości, 2. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 kc przez jego niezastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, co skutkowało udzieleniem ochrony prawnej działaniu powoda, który będąc związany zarówno przepisami ustaw budżetowych jak i przepisami art. 14a ustawy z dn. 18.12.1998r. o pracownikach sądów i prokuratury w zw. z art. 4 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dn. 23.12.1999r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw oparł się na przepisach ustaw budżetowych działając na niekorzyść pracowników, podczas gdy mając na uwadze zasady współżycia społecznego, w tym konieczność zapewnienia wynagrodzenia pracowników na stałym poziomie przy uwzględnieniu wskaźnika inflacji winien on (mając taką możliwość) dokonać waloryzacji oznaczonych wynagrodzeń, 3. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady ochrony praw nabytych wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego polegającej na zastosowaniu do ustalonego stanu faktycznego przepisów art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 20.01.2011r. ustawa budżetowa na rok 2011, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 02.03.2012r. ustawa budżetowa na rok 2012, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 25.01.2013r. ustawa budżetowa na rok 2013 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 ustaw z dn. 24.01.2014r. ustawa budżetowa na rok 2014, które to przepisy jako sprzeczne z art. 14a ustawy z dn. 10.12.1998r. o pracownikach sądów i prokuratury w zw. z art. 4 ust. 2 oraz 6 ust. 1 ustawy z dn. 23.12.1999r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw naruszają wynikające z tychże przepisów uprawnienia o charakterze gwarancyjnym przyznane oznaczonej grupie zatrudnionych w sferze budżetowej przybierające postać prawa podmiotowego, którego treścią jest utrzymanie wynagrodzeń za świadczoną pracę na stałym poziomie celem zneutralizowania spadku sity nabywczej pieniądza. Apelujące wniosły o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu powódki wskazały, że kwestia sporna sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w stosunku do roszczenia powodów należało zastosować przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 20.01.2011r. ustawa budżetowa na rok 2011, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 02.03.2012r. ustawa budżetowa na rok 2012, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 25.01.2013r. ustawa budżetowa na rok 2013 oraz art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dn. 24.01.2014r. ustawa budżetowa na rok 2014, czy też przepis art. 14a ustawy z dn. 18.12.1998r. o pracownikach sądów i prokuratury w zw. z art. 4 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dn. 23.12.1999r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw. Zdaniem skarżących z treści cytowanych przepisów ustawy z dn. 18.12.1998r. o pracownikach sądów i prokuratury wynika, że ustawodawca w momencie ich uchwalania założył, że wynagrodzenia pracowników zatrudnionych w sferze budżetowej będą waloryzowane w oparciu o odpowiedni wskaźnik - wyższy niż 100 %. Natomiast kolejne ustawy budżetowe - począwszy od roku 2011 ustalały średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń na poziomie 100 %, co skutkowało tzw. zamrożeniem wynagrodzeń. Między cytowanymi przepisami zachodzi kolizja, która dotyczy równorzędnych aktów prawnych. Sąd I instancji, wydając rozstrzygnięcie w sprawie, nie odniósł się do kwestii szczegółowości ustaw budżetowych na lata 2011 - 2014 oraz przepisów ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. Ustawy budżetowe określają roczny plan finansowy obejmujący wszelkie dochody i wydatki budżetu państwa i należy uznać je za ustawy ogólne (powszechne) w stosunku do szeregu ustaw szczególnych regulujących poszczególne kwestie cząstkowe. Za ustawę szczególną należy uznać ustawę o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, która normuje niewielki wycinek finansów państwa. W tym wypadku zastosowanie ma następująca klauzula derogacyjna: lex posteriori generalis non derogat legi priori special — ustawa późniejsza powszechna nie uchyla ustawy wcześniejszej szczególnej, chyba że wyraźnie postanowi co innego. Apelujące podniosły też, że kwestionowane regulacje prowadzą do znacznej deprecjacji wynagrodzeń osób zatrudnionych w sferze budżetowej, przy czym ich niezbędność nie została dostatecznie uzasadniona. W tym czasie, kiedy zamrożono waloryzację wynagrodzeń pracownikom sądów znaczne podwyżki wynagrodzeń otrzymali nauczyciele, funkcjonariusze Służby Celnej, Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej, Straży Granicznej, żołnierze zawodowi i członkowie korpusu służby cywilnej. Nastąpiło w tym przypadku naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa, wyrażonej w art. 2 Konstytucji. Zdaniem powódek ich powództwa znajdują również podstawę prawną w art.
z art. 300 kp. Jest niewątpliwym, że w okresie objętym żądaniem pozwu nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza spowodowana inflacją, której towarzyszyło ustawowe zamrożenie wysokości tych świadczeń na poziomie z 2010r. a w ciągu ostatnich pięciu lat praktyczną zasadą kształtującą system wynagrodzenia pracowników sądów stała się ich degresywność, albowiem nominalne świadczenia te pozostawały bez zmian, lecz obniżała się ich siła nabywcza, zaś spadek ich realnej wartości w przeciągu wskazanego okresu wyniósł niemal 15 procent. Powódki podniosły, że dla zastosowania instytucji sądowej waloryzacji świadczenia nie ma znaczenia, czy różnica w sile nabywczej pieniądza jest następstwem gwałtownych zmian wartości ekonomicznej pieniądza czy też długotrwałych procesów inflacyjnych, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto zamrożenie waloryzacji wynagrodzeń nie miało charakteru incydentalnego, lecz nabrało znamion stałej praktyki stosowanej nieprzerwanie od 2011r., której końca nie widać, skoro przewiduje się jej stosowanie również w latach przyszłych, tj. aż do roku
Pracodawca w terminie wypłacał powódkom wynagrodzenia za pracę, w wysokości zgodnej z obowiązującymi wówczas przepisami. Nadto zastosowanie tego przepisu faktycznie prowadziłoby w okolicznościach niniejszej sprawy do obejścia regulacji wskazanej w ustawach budżetowych na lata 2011-
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.