zauważając, że po powstaniu zobowiązania będącego przedmiotem niniejszego procesu nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, która spowodowała praktycznie zniweczenie celu zawartej umowy. Po dokonaniu powyższych ustaleń Sąd I instancji dokonał waloryzacji świadczenia należnego powódce z tytułu przedmiotowej umowy ubezpieczenia. Dokonując waloryzacji Sąd Rejonowy uznał, że z uwagi na charakter umowy, punktem odniesienia winno być średnie wynagrodzenie, jednak z pominięciem wskaźnika urealnienia wynoszącego 860 %. Dokonując waloryzacji świadczenia sąd wziął również pod uwagę sytuację materialną, zarobkową i rodzinną powódki oraz sytuację ekonomiczną pozwanego, interes obu stron oraz zasady współżycia społecznego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów art. 5 k.c. i art.
oraz art. 100 k.p.c. W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zwaloryzowanie świadczenia należnego powódce z tytułu uposażenia na podstawie ubezpieczenia na życie na kwotę 24.103,37 zł z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty i przyznanie kosztów postępowania a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że Sąd Rejonowy dokonał nietrafnych obliczeń, gdyż nie uwzględnił wszystkich elementów dotyczących rozliczenia polisy, tj. okresu ubezpieczenia, wysokości składek i sumy ubezpieczenia. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie. Podnieść należy, że ocena przesłanek waloryzacji pozostawiona została sędziowskiemu uznaniu opartemu na wszechstronnym rozważeniu okoliczności danej sprawy. Dokonując waloryzacji sąd winien jednak oprzeć się na przesłankach wymienionych w przepisie art.
k.c., a mianowicie winien rozważyć interesy obu stron umowy i mieć na uwadze zasady współżycia społecznego. W ocenie Sądu Okręgowego słuszność należy przyznać Sądowi I instancji, że dokonując waloryzacji punktem odniesienia powinno być przeciętne wynagrodzenie z chwili zawarcia umowy oraz średnie wynagrodzenie z chwili orzekania, bowiem ich wysokości odzwierciedlają zmianę siły nabywczej pieniądza. W niniejszej sprawie suma ubezpieczenia wynosiła 2.000.000 starych złotych i miała corocznie wzrastać o wskaźnik urealnienia w wysokości 86 % przez 10 lat trwania umowy. Łącznie zatem o 860 %, co oznacza, że oczekiwana suma ubezpieczenia miała wynieść 19.200.000 starych złotych (17.200.000 + 2.000.000). W chwili zawarcia umowy, tj. w 1991 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie wynosiło netto 1.756.312,00 starych złotych. W tym miejscu na marginesie wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, iż głównym celem umowy ubezpieczenia na życie była pomoc finansowa uposażonej, przy czym oczywistym jest, że miała ona przekraczać sumę wpłaconych przez jej matkę składek, które łącznie wyniosły 2.640.000 starych złotych (22.000 x 12 miesięcy x 10 lat). W związku z tym, że ubezpieczona zapłaciła składki za cały okres ubezpieczenia oczekiwana suma ubezpieczenia w kwocie 19.200.000 starych złotych stanowiła 10,9 przeciętnych wynagrodzeń z 1991 r. Odniesienie tego wskaźnika do przeciętnego wynagrodzenia w chwili orzekania daje kwotę 27.471,81 zł (10,9 x 2.520,35), gdyż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w chwili orzekania (za ostatni kwartał 2012 r.) wyniosło 3.521,67 zł brutto, tj. 2.520,35 zł netto. Podkreślenia wymaga, iż ryzyko zmiany siły nabywczej pieniądza co do zasady winno obciążać równomiernie obie strony umowy. Mając jednak na uwadze fakt, iż sytuacja majątkowa stron jest znacznie różna, również ta okoliczność należało uwzględnić dokonując waloryzacji należnego powódce świadczenia. Sytuacja majątkowa powódki jest bowiem trudna, utrzymuje się z emerytury w kwocie 800 zł miesięcznie, choruje i nie posiada majątku. Pozwany nie ma z kolei żadnych trudności finansowych. Z tych przyczyn w ocenie Sądu Okręgowego ryzyko inflacji winno w choć nieznacznie wyższym stopniu obciążać pozwanego. W związku z powyższym przyjąć należało, że zarówno ze względu na zasady współżycia społecznego jak i ze względu na interes obu stron na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zaszła konieczność zmiany zaskarżonego orzeczenia i przyznania powódce kwoty 15.000 zł (która stanowi ok. 55 % umówionego świadczenia po waloryzacji) z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Z uwagi na zmianę należnego świadczenia konieczną była również zmiana orzeczenia o kosztach postępowania przed Sądem I instancji. Wskazać należy, iż sytuacja majątkowa i zdrowotna powódki a także charakter roszczenia dochodzonego w niniejszej sprawie uzasadniały orzeczenie o kosztach na podstawie art. 102 k.p.c. Z tej przyczyny Sąd Okręgowy odstąpił od proporcjonalnego obciążania powódki kosztami postępowania od oddalonej części powództwa mimo, że powódka przegrała w ok. 38 % (punkt 1.IV sentencji wyroku). Pozwanego obciążono z kolei kosztami w 62 % (punkt 1.III i 1.V sentencji wyroku). Analogiczną zasadę rozliczenia kosztów zastosowano orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego (punkty 3, 4 i 5 sentencji orzeczenia). Z uwagi jednak na fakt, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 21.255,38 zł, przyjąć należało, że powódka wygrała w 70 %. Stąd w takiej proporcji pozwany zobowiązany został do poniesienia kosztów postępowania apelacyjnego, na które złożyła się opłata od apelacji i koszty zastępstwa procesowego. Sygn. akt II Ca 392/13 Zarządzenie 1. odnotować 2. do zbioru 3. przedłożyć z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia lub z upływem terminu do jego wniesienia K., dnia 29 października 2013 r. SSO Barbara Mokras
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.