k.c., statuującego trzyletni termin przedawnienia liczony od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Od powyższego orzeczenia apelację wniósł powód, zaskarżając wyrok co do oddalenia powództwa w kwocie 12.000 zł, odpowiadającej części roszczenia dotyczącego zadośćuczynienia za krzywdę moralną w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w T., wskutek przebytej choroby zakaźnej – świerzbu oraz odbywania kary pozbawienia wolności w odpowiednich warunkach higieniczno – bytowych. Apelujący podniósł zarzuty sformułowane jako odnoszące się do podstawy faktycznej wyroku, a dotyczące bezzasadnego przyjęcia, że zakażenie powoda świerzbem nie było skutkiem działania strony pozwanej, jak też, że powód miał świadomość o osobie zobowiązanej do zadośćuczynienia już od czasu wystąpienia krzywdy. W tym kontekście przedmiotowe zarzuty zostały powiązane z treścią art.
Nadto powód zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. i art. 102 k.p.c., czego konsekwencją ma być bezzasadne zasądzenie od powoda kosztów procesu w sytuacji, gdy należało zastosować art. 102 k.p.c. W uwzględnieniu podniesionych zarzutów powód wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie od strony pozwanej kwoty 12.000 zł i odstąpienie od obciążenia powoda kosztami procesu. Nadto wniósł o zasądzenie od strony pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Jako wniosek ewentualny apelujący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja powoda nie jest uzasadniona. Przede wszystkim wymaga zauważenia, że przedmiotem apelacji jest wyrok Sądu I instancji oddalający powództwo w części, a to w zakresie ograniczonym kwotowo do 12.000 zł i przedmiotowo do podstawy faktycznej związanej z okresem osadzenia powoda w Zakładzie Karnym w T.. Tym samym, aktualnie, przedmiot kontroli ograniczony jest do ewentualnych naruszeń dóbr osobistych powoda w okresie od 26 kwietnia 2000 r. do 24 maja 2000 r., od 23 sierpnia 2000 r. do 25 kwietnia 2003 r. i od 22 września 2003 r. do 24 lutego 2004 r., zaś treść zarzutów wskazuje, iż naruszenie związane jest z ewentualnym zakażenia powoda w w/w placówce penitencjarnej świerzbem. W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowy jest zarzut skierowany przeciwko podstawie faktycznej, a odwołujący się do bezzasadnego przyjęcia, że zakażenie powoda świerzbem nie było skutkiem działania strony pozwanej. Po pierwsze, Sąd Okręgowy poczynił ustalenia, z których wynika, iż do ujawnienia zakażenia powoda doszło w okresie odbywania przez niego kary w Zakładzie Karnym w T., jak też przytoczył okoliczności związane z charakterystyką choroby i przyczyn zakażeń. Z ich treść, jak też z treści dowodu z opinii biegłego wynika, iż istnieją podstawy do przyjęcia, że do samego zakażenia doszło w Zakładzie Karnym. Po drugie, zbędne było czynienie dalszych, szczegółowych ustaleń i ocen prawnych w tym zakresie, skoro Sąd I instancji przyjął, iż roszczenia związane z tą podstawą faktyczną są przedawnione. Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne w części dotyczącej okoliczności odbywania kary przez powoda w Zakładzie Karnym w T.. W szczególności treść zgromadzonego materiału dowodowego nie dawała podstaw do czynienia dalej idących ustaleń, w tym dotyczących okoliczności, z których mogłoby wynikać, iż powód dowiedział się o samym zakażeniu jak i podmiocie odpowiedzialnym za to zakażenie w późniejszym czasie. I tak, bezsporne w sprawie było, że same objawy zakażenia były znane powodowi już w trakcie ujawnienia się objawów choroby i leczenia. Z treści dowodów, w tym zeznań powoda nie wynika, by o identyfikacji choroby D. K. dowiedział się później niż w trakcie leczenia w Zakładzie Karnym. Okoliczności, że w jakiejś późniejszej dacie powód miałby się dowiedzieć jakie jest źródło zakażenia oraz, że związane ono może być z warunkami panującymi w w/w placówce penitencjarnej nie były objęte nawet twierdzeniami powoda. Tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że z tych względów powód dowiedział się o samej szkodzie, jak i okolicznościach pozwalających na identyfikację strony pozwanej jako odpowiedzialnej za naprawienie szkody po dniu 28 lutego 2009r. W tym stanie rzeczy Sąd Apelujący w pełni podziela dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę prawną, że roszczenie powoda w tej części jest przedawnione. Zgodnie z art.
roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jak już wskazano, w sprawie brak było podstaw do ustalenia, że o samym zakażeniu świerzbem i przyczynach zakażenia powód dowiedział się później niż jego pobyt w Zakładzie Karnym w T.. Argumentacja D. K. w tym zakresie ograniczyła się do twierdzenia, iż o odpowiedzialności strony pozwanej dowiedział się z pisma Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 28 listopada 2011 r. Zważyć należy, że pismo (...) dotyczy ogólnej informacji o prawach osoby poszkodowanej w związku z naruszeniem jej dóbr osobistych. Udzielona powodowi informacja nie dotyczy przy tym konkretnych naruszeń, a obejmuje ogólną informację o treści prawa. Nie sposób zatem uznać, że wprost dotyczy okoliczności faktycznych związanych z zakażeniem powoda świerzbem, a w związku z tym, że powód dopiero z pisma (...) dowiedział się, iż istnieje możliwość powiązania tego zakażenia z warunkami higienicznymi panującymi w placówce penitencjarnej. W sprawie nie budzi wątpliwości, że sama świadomość doznanej szkody musiała wystąpić u powoda już w dacie zakażenia i podjętego leczenia, skoro dotknięty został widocznymi i dotkliwymi skutkami choroby. Przesłanka wiadomości o szkodzie jest zatem spełniona w chwili, w której poszkodowany wie o istnieniu szkody w ogóle tj. gdy ma świadomość faktu powstania szkody (tak SN w wyroku z 20 stycznia 2005 r., II CK 358/04). Z kolei dowiedzenie się o osobie zobowiązanej do naprawienia szkody oznacza ustalenie podmiotu mającego być pozwanym w sposób pewny. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 marca 2005 r., II CK 468/04, „ Zdarzenie określone w art. 442 § 1 KC jako dowiedzenie się poszkodowanego o osobie obowiązanej do naprawienia szkody może przybierać - zależnie od kontekstu sytuacyjnego - różne formy zjawiskowe, od prostych np. oświadczenia sprawcy szkody lub zawiadomienie dokumentem urzędowym, do stanu świadomości opierającego się na informacjach cząstkowych prowadzących stopniowo do przekonania poszkodowanego o odpowiedzialności danej osoby. W razie wyrządzenia szkody przez osobę prawną sytuacja ta może się komplikować, zwłaszcza gdy struktura takiej osoby jest złożona, a możliwości poznawcze poszkodowanego niewysokie”. Chodzi tu zatem o pozyskanie przez poszkodowanego tego rodzaju informacji, które pozwalają na przekonanie o przypisaniu odpowiedzialności za szkodę określonemu podmiotowi. Tymczasem argumentacja powoda odwołująca się do pisma Rzecznika Praw Obywatelskich nie wskazuje, że dopiero z tą chwilą powód dowiedział się o mających znaczenie dla przypisania pozwanemu Skarbowi Państwa odpowiedzialności faktach. Powód powołuje się jedynie na to, że został poinformowany o treści przepisów dotyczących odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych. Tym samym wskazuje na informacje dotyczące odpowiedzialności w ogóle niezidentyfikowanych podmiotów, a nie do okoliczności pozwalających na zidentyfikowanie osoby odpowiedzialnej za szkodę. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny w pełni podziela ocenę prawną, że roszczenie powoda w części objętej apelacją uległo przedawnieniu, skoro o przesłankach warunkujących bieg terminu przedawnienia powód dowiedział się najpóźniej w dacie opuszczenia Zakładu Karnego w T. (co nastąpiło w dniu 24 lutego 2004 r.), a pozew w sprawie został wniesiony z przekroczeniem trzyletniego terminu przedawnienia, bo w dniu 4 marca 2012 r. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. Dla zastosowania tego przepisu i odstąpienia od obciążenia strony kosztami procesu nie jest bowiem wystarczające odwołanie się sytuacji osobistej i majątkowej strony, lecz dodatkowo wystąpienie innych szczególnych okoliczności. Takie okoliczności w sprawie nie zachodzą. W szczególności roszczenie powoda – co do zasady – nie było usprawiedliwione, a w tym zakresie, w którym ewentualnie byłyby podstawy do uwzględnienia powództwa, roszczenie zostało zgłoszone ze znacznym opóźnieniem w stosunku do upływu terminu przedawniania. Biorąc to pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik (art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.), a na zasądzone koszty składa się opłata od wynagrodzenia radcy Prokuratorii Generalnej, ustalona w zgodnie z § 8 ust.1 pkt 26 w zw. z § 10 ust.1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804) w zw. z art. 11 ust.3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1313). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjny orzeczono na podstawie § 14 ust.1 pkt 26 w zw. z § 16 ust.1 pkt 2 i w zw. z § 4 ust.1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805). SSA Barbara Baran SSA Paweł Rygiel SSA Robert Jurga
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.