Sygn. akt VI U 447/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Aleksandra Mitros Protokolant: sekr. sądowy Ewa Żarkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2013 r. w S. sprawy z wniosku E. H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o wypłatę środków zgromadzonych na indywidualnym koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na skutek odwołania E. H. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 13 lutego 2013 roku nr (...)-1 oddala odwołanie Sygn. akt VI U 447/13 UZASADNIENIE Ubezpieczony E. H. w swoim piśmie z dnia 5 lutego 2013 r. wezwał Dyrektora ZUS-u Oddziału w S. do zapłaty na swoje konto kwoty wynikającej ze zwaloryzowanego kapitału początkowego i zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz 40% zapłaconych przez niego składek na ubezpieczenie rentowe. Jednocześnie wskazał, że od 1 stycznia 2013 r. będzie wpłacał na wskazane konto kwotę odpowiadającą sumie ustalonych przepisami składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Od tego też dnia będzie sam odpowiadał za swoje bezpieczeństwo finansowe do końca życia, a pieniądze gromadzone na tym koncie będą jego własnością zgodnie z art. 64 Konstytucji. Jako podstawę prawną ubezpieczony wskazał art. 2, 64 ust.1 i art.67 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W dniu 13 lutego 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. poinformował wnioskodawcę, że – w świetle obowiązujących przepisów – brak jest podstaw do wypłaty środków zgromadzonych na indywidualnym koncie w Zakładzie, w tym kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego. Pismem z dnia 25 lutego 2013 r. ubezpieczony nie zgodził się ze stanowiskiem organu rentowego i wskazał, że podtrzymuje roszczenia, które wskazał w piśmie z dnia 13 lutego 2012 r. oraz z dnia 5 lutego 2013 r. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Sąd ustalił, co następuje: Decyzją z dnia 30 stycznia 2009 r. organ rentowy ustalił kapitał początkowy wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 91.253,58 zł. E. H. na dzień 1 stycznia 1999 r. posiada okres ubezpieczeniowy w wymiarze 20 lat 9 miesięcy i 7 dni. Po 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony nadal opłacał i opłaca składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Niesporne, nadto dowód: - decyzja z dnia 30.01.2009 r. k.56-58 akt ZUS. Pismem z dnia 13 lutego 2012 r. E. H. poinformował, że z dniem 1 stycznia 2013 r. występuje z części emerytalno-rentowej ZUS i żąda wypłacenia na jego konto kwoty wynikającej ze zwaloryzowanego kapitału początkowego i zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz 40% zapłaconych przez niego składek na ubezpieczenie rentowe. Jednocześnie wskazał, że od 1 stycznia 2013 r. będzie wpłacał na wskazane konto kwotę odpowiadającą sumie ustalonych przepisami składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Poinformował, że od tego też dnia będzie sam odpowiadał za swoje bezpieczeństwo finansowe do końca życia, a pieniądze gromadzone na tym koncie będą jego własnością zgodnie z art. 64 Konstytucji. Do pisma dołączył oświadczenie, że po otrzymaniu żądanych składek nie będzie oczekiwał pomocy od (...) Oddział w S. i (...) Oddział w W.. Dowód: - pismo z dnia 13.02.2012 r. k.59-60 akt ZUS. W odpowiedzi na powyższe pismo organ rentowy w piśmie z dnia 14 marca 2012 r. poinformował E. H., że obecne uregulowania nie dają podstaw prawnych do spełnienia jego żądań, wskazując, że ustawodawca nie przewidział możliwości zwolnienia z obowiązku uczestnictwa w powszechnie obowiązującym systemie ubezpieczeń społecznych. Dowód: - pismo z dnia 14.03.2012 r. k.71-72 akt ZUS. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego okazało się niezasadne. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009, Nr 205, poz.1585, dalej – ustawa systemowa) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: 1) pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów; 2) osobami wykonującymi pracę nakładczą; 3) członkami rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych, zwanymi dalej "członkami spółdzielni"; 4) osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4; 5) osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi ; Stosownie zaś do a rt. 13 pkt 4 ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej; Zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy systemowej składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe: 1) osób prowadzących pozarolniczą działalność, 2) osób, o których mowa w art. 7, finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni. W myśl art.18 ust. 8 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. Polski system ubezpieczeń społecznych realizuje wyrażone w art. 67 ust.1 Konstytucji prawo obywateli do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego, przy czym zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają ustawy. System ten wprowadził obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, polegający na tym, że określona kategoria osób podlega – bez względu na swoją wolę, z mocy prawa – obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Konsekwencją podlegania ubezpieczeniom społecznym jest natomiast obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia. Składki te zasilają fundusz ubezpieczeń społecznych, który jest państwowym funduszem celowym, a jego środki przeznaczane są w zgodnie z art.54 ustawy systemowej na: 1) wypłaty świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego; 2) wydatki na prewencję rentową; 3) spłaty kredytów i pożyczek wraz z odsetkami, zaciąganych w celu wypłaty świadczeń z FUS; 4) odsetki za nieterminowe wypłaty świadczeń; 5) należności dla płatników składek, o których mowa w art. 3 ust. 2; 6) wydatki związane z realizacją zadań, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 3; 7) (uchylony); 8) odpisy stanowiące przychody Zakładu, o których mowa w art. 76 ust. 1 pkt 1; 9) wydatki na pokrycie niedoboru środków niezbędnych do zapewnienia wypłat emerytur kapitałowych; 10) emerytury kapitałowe, środki gwarantowane oraz jednorazowe wypłaty, ustalane ze składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a. Z uwagi na takie przeznaczenie składki emerytalnej ma ona publicznoprawny ubezpieczeniowy charakter. Nie jest prywatną własnością osoby wpłacającej (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2008 r. II UK 12/08 , M.P.Pr. 2010/1/43 -47 LEX 534978.) Składka w ubezpieczeniach społecznych jest osobistym wkładem ubezpieczonego, ale z przeznaczeniem na tworzenie ogólnego funduszu ubezpieczeniowego, z którego prawo do świadczeń czerpią ci ubezpieczeni, którym ziści się określone ryzyko socjalne, w pewnej proporcji do wcześniej opłacanych składek. W konsekwencji odprowadzana do funduszu ubezpieczeń społecznych składka na ubezpieczenie społeczne nie stanowi własności ubezpieczonego, co wynika zarówno z ubezpieczeniowej konstrukcji prawa do emerytury, jak i z przyjęcia założenia, że pomimo ustawowego podziału składki na część finansowaną przez ubezpieczonego i płatnika, składki na ubezpieczenia społeczne są nadal finansowane przez płatnika (tak K. Antonów: Prawo do emerytury, Kraków 2007, s. 83-84). Ustawodawca w żadnym akcie prawnym nie przewiduje możliwości zwrotu składek opłaconych zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jedynie w razie nadpłacenia składek, występuje możliwość zwrotu części nadpłaconej. Ustawodawca nie pozwala też na wyłączenie się z ubezpieczeń społecznych osób, które zgodnie z przepisami ustaw ubezpieczeniowych ubezpieczeniom tym podlegają. Obowiązek ubezpieczenia społecznego powstaje bowiem z mocy prawa (ex lege) po spełnieniu się określonych warunków, np. wraz z podjęciem zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę, rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej. Ubezpieczony, prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą podlega z mocy art. 6 ust.1 pkt 5 obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu i – zgodnie z art.16 ust. 4 ma obowiązek zapłacić składki na ubezpieczenie z własnych środków (sfinansować je w całości). Przepisy uniemożliwiające wnioskodawcy wyłączenie się z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz zwrot wpłaconych już do tego systemu składek nie są – jak twierdzi wnioskodawca - niezgodne z art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Zgodnie z tym przepisem:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.