XVIII C 484/15

(1), H. D. i (...) SA w W. o zapłatę

1. oddala powództwo
2. kosztami procesu obciąża w całości powoda, pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się wyroku. SSO Iwona Godlewska UZASADNIENIE Pozwem złożonym w niniejszej sprawie w dniu 11.08.2003 r. powód R. P. domagał się zasądzenie od pozwanych renty w kwocie 1.500 zł miesięcznie, odszkodowania w kwocie 50.000 zł i zadośćuczynienia w kwocie 50.000 zł. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniu 13.08.1993 r. został napadnięty przez K. M.

(1)i W. D.

(1)kiedy ci przyszli do powoda w poszukiwaniu pracy w jego gospodarstwie rolnym. Powód odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanych I. M.

(1)i H. D. związał z pracą K. M.

(1)i W. D.

(1)w gospodarstwach rolnych pozwanych. Z kolei odpowiedzialność pozwanego (...) SA w W. powód wywiódł z par. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 18.12.1990 r. w sprawie ogólnych warunków odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu prowadzenie gospodarstwa rolnego (Dz.U. 1990/89/526). Na rozprawie w dniu 18.06.2009 r. W odpowiedzi na pozew z 13.05.2003 r. pozwana H. D. zaprzeczyła swojej odpowiedzialności, wskazując, że niniejsza sprawa jej w żaden sposób nie dotyczy. W odpowiedzi na pozew z 14.09.2005 r. pozwana I. M.

(1)wniosła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu zaprzeczyła swojej odpowiedzialności za szkodę poniesioną przez powoda. W odpowiedzi na pozew pozwanego (...) SA w W. z 17.08.2005 r. pozwany wniósł o odrzucenie pozwu, ewentualnie o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu podał, że pozew już dwukrotnie występował o to samo roszczenie przeciwko pozwanemu i sprawy te zostały zakończone prawomocnymi wyrokami, a obecny pozew jest trzecim przeciwko pozwanemu. Nadto pozwany wskazał, że powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności pozwanego, a nadto działanie W. D.

(1)i K. M.

(1)nie pozostawało w związku z pracą w gospodarstwie rolnym, co wprost zostało przesądzone przez Sąd Najwyższy w sprawie II CK 161/03, który zapadł na kanwie tego samego zdarzenia. Postanowieniem z dnia 29.09.2005 r. Sąd Okręgowy w poznaniu odrzucił pozew wobec pozwanego (...) SA w W.. W wyniku wniesionych przez powoda środków zaskarżenia postanowieniem z dnia 15.06.2007 r. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19.07.2006 r. o oddaleniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 29.09.2005 r. o odrzuceniu pozwu przeciwko pozwanemu (...) SA w W.. Pismem z dnia 25.04.2012 r. powód rozszerzył powództwo, domagając się renty w wysokości 3.000 zł miesięcznie oraz odszkodowania i zadośćuczynienia w kwotach po 150.000 zł, podając, że powód po urazie głowy musiał poddać się szkodliwemu promieniowaniu RTG i w związku z tym zachorował na chorobę popromienną (k.685). W toku niniejszego procesu toczyło się wiele postępowań zażaleniowych, w tym w przedmiocie wniosków powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ostatecznie postanowieniem z dnia 22.03.2016 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu ustanowił dla powoda pełnomocnika z urzędu, który na rozprawie w dniu 16.06.2016 r. cofnął wszystkie dotychczas nie rozpoznane zażalenia powoda, które zostały złożone na kanwie zażalenia powoda na postanowienie z dnia 10.01.2013 r. o oddaleniu wniosku powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd zatem umorzył w tym przedmiocie postępowanie zażaleniowe. Nadto pełnomocnik powoda na rozprawie w dniu 16.06.2016 r. cofnął wnioski powoda o dopozwanie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i M. D.. Na rozprawie w dniu 11.08.2016 r. powód złożył wniosek o wyłączenie sędziego referenta, wobec powyższego Sąd zamknął rozprawę, lecz odroczył ogłoszenie wyroku do dnia 25.08.2016 r. Postanowieniem z dnia 16.08.2016 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił wniosek o wyłączenie sędziego referenta. Pismem z dnia 20.08.2016 r. pełnomocnik powoda złożył wniosek o otwarcie rozprawy na nowo i przeprowadzenie dowodów szczegółowo wskazanych w pkt. 2 a i b tego pisma (k.1051). Sąd postanowieniem z dnia 25.08.2016 r. oddalił wniosek o otwarcie rozprawy, uznając, że okoliczności podniesione w tym piśmie nie usprawiedliwiają tego wniosku. W szczególności badanie stanu zdrowia powoda wobec braku odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanych było bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i prowadziłoby do przedłużenia i tak już długotrwałego postępowania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W 1993 roku powód był właścicielem gospodarstwa rolnego w B. o powierzchni ponad 3 ha, na którym uprawiał len, marchew i mieszankę zbożową. Do pracy w gospodarstwie powód zatrudniał okolicznych mieszkańców. Pozwane miały swoje gospodarstwa rolne nieopodal. K. M.

(1)pomagał pozwanej I. M.

(1)w gospodarstwie rolnym, natomiast W. D.

(1)nigdy nie pracował w gospodarstwie rolnym pozwanych, w tym w szczególności pozwanej H. D.. Pozwane są ubezpieczone od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W dniu 13.08.1993 r. K. M.

(1)i W. D.

(1)przyszli do powoda, ich celem było szukanie zaczepki, ponieważ byli nietrzeźwi. Powód przygotowywał się już do snu, jednakże na prośbę mężczyzn postanowił wyjść do nich przed dom. Powód w tamtym czasie wchodząc i wychodząc z domu używał drabiny, która w dniu wizyty w momencie schodzenia okazała się być odsunięta, czego powód nie zauważył. W wyniku tego powód spadł z wysokości ok. 4-5 metrów, potłukł się i stracił przytomność. Następnego dnia lekarz stwierdził u powoda stłuczenia na głowie, rany i sińce, a także stwierdzono u powoda wstrząśnienie mózgu oraz założono mu gips na prawe ramię. Powód nie przechowywał u pozwanych w gospodarstwie pozwanej I. M.

(1)żadnych swoich rzeczy. Dowód: zeznania pozwanej I. M.

(1)k. 269 -270, 339-340), zeznania powoda (k.282-283, 351-352, 1040), uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 10.10.2003 r. w sprawie II CK 161/0, Lex 148620 W dniu 10.11.1993 r. powód wniósł do Sądu Rejonowego we Wrześni prywatny akt oskarżenia przeciwko K. M.

(1)i W. D.

(1). W sprawie tej, o sygnaturze (...) powód i oskarżeni zawarli ugodę, w której oskarżeni zobowiązali się zapłacić powodowi kwotę 250.000 starych złotych, przeprosili go i obiecali, że nie będą go niepokoić w przyszłości. Okoliczność bezsporna , vide uzasadnienie wyroku w sprawie XII C 1958/99 SO w Poznaniu (k.990) Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie wyżej powołanych dowodów. Sąd dał wiarę pozwanej I. M.

(1), jej zeznania były bowiem rzeczowe, spójne, logiczne. W szczególności z zeznań tych wynikało, że wizyta W. D. i K. M. nie miała związku z prowadzeniem przez pozwane gospodarstwa domowego oraz, że powód nie przechowywał u pozwanej żadnych narzędzi. Zeznania pozwanej korelują z uzasadnieniem wyroku Sądu Najwyższego z 10.10.2003 r. w sprawie II CK 161/03, znanego Sądowi z urzędu, z którego wynika, ze przyczyną wizyty W. D. i K. M. u powoda nie była chęć rozmowy o pracy w jego gospodarstwie rolnym tylko szukanie przez nich zaczepki. Sąd dał również wiarę powodowi odnośnie przebiegu zdarzenia 13.08.1993 r., jego zeznania znalazły bowiem potwierdzenie w zeznaniach I. M.

(1)i fakcie zawarcia przez W. D. i K. M. ugody z powodem w prywatnoskargowym postępowaniu karnym. Sąd jednak nie dał wiary powodowi, aby W. D. i K. M. przyszli do powoda w związku z chęcią zatrudnienia się u powoda przy zbiorze lnu i że zdarzenie miało miejsce w związku z prowadzeniem przez pozwane gospodarstwa rolnego. Okoliczność ta nie znalazła bowiem potwierdzenia w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a nadto stoi w sprzeczności z uzasadnieniem wyroku Sądu Najwyższego z 10.10.2003 r. w sprawie II CK 161/03, zapadłego na kanwie tego samego stanu faktycznego, z którego wynika, ze przyczyną wizyty W. D. i K. M. u powoda nie była chęć rozmowy o pracy w jego gospodarstwie rolnym tylko szukanie przez nich zaczepki. Sąd również nie dał wiary powodowi, że powód przechowywał u pozwanej swoje narzędzia rolnicze, bowiem zaprzeczyła temu pozwana I. M., a powód nie zaoferował na tę okoliczność żadnego przekonującego dowodu. Świadkowie W. D.

(1)i K. M.

(1), korzystając z faktu, że są osobami bliskimi dla pozwanych (odpowiednio zięć i syn) odmówili składania zeznań (k.311). Nadto Sąd nie wziął pod uwagę zeznań informacyjnych pozwanej H. D., gdyż zeznawał tylko informacyjnie, a na rozprawę, na której miała zostać przesłuchana w trybie art. 304 kpc nie stawiła się (k.339). Na rozprawie w dniu 11.08.2016 r. Sąd rozpoznając wszystkie zgłoszone w sprawie wnioski dowodowe uchylił pkt 1 postanowienia z dnia 26.02.2009 r. (k.361) i pkt 1 postanowienia z dnia 18.06.2009 r. (k.385) i oddalił wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodu z akt postępowań wskazanych w tych postanowieniach. Sąd doszedł do wniosku, że przeprowadzenie tych dowodów nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem Sąd we własnym zakresie ustali stan faktyczny w niniejszej sprawie. Stan prawny zaś – w zakresie istnienia legitymacji biernej pozwanego (...) SA w W. został przesądzony w niniejszej sprawie cytowanym już postanowieniem Sądu Najwyższego. Bezspornym było również zawarcie ugody przez K. M.

(1)i W. D.

(1)z powodem w sprawie karnej cytowanej wyżej, zatem brak było podstaw do szczegółowego zaznajamiania się przez Sąd z tymi aktami. Kolejno, postanowieniem z dnia 11.08.2016 r. (pkt 2) Sąd oddalił wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznań biegłych lekarzy na okoliczność stanu zdrowia powoda, uznając, że w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym i wynikającym z tego stanu faktycznego stanie prawnym przeprowadzanie dowodu z opinii biegłych jest niecelowe, bowiem powództwo podlega oddaleniu z powodu braku zaistnienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej wszystkich trojga pozwanych. Z tych samych przyczyn Sąd w pkt 3 oddalił wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków R. W. i S. N.. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Powód domagał się odszkodowania powołując się na fakt, że K. M.

(1)i W. D.

(1)pracowali w gospodarstwach rolnych pozwanych i pozwane posługiwały się nimi przy zdarzeniu z 13.08.1993 r. Tym samym odpowiadają na podstawie art. 429 kc. Zgodnie z art. 429 kc kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności. Z kolei zgodnie z par. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 18.12.1990 r. w sprawie ogólnych warunków odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (Dz.U. 1990/89/526), które miało zastosowanie w dacie zajścia wypadku ubezpieczeniowego w dniu 13.08.1993 r., z ubezpieczenia OC rolników przysługuje odszkodowanie, jeżeli rolnik lub osoby pracujące w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rolnika są – na podstawie obowiązującego prawa – zobowiązane do zapłacenia odszkodowania za zdarzenie, którego następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Zgodnie z par.12 ust.1 cytowanego rozporządzenia roszczeń związanych ze zdarzeniem, przysługujących w stosunku do osoby objętej ubezpieczeniem OC rolników, można dochodzić bezpośrednio od ubezpieczyciela. Z rozporządzenia wskazanego wyżej, w tym z jego samej nazwy, wynika, że dotyczy ono rekompensaty szkód wyrządzonych w związku z pracą w gospodarstwie rolnym. Odpowiedzialność osób objętych ubezpieczeniem odpowiedzialności rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (pozwanych w niniejszej sprawie) nie sięga wszelkich szkód osobowych lub rzeczowych, lecz tylko takich, które powstały w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 3.10.2001 r., I ACa 452/01, postanowienie Sądu Najwyższego z 10.10.2003 r., II CK 161/03, Lex 148620). Tymczasem w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie szkoda powoda wynikła na skutek upadku powoda z wysokości, w wyniku działania w stanie nietrzeźwości K. M.

(1)i W. D.

(1), czego jednak nawet sam powód zeznając w niniejszej sprawie nie był pewien - powód zeznał, że „uważa, że drabinę przesunęli M. z D., ale sam tego nie widział” (k.351). Nawet jednak gdyby uznać, że za poturbowaniem powoda stoi działanie dwóch wyżej wskazanych mężczyzn, to w żaden sposób nie można powiązać ich działania z prowadzeniem przez pozwane gospodarstw rolnych. Pozwana I. M.

(1)zaprzeczyła, aby powód przechowywał u niej jakiekolwiek narzędzia. Pozwana H. D. zaś w ogóle nie znała powoda. Nadto mężczyźni ci przyszli do powoda nie w związku z pracą w gospodarstwach rolnych pozwanych, tylko w celu szukania zaczepki. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd doszedł do wniosku, że nie zaktualizowała się odpowiedzialność pozwanych I. M.

(1)i H. D. – szkoda powoda nie powstała bowiem w związku z prowadzeniem przez pozwane gospodarstw rolnych ani pozwane nie posługiwały się sprawcami szkody w rozumieniu art. 429 kc. Implikacją powyższego było ustalenie braku odpowiedzialności również po stronie pozwanego (...) SA w W., a to na podstawie art.12 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia. O kosztach postępowania Sąd orzekł mając na uwadze wynik sprawy, a mianowicie ustalenie, że powód przegrał proces w całości. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 98 k.p.c. obciążył powoda kosztami procesu, pozostawiając szczegółowe wyliczenie kosztów referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 kpc. Sąd nadto wyjaśnia, że nie zasądził od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej pełnomocnikowi powoda, ustanowionemu z urzędu albowiem pełnomocnik powoda nie złożył o to wniosku przed zamknięciem rozprawy, w związku z czym roszczenie o zwrot kosztów wygasło (art. 109 par. 1 kpc). SSO Iwona Godlewska