Sygnatura akt VIII Ga 393/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 listopada 2016 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie VIII Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agnieszka Woźniak Sędziowie: SO Patrycja Baranowska (spr.) SR del. Aleksandra Wójcik-Wojnowska Protokolant: stażysta Jarosław Bogdański po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 roku w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa T. S. przeciwko (...) spółce akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2016 roku, sygnatura akt XI GC 743/15 I. zmienia zaskarżony wyrok w punktach II i III w ten sposób, że zasądza od pozwanego (...) spółki akcyjnej w W. na rzecz powoda T. S. kwotę 721 zł (siedemset dwadzieścia jeden złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie licząc od dnia 12 grudnia 2012 roku oddalając powództwo w pozostałym zakresie oraz zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 364,14 zł (trzysta sześćdziesiąt cztery złote i czternaście groszy) tytułem kosztów procesu; II. oddala apelację w pozostałej części; III. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 32,66 zł (trzydzieści dwa złote i sześćdziesiąt sześć groszy) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSR del. A. W. SSO A. W. SSO P. B. Sygn. akt VIII Ga 393/16 UZASADNIENIE Powód T. S. wniósł o zasądzenie od pozwanej (...) spółki akcyjnej w W. kwoty 1.600 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że na mocy umowy przelewu nabył przysługujące poszkodowanemu A. B. od pozwanej, w związku z umową ubezpieczenia OC sprawcy kolizji drogowej pojazdu marki A. (...), roszczenie o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego. Uszkodzony w wyniku kolizji pojazd był poszkodowanemu niezbędny podczas wykonywania obowiązków zawodowych. Z tego względu poszkodowany zawarł z powodem umowę najmu pojazdu zastępczego marki O. (...). Najem trwał od dnia 14 czerwca 2012 r. do dnia 5 lipca 2012 r. Z tego tytułu została wystawiona poszkodowanemu faktura na łączną kwotę 4.920 złotych brutto. Pozwana uznała swoją odpowiedzialność co do zasady i wypłaciła powodowi odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego w wysokości 2.550 zł brutto. Dochodzona pozwem należność obejmuje część kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą wynikającą z faktury VAT, a kwotą przyznanego odszkodowania Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 4 maja 2014 r. (sygn. akt XI GNc 512/15) Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie uwzględnił zgłoszone żądanie i obciążył pozwaną kosztami procesu. Pozwana zaskarżyła nakaz w całości domagając się oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem pozwanej powodowi nie przysługuje legitymacja procesowa, gdyż poszkodowany już raz przedmiotową wierzytelność zbył (umowa cesji z M. C.), wobec czego nie może tego uczynić ponownie. Następnie pozwana wskazała, że w sprawie zasadny był najem pojazdu przez okres 15 dni, przy dobowej stawce w wysokości 170 zł netto. Nadto powód nie wykazał, że aby pojazd uszkodzony miał wykupiony pełen pakiet ubezpieczenia oraz udział własny w szkodach. W związku z tym, że uszkodzony pojazd wykorzystywany był do celów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i istniała możliwość odliczenia podatku, odszkodowanie winno przysługiwać w kwocie netto. Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2016 r. (sygn. akt XI GC 743/15) Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 129 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 16 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty (pkt I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II) i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1.378,78 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następującym ustaleniach i wnioskach. W dniu 14 czerwca 2012 r. doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ pojazd marki a. (...) o numerze rejestracyjnym (...), który stanowił własność poszkodowanego A. B.. Pojazd został uszkodzony przez sprawcę, który posiadał ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej u pozwanej. Uszkodzony pojazd jest klasyfikowany w segmencie C. Uszkodzony pojazd był niezbędny poszkodowanemu w życiu zawodowym. W czasie zdarzenia drogowego prowadził on działalność gospodarczą (był agentem i brokerem ubezpieczeniowym), nie był zarejestrowany jako płatnik podatku VAT. W dniu 14 czerwca 2012 r. powód zawarł z poszkodowanym umowę najmu pojazdu zastępczego marki O. (...) o numerze rejestracyjnym (...), ustalając dobową stawkę na kwotę 200 zł netto. Powyższa stawka zawiera się w przedziale górnych stawek najmu krótkoterminowego, to jest trwającego od 1 do 4 dni. Strony mogły przyjąć, że czas likwidacji szkody będzie wynosił co najmniej 2 tygodnie. Najem trwał od dnia 14 czerwca 2012 r. do dnia 5 lipca 2012 r., to jest przez okres 20 dni. Z tego tytułu, dnia 9 października 2012 r., powód wystawił poszkodowanemu fakturę VAT na kwotę 4.920 złotych brutto (4000 złotych netto). Dnia 30 grudnia 2013 roku poszkodowany przelał na powoda wierzytelność przysługującą mu z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego. W dniu 14 czerwca 2012 r. poszkodowany przelał na M. C. wierzytelność przysługującą mu z tytułu kosztów naprawy i holowania uszkodzonego pojazdu. Wskutek omyłki pisarskiej w umowie zawarto zapis, że poszkodowany przelewa na M. C. także wierzytelność z tytułu najmu pojazdu zastępczego, co de facto nie było celem stron umowy. Decyzją z dnia 16 listopada 2012 r., tytułem najmu pojazdu zastępczego, pozwana przyznała poszkodowanemu odszkodowanie w wysokości 2.550 zł brutto, weryfikując tym samym dobową stawkę najmu do kwoty 170 zł brutto, zaś okres najmu do 15 dni. Ustalając okres najmu, pozwana wzięła pod uwagę czas technologicznej naprawy, a także oczekiwania na oględziny. Pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r. poszkodowany reprezentowany przez powoda wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 2.420 zł tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Dnia 14 czerwca 2012 r. szkoda została zgłoszona pozwanej, w dniu 19 czerwca 2012 r. odbyły się oględziny pojazdu, przekazanie kalkulacji z oględzin do warsztatu nastąpiło 3 dni później, zaś prace związane z naprawą pojazdu rozpoczęto w dniu 25 czerwca 2014 roku. Naprawa pojazdu mogła rozpocząć się w dniu 27 czerwca 2012 r., a zakończyć dnia 6 lipca 2014 r. Naprawa pojazdu powinna trwać maksymalnie 22 dni. Bacząc na fakt, że najem trwał 20 dni, dzienna stawka najmu pojazdu należącego do segmentu C, w opcji pełnego ubezpieczenia, z wykupionym udziałem własnym w szkodzie i bez limitu kilometrów, wahała się w granicach od ok. 126 do 184 zł brutto za dobę (średnia arytmetyczna 162,29 złotych brutto). Cena najmu tej samej klasy samochodu, przy takim samym okresie, w opcji uwzględniającej wyłącznie brak limitu kilometrów, wahała się w przedziale od 106 do 164 złotych brutto (średnia arytmetyczna 133,95 zł brutto). W zależności od okresu najmu ceny najmu są zmienne, to jest im dłuższy okres najmu, tym dobowa stawka najmu jest niższa. Po 4 dniach stawka ulega obniżeniu, w okresie od 15-30 dni jest stała, a od 31 dnia zaczyna maleć. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał powództwo za uzasadnione jedynie w nieznacznej części. Przywołując regulację zawartą w art. 822 § 1 k.c. Sąd zaznaczył, że szkoda powstaje w chwili zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową i podlega naprawieniu na podstawie art. 415 i nast. k.c. oraz według zasad określonych w art. 363 k.c., a w wypadku odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń - według zasad określonych w § 2 tego przepisu. Obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje zaś w chwili wyrządzenia szkody, a odszkodowanie ma wyrównać uszczerbek majątkowy powstały w wyniku zdarzenia wyrządzającego szkodę, istniejący od chwili wyrządzenia szkody do czasu, gdy zobowiązany wypłaci poszkodowanemu sumę pieniężną odpowiadającą szkodzie. Przy czym w ubezpieczeniu komunikacyjnym OC ma zastosowanie zasada pełnego odszkodowania wyrażona w art. 361 § 2 kc, a ubezpieczyciel z tytułu odpowiedzialności gwarancyjnej wypłaca poszkodowanemu świadczenie pieniężne w granicach odpowiedzialności sprawczej ponoszącego odpowiedzialność za szkodę (art. 822 §1 kc). W zakresie przysługującej powodowi legitymacji do wystąpienia z niemniejszym powództwem Sąd stwierdził, że powód skutecznie nabył wierzytelność od poszkodowanego na podstawie umowy przelewu. W ocenie Sadu zeznania świadków doprowadziły do uznania, iż zgodny zamiar i cel umowy o przelew wierzytelności zawartej przez A. B. z M. C. był taki, że strony dokonały jedynie przelewu wierzytelności z tytułu kosztów naprawy i holowania uszkodzonego pojazdu. Niniejszym pozwem objęta jest zaś wierzytelność z tytułu najmu pojazdu zastępczego. Odnosząc się do kwestii zasadności ponoszenia kosztów wynajmu pojazdu zastępczego Sąd podkreślił, że decydujące w tym względzie znaczenie miała pisemna opinia biegłego sądowego, którą Sąd uznał za w pełni wiarygodną i która pozwoliła w sposób nie budzący żadnych wątpliwości odpowiedzieć na kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pytania. Sąd uznał, że czas rzeczywisty wynajmu pojazdu zastępczego na czas naprawy zawiera się w przedziale okresu wyliczonego przez biegłego i stwierdził, że okres 20 dni był okresem koniecznym i niezbędnym, a zatem w okresie tym właściciel pojazdu mógł korzystać z pojazdu zastępczego. Za wygórowaną Sądu Rejonowego uznał przy tym zastosowana przez strony umowy najmu samochodu zastępczego stawkę w wysokości 200 zł netto. W tym względzie Sąd zaznaczył, że opinia biegłego W. S. wykazała, iż ustalony koszt wynajmu samochodu zastępczego należącego do segmentu C w opcji pełnego ubezpieczenia pojazdu, z wykupionym udziałem własnym w szkodzie i bez limitu kilometrów przy okresie najmu na 20 dni wynosił 162,29 zł brutto. Natomiast w opcji uwzględniającej wyłącznie brak limitu kilometrów przy tym samym okresie najmu wynosił 133, 95 zł brutto. Sąd, zgadzając się z pozwaną, stwierdził iż strona powodowa nie wykazała, aby uszkodzony pojazd klasy C miał pełne ubezpieczenie OC/AC/ (...), tak jak wynajęty pojazd zastępczy. Powód w tym zakresie nie udźwignął ciężaru dowodu (art. 6 k.c.), bowiem nie przedstawił żadnego dokumentu pozwalającego na ustalenie wysokości stawki najmu pojazdu klasy C z pełnym ubezpieczeniem. Zasadnym było więc obliczenie rzeczywiście przysługującego powodowi odszkodowania z tytułu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego w oparciu o iloczyn stawki dziennej 133,95 zł brutto i czasu naprawy w wymiarze 20 dni, pomniejszony o dotychczas uiszczone odszkodowanie w wysokości 2.550 zł. Kierując się powyższymi ustaleniami, Sąd przyjął, że rzeczywista szkoda związana z kosztami wynajmu pojazdu zastępczego mieściła się w kwocie 2.679 zł zaś powodowi, po uwzględnieniu dotychczas wypłaconej kwoty odszkodowania, z tego tytułu przysługuje kwota 129 zł brutto. Odnosząc się do kwestii możliwości odliczenia przez poszkodowanego podatku Sąd zauważył, iż zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o podatku od towarów i usług zwolnione od podatku były usługi ubezpieczeniowe. Jak wynika z materiału dowodowego taką też działalność prowadził poszkodowany, a tym samym był zwolniony od podatku VAT. Nie znajduję więc zastosowania zasada obniżenia odszkodowania o wartość podatku naliczonego. W tym konkretnym przypadku należało więc uznać odszkodowanie wraz z naliczonym podatkiem VAT. Dokonując analizy opinii biegłego sądowego Sąd wskazał, że dowód ten został przeprowadzony zgodnie z tezą dowodową zakreśloną przez strony, w tym przez stronę powodową. Zarzuty do opinii dotyczące klasy „premium” Sąd uznał za o tyle niezasadne, że biegły w tezie dowodowej, w oparciu o którą sporządzał opinię nie miał za zadanie doboru samochodów z uwagi na powyższą klasę. Strony nie wnosiły również o oględziny pojazdu. W toku ustnej uzupełniającej opinii biegły podtrzymał opinię. Wskazał, że firmy, które wziął pod uwagę mają oddziały na terenie S.. Biegły wskazał, że stawki najmu w zależności od okresu najmu są zmienne. W ocenie Sądu biorą pod uwagę uszkodzenia pojazdu i technologiczny czas naprawy, przy zawieraniu umowy najmu nie można było zakładać, że będzie to najem krótkoterminowy, ale że będzie wynosił minimum 2 tygodnie. Stąd biegły nie przyjął za podstawę wyliczenia stawek w niniejszym postępowaniu stawek dla najmu krótkoterminowego. Biegły dokładnie wyjaśnił, że wszystkie wypożyczalnie, które brał pod uwagę w opinii mają biura na miejscu i podstawiają samochód na terenie S.. Podstawiają samochód we wskazane miejsce. Dodał, że jeżeli za to jest pobierana opłata to byłaby ona uwzględniona w całkowitym koszcie najmu, albowiem aplikacja komputerowa z której korzystał przewiduje miejsce gdzie wpisuje miejsce odbioru pojazdu. Wskazał, że firma przy lotniskach dla klienta vipowskiego podstawia samochód klasy B pod dom niemniej wtedy koszt najmu jest na poziomie 350 zł a wyższej klasy 500 i 600 zł. Tych stawek ani praktyki nie można przekładać na koszt likwidacji szkód komunikacyjnych. Adres, który przyjął – na podstawienie pojazdu jest adresem w środku miasta (ulica (...)). W systemie, którym posługuje się biegły generalnie zaznacza miasto odbioru i przekazania samochodu, a aplikacja wskazuje konkretny adres. Konkretny adres nie wpływa na wysokość stawki. Firmy, które biegły wybrał są z jednej przeglądarki i są reprezentatywne. Biegły dodał że wybierając pojazd i stawkę do opinii z przeglądarki porównuje je ze stroną internetową wypożyczalni. Te stawki korespondują ze stawkami, które wylicza aplikacja, z której korzysta. Przy obliczaniu średniej nie uwzględnia się skrajnych stawek. Wskazał, że nie jest tak, że te skrajne odrzucane to większość rynku. Biegły wyjaśnił, że klasa premium to podklasa segmentu C. Biegły dodał, że o klasyfikacji pojazdu do klasy premium decyduje również jego wyposażenie, które można stwierdzić wyłącznie po przeprowadzeniu oględzin, o co strony nie wnosiły. Wskazał, że o klasyfikacji auta do danej klasy decyduje prestiż marki i jego wyposażanie. Żeby dokładnie ustalić stawkę trzeba byłoby zbadać auto w celu ustalenia jego wyposażenia aby nająć auto zbliżone o takim samym wyposażeniu. W ocenie Sądu logicznym było odejście przez biegłego od przyjęcia dla najmu pojazdu w niniejszej sprawie, stawek dla najmu krótkoterminowego, skoro uszkodzenia pojazdu wskazywały na co najmniej 14-dniowy okres naprawy. Pozwana co prawda przedłożyła do zarzutów do opinii cenniki wypożyczalni niemniej nie wykazała, dlaczego wypożyczalnie z których skorzystał biegły byłyby niereprezentatywne. Pozwana nie wniosła w pozwie o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego uwzględniającego pojazdy klasy (...) oraz oględziny pojazdu, celem sklasyfikowania go do tej podklasy segmentu C. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że biegły sporządził opinię rzetelnie zgodnie z tezą dowodową a zarzuty powoda nie wpłynęły na ocenę przydatności opinii biegłego do rozstrzygnięcia sprawy. Dalej Sąd wyjaśnił, że oddalenie powództwa w znacznej części wynikało z faktu, że w następstwie normalnego związku przyczynowego za który ubezpieczyciel odpowiada mieszczą się średnie stawki najmu, które na potrzeby przedmiotowej sprawy wyliczył biegły. O odsetkach Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 481 k.c. w zw. z art. 817 § 1k.c. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 100 k.p.c., przy założeniu, że powód wygrał proces w 8,06 % , a pozwana w 91,94 %. Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona powodowa. Zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo wniosła o jego zmianę poprzez zasądzenie - ponad kwotę zasądzoną w pkt. I wyroku - dodatkowej kwoty 1.471 zł z odsetkami ustawowymi zgodnie z żądaniem pozwu oraz zmianę punktu III wyroku stosownie do wyniku procesu oraz o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 231 kpc oraz 233 § 1 kpc poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów polegającej na nieuzasadnionym przyjęciu, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.