I C 1735/16

Sygn. akt I C 1735/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 grudnia 2016 r. Sąd Rejonowy w Grudziądzu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSR Maciej Plaskacz Protokolant st. sekretarz sądowy Patrycja Rytkowska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 r. w Grudziądzu na rozprawie sprawy z powództwa Banku (...) – spółki akcyjnej w W. przeciwko M. O. o zapłatę I. zasądza od pozwanego M. O. na rzecz powodowego Banku (...) – spółki akcyjnej w W. kwotę 1.532,93 zł (jeden tysiąc pięćset trzydzieści dwa złote 93/100) z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie: - od kwoty 851,63 zł od dnia 11 marca 2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 85,16 zł od dnia 11 kwietnia 2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 85,16 zł od dnia 11 maja 2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 85,16 zł od dnia 11 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 85,16 zł od dnia 11 lipca 2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 85,16 zł od dnia 11 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 85,16 zł od dnia 11 września 2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 85,16 zł od dnia 11 października 2016 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 85,16 zł od dnia 11 listopada 2016 r. do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałej części; III. zasądza od pozwanego M. O. na rzecz powodowego Banku (...) – spółki akcyjnej w W. kwotę 995,51 (dziewięćset dziewięćdziesiąt pięć złotych 51/100) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 1735/16 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 11 marca 2016 r. powodowy Bank (...) spółka akcyjna w W. (dalej jako: (...)) domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego M. O. kwoty 3.515,02 zł z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 10 marca 2016 r. do dnia zapłaty. Strona powodowa wyjaśniła, że dochodzi roszczeń z tytułu niespłaconej pożyczki udzielonej dnia 18 marca 2014 r. Pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. strona powodowa sprecyzowała, że dług pozwanego obejmuje kapitał w kwocie 3.242,98 zł oraz odsetki umowne za okres od 10 czerwca 2015 r. do 9 marca 2016 r. w kwocie 272,04 zł, w tym odsetki kapitałowe w kwocie 147,71 zł i odsetki za opóźnienie w kwocie 124,33 zł. Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym dnia 6 maja 2016 r., I Nc 1225/16, referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Grudziądzu nakazał pozwanemu, aby zapłacił stronie powodowej kwotę 3.505,02 zł z żądanymi odsetkami oraz kwotę 90,76 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. Sąd uchylił nakaz zapłaty. Zarządzeniem wydanym dnia 13 września 2016 r. na wniosek strony powodowej ustanowiono kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego. W piśmie procesowym dnia 21 października 2016 r. strona powodowa złożyła wyjaśnienia co do podstawy prawnej i faktycznej żądania, podnosząc m.in. że umowa pożyczki została wypowiedziana pozwanemu pismem z dnia 11 września 2015 r. Na rozprawie dnia 27 października 2016 r. kurator pozwanego wniósł o oddalenie powództwa. Zarzucił, że wypowiedzenie umowy nie zostało skutecznie doręczone pozwanemu, a odsetki powinny być naliczane od dnia wymagalności poszczególnych rat pożyczki. W piśmie procesowym złożonym na rozprawie dnia 24 listopada 2016 r. strona powodowa zajęła stanowisko, że wypowiedzenie umowy było skuteczne. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Sąd ustalił, co następuje: W dniu 18 marca 2014 r. M. O. jako pożyczkobiorca zawarł z (...) jako pożyczkodawcą umowę pożyczki w kwocie 3.973,20 zł na okres do dnia 10 marca 2019 r. (§ 1 umowy). Spłata miała nastąpić w równych ratach kapitałowo-odsetkowych płatnych do 10. dnia każdego miesiąca (§ 7 ust. 1 i 5 umowy), począwszy od kwietnia 2014 r. (pierwszy harmonogram spłaty). Pożyczka była oprocentowana według zmiennej stopy procentowej ustalanej przez (...), przy czym początkowo oprocentowanie miało wynosić 13,99% w stosunku rocznym (§ 2 ust. 1 umowy). Odsetki miały być naliczane od faktycznego zadłużenia przy założeniu, że rok ma 360 dni, a miesiąc 30 dni (§ 7 ust. 4 umowy). Od zadłużenia przeterminowanego (...) miał pobierać odsetki w wysokości odsetek maksymalnych (§ 26 ust. 2 umowy). W okresie korzystania z pożyczki pozwany zobowiązał się do niezwłocznego informowania strony powodowej o zmianie m.in. miejsca zamieszkania (§ 16 umowy). W umowie zastrzeżono na rzecz (...) prawo wypowiedzenia umowy w całości lub w części, jeżeli pozwany nie zapłacił w terminie pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności, po uprzednim poinformowaniu pozwanego o konieczności spłaty zaległych rat w terminie 7 dni od otrzymania informacji o braku spłaty wymagalnej części zadłużenia. Okres wypowiedzenia wynosił 30 dni (§ 24 ust. 1 pkt 2 umowy). Dowody: Umowa z dnia 18 marca 2014 r. – k. 20-24, 55-59 Pierwszy harmonogram spłaty pożyczki – k. 87 Dnia 9 września 2014 r. ustał pobyt stały pozwanego pod adresem ul. (...) w G., który pozwany podał stronie powodowej jako jego adres zamieszkania przy zawarciu umowy pożyczki. Od tego momentu pozwany nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały lub czasowy. Dowody: Umowa z dnia 18 marca 2014 r. – k. 20, 55 Wydruk z bazy PESEL-SAD – k. 30-33 Wniosek pozwanego o udzielenie pożyczki – k. 83-84 Pismem z dnia 10 sierpnia 2015 r. strona powodowa wezwała pozwanego do spłaty zadłużenia przeterminowanego, które wynosiło 255,77 zł. Przesyłka została zwrócona do (...) z adnotacją o wyprowadzeniu się adresata. Dowód: Pismo z dnia 10 sierpnia 2015 r. z potwierdzeniem zwrotu do nadawcy – k. 60, 64 W piśmie z dnia 11 września 2015 r. strona powodowa zamieściła oświadczenie o wypowiedzeniu umowy pożyczki z dnia 18 marca 2014 r. z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia ze względu na istnienie przeterminowanego zadłużenia w kwocie 342,06 zł (w tym kapitał 232,04 zł i odsetki 110,02 zł). Przesyłka zawierająca to pismo została zwrócona do (...) z adnotacją o wyprowadzeniu się adresata. Dowód: Pismo z dnia 11 września 2015 r. z potwierdzeniem zwrotu do nadawcy – k. 61-63 Strona powodowa przyjmowała, że na dzień 8 maja 2015 r. saldo niewymagalnego zadłużenia pozwanego wynosiło 3.242,98 zł. Dowód: Podsumowanie historii – k. 85 Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny pozostawał między stronami bezsporny i został ustalony na podstawie dokumentów prywatnych złożonych przez stronę powodową. Dokumenty te stanowiły wiarygodny środek dowodowy, gdyż ich rzetelność i autentyczność nie zostały w toku procesu podważone. Ze względu na niedopełnienie przez pozwanego obowiązku meldunkowego w nowym miejscu zamieszkania i niepodjęcie przesyłki sądowej wysłanej na ostatni znany adres należało przyjąć, że miejsce pobytu pozwanego nie jest znane, a wniosek strony powodowej o ustanowienie kuratora procesowego zasługiwał na uwzględnienie (art. 143 i 144 k.p.c.). Mimo podjętych przez kuratora działań, w tym wizyty w ostatnim znanym miejscu zamieszkania pozwanego i poszukiwania pozwanego za pośrednictwem portali społecznościowych, nawiązanie kontaktu z nim okazało się niemożliwe. Roszczenia dochodzone pozwem wynikają z umowy pożyczki (art. 720 k.c.). Zasadniczy zarzut pozwanego odnosił się do skuteczności wypowiedzenia umowy. Zarzut ten okazał się zasadny. Wypowiedzenie umowy jest jednostronnym oświadczeniem woli składanym innej osobie. Jak wynika z art. 61 k.c., oświadczenie woli jest złożone z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł on się on zapoznać z jego treścią. By zatem można mówić o złożeniu pisemnego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy pożyczki, pismo zawierające to oświadczenie musi dotrzeć do pożyczkobiorcy w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z jego treścią. W toku procesu strona powodowa złożyła kserokopię potwierdzenia odbioru przesyłki z wypowiedzeniem z adnotacją o zwrocie przesyłki z powodu wyprowadzenia się adresata. Z taką samą adnotacją zwrócono wezwanie do spłaty zadłużenia wysłane miesiąc wcześniej. Prawdziwość ustaleń doręczyciela potwierdzają dane zgromadzone w bazie PESEL, według których pobyt stały pozwanego przy ul. (...). Łęgi 5/18 w G. ustał już we wrześniu 2014 r. W tym stanie rzeczy oświadczenie woli strony powodowej o wypowiedzeniu umowy nie dotarło do pozwanego w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z jego treścią i – w konsekwencji – nie wywołało zamierzonych przez stronę powodową skutków prawnych. Nie ma przy tym żadnych podstaw do stosowania fikcji prawnej skuteczności doręczenia ze względu na przyjęcie przez pozwanego w umowie obowiązku informowania strony powodowej o zmianie miejsca zamieszkania. Obowiązek ten nie został obwarowany żadną sankcją, a zatem jego naruszenie może rodzić jedynie odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach ogólnych. Na marginesie należy zauważyć, że nawet gdyby w umowie przewidziano stosowanie w takiej sytuacji fikcji skutecznego doręczenia, zastrzeżenie to wymagałoby kontroli w świetle przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych. W rozpoznawanej sprawie nie ma jednak procesowej potrzeby szerszego omówienia tego problemu, gdyż przedmiotowa umowa nie zawiera wskazanego postanowienia. Wobec braku skutecznego wypowiedzenia umowy obowiązuje ona nadal w pierwotnym kształcie, co pozwala na uwzględnienie powództwa jedynie co do rat, które – zgodnie z treścią umowy – stały się wymagalne przed dniem zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.). Dla ustalenia ich wysokości Sąd przyjął następujące założenia wynikające z dokonanych ustaleń faktycznych i twierdzeń strony powodowej: - niespłacony kapitał pożyczki na dzień 8 maja 2015 r. wynosił 3.242,98 zł (podsumowanie historii – k. 85), - pozwany zaprzestał spłaty pożyczki począwszy od raty wymagalnej dnia 10 czerwca 2015 r., do tego czasu spłacił 14 rat, później nie dokonał żadnej wpłaty (wyciąg z ksiąg banku – k. 5, pismo procesowe z dnia 26 kwietnia 2016 r. – k. 19), - niespłaconych pozostało 46 rat z 60 rat (pierwotny harmonogram spłaty – k. 86), - oprocentowanie umowne uległo obniżeniu z pierwotnych 13,99% do 10% w skali roku, przy czym w okresie od dnia 1 stycznia 2016 r. wynika to ze zmienionych art. 359 § 2 i § 2 1 k.c., - pożyczka miała być spłacana w równych ratach kapitałowo-odsetkowych (§ 7 umowy). Ze względu na zmianę oprocentowania pożyczki wystąpiła konieczność ponownego naliczenia wysokości raty kapitałowo-odsetkowej. W tym celu Sąd dokonał stosownych obliczeń, stosując wzór R=K*((1+p) n*p)/(1+p) n-1)), wynikający z zasady równoważności strumieni pieniądza oraz wzoru na sumę wyrazów ciągu geometrycznego (zob. np. W. Bijak, M. Podgórska, J. Utkin, Matematyka finansowa, Warszawa 1994, s. 216), gdzie R to wysokość raty, K – pozostały do spłaty kapitał (3.242,98 zł), p – wysokość oprocentowania dla jednego miesiąca (tj. 10% rocznie / 12 miesięcy), n – ilość rat