IV Pa 151/13

Sygn. akt IV Pa 151/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia: SSO Romuald Czerniecki (spr.) Sędziowie: SSO Beata Łożyńska-Motyka SSR del. Beata Urbańska - Woike Protokolant: st. sekr. sądowy Zofia Fronckiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013 r. w Olsztynie sprawy z powództwa Gminy S. przeciwko D. S. o odszkodowanie za mienie niepowierzone na skutek apelacji powódki Gminy S. od wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt IV P-upr 395/12 I. oddala apelację; II. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 225 złotych (dwieście dwadzieścia pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą. UZASADNIENIE Powódka Gmina S. wniosła o zasądzenie od pozwanego D. S. kwoty 2.825,88 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 02 maja 2012r. do dnia zapłaty tytułem równowartości odsetek od niewykorzystanej dotacji. W uzasadnieniu wskazała, że pozwany prowadził czynności w zakresie wydatkowania dotacji celowej w wysokości 35.000 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu zestawu narzędzi hydraulicznych z osprzętem dla Ochotniczej Straży Pożarnej w S.– na podstawie umowy nr (...)W związku z nierozliczeniem przedmiotowej dotacji w wymaganym terminie do 31 października 2011r. – Gmina S.została wezwana – pismem z dnia 1 grudnia 2011r. do zwrotu udzielonej dotacji wraz z odsetkami jak od zaległości podatkowych do dnia 15 grudnia 2011r. Zdaniem powoda, to pozwany zaniechał wypełnienia jego obowiązków, co polegało na nierozliczeniu przedmiotowej dotacji w terminie, jak też zaniechaniu wystąpienia do Urzędu Marszałkowskiego Województwa (...) w przedmiocie zawarcia aneksu do w/w umowy, umożliwiającego późniejsze rozliczenie dotacji w sytuacji ewentualnego zaistnienia trudności w jej terminowym rozliczeniu. Pozwany D. S. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że kwestionuje roszczenie zarówno co do zasady jak i wysokości, a w szczególności możliwość przypisania mu odpowiedzialności materialnej, ponieważ nie jest on odpowiedzialny za poniesioną przez pracodawcę szkodę. Zdaniem pozwanego nie był on odpowiedzialny za realizację przedmiotowej umowy, nie można zatem przypisać mu winy, choćby nieumyślnej w związku z przekroczeniem terminu wydatkowania środków przyznanych w ramach umowy o dotację. Zgodnie z zakresem jego obowiązków – sprawował on nadzór nad Gminnym Zespołem (...) (...)Zgodnie zaś z regulaminem organizacyjnym Urzędu Gminy S.oraz Statutu Gminy S.rozliczaniem dotacji zajmował się Referat Finansowo- Budżetowy nie zaś pozwany. Również nie było kompetencją pozwanego ani nie należało do jego obowiązków występowanie do Urzędu Marszałkowskiego w przedmiocie zawarcia aneksu do umowy, gdyż to Wójt Gminy S. z mocy ustawy o samorządzie gminnym reprezentuje Gminę na zewnątrz i jest uprawniony do zawierania umów i aneksów do tych umów w imieniu Gminy. W jego ocenie, opóźnienie w rozliczeniu przedmiotowej dotacji było wynikiem niewłaściwej organizacji pracy urzędu, w tym referatu budżetu finansowo-budżetowego, który faktycznie dotację tą rozliczał. Ponadto wydatkowanie środków w ramach dotacji odbywało się w ramach wykonania umowy o udzielenie zamówienia publicznego, przeprowadzonego przez Referat Budownictwa i Zamówień Publicznych, nad którym bezpośredni nadzór sprawuje Wójt Gminy. Poza tym pozwany podniósł, że dotacja z Urzędu Marszałkowskiego po jej zwróceniu została ponownie przyznana w grudniu 2011r., a zakupiony zestaw narzędzi hydraulicznych z osprzętem nabyto znacznie poniżej kwoty planowanej. Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 czerwca 2013 r. w sprawie IV P-Pm.upr 395/12 oddalił powództwo i rozstrzygnął o kosztach procesu. W toku przeprowadzonego przez Sąd Rejonowy postępowania dowodowego ustalono, że pozwany D. S., zgodnie z zarządzeniem nr (...) Wójta Gminy S. z dnia 10 stycznia 2011r. – został powołany na stanowisko Zastępcy Wójta Gminy S. w pełnym wymiarze czasu pracy z dniem 17 stycznia 2011r. Powołanie powodowało nawiązanie stosunku pracy na czas nieokreślony w Urzędzie Gminy S. z dniem 17.01.2011r. Do zakresu działania zastępcy wójta należało przejęcie wykonywania zadań wójta w razie jego nieobecności. Wójtem Gminy S. w tym czasie był T. M.. Zgodnie z zakresem czynności pozwanego z dnia 17 stycznia 2011r. - do osoby zatrudnionej na stanowisku Zastępcy Wójta należało m.in. pełnienie czynności kierownika Urzędu podczas nieobecności Wójta lub w przypadku innych przyczyn niemożności pełnienia obowiązków przez Wójta, rozstrzygania sporów kompetencyjnych między pracownikami pod nieobecność Wójta, sprawowanie bezpośredniego nadzoru nad prawidłową realizacją zadań przez pracowników Referatu (...)i właściwym funkcjonowaniem Referatu, nadzór nad zadaniami Gminy z zakresu obrony cywilnej i zarządzania kryzysowego, poszukiwanie informacji w zakresie dostępnych źródeł pozyskiwania środków finansowych z funduszy zewnętrznych, współudział i koordynacja opracowywania wniosków o uzyskanie dofinansowania z funduszy strukturalnych Wspólnot Europejskich, podejmowanie decyzji należących do kompetencji urzędu – podpisywanie pism i dokumentów, wychodzących na zewnątrz, wykonywanie innych zadań na polecenie lub z upoważnienia Wójta Gminy. W zakresie czynności pozwanego wyodrębnione były również te czynności, które wykonywał on, ale tylko w przypadku nieobecności Wójta i były to m.in. sprawowanie nadzoru nad bieżącą gospodarką finansową Gminy, wykonanie uprawnień zwierzchnika służbowego i kierownika zakładu pracy w stosunku do pracowników urzędu, składanie oświadczeń woli w sprawach związanych z prowadzeniem bieżącej działalności Gminy wydawanie decyzji administracyjnych, wykonywanie innych zadań zastrzeżonych do kompetencji zastępcy wójta przez przepisy prawa oraz uchwały Rady Gminy. Rozliczanie dotacji nie należało do obowiązków pozwanego. Do zadań natomiast Referatu (...)– nad którym sprawował pozwany bezpośredni nadzór, należało natomiast m.in. prowadzenie spraw związanych z ochroną przeciwpożarową. W 2010r. Gmina S. złożyła wniosek do Województwa (...) o przyznanie dotacji celowej na dofinansowanie zadania w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Miało to miejsce przed objęciem przez pozwanego funkcji Zastępcy Wójta Gminy S.. Wykonanie tej umowy nadzorowane było przez Skarbnika Gminy – Kierownika Referatu (...) Zadanie to – tj. proces zakupu narzędzi hydraulicznych dla OSP w S.nie było zadaniem własnym Gminy. Sprzęt ten miał być finansowany z kilku źródeł – tj. przez Zarząd (...)w S., Komendanta Gminnego oraz Wójta Gminy S.. Wniosek został przygotowany przez w/w jednostki, a koszt zakupu zestawu oszacowano na kwotę 105.000 zł - z czego wnioskowano o dotację do Urzędu Marszałkowskiego, Urzędu Gminy oraz Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Wszystkie instytucje miały przyznać dotację w kwocie po 35.000 zł. W dniu 7 kwietnia 2011r. powód zawarł z Województwem (...)umowę nr (...) w przedmiocie udzielenia powodowi dotacji celowej w wysokości 35.000 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu zestawu narzędzi hydraulicznych z osprzętem dla Ochotniczej Straży Pożarnej w S.. Umowę tą podpisał osobiście Wójt Gminy. Zgodnie z §2 ust. 1 ww. umowy – termin wykonania zadania ustalono na dzień 31 października 2011r. Gmina zobowiązała się do wykorzystania przekazanej dotacji wyłącznie zgodnie z celem, na jaki je uzyskała i na warunkach określonych niniejszą umową. Zgodnie z pkt 5 §2 – w każdym przypadku wydatkowanie środków dotacyjnych winno być poprzedzone przetargiem zorganizowanym i przeprowadzonym przez Gminę w oparciu o ustawę z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo Zamówień publicznych. Zgodnie z postanowieniami zawartej umowy na rzecz powoda zostały przekazane środki finansowe w wysokości 35.000 zł w dniu 6 maja 2011r. Dotacja miała zostać przeznaczona na realizację zadania „zakup zestawu narzędzie hydraulicznych z osprzętem dla Ochotniczej Straży Pożarnej w S.”. Zgodnie zaś z §4 umowy – województwo sprawuje kontrolę prawidłowości wykonania zadania przez Gminę, w tym wydatkowania przekazanej dotacji celowej. Zestawienie dokumentów finansowych potwierdzających wysokość poniesionych kosztów z wydatkowania dotacji celowej Gmina sporządza w terminie 30 dni od dnia zakończenia realizacji zadania. Zgodnie z § 6 umowy – przekazane z dotacji celowej środki Gmina jest zobowiązana wykorzystać do dnia 31 października 2011r. na realizację zadania. Kwotę dotacji niewykorzystaną w terminie Gmina jest zobowiązana zwrócić do dnia 30 listopada 2011r. Od niewykorzystanej kwoty dotacji zwróconej po terminie, o której mowa w ust. 1 naliczane są odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej i przekazane na rachunek bankowy Województwa. Umowa ta zgodnie ze strukturą organizacyjną Urzędu Gminy jak i zakresem obowiązków poszczególnych referatów i osób, została przekazana do prowadzenia Referatowi (...)Rozliczenie dotacji mieści się w zakresie obowiązków Referatu (...) (...) a rozliczenie w/w dotacji nadzorował Skarbnik. Skarbnik sprawdza dokumenty pod względem formalno-rachunkowym. Zgodnie z umową nr (...) z dnia 24.08.2011r. pomiędzy Komendantem Głównym Straży Pożarnej a Ochotniczą Strażą Pożarną z siedzibą w S. – Ochotnicza Straż Pożarna zobowiązała się realizować zadanie publiczne pod tytułem: „zapewnienie gotowości bojowej jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego”, polegające na wykonywaniu tego zadania w zakresie i na warunkach określonych w umowie, a Komendant Główny Straży Pożarnej zobowiązał się do przekazania na realizację tego zadania kwoty z dotacji z przeznaczeniem w szczególności na zakup sprzętu materiałów i wyposażenia niezbędnego do prowadzonych działań ratowniczo-gaśniczych oraz utrzymanie sprzętu zgodnie z zakresem asortymentowym i ilościowym. Termin realizacji zadania ustalony został od dnia 1 marca 2011r. do 25.11.2011r. (§2 umowy) Komendant Główny Straży Pożarnej zobowiązał się do przekazania na realizację zadania kwotę dotacji w wysokości łącznej 41.050 zł, w tym wydatki bieżące – 2.450 zł i zakupy inwestycyjne – 38.600 zł. W dniu 19.09.2011r. Prezes OSP w S. – K. S. złożył wniosek o wszczęcie zamówienia publicznego na dostawę sprzętu zestawu narzędzi hydraulicznych z osprzętem dla Ochotniczej Straży Pożarnej. Zgodnie bowiem z obowiązującymi procedurami, z uwagi na wartość przedmiotu zamówienia, która przekraczała kwotę 14.000 euro – środki finansowe musiały być wcześniej zabezpieczone. Z upoważnienia Wójta Gminy S. - Zastępca – D. S. wyraził zgodę na powyższe. Ogłoszenie o zamówieniu publicznym przez Gminę S.– dostawy sprzętu narzędzi hydraulicznych z osprzętem dla Ochotniczej Straży Pożarnej – zostało zamieszczone w dniu 19.09.2011r. Zgodnie bowiem z Regulaminem Udzielania zamówień Publicznych w Urzędzie Gminy S.– Kierownikiem Jednostki jest Wójt Gminy. Kierownik Referatu wnioskującego przekazuje zaakceptowany wniosek oraz wskazuje i przedkłada do Referatu (...)– przedmiot zamówienia i warunki realizacji zamówienia. Postępowanie o udzielenie zamówienia kończy się zawarciem umowy. Umowę zawiera kierownik jednostki lub osoby przez niego upoważnione. W ogłoszeniu o tym zamówieniu - został wyznaczony termin do złożenia ofert do dnia 27.09.2011r. Wobec powyższego - zarządzeniem nr (...) Wójta Gminy S. z dnia 19.09.2011r. powołana została Komisja Przetargowa do oceny i wyboru oferty – „dostawcy zestawu narzędzie hydraulicznych z osprzętem dla Ochotniczej Straży Pożarnej S.”. Pozwany wybrany został na zastępcę przewodniczącego. Przewodniczącą Komisji została I. D.. Komisja Przetargowa na posiedzeniu w dniu 29 września 2011r. po dokonaniu badania i oceny ofert złożonych przez wykonawców przedstawiła Kierownikowi Zamawiającego najkorzystniejszą ofertę złożoną przez wykonawcę: (...) Spółka Jawna w Z.. Cena najkorzystniejszej oferty wynosiła 99.800 zł. Dnia 06.10.2011r. zawarto umowę na dostarczenie przedmiotowych urządzeń pomiędzy Ochotniczą Strażą Pożarną w S., a firmą (...). Zgodnie z umową (§3 umowy) – firma (...) w ciągu 21 dni miała dostarczyć urządzenia do OSP S.. Umowa została podpisana przez Prezesa OSP – K. S.. Wykonanie umowy o udzielenie zamówienia publicznego nastąpiło w dniu 27 października 2011r. kiedy to wystawiono fakturę VAT dokumentującą zakup zestawu narzędzi hydraulicznych z osprzętem. OSP przedmiotową fakturę otrzymało około 27.10.2011r., a opłaciło ją w dniu 18.11.2011r. (ponieważ do tej pory nie otrzymało sprzętu) - zaś Gmina S. w dniu 21.11.211r. To Skarbnik sprawdzał pod względem formalno-rachunkowym fakturę, stawiał kontrasygnatę, że są środki na ten wydatek, akceptował to kierownik jednostki lub jego zastępca i na tej podstawie dopiero przygotowywany był przelew. Sprzęt został dostarczony dla OSP w drugiej połowie listopada 2011r. Na podstawie złożonego przez Gminę S.rozliczenia końcowego dotacji (podpisanego przez Wójta Gminy i Skarbnika Gminy) i ustaleń poczynionych przez Biuro ds. (...) stwierdzono, że gmina nie dopełniła obowiązku wynikającego z zapisów umowy z dnia 07.04.2011r., w którym termin do wykonania zadania jak też wykorzystanie przekazanych środków z datacji celowej określono na dzień 31 października 2011r. Pismem z dnia 1 grudnia 2011r. Urząd Marszałkowski Województwa (...) wezwał Gminę S. (zgodnie z § 6 zawartej w/w umowy) do zwrotu udzielonej umowy z dnia 7 kwietnia 2011r. dotacji wraz z odsetkami jak od zaległości podatkowych i przychody z odsetek bankowych w terminie do 15 grudnia 2011r. w związku z nierozliczeniem udzielonej dotacji. W piśmie tym wskazano, że za dotację wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem, uważa się także dotację wykorzystaną po upływie terminu, na jaki została przyznana. W dniu 02.12.2011r. nie zostały zapłacone odsetki, ponieważ toczyły się rozmowy pomiędzy Wójtem a członkami Zarządu Województwa (...) w O., aby odsetki nie zostały naliczone. Pismem z dnia 28 grudnia 2011r. pozwany poinformował Marszałka Województwa (...) o zwrocie dotacji wraz z odsetkami bankowymi i podatkami za okres 1-5 grudnia 2011r., wnosząc jednocześnie o odstąpienie od naliczania odsetek podatkowych za okres od maja do 5 grudnia 2011r., podając, że nie było złą intencją niewykorzystanie dotacji lecz procedury przetargowe nie pozwoliły na wydatkowanie tej dotacji w oznaczonym terminie. Marszałek Województwa (...)pismem z dnia 11 stycznia 2012r. poinformował powoda o braku możliwości umorzenia odsetek, powołując się w tym zakresie na zapisy umowy nr (...)z dnia 7 kwietnia 2011r., wskazując przy tym, że powód opłacił fakturę VAT nr (...)z dnia 27 października 2011r. na kwotę 99.800 zł, w tym środki pochodzące z dotacji po terminie tj. 21 listopada 2011r., co naruszyło warunki umowy, jak też zarzucił powodowi, że nie wystąpił z wnioskiem o zawarcie aneksu do przedmiotowej umowy, pozwalającym na przedłużenie terminu realizacji zadania, co obciąża winą wyłącznie beneficjenta. Pozwany parafował merytorycznie fakturę nr (...)z dnia 27 października 2011r. Kwotę tą przelano po merytorycznym rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2012r. Na spotkaniu Komisji (...) z dnia 08.02.2012r. podjęta została uchwała zmian w budżecie na 2012 rok (5 głosów za). Podczas posiedzenia tej Komisji - Zastępca Wójta wyjaśnił punkt dotyczący uregulowania odsetek od dotacji otrzymanej na sprzęt dla OSP, które należało zapłacić z powodu nieterminowego wykorzystania dotacji, informując jak doszło do tego opóźnienia. Skarbnik H. B.poinformowała, że istnieje taka możliwość. W grudniu 2011r. dotacja w wysokości 35.000 zł została ponownie przyznana dla Gminy S.na pisemny wniosek podpisany przez Wójta Gminy. Umowa nr (...)zawarta w dniu 28.12.2011r. dotyczyła udzielenia dotacji celowej ze środków budżetu Województwa (...)– Gminie w wysokości 35.000 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu zestawu narzędzi hydraulicznych z osprzętem dla OSP w S.. Zarządzeniem nr (...) Wójta Gminy S. z dnia 19 marca 2012r. na podstawie art. 26 a ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym – pozwany D. S. został odwołany ze stanowiska Zastępcy Wójta Gminy S. z dniem 19 marca 2012r. Odwołanie to było równoznaczne z wypowiedzeniem stosunku pracy, który upływał z dniem 30 kwietnia 2012r. Zastępcą Wójta została I. D.. Pismem z dnia 19 kwietnia 2012r. pozwany został wezwany do zapłaty kwoty 2.825,88 zł. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 27.04.2012r. odmówił zapłaty twierdząc, że nie nadzorował on osobiście czynności, związanych z realizacją przedmiotowej dotacji. Do zakresu obowiązków pozwanego nie należało występowanie do Urzędu Marszałkowskiego w przedmiocie zawarcia aneksu do umowy, ponieważ to Wójt Gminy S. z mocy ustawy o samorządzie gminnym – reprezentuje Gminę na zewnątrz i jest uprawniony do zawierania umów i aneksów do tych umów w imieniu Gminy. Wójt nie powierzył w tym zakresie pozwanemu obowiązków. Zdaniem Sądu I instancji istota sporu sprowadzała się zatem do ustalenia, kto faktycznie ponosił odpowiedzialność za to, że przedmiotowa dotacja została rozliczona z opóźnieniem i w konsekwencji musiała zostać zwrócona do Urzędu Marszałkowskiego. Zgodnie bowiem z art. 114 kp – pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną (…). Przesłankami tej odpowiedzialności są zatem – powstanie szkody, niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków pracowniczych, wina pracownika oraz adekwatny związek przyczynowy miedzy działaniem pracownika a niewykonanie lub nienależytym wykonaniem jego obowiązków pracowniczych. W ocenie Sądu I instancji mając na uwadze wskazane wyżej ustalenia przedmiotowa szkoda powstała z przyczyn niezależnych od pozwanego, albowiem nie miał on wpływu na to, że sprzęt dostarczony przez firmę (...) nastąpi dopiero w połowie listopada 2011r., a to z powodu konieczności przeprowadzenia procedury przetargowej. Wobec powyższego w oparciu o przepis art. 115 kp a contrario Sąd oddalił roszczenie powoda. Od powyższego wyroku apelację złożyła powódka zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuca: a) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, mianowicie art. 233 § 1 kpc poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, a nie swobodny, sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania oraz niewszechstronny, bowiem: - z pominięciem dowodu z zeznań Świadka H. B.