kpc w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stronami są ubezpieczony, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy i zainteresowany. Definicję zainteresowanego w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych zawiera art.
zdanie pierwsze kpc, zgodnie z którym zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli osoba taka nie została wezwana do udziału w sprawie przed organem rentowym, sąd wezwie ją do udziału w postępowaniu bądź z urzędu, bądź na jej wniosek lub na wniosek jednej ze stron (art.
Pracownicy płatnika są zatem zainteresowanymi w rozumieniu tego przepisu. Sąd Najwyższy podkreślił, iż w orzecznictwie tego Sądu przyjmuje się jednolicie, iż niewezwanie przez sąd zainteresowanego do udziału w postępowaniu (art.
379 pkt 5 w związku z art.
US 1998 nr 21, poz. 619), wyrok z dnia 15 lipca 1999r. (II UKN 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 22, poz. 826) oraz wyrok z dnia 6 stycznia 2009r. (I UK 157/08, OSNP 2010 nr 13-14, poz. 172). Zaskarżone orzeczenie zapadło zatem w warunkach nieważności postępowania. Nadto Sąd Najwyższy wskazał, iż rozważył także zasadnicze wady decyzji, której kontrola była przedmiotem postępowania, na które zwrócił uwagę również Sąd I instancji, natomiast Sąd Apelacyjny pominął te kwestie, chociaż także one mogą rzutować na ważność postępowania. Zaskarżona decyzja organu rentowego z 19 maja 2010r. zawiera na wstępie nawiązanie do protokołu kontroli z dnia 25 lutego 2009r., powołanie się na liczne przepisy prawa, a po nim następujący tekst: ”1. stwierdza, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia niżej wymienionych ubezpieczonych u płatnika składek (...) Sp. z o.o.: Ubezpieczony:”, po którym następują tabele zawierające imiona, nazwiska i numery PESEL kilkuset osób oraz kwoty wynagrodzenia i daty jego wypłaty. Po tych tabelach następuje uzasadnienie decyzji, w którym wymieniono z nazwiska trzy osoby. Sąd I instancji podejmował próby wyjaśnienia, co oznaczają podane w decyzji kwoty. Sąd Najwyższy wskazał, iż wnoszący odwołanie (w tym wypadku płatnik składek) winien mieć bowiem jasność co do treści i przedmiotu rozstrzygnięcia decyzją organu rentowego dla możliwości podjęcia obrony w sytuacji, gdy uważa, iż decyzja ta nie jest prawidłowa. Gdy decyzja zawiera wady uniemożliwiające jednoznaczne odczytanie jej przedmiotu i treści, strona jest pozbawiona możliwości obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 kpc. Skarżąca już w odwołaniu podnosiła zasadnicze wady przedmiotowej decyzji. Sąd Apelacyjny rozstrzygnął spór w zakresie kwestii podlegania świadczenia urlopowego wliczeniu do podstawy wymiaru składek pomijając ułomną treść decyzji. Również ta okoliczność uzasadnia – zdaniem Sądu Najwyższego – uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013r. sygn. akt III A Ua 48/13 Sąd Apelacyjny w Katowicach uchylił zaskarżony wyrok, zniósł w całości postępowanie przed Sądem Okręgowym w Gliwicach i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Apelacyjny wskazał, iż zgodnie z treścią art. 398 20 zdanie pierwsze kpc Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy. Zatem stwierdzenie przez Sąd Najwyższy, iż postępowanie w niniejszej sprawie dotknięte jest nieważnością w rozumieniu art. 379 pkt 5 kpc wynikającą z faktu niewezwania do udziału w postępowaniu w charakterze zainteresowanych pracowników (...) Sp. z o.o. w R., których prawa i obowiązki niewątpliwie zależą od rozstrzygnięcia sprawy, sprawia tym samym, iż niezależnie od merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku, Sąd Apelacyjny z mocy art. 386 § 2 kpc zmuszony był uchylić tenże wyrok i znosząc w całości postępowanie przed Sądem Okręgowym przekazać sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny wskazał, iż w sytuacji, gdy Sąd II instancji stwierdził nieważność postępowania przed Sądem I instancji, zarzuty apelacyjne stron nie mogły być rozpoznane, ponieważ ustalenia tego Sądu zostały dokonane na podstawie wyników postępowania dotkniętego nieważnością, a zatem należało uznać je za nieistniejące (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2002r., II UKN 771/00, OSNAPiUS 2003, nr 21, poz. 524). Nadto zwrócił uwagę, iż zniesienie postępowania przed Sądem I instancji w całości oznacza, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawa wraca do punktu wyjścia, tj. do momentu wniesienia odwołania. Okoliczność ta jest o tyle istotna, iż już w odwołaniu (...) Sp. z o.o. zwracała uwagę na istotne wady zaskarżonej decyzji, czyniące ową decyzję niezrozumiałą, a także niewykonalną, uniemożliwiające jednoznaczne odczytanie jej przedmiotu, co zdaniem Sądu Najwyższego również powoduje pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w rozumieniu wspomnianego art. 379 pkt 5 kpc. Jakkolwiek w toku poprzedniego postępowania Sąd Okręgowy podjął pewne próby wyjaśnienia zasadniczych wątpliwości odnośnie treści kontrolowanej decyzji, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nie wykorzystał jednak wszelkich pozostających w tym zakresie w jego dyspozycji możliwości. Przede wszystkim zaś uszło uwadze tego Sądu, iż po myśli art. 467 § 4 kpc, jeżeli w toku wstępnego badania sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych okaże się, że występują istotne braki w materiale, a przeprowadzenie jego uzupełnienia w postępowaniu sądowym byłoby połączone ze znacznymi trudnościami, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia może zwrócić organowi rentowemu akta sprawy w celu uzupełnienia materiału sprawy. To samo dotyczy wypadku, w którym decyzja organu rentowego nie zawiera: 1) podstawy prawnej i faktycznej, 2) wskazania sposobu wyliczenia świadczenia, 3) stosownego pouczenia o skutkach prawnych decyzji i trybie jej zaskarżenia. Tak więc, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny nakazał Sądowi I instancji w pierwszej kolejności – w oparciu o powołany wyżej przepis – zwróci akta sprawy organowi rentowemu w celu uzupełnienia treści zaskarżonej decyzji w sposób umożliwiający jej kontrolę, w szczególności poprzez określenie jej przedmiotu oraz wyjaśnienie co faktycznie oznaczają podane w niej kwoty. Następnie, na podstawie art.
kpc Sąd I instancji wezwie do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanych wymienionych w decyzji pracowników odwołującej, mając na względzie, iż z mocy § 112 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. nr 38, poz. 249 ze zm.) - w przedmiocie zawiadomienia o toczącym się procesie oraz wezwania do udziału w sprawie, w tym także, w razie nieuwzględnienia wniosku o zawiadomienie lub wezwanie, sąd wydaje postanowienia, w dalszej kolejności przystępując do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem z dnia 23 września 2013r. Sąd Okręgowy w Gliwicach na podstawie art. 467 § 4 k.p.c. zwrócił akta sprawy organowi rentowemu w celu uzupełnienia materiału sprawy przez: wskazanie danych osobowych z adresami pracowników odwołującej, których dotyczy zaskarżona decyzja – zainteresowanych w sprawie oraz w celu uzupełnienia zaskarżonej decyzji w sposób umożliwiający jej kontrolę, w szczególności poprzez określenie jej przedmiotu oraz wyjaśnienie co faktycznie oznaczają podane w niej kwoty w terminie 1 miesiąca. Po uzupełnienia materiału sprawy przez ZUS, postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014r. Sąd Okręgowy w Gliwicach wezwał do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanych 204 osoby. Ostatecznie Sąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 26 lipca 2016r. wydanym w sprawie sygn. akt VIII U 262/16 wyłączył do odrębnego rozpoznania sprawy w zakresie dotyczącym zainteresowanych K. G. i D. U. – z uwagi na brak prawidłowego zawiadomienia. Natomiast postanowieniem z dnia 26 lipca 2016r. (sygn. akt VIII U 262/16) Sąd Okręgowy w Gliwicach, na podstawie art. 174 § 1 punkt 1 kpc zawiesił postępowanie w zakresie dotyczącym R. G., M. P., S. Z., G. W., A. D., M. D., A. L., M. Ł., J. G., J. F. i Z. S., a to z uwagi na zgon zainteresowanych. W toku postępowania zainteresowany K. G. nie zajął stanowiska w sprawie. W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił następujący stan faktyczny: (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. zatrudnia ponad 20 pracowników. W 2003r. wszedł w życie regulamin wynagradzania. W § 19 regulaminu postanowiono, że w latach 2003 – 2005 w Spółce nie tworzy sie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. W latach 2003 – 2005 pracodawca wypłaca raz w roku każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych świadczenia urlopowe w wysokości 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego. Dalej postanowiono, że począwszy od roku 2006 roku w Spółce będzie tworzony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. W dniu 31 marca 2005r. zawarto aneks do regulaminu wynagradzania. W § 3 zmieniono treść § 19 i wprowadzono zapis, że w Spółce nie tworzy sie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i powtórzono zasady wypłaty świadczeń urlopowych. W oparciu o ten regulamin w spółce wypłacano świadczenia urlopowe. W 2009r. ZUS przeprowadził kontrolę u odwołującego płatnika składek. W toku kontroli stwierdzono, że od wypłaconych świadczeń urlopowych nie opłacono składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy (FP) i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP). W dniu 19 maja 2010r. ZUS wydał zaskarżoną decyzję, w której wskazano pracowników i wypłacone im w latach 2003 - 2008 świadczenia urlopowe. Decyzją tą objęto m.in. świadczenia urlopowe wypłacone zainteresowanemu K. G.. W toku procesu ustalono, że wskazane w decyzji kwoty obejmują kwoty świadczeń, od których należy odprowadzić składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP. W uzupełnieniu materiału dowodowego ZUS wskazał zainteresowanych oraz kwoty świadczeń urlopowych będące podstawą wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP oraz kwoty będące podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne od nieoskładkowanych ryczałtów samochodowych. Sąd ustalił, że co do ryczałtów samochodowych strony nie pozostawały w sporze. Stan faktyczny ustalono na podstawie akt organu rentowego. Nadto stan faktyczny sprawy nie był sporny. Strony nie zgłaszały dalszych wniosków dowodowych. Sąd zważył, co następuje: W ocenie Sądu odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie Sąd stosuje w zakresie prawa procesowego wyłącznie przepisy kpc. Zgodnie z tymi przepisami nie jest możliwe uchylenie zaskarżonej decyzji przez sąd I instancji. Zgodnie z art. 477 14 kpc sąd pierwszej instancji, wydając rozstrzygnięcie merytoryczne, może albo uwzględnić odwołanie (§ 2 i 3), albo je oddalić (§ 1). Uwzględniając odwołanie, sąd może zmienić zaskarżoną decyzję w całości lub w części (oddalając odwołanie w pozostałym zakresie), orzekając zarazem co do istoty sprawy (§ 2) albo - w przypadku niewydania decyzji przez organ rentowy – zobowiązać organ do wydania decyzji w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny lub też samodzielnie rozstrzygnąć sprawę orzekając co do istoty sprawy. Co do zasady sąd I instancji nie może orzekać kasatoryjnie, tj. uchylić zaskarżonej decyzji i przekazać sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania. Wyjątek od tej reguły statuuje art. 477 14 § 4, który dotyczy decyzji wydanych w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS. Odnosząc się do zarzutów uchybień formalnych przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż rolą Sądu orzekającego w sprawie nie jest badanie prawidłowości trybu postępowania przed organem rentowym. Sąd bada bowiem prawidłowość zaskarżonej decyzji i jej zgodność z prawem. Z ustalonego orzecznictwa sądowego wynika, że wadliwość postępowania administracyjnego nie stanowi podstawy do uwzględnienia odwołania. Błędy formalne decyzji w zakresie podstawy prawnej pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przez sąd ubezpieczeń społecznych. W wyroku z dnia 9 lutego 2010r. (I UK 151/09, LEX nr 585708) Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie sądowe, w tym w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy świadczenie urlopowe wypłacone przez pracodawcę zainteresowanemu K. G., w sytuacji, gdy nie został utworzony zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sąd zwraca uwagę, iż zgodnie z treścią art.18 ust. 1 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U z 2016r., poz. 963) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, ubezpieczenie chorobowe oraz wypadkowe z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia zdrowotne w okresie do kwietnia 2003r. należało zastosować art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153 ze zm.). Od 1 maja 2003r. należało zastosować art. 23 obowiązującej do 30 września 2004r. ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz.391 ze zm.), natomiast po dej dacie z art. 81 ust. 1 obowiązującej od 1 października 2004r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Obowiązek opłacania przez płatnika składek na Fundusz Pracy za zatrudnianych pracowników oraz podstawę obliczania i wysokość składek określał do 31 maja 2004r. art. 53 i 56 obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) a od czerwca 2004r. art. 104 ust. 1 i 107 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 149 ze zm.). Obowiązek opłacania przez płatnika składek na za zatrudnianych pracowników oraz podstawę obliczania i wysokość składek do 30 września 2006r. określał art. 17 i 18 obowiązującej ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (t.j. Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 85), zaś od 1 października 2006r. art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 272). Z wyżej cytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że podstawę naliczenia składek zarówno na Fundusz Pracy jak i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Szczegółowe zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe zostały określone w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. Nr 161, poz.1106 ze zm.). Zgodnie z treścią § 1 rozporządzenia zasadą jest oskładkowanie każdego przychodu pracownika. Natomiast w § 2 przewidziane zostały wyłączenia od tej zasady. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 19-21 ww. rozporządzenia podstawy wymiaru składek nie stanowią następujące przychody: 19)świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, 20)świadczenia wypłacane z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe na podstawie układu zbiorowego pracy u pracodawców, którzy nie tworzą zakładowego funduszu świadczeń socjalnych – do wysokości nie przekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego, określonej w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335, Nr 118, poz. 561, Nr 139, poz. 647 i Nr 147, poz. 686, z 1997 r. Nr 82, poz. 518 i Nr 121, poz. 770 oraz z 1998 r. Nr 75, poz. 486 i Nr 113, poz. 717), 21)świadczenie urlopowe wypłacane na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy powołanej w pkt 20 – do wysokości nie przekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego określonej w tej ustawie. Z kolei kwestię tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz wypłacania świadczeń urlopowych reguluje art. 3 ustawy z dnia 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych z dnia (Dz. U. z 2016r., poz. 800), którego treść w okresie spornym objętym zaskarżoną decyzją tj. w latach 2003 – 2008 ulegała zmianie. W brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r. art. 3 wyżej wymienionej ustawy stanowił: Ust.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.