XIII Ga 762/16

Sygn. akt XIII Ga 762/16 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie z powództwa W. D. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę kwoty 8.055,92 zł w pkt 1 – zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.548,07 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 lipca 2015 roku do dnia zapłaty, w pkt 2 – oddalił powództwo w pozostałej części, w pkt 3 – zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 412,77 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, a nadto w pkt 4 – nakazał zwrócić powodowi ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 103,00 zł tytułem nadpłaconej opłaty sądowej od pozwu. U podstaw powyższego orzeczenia leżały poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne, w świetle których w dniu 13 listopada 2014 roku R. S., będący właścicielem samochodu osobowego miarki A. (...) o nr rej. (...), rok produkcji 2007, zawarł z pozwanym (...) i (...) spółką akcyjną w W. (obecnie (...) spółka akcyjna w W.) umowę ubezpieczenia auto-casco w/w samochodu, na okres od dnia 16 listopada 2014 roku do dnia 15 listopada 2015 roku. Umowę zawarto z sumą ubezpieczenia określoną na kwotę 26.950,00 zł brutto, bez udziału własnego w szkodzie i z wykupioną amortyzacją części. Integralną część umowy ubezpieczenia stanowiły Ogólne Warunki Ubezpieczenia Pojazdów – Autocasco. Stosownie do treści § 12 ust. 1 owu kwota odszkodowania za powstałą szkodę ustalana jest zgodnie z zawartą umową, w szczególności z uwzględnieniem wybranego zakresu ubezpieczenia, amortyzacji części oraz ustalonego udziału własnego w szkodzie. Przy ustalaniu wysokości odszkodowania (...) uwzględnia koszty naprawy pojazdu wyłącznie w zakresie określonym w ocenie technicznej sporządzonej przez (...) oraz pozostające w związku przyczynowym ze zdarzeniem, za które ponosi odpowiedzialność. (...) ma prawo odstąpienia od wykonania oceny technicznej, w takim przypadku uwzględnia koszty na podstawie informacji podanych przy zgłoszeniu szkody (§12 ust. 3 owu). W przypadku wykupienia amortyzacji części zgodnie z § 7 ust 4 owu, ustalenie wysokości odszkodowania następuje zgodnie z dyspozycją ubezpieczonego: na podstawie wyceny dokonanej przez (...) (wariant wycena) lub na podstawie oryginalnych faktur lub rachunków (wariant serwis). Przy ustalaniu wysokości odszkodowania nie uwzględnia się procentowego zużycia części zamiennych, a wysokość odszkodowania ustalana jest według zasad: - jeżeli wysokość szkody ustalana jest na podstawie oryginalnych faktur, koszty i sposób naprawy pojazdu należy przed przystąpieniem do naprawy uzgodnić z (...); - przy rozliczeniu szkody częściowej w wariancie serwis, (...) zastrzega sobie prawo do weryfikacji faktur, kosztorysów i rachunków w zakresie kosztów części zamiennych i robocizny w oparciu o system A. lub E., jednakże z zastrzeżeniem, iż zawarte w nich ceny nie są wyższe niż ceny u oficjalnych przedstawicieli producentów pojazdów; nie uważa się za należne odszkodowanie także tej części stawki za roboczogodzinę, która przekracza wysokość średniej stawki na terenie miejsca naprawy pojazdu, - (...) przed wypłatą odszkodowania zastrzega sobie prawo do sprawdzenia zgodności dokonanej naprawy z zakresem i kwalifikacją uszkodzeń określonych w ocenie technicznej; - w przypadku stwierdzenia niezgodności dokonanej naprawy z zakresem i kwalifikacją uszkodzeń określonych w ocenie technicznej, (...) ustala rozmiar szkody w oparciu o faktycznie wykonany zakres i sposób naprawy w zakresie nie większym niż określony w protokole szkody sporządzonym przed przystąpieniem do naprawy; - w przypadku, gdy ubezpieczającemu przysługuje prawo do ustalenia odszkodowania według wariantu serwis a ubezpieczający dokonał dyspozycji ustalenia wysokości odszkodowania według wariantu wycena, wysokość odszkodowania ustalana jest według zasad wynikających z wariantu wycena, bez uwzględnienia amortyzacji części, (§ 12 ust. 4 owu). W następstwie zgłoszenia szkody, ubezpieczyciel rozpoczął proces jej likwidacji. Po przeprowadzeniu oględzin uszkodzonego pojazdu, pozwany sporządził w systemie (...) (...) dwa kosztorysy naprawy, opiewające odpowiednio na kwotę 5.951,04 zł brutto (stawka rbh 60,00 zł netto, części oznaczone i nieoznaczone logo A., brak potrąceń) i na kwotę 3.384,11 zł brutto (stawka rbh 60,00 zł netto, części oznaczone i nieoznaczone logo A., potrącenie 33% na materiał lakierniczy). Ostatecznie pozwany przyznał poszkodowanemu odszkodowanie w kwocie 3.384,11 zł brutto, które wypłacił. W dniu 12 sierpnia 2015 roku poszkodowany R. S. przelał na powoda W. D. wszelkie prawa do odszkodowania za szkodę w jego samochodzie. W dniu 31 sierpnia 9015 roku powód sporządził w oparciu o system (...) własną kalkulację kosztów naprawy przedmiotowego samochodu ustalając, iż wynoszą one 11.440,03 zł brutto, a to z użyciem cen części zamiennych sygnowanych logo A., przy stawce za jedną roboczogodzinę prac naprawczych w kwocie 90,00 zł netto (blacha/lakier). Poszkodowany ani powód nie udokumentowali naprawy przedmiotowego samochodu rachunkami lub fakturami. Koszt naprawy pojazdu oszacowany w systemie A., z uwzględnieniem zasad wyceny wynikających z zawartej umowy ubezpieczenia wraz z OWU AC w wariancie wycena, tj. z użyciem części oryginalnych oznaczonych i nieoznaczonych logo A., przy stawce za 1 rbh stosowanej w warsztacie nieautoryzowanym w wysokości 90,00 zł netto (blacha/lakier) wynosi 7.932,18 brutto. Koszt naprawy w wariancie serwis wyniósłby 11.510,55 zł brutto. Sąd Rejonowy ustalając koszt naprawy samochodu na dzień powstania szkody oparł się na opinii pisemnej oraz ustnej uzupełniającej biegłego sądowego K. G.. W ocenie Sądu złożone opinie, zarówno pisemna, jak i ustna uzupełniająca, są jasne i logiczne, nie zawierają sprzeczności ani błędów rachunkowych, w pełni odpowiadają zakreślonej przez Sąd tezie dowodowej. Biegły wyczerpująco uzasadnił sposób wyceny szkody w pojeździe, przydatność poszczególnych procesów naprawczych, jak i konieczność wymiany konkretnych elementów składowych pojazdu. Wypowiedział się także co do sposobu określenia stawki roboczogodzinowej, wskazując iż stawka 90,00 zł netto jest stawką średnią. Sporządzając kalkulację, biegły wykorzystał przy tym system ekspercki, o którym mowa w OWU AC, stosowany powszechnie przez warsztaty naprawcze, firmy ubezpieczeniowe, stowarzyszenia rzeczoznawców samochodowych. Sąd Rejonowy wskazał, że po zapoznaniu się z zastrzeżeniami pozwanego zgłoszonymi w piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2016 roku, biegły uzupełnił opinię o dodatkowe wyliczenia kosztów naprawy pojazdu określonych z użyciem dostępnych części zamiennych wszelkiej jakości, jednak nie zmienił wniosków końcowych opinii głównej. Koszt ten określony przy stawce roboczogodzinowej 60,00 zł netto wyniesie 3.981,02 zł netto, tj. 4.896,65 zł brutto. W kosztorysie tym użyty jest zderzak przedni jakości PT, reflektor lewy jakości Q, błotnik PL jakości Q, listwa drzwi PL jakości PJ, lusterko zewnętrzne lewe ze szkłem jakości Q. Pozostałe części to oryginały z logo marki pojazdu. Jak wskazał biegły, o ile części oznaczone logo marki pojazdu i części oznaczone literą Q posiadają jakości zbliżone do siebie, to części oznaczone literą P z rozwinięciem odbiegają jakością do części O oraz Q. Ma to odzwierciedlenie w ich cenie. Warsztaty bardzo niechętnie stosują do naprawy części oznaczone literą P, wiąże się to bowiem z reklamacjami klientów. Warsztat nie odpowiada za taką część, jeśli jej nie sprzedał a musi dołożyć robociznę, za którą nikt mu nie zwróci pieniędzy. Wykonując ten dodatkowy kosztorys naprawy pojazdu, biegły zaznaczył opcję: ,,najlepsza jakość”. Wówczas system (...), mając do wyboru tą samą część oznaczoną literami Q oraz P, wybierze część Q. Można było wykonać ten kosztorys z opcją ,najtańsze części”. Wtedy działanie byłoby odwrotne. Tam, gdzie system zastosował części alternatywne oznaczone literą P do wyboru były tylko części oryginalne O i P. Tam, gdzie nie było Q ani P system zastosował części oznaczone literą O. Pojazd będzie skutecznie naprawiony i przejdzie badanie techniczne przy użyciu części zamiennych P oraz Q. Elementem newralgicznym jest jednak reflektor LP, który występuje w jakości Q i można liczyć, że jego parametry świecenia spełnią wymagania określone w Rozrządzeniu Ministra Infrastruktury co do badań technicznych pojazdów i ich dopuszczenia do ruchu. Gdyby jednak występował reflektor jakości P, to biegły dokonałby ręcznej modyfikacji, aby system przyjął część Q, w przypadku tego reflektora. Sąd Rejonowy zważył, że odszkodowanie z umowy ubezpieczenia autocasco ustala się zgodnie z zawartą umową i nie może być ono wyższe niż suma ubezpieczenia. Zasada odpowiedzialności pozwanego, oparta na umowie ubezpieczenia autocasco nie była przedmiotem sporu między stronami. Pozwany uznał swą odpowiedzialność co do zasady i rozliczając szkodę jako tzw. częściową, przyznał poszkodowanemu odszkodowanie w kwocie 3.384,11zł brutto. Poza sporem pozostaje również okoliczność, że umowa ubezpieczenia została zawarta z opcją wykupionej amortyzacji części, z sumą ubezpieczenia ustaloną w kwocie brutto, a naprawa nie została udokumentowana rachunkami/fakturami. Spór między stronami dotyczył natomiast wysokości odszkodowania. Sąd Rejonowy wskazał, że w § 12 ogólnych warunków ubezpieczenia określone zostały zasady ustalania wysokości odszkodowania. Przy czym w przypadku braku przedstawienia przez powoda faktur dokumentujących naprawę pojazdu, koszty naprawy uszkodzeń pojazdu ustalane są kosztorysowo, w zakresie określonym w kalkulacji kosztów naprawy, sporządzonych przez ubezpieczyciela. Mając na uwadze stwierdzony przez biegłego sądowego zakres i rozmiar uszkodzeń pojazdu oraz brzmienie OWU AC ubezpieczenia, koszt naprawy samochodu winien zdaniem Sądu obejmować ceny części A. (O) oraz oryginalne zamienniki jakości tzw. Q. Sąd Rejonowy wskazał, że poszkodowany nie spełnił warunku skorzystania z wariantu serwis przy ustalaniu wysokości odszkodowania, bowiem nie przedstawił rachunków (faktur) dokumentujących rzeczywistą naprawę. Tym samym rację ma pozwany twierdząc, że w sposób konkludentny dokonał alternatywnego wyboru innego wariantu rozliczenia szkody (wariantu wycena). Sąd Rejonowy nie zaaprobował natomiast stanowiska pozwanego co do zasadności uwzględnienia przy wycenie najtańszych zamienników. Wskazał, że w OWU AC mowa jest o zamiennikach średniej, a nie najniższej ceny, które dodatkowo winny mieć porównywalną jakość do części sygnowanych logo producenta pojazdu (O). Biegły w sposób wyczerpujący wyjaśnił, że części tzw. alternatywne odbiegają często swą jakością od części przeznaczonych do fabrycznego montażu. Ponadto brak jest jakichkolwiek zaświadczeń potwierdzających porównywalną jakość części alternatywnych. Tymczasem o częściach oryginalnych oznaczonych logo producenta pojazdu jakości tzw. Q powszechnie mówi się, że powstały na tych samych liniach produkcyjnych co części do fabrycznego montażu. Ich ,,porównywalna jakość” nie budzi zatem wątpliwości, podczas gdy cena jest odpowiednio niższa do cen części O. Rozstrzygając sporną kwestię wysokości należnego odszkodowania Sąd Rejonowy oparł się na wyliczeniach biegłego. W oparciu o opinię biegłego uznał, że stawka 90,00 zł netto jest uzasadnioną stawką za roboczogodzinę stosowaną w nieautoryzowanych zakładach naprawczych, przy czym jest to stawka najniższa z występujących na rynku. Rzeczywisty koszt naprawy powypadkowej przedmiotowego pojazdu z opcją wykupionej amortyzacji części, w wariancie wycena, tj. z użyciem dostępnych części oryginalnych sygnowanych logo producenta (tj. jakości O) i niesygnowanych logo jakości tzw. Q, wynosi 7.032,18 zł brutto, a więc jest niższy niż wynikałoby z załączonego kosztorysu u powoda. Zasądzona za naprawę kwota winna stanowić różnicę pomiędzy ustaloną wysokością szkody a wypłaconą bezsporną częścią odszkodowania. W konsekwencji, uwzględniając wypłacone dotychczas odszkodowanie (3.384,11 zł brutto), Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.548,07 zł brutto tytułem brakującej części odszkodowania za naprawę pojazdu wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 19 lipca 2015 roku do dnia zapłaty. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c, dokonując ich stosunkowego rozdzielenia i uznając, że strona powodowa wygrała proces w 56,45 %, a zatem winna partycypować w kosztach procesu w 43,55 %. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powoda obowiązek zapłaty powyżej kwoty 1.512,54 zł, tj. co do kwoty 3.035,53 zł wraz z odsetkami ustawowymi od tej kwoty od dnia 19 lipca 2015 roku do dnia zapłaty oraz w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powoda kwotę 412,77 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Skarżący zarzucił wyrokowi: I. obrazę prawa procesowego, tj.: 1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów oraz dokonanie oceny dowodów w sposób sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, a co za tym idzie, sprzeczność ustaleń Sądu I instancji z zebranym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym, tj. a. błędne ustalenie, że koszt naprawy pojazdu A. (...) o nr rej. (...) po kolizji z dnia 14 czerwca 2015 r. powinien być ustalony w oparciu stawkę za 1 rbh w wysokości 90.00 zł netto, co było sprzeczne z zasadami wyceny wynikającymi z zawartej umowy ubezpieczenia, a w szczególności ogólnych warunków ubezpieczenia zatytułowanych „Ogólne Warunki Ubezpieczenia Pojazdów Autocasco” (dalej także: OWU oraz OWU AC); b. błędne ustalenie, że koszt naprawy pojazdu A. (...) o nr rej. (...) po kolizji z dnia 14 czerwca 2015 r. powinien wynosić 7.932,18 zł, co było sprzeczne z zasadami wyceny wynikającymi z zawartej umowy ubezpieczenia, a w szczególności OWU AC; c. błędne ustalenie, że koszt naprawy pojazdu A. (...) o nr rej. (...) po kolizji z dnia 14 czerwca 2015 r. powinien być ustalony wyłącznie w oparciu o ceny części sygnowanych logo producenta (oznaczane symbolem O) oraz części pochodzących od producenta pojazdu lecz nieoznaczonych jego logo (oznaczane symbolem Q), zaś pominięte powinny być części niepochodzące od producenta pojazdu o porównywalnej jakości do części oryginalnych (oznaczane symbolem P), co było sprzeczne z zasadami wyceny wynikającymi z zawartej umowy ubezpieczenia, a w szczególności OWU AC; d. dokonanie sprzecznych ustaleń faktycznych poprzez wskazanie na stronie 7 wyroku w treści uzasadnienia, że koszty naprawy wynosiły 7.932,18 zł, zaś na stronie 11 wskazanie, że koszty naprawy należało przyjąć w wysokości 7.032,18 zł, co jednocześnie prowadziło do naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., jako że uzasadnienie sprzeczne co do tak istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii jak wysokość kosztów naprawy przyjęta przez Sąd, nie może zostać uznane za należycie umotywowane i wskazujące w dostateczny sposób fakty, na których Sąd oparł się, wydając wyrok; II. obrazę prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 65 § 2 k.c. w zw. z art. 805 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 353