, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów,
Sąd Rejonowy podkreślił, że podziela stanowisko, zgodnie z którym umożliwienie przez pracodawcę kierowcy w transporcie międzynarodowym spania w kabinie samochodu ciężarowego, nawet przystosowanej do takich celów, nie stanowi zapewnienia pracownikowi bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisu §9 ust.4 rozporządzenia w sprawie należności z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (tak Sąd Najwyższy w uchwale składu Siedmiu Sędziów SN z 12 czerwca 2014r. w sprawie II PZP 1/14, Lex nr 1469181 oraz w wyroku z 10 września 2013r. w sprawie I PK 71/13, Lex nr 1427710). Dalej Sąd Rejonowy wskazał, że paragraf 9 przywołanego rozporządzenia stanowi w ustępie 1, iż za nocleg przysługuje pracownikowi zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym, w granicach ustalonego na ten cel limitu określonego w załączniku do rozporządzenia, w razie zaś nieprzedłożenia rachunku za nocleg, pracownikowi przysługuje ryczałt w wysokości 25% limitu, o którym mowa wyżej. Ryczałt ten nie przysługuje za czas przejazdu (ust. 2), przy czym wskazanych przepsiów nie stosuje się, jeżeli pracodawca lub strona zagraniczna zapewnia pracownikowi bezpłatny nocleg (ust.4). Sąd Rejonowy stwierdził, że niewiarygodne są zeznania powoda w części, w której utrzymywał, że podpisywał rozliczenia wyjazdów służbowych in blanco. Żaden dowód przeprowadzony w sprawie nie potwierdził bowiem procederu, w ramach którego powód faktycznie dostawał do podpisu puste druki dokumentów, które dopiero później, po złożeniu podpisu przez powoda uzupełniano treścią. W ocenie Sądu trudno zaakceptować myśl, że osoba dorosła, doświadczona życiowo bezrefleksyjnie podpisuje niewypełnione dokumenty nie zastanawiając się do czego mogą zostać użyte. Skutkiem akceptacji zeznań powoda w tym zakresie byłaby sytuacja, w której każde pokwitowanie wypłaconych pieniędzy można byłoby podważyć twierdząc, że zostało podpisane in blanco, a pracodawca nigdy nie mógłby być pewnym tego, że rozliczył się w całości z danym pracownikiem i obie strony to rozliczenie akceptują. Sąd Rejonowy nie dał również wiary pozwanemu oraz świadkowi K. K., prywatnie szwagrowi pozwanego, twierdzącym, pierwszy- że wypłacił powodowi w całości należności z tytułu ryczałtu za noclegi, obaj – że pod pozycją „ryczałt” na kartach drogowych krył się właśnie ryczałt za noclegi i kierowca pieniądze z tej pozycji mógł wydać na własne potrzeby. W ocenie Sądu pierwszej instancji gdyby tak było, to taki składnik należności za podróże służbowe z pewnością znalazłby się również na dokumencie polecenia wyjazdu służbowego, na którym pozwany rozliczał podróże powoda. W nim zaś jest mowa tylko o dietach. Ponadto pozwany przyznał, że dawał kierowcom pieniądze na łapówki w Rosji, co wpisuje się w zeznania powoda, który wskazał, że pieniądze na ten cel kryły się właśnie pod pozycją „ryczałtu” na karcie drogowej. W świetle powyższego Sąd Rejonowy doszedł do wniosku, że pozwany w ogóle nie wypłacał powodowi ryczałtu za noclegi. Wysokość tego ryczałtu należna powodowi, a niewypłacona mu przez pozwanego wyniosła 15.377,02 złotych, co wynika z wyliczeń przeprowadzonych przez biegłą księgową. Sąd podzielił wnioski wyrażone w opinii biegłego księgowego, mając na uwadze rangę opinii sporządzonej przez doświadczonego i stałego biegłego z listy biegłych sądowych. Podniósł, że sposób uzasadnienia opinii, tj. umotywowania postawionych przez biegłego wniosków, pozwolił na przejrzyste zapoznanie się z wyrażonym w nich stanowiskiem, a w konsekwencji zrozumienie argumentów wskazujących na słuszność postawionych tez. Opinia ta jest oczywista i nie zawiera skomplikowanych ocen, ani rozważań na wysokim stopniu abstrakcji. Twierdzenia biegłego poparte były rzeczową, logiczną i spójną argumentacją, pozwalającą na kontrolę zasadności jego stanowiska. W odniesieniu do rozszerzenia powództwa zgłoszonego w piśmie procesowym z 29 czerwca 2016r. Sąd Rejonowy podzielił stanowisko pełnomocnika pozwanego, że rozszerzenie powództwa do kwoty wyliczonej przez biegłą (k.447-449) było bezskuteczne, gdyż pismo to nie zostało wniesione do sądu wraz z odpisem dla strony przeciwnej i odpisu tego pisma pełnomocnik pozwanego nie otrzymał od sądu, ale bezpośrednio od pełnomocnika powódki. Tymczasem pismo procesowe rozszerzające powództwo nie podlega doręczeniu na podstawie art.132§1 kpc. Tego rodzaju pismo procesowe, wniesione z pominięciem tej zasady nie rodzi więc skutków w postaci zmiany żądania pozwu (tak Sąda Najwyższy w uchwale z 21 stycznia 2016r. w sprawie III CZP 95/15, Lex nr 1966365). Sąd Rejonowy wskazał, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę wskazaną przez powoda w pozwie, ale wyrażoną w złotówkach. Nie miało bowiem uzasadnienia określenie przez powoda w pozwie dochodzonej kwoty roszczenia w dolarach amerykańskich, skoro wszystkie należności za pracę pozwany wypłacał mu w złotówkach lub euro. Ponadto zgodnie z art.358§1 kc wybór waluty zobowiązania pieniężnego, co do zasady, należy do dłużnika. Obok kwoty głównej, zgodnie z wnioskiem powoda, Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda również odsetki ustawowe, a następnie odsetki za opóźnienie w wysokości ustawowej, na podstawie art.481§1 kc w zw. z art.300 kp od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty, chociaż należności z tytułu podróży służbowych powinny być wypłacone pracownikowi już wcześniej, bo w terminie wynikającym z art.85§2 kp. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia roszczenia powoda za okres od 14 listopada 2011r. do 4 lutego 2012r. podniesionego przez pełnomocnika pozwanego, w oparciu o art.291§1 kp, Sąd Rejonowy wskazał, że zarzut ten uznał za uzasadniony. Jednakże mając na uwadze, że pierwsza podróż służbowa wykonana przez powoda, a podlegająca badaniu w niniejszej sprawie, miała miejsce w okresie od 30 stycznia 2012r. do 4 lutego 2012r. oraz fakt, że rozszerzenie przez powoda powództwa do kwoty 15.377,02 złotych było bezskuteczne, a zasądzeniu podlegała kwota 12.840 złotych, zarzut przedawnienia dotyczący kwoty 503,18 złotych faktycznie nie miał wpływu na treść wyroku. O rygorze natychmiastowej wykonalności Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art.477 2§1 kpc, a o kosztach procesu na podstawie art.98§1 i 3 kpc, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony w związku z §11 ust.1 pkt 2 i §6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r., poz.461 ze zm.). Sąd wskazał, że roszczenie powoda okazało się usprawiedliwione w 84% względem tego, czego ostatecznie się domagał, więc proporcjonalnie do tego zasądzono od pozwanego na rzecz powoda koszty zastępstwa procesowego oraz obciążono pozwanego kosztami sporządzenia przez biegłą księgową opinii w sprawie, w pozostałym zakresie przejmując te koszty na rachunek Skarbu Państwa. Od powyższego wyroku apelację złożył pozwany zaskarżając go w części ,tj. w zakresie pkt I, III, IV i V, a zatem w zakresie rozstrzygnięć zasądzających od pozwanego na rzecz powoda należność główną z odsetkami, koszty zastępstwa procesowego, obciążających go kosztami sądowymi oraz w punkcie nadającym wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Wyrokowi temu zarzucił;
, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów,
, a więc na podstawie i zasadach określonych w powyższym rozporządzeniu z 19 grudnia 2002r. Wreszcie stosując §9 ust.1-2 przywołanego rozporządzenia stanowiącego, że za nocleg przysługuje pracownikowi zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym, w granicach ustalonego na ten cel limitu określonego w załączniku do rozporządzenia, w razie zaś nieprzedłożenia rachunku za nocleg, pracownikowi przysługuje ryczałt w wysokości 25% limitu, o którym mowa wyżej oraz wyrażając przekonanie, że umożliwienie kierowcy w transporcie samochodowym przez pracodawcę spania w kabinie samochodu ciężarowego, nawet przystosowanej do takich celów, nie stanowi zapewnienia pracownikowi bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisu ustępu 4. tej regulacji Sąd Rejonowy uwzględnił roszczenie powoda do wskazanej wyżej kwoty. Zasadność zarzutu apelacyjnego sformułowanego przez pozwanego wynika ze zmiany stanu prawnego, która nastąpiła po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji, a wynikała w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016r. w sprawie K 11/15 (opublikowanego w Dz.U. z 2016r., poz.2206 ogłoszonego w dniu 29 grudnia 2016r.), który w pkt 2 sentencji tego wyroku stwierdził, że art.21a ustawy z 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców w związku z art.77.5§2, 3 i 5 Kodeksu pracy w związku z §9 ust.1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym jest niezgodny z art.2 Konstytucji. Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku u podstaw takiego rozstrzygnięcia leżało zakwestionowanie przez Trybunał Konstytucyjny sposobu legislacji w przedmiocie należności kierowców w transporcie międzynarodowym, która nie uwzględniała tego, że w ustawie o czasie pracy kierowców ustawodawca stworzył autonomiczną definicję podróży służbowej, która to podróż stanowi w istocie rodzaj wykonywanej przez kierowców pracy i w związku z tym do tej grupy zawodowej nie można stosować – na zasadzie odesłania - zasad ustalania należności za podróże służbowe pozostałych pracowników. Zgodnie z art.190 ust.1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, a w myśl art.190 ust.3 Konstytucji orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. W świetle powyższego orzeczenie o niekonstytucyjności powyższych uregulowań skutkowało utratą mocy przez te przepisy w rozpatrywanym przez Trybunał Konstytucyjny zakresie, a to oznacza, że w okolicznościach sprawy odpadła podstawa prawna do uwzględnienia roszczenia powoda o ryczałty za noclegi z tytułu odbywanych przez niego podróży służbowych w ramach wykonywanych przewozów międzynarodowych. Swojego prawa do ryczałtów za noclegi powód upatrywał bowiem w przytoczonym wyżej art.21a ustawy o czasie pracy kierowców oraz wskazanych w tym przepisie regulacjach kodeksu pracy odsyłających dalej do przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Poza sporem pozostaje bowiem, że strony procesu nie przewidziały prawa powoda do ryczałtów za noclegi w umowie o pracę, a u pozwanego jako pracodawcy nie obowiązywał regulamin wynagradzania. Mając na uwadze powyższe okoliczności ,tj. brak podstawy prawnej do uwzględnienia żądania powoda Sąd Okręgowy na podstawie art.386§1 kpc zmienił zaskarżony wyrok w pkt I i powództwo oddalił. Zmiana zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa wymagało weryfikacji orzeczenia o kosztach procesu. Oddalenie powództwa oznacza przegraną powoda, a to oznacza, że zasadniczo powód jako strona przegrywająca proces powinien zwrócić koszty procesu pozwanemu – art.98 kpc. Sąd Okręgowy stanął jednak na stanowisku, że w okolicznościach sprawy zachodzą przesłanki do odstąpienia od obciążania powoda kosztami procesu na podstawie art.102 kpc. Wytaczając powództwo o ryczałty za noclegi z tytułu podróży służbowych powód opierał się na regulacji zawartej w przepisie art.21a ustawy o czasie pracy kierowców w związku z art.77.5§2, 3 i 5 kodeksu pracy i w związku z §9 ust.1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002r. w sprawie wysokości (…). W dacie wniesienia pozwu w/w przepis ustawy o czasie pracy kierowców stanowił powszechnie obowiązującą normę prawną określającą zasady pokrywania przez pracodawcę kosztów podróży służbowej kierowcy w podróży służbowej. Oznacza to, że wytaczając przedmiotowe powództwo powód mógł być przekonany o zasadności swoich roszczeń. Przedstawiona wyżej zmiana stanu prawnego, wynikająca z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016r. i skutkująca zmianą rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, była okolicznością, której powód nie mógł przewidzieć. Dlatego w okolicznościach sprawy można mówić o wypadku szczególnie uzasadnionym, dającym podstawy do odstąpienia od obciążania powoda kosztami procesu – art.102 kpc. Mając to na uwadze Sąd Okręgowy zmienił pkt III zaskarżonego wyroku i odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu. W konsekwencji, zmiany wymagało również rozstrzygnięcie zawarte w pkt IV wyroku Sądu Rejonowego odnoszące się do kosztów sądowych związanych z dowodem z opinii biegłego księgowego. Wobec oddalenia powództwa Sąd Okręgowy orzekł o przejęciu tych kosztów na rachunek Skarbu Państwa – art.113 w zw. z art.97 ustawy z 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2016r., poz.623). W odniesieniu do kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy zastosował tę samą regulację, co w przypadku kosztów procesu za pierwszą instancję, tj. na podstawie art.102 kpc odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu za drugą instancję. W odniesieniu do rygoru natychmiastowej wykonalności nadanej przez Sąd Rejonowy wyrokowi w pkt I, wskazać należy na przepis art.337 kpc, zgodnie z którym z chwila ogłoszenia orzeczenia zmieniającego wyrok wygasa natychmiastowa wykonalność wyroku, w takim zakresie w jakim nastąpiła zmiana. W okolicznościach sprawy oznacza to, że z chwila ogłoszenia przez Sąd drugiej instancji wyroku zmieniającego wyrok Sądu pierwszej instancji poprzez oddalenie powództwa, wygasła natychmiastowa wykonalność tego wyroku w zakresie określonym przez Sąd Rejonowy.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.