pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. § 3 tego artykułu stanowi, że warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż państwowa lub samorządowa jednostka sfery budżetowej określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania. Minimalną wysokość należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową, w zakresie jedynie diet, określa § 4. Zgodnie z jego brzmieniem postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, zatrudnionego w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, w rozporządzeniu Ministra właściwego ds. pracy. Natomiast wg § 5 art.
k.p. dopiero w przypadku, gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, określonych w rozporządzeniu Ministra właściwego ds. pracy. W przedmiotowej sprawie pozwana spółka określiła wysokość należności na pokrycie kosztów związanych z podróżami służbowymi m.in. kierowców w regulaminie wynagrodzeń z dnia 01.12.2010 r. zmienionym w tym zakresie m.in. zarządzeniem z dnia 01.12.2011 r., które weszło w życie z dniem 01.01.2012 r. Zgodnie z brzmieniem art. 5 i 6 tego regulaminu, w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym przedmiotem sporu, tj. od 19.03.2012 r. do 21.05.2013 r., pracownikom wykonującym zadania służbowe poza granicami kraju, przysługują diety w wysokości: 120,00 zł w przypadku podróży trwającej ponad 12 godzin; 80,00 zł w przypadku podróży trwającej od 8 do 12 godzin i 56,00 zł w przypadku podróży trwającej poniżej 8 godzin. Stawkę ryczałtów za nocleg regulamin określił na kwotę 40,00 zł. Powód podpisał oświadczenie o zapoznaniu się z regulaminem wynagrodzeń obowiązującym w pozwanej spółce, co przyznał na rozprawie w dniu 06.04.2016 r. (k-163v). Kodeks pracy nie wymaga od pracodawcy zapoznawania pracownika z regulaminem wynagradzania. Art. 77 2 § 6 k.p. stanowi, że regulamin wynagradzania wchodzi w życie po upływie dwóch tygodni od dnia podania go do wiadomości pracowników, w sposób przyjęty u danego pracodawcy. Natomiast wg stosowanego odpowiednio, z mocy art. 77 2 § 5 k.p., - art. 241 12 § 2 pkt 1 i 3 k.p. pracodawca jest obowiązany: zawiadomić pracowników o wejściu w życie, o zmianach oraz o wypowiedzeniu regulaminu, a na żądanie pracownika udostępnić do wglądu tekst regulaminu i wyjaśnić jego treść. Określanie przez pozwaną w tytułach przelewów na rachunek bankowy powoda kwot stanowiących należności związane z podróżami służbowymi jako „diety”, nie oznacza, że świadczenia te obejmowały jedynie „diety” w rozumieniu obowiązujących wówczas Rozporządzeń Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju oraz Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej , czyli świadczenia przeznaczone na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki. Istotne dla ustalenia zakresu znaczeniowego wskazywanych przez pozwaną tytułów przelewów są zeznania działającego za pozwaną S. N. oraz porównanie treści regulaminu wynagrodzeń obowiązującego do 31.12.2011 r. i od 01.01.2012 r. Jak wskazał działający za pozwaną S. N. do 31.12.2011 r. pozwana jako świadczenia z tytułu podróży służbowych wypłacała diety. Wg brzmienia regulaminu wynagrodzeń obowiązującego do 31.12.2011 r. świadczenie to, w maksymalnej kwocie 40 euro za dzień, miało obejmować również ryczałty za noclegi. Pozwana wykonując przelewy jako ich tytuł wskazywała w związku z tym – „diety”. Od 01.01.2012 r. pozwana podzieliła świadczenia z tytułu podróży służbowych na diety - świadczenia przeznaczone na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki w maksymalnej kwocie 120,00 zł za dzień oraz ryczałty za noclegi w kwocie 40,00 zł za nocleg i w takiej wysokości, obejmującej zarówno diety jak i ryczałty, świadczenia z tytułu podróży służbowych wypłacała. Nie zmieniła jedynie używanej w przelewach nomenklatury. W istocie jednak wysokość wypłacanych powodowi należności odpowiada warunkom wynikającym z regulaminu wynagrodzeń w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2012 r. Strony mogą swobodnie ukształtować treść stosunku pracy w oparciu m.in. o umowę o pracę oraz wewnętrzne, zakładowe akty prawa pracy. Z uwagi na nierównorzędność stron stosunku pracy, ustalenia te, zgodnie z art. 18 § 1 k.p., nie mogą być jedynie mniej korzystne dla pracownika, niż powszechnie obowiązujące przepisy prawa pracy. Przepisem takim, w zakresie diet i ryczałtów z tytułu podróży służbowych pracowników, jest m.in. art.
k.p., określający minimalną wysokość diet z tytułu podróży służbowych na terenie kraju i poza granicami kraju. Art.
k.p., z mocy uregulowania objętego art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, stanowiącego, że kierowcy w podróży służbowej, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w przepisach art.
- Kodeks pracy, zawiera kompleksowe unormowania dotyczące zasad ustalania i minimalnej wysokości należności z tytułu podróży służbowych. Wysokość tę odnosi jedynie do diet czyli świadczeń przeznaczonych na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobnych wydatków. Nie ogranicza natomiast stron stosunku pracy w zakresie ustalenia wysokości ryczałtów za noclegi, stanowiąc w art.
k.p., że zastosowanie w tej mierze znajdą uregulowania rozporządzenia ministra właściwego ds. pracy jedynie w sytuacji, gdy strony tej kwestii nie uregulowały. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Pozwana zarządzeniem z dnia 01.12.2011 r. wprowadziła w regulaminie wynagrodzeń odrębne od diet świadczenia związane z podróżami służbowymi, w postaci ryczałtów za noclegi. Wypłacona powodowi z tytułu diet i ryczałtów za noclegi, przysługujących za okres od 19.09.2012 r. do 21.05.2013 r., kwota 22.808,00 zł jest wyższa niż należnej powodowi z tych tytułów, w oparciu o treść regulaminu wynagrodzeń, kwoty 22.768,00 zł. Z w/w względów sąd nie uwzględnił w tej mierze interpretacji przepisów prawa pracy, dotyczących diet i ryczałtów za noclegi, zawartej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12.06.2014 r. sygn. akt II PZP 1/14, wg której pracodawca zobowiązany jest wypłacić pracownikowi –kierowcy ryczałty za noclegi w wysokości nie niższej niż określona aktami wykonawczymi, niezależnie od treści umowy o pracę, układu zbiorowego lub innych przepisów prawa pracy. Sąd miał również na uwadze, że powód dochodził diet i ryczałtów za noclegi za okres znacznie wcześniejszy, niż data w/w orzeczenia Sądu Najwyższego. W okresie tym orzecznictwo zarówno sądów powszechnych, jak i Sądu Najwyższego interpretowało art. 18 § 1 k.p. w ten sposób, że w zakresie podróży służbowych wewnętrzne akty prawa pracy nie mogą wprowadzać uregulowań mniej korzystnych, niż wynikające z ustawy (tak – uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2013 r. II PK 144/12). Wysokość należnych i wypłaconych powodowi kwot z tytułu podróży służbowych oraz wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, sąd ustalił na podstawie złożonych przez strony w sprawie dokumentów w postaci akt osobowych, poleceń wyjazdu służbowego, przelewów, kart wynagrodzeń, ewidencji czasu pracy, wniosków o udzielenie czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych, regulaminu wynagradzania i opinii biegłego. Faktu obowiązywania regulaminu, jak wynika ze stanowiska powoda wyrażonego na rozprawie w dniu 06.04.2016 r. (k-164), odnośnie zakresu zlecenia dotyczącego opinii biegłego, powód nie kwestionował. Złożona opinia ma charakter bezstronny i rzetelny, w sposób wyczerpujący odnosi się do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, objętych postanowieniem sądu z dnia 06.04.2016 r. Sąd zlecił biegłemu opracowanie opinii obejmującej okres świadczenia przez powoda pracy od 19.09.2012 r. do 21.05.2013 r., uwzględniając podniesiony przez pozwaną w odpowiedzi na pozew (k-53) zarzut przedawnienia. Sąd nie uwzględnił w tej mierze okoliczności zawezwania pozwanej spółki przez powoda do próby ugodowej (k-41-43) w dniu 19.03.2015 r. Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej winien, podobnie jak pozew, precyzyjnie wskazywać rodzaj objętych nim roszczeń, ich wysokość oraz terminy wymagalności. Wówczas wywiera skutek prawny w postaci przerwy biegu terminu przedawnienia objętych nim roszczeń (tak również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2006 r. V CSK 238/06 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. II CSK 259/09). W przedmiotowej sprawie wniosek złożony przez powoda w dniu 19.03.2015 r. (k-41-43) tych wymogów nie spełniał. Powód nie określił, jakie konkretnie roszczenia, ze wskazaniem ich wysokości i wymagalności, przysługują mu wobec pozwanej spółki. Oddalono również wniosek powoda o zmianę terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 19.10.2016 r. (k-225). Powód został przesłuchany w dniu 06.04.2016 r., był reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, a złożonego wniosku nie uzasadnił żadnymi okolicznościami wymagającymi jego obecności na rozprawie w dniu 19.10.2016 r. Mając powyższe na uwadze sąd oddalił powództwo na podstawie art.
i art. 151 § 1 k.p. i art. 151 1 § 1 k.p. Orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 102 k.p.c. w zw. z § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i § 11 ust. 1 pkt 2 i § 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Zasądzając od powoda na rzecz pozwanej połowę kosztów zastępstwa procesowego należnych wg brzmienia w/w Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., sad miał na uwadze, ze sprawa ma charakter pracowniczy, a powód, z uwagi na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12.06.2014 r. sygn. akt II PZP 1/14 oraz stosowane przez pozwaną oznaczenia tytułów przelewów, mógł być subiektywnie przekonany o zasadności dochodzonego roszczenia. wartość przedmiotu zaskarżenia: 22.272,00 zł oplata sądowa: 30,00zł (uiszczono) Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Słubicach złożył powód. Zaskarżył wyrok w części na korzyść powoda zarzucając:
Po wydaniu wyroku przez Sąd Rejonowy i złożeniu apelacji przez powoda Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r. w sprawie K 11/15 orzekł, że: 1) art. 21a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 konstytucji. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Mając to na uwadze należało uznać, iż przepis którego naruszenie zarzucał apelujący został uznany za niezgodny z konstytucją i wyeliminowany z obrotu prawnego. Na dzień wyrokowania przez Sąd II instancji brak było zatem podstaw prawnych dla roszczeń powoda o ryczałty za noclegi. Wiążące dla stron były bowiem wyłącznie regulacje wewnętrzne pracodawcy w postaci regulaminu wynagradzania. Jak słusznie uznał Sąd Rejonowy powód otrzymał należności wynikające z tych regulacji. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało opublikowane w dniu 29 grudnia 2016 r. Antycypując ewentualny zarzut oparty na wykładni art.. 190 ust 3 Konstytucji Sąd Okręgowy uznaje, iż orzeczenie to należy uwzględnić przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. stwierdził: wprawdzie z treści art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że dopiero ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu powoduje utratę jego mocy, tym niemniej utrata mocy nie jest równoznaczna ze stwierdzeniem nieważności przepisu - w tym zaś zakresie orzeczeniu należy przypisać skutek ex tunc. Sąd Okręgowy pogląd ten podziela. Niezrozumiały był zarzut apelacyjny odnośnie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Sąd I instancji opierając sie na opinii biegłego sądowego ustalił w tym zakresie, że powód należności z tego tytułu od pozwanej spółki otrzymał. Apelujący w żaden sposób tego ustalenie nie zakwestionował. Oznaczało to, iż zarzut apelacyjny dotyczący wynagrodzenia za nadgodziny nie został w żaden sposób uzasadniony. Dlatego nie mógł być uwzględniony. Dlatego na mocy art. 385 KPC orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach za postępowanie apelacyjne orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. uznając, iż powoda należy obciążyć jedynie częścią kosztów zastępstwa procesowego. Wyżej wymieniony przepis posługuje się pojęciem szczególnie uzasadnionych przypadków i w ocenie Sadu Okręgowego taki w rozpoznawanej sprawie występuje. Powód wystąpił bowiem z roszczeniem w czasie kiedy Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów zajmował stanowisko korzystne dla kierowców. Dopiero Trybunał Konstytucyjny zmienił tą tendencję na korzystną dla firm transportowych. Oznaczało to, ze powód działa w dobrej wierze i trudno w takiej sytuacji obciążyć go całymi kosztami na rzecz pozwanego. Sprzeciwiał się temu także stan rodzinny i majątkowy powoda. Dlatego na podstawie art. 99 w związku z art. 98 § 1 i 3 KPC oraz przepisów rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804) jak w pkt. II sentencji wyroku. SSO Iwona Wysowska SSO Marek Zwiernik SSO Ewa Michalska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.