POSTANOWIENIE Dnia 5 października 2015 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Mariola Wojtkiewicz Sędziowie: SO Zbigniew Ciechanowicz (spr.) SO Agnieszka Bednarek-Moraś po rozpoznaniu w dniu 5 października 2015 roku w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi wierzycieli I. A. i P. A. na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świnoujściu R. J. w sprawie o sygn. akt KM 1604/14 w postaci postanowienia z dnia 2 marca 2015r. o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążeniu nimi wierzycieli ewentualnie z wniosku wierzycieli o obniżenie opłaty egzekucyjnej przy udziale dłużnika (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na skutek zażalenia dłużnika na postanowienie Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 02 czerwca 2015 r., sygn. akt I Co 277/15 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, iż nadać mu brzmienie: 1) zmienić postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świnoujściu R. J. z dnia 02 marca 2015 r. w sprawie KM 1604/14 w ten sposób, że uchylić je w punkcie 2 w zakresie opłaty stosunkowej; 2) oddalić skargę w pozostałym zakresie; 3) zasądzić od dłużnika (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. solidarnie na rzecz wierzycieli I. A. i P. A. kwotę 177 (sto siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania skargowego; II. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie; III. zasądzić od wierzycieli I. A. i P. A. solidarnie na rzecz dłużnika (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w Świnoujściu: I. zmienił postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świnoujściu R. J. z dnia 02 marca 2015 roku w sprawie KM 1604/14 w ten sposób, że: - ustalonymi w pkt 2) postanowienia kosztami postępowania egzekucyjnego w całości obciążył dłużnika, - w pkt 16) postanowienia w miejsce wezwania do zapłaty wierzycieli I. A., P. A. kwoty 30.338,65 zł tytułem zwrotu wydatków gotówkowych oraz opłaty stosunkowej w wysokości 5%, która należy przekazać na konto Komornika - wezwał do zapłaty dłużnika (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. kwoty 31.467,83 zł tytułem zwrotu wydatków gotówkowych oraz opłaty stosunkowej w wysokości 5%, którą należy przekazać na konto Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świnoujściu R. J.: Bank (...) S.A. IO/Ś. (...) lub wpłacić w kancelarii w terminie siedmiu dni, pod rygorem wyegzekwowania tej kwoty; II. oddalił skargę w pozostałym zakresie; III. zasądził od dłużnika (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. solidarnie na rzecz wierzycieli I. A., P. A. kwotę 177 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania skargowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podniósł, iż skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, iż w skardze wierzyciele pierwotnie zaskarżyli postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świnoujściu R. J. z dnia 02 marca 2015 roku wydane w sprawie Km 1604/14 w całości, wnosząc w tym zakresie o jego uchylenie w całości. Natomiast w piśmie z dnia 25 maja 2015 r. (data wpływu do Sądu) zmodyfikowali swoją skargę w zastępstwie wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wnosząc o zmianę postanowienia w zakresie pkt 2) i 3) poprzez obciążenie dłużnika kosztami niezbędnymi do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w wysokości 31.467,82 zł, kosztami zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 3.600 zł przyznanymi pełnomocnikowi dłużnika Ł. P.. Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, iż wierzyciele zaskarżyli postanowienie w całości, przy czym wnieśli o zmianę jedynie dwóch punktów orzeczenia w zakresie obciążenia wierzycieli kosztami postępowania egzekucyjnego oraz kosztami zastępstwa procesowego. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżą oni wydane postanowienie w całości, a w szczególności podnoszą zasadność rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 postanowienia w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika. Według Sądu I instancji, pomimo, że wnioski skargi nie korelują z zakresem zaskarżenia, należało uczynić przedmiotem rozpoznania wszystkie rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniu, a w szczególności w pkt 1), tj. w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2) postanowienia, tj. w zakresie obciążenia kosztami postępowania w całości wierzycieli. Sąd Rejonowy zauważył, iż skarżący podnieśli, że Komornik umarzając postępowanie dopuścił się naruszenia art. 825 pkt 2) k.p.c., który stanowi, że organ egzekucyjny umorzy postępowanie w całości lub części na wniosek, jeżeli prawomocnym orzeczeniem tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności albo orzeczenie, na którym oparto klauzulę wykonalności zostało uchylone lub utraciło moc. Sąd zaznaczył, iż postanowienie referendarza sądowego w Sądzie Okręgowym w Szczecinie z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt I Nc 222/14, stwierdzające na podstawie art. 505 § 3 k.p.c. utratę mocy wydanego nakazu zapłaty w całości, może stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek, który w niniejszej sprawie złożył dłużnik. Przepis ten wskazuje bowiem, że przymiotem prawomocności musi charakteryzować się jedynie postanowienie o utracie wykonalności tytułu wykonawczego, natomiast druga kategoria orzeczeń powodująca umorzenie postępowania na wniosek to orzeczenia, w których stwierdza się, że orzeczenia na których oparto klauzulę wykonalności, zostały uchylone lub utraciły moc. W niniejszej sprawie postanowienie referendarza sądowego należy do drugiej ze wskazanych kategorii, bowiem stwierdza utratę mocy nakazu zapłaty, któremu została nadana klauzulą wykonalności i na podstawie, którego egzekucja została wszczęta. Sąd I instancji nadmienił, iż postanowienie referendarza nie podlega zaskarżeniu, a zatem jest prawomocne z dniem wydania. Sąd Rejonowy podniósł, iż Sąd Okręgowy w Szczecinie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, stwierdził jego prawomocność i opatrzył go klauzulą wykonalności. Na tej podstawie wierzyciele złożyli wniosek egzekucyjny. Następnie, w dniu 30 stycznia 2015 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie uchylił zarządzenie o prawomocności nakazu zapłaty z dnia 03 października 2014 r., z powodu nieprawidłowego awizowania przesyłki zawierającej nakaz zapłaty kierowanej do pozwanego. W ocenie Sądu I instancji skoro referendarz wydał postanowienie o utracie mocy przez nakaz zapłaty na podstawie art. 505 § 3 k.p.c., musiał uczynić to na wniosek pozwanego, w wyniku złożenia przez niego skutecznego sprzeciwu od wydanego nakazu zapłaty. Sąd zaznaczył, iż w przypadku wniesienia skutecznego sprzeciwu nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym traci moc, co jednak nie musi oznaczać zniweczenia roszczenia powoda. Utrata mocy przez nakaz oznacza, że orzeczenie przestaje istnieć, a dalsze postępowanie toczy się na drodze właściwego postępowania (zwykłego lub odrębnego) według przepisów o postępowaniu przed sądami pierwszej instancji. Z tych względów sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym jest środkiem zaskarżenia o charakterze restytucyjnym (sprawa powraca do początkowego etapu, jak gdyby zaskarżone orzeczenie nie zostało wydane). Dodał, iż na skutek nieprawidłowego doręczenia wydanego nakazu zapłaty strona pozwana (tutaj dłużnik) nie mogła skorzystać z przysługującego jej środka zaskarżenia w postaci sprzeciwu od wydanego nakazu zapłaty. Sąd Okręgowy konwalidował to uchybienie. Sąd Rejonowy zauważył, iż skarżący złożyli skargę na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie stwierdzenia utraty mocy przez wydany nakaz zapłaty, która na powyższe postanowienie nie przysługuje, bowiem zgodnie z art. 398 22 § 1 k.p.c., na orzeczenia referendarza sądowego co do istoty sprawy oraz na orzeczenia kończące postępowanie, jak również na orzeczenia, o których mowa w art. 394 § 1 pkt 1, 2, 42 i 5-9 k.p.c., przysługuje skarga, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sąd wskazał, iż wydane postanowienie nie orzeka co do istoty sprawy, nie kończy też postępowania w sprawie, gdyż sprawa (objęta żądaniem pozwu złożonego przez powodów) podlega rozpoznaniu w trybie postępowania zwykłego, a nakaz zapłaty utracił moc na skutek wniesienia skutecznego sprzeciwu. Sąd I instancji dodał, iż wniesienie skutecznego sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym powoduje automatycznie utratę jego mocy prawnej, zaś postanowienie o utracie mocy jest wydawane na wniosek pozwanego i ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający określony skutek, który nastąpił. Nie ma charakteru ocennego i jego wydanie nie jest obligatoryjne. Stanowi natomiast podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika, stwierdza bowiem, że orzeczenie, na którym oparto klauzulę wykonalności utraciło moc. Sąd uznał zatem, iż zarzuty wierzycieli są we wskazanym zakresie bezpodstawne. Sąd Rejonowy podniósł, iż kolejny zarzut wierzycieli odnosił się do bezzasadnego obciążenia ich kosztami postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu Komornik bezzasadnie obciążył wierzycieli kosztami postępowania egzekucyjnego uznając, że wszczęcie egzekucji było niecelowe. Wierzyciele uzyskali skuteczny, prawidłowy tytuł wykonawczy na podstawie, którego złożyli wniosek egzekucyjny. Na tej podstawie Komornik wszczął postępowanie egzekucyjne. Sąd I instancji podkreślił, że w myśl art. 804 k.p.c. komornik nie bada zasadności ani wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, bada zatem złożony przez wierzyciela tytuł wykonawczy jedynie pod względem formalnym. Złożony przez wierzycieli tytuł spełniał wszystkie wymagane prawem przesłanki. Nadmienił, iż w dniu złożenia wniosku egzekucyjnego wierzyciele nie dysponowali informacjami na temat skuteczności doręczenia nakazu zapłaty pozwanemu i nie mogli nawet domniemywać, że nakaz nie jest prawomocny, skoro otrzymali z Sądu nakaz zapłaty zaopatrzony w klauzulę wykonalności ze stwierdzeniem prawomocności. Sąd Rejonowy uznał zatem, iż wszczęli postępowanie w dobrej wierze, w celu wyegzekwowania należności wynikających z prawomocnego orzeczenia, poprzez przymus egzekucyjny dokonany przez organ państwowy do tego powołany z mocy ustawy. Zdaniem Sądu Komornik w uzasadnieniu wydanego postanowienia o umorzeniu postępowania nie wykazał zasadności obciążenia kosztami egzekucji wierzycieli. Nie wykazał, iż zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 49 ust. 4 u.k.s.e. wbrew ogólnej zasadzie, że kosztami celowej egzekucji obciążany jest dłużnik. Sąd I instancji przychylił się do twierdzenia wierzycieli, że nie mogą oni ponosić ujemnych konsekwencji nieprawidłowego doręczenia przesyłki przez sąd. Nadmienił przy tym, iż ustawa nie wskazuje jednak wprost, co oznacza, że egzekucja jest niecelowa. Sąd zwrócił uwagę, iż wierzyciele wszczęli postępowanie egzekucyjne nie wiedząc o przeszkodach prawnych uniemożliwiających stwierdzenie prawomocności nakazu zapłaty poprzez jego wadliwe doręczenie pozwanym, gdyż uzyskali tytuł wykonawczy, tj. prawomocny nakaz zapłaty zaopatrzony w klauzulę wykonalności, zatem zmierzali do realizacji swego prawa podmiotowego stwierdzonego orzeczeniem sądu i nie wiedzieli o przeszkodzie w realizacji tego obowiązku. Dłużnik też dał powód do wszczęcia egzekucji, gdyż w świadomości wierzycieli nie spełnił dobrowolnie obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym. Sąd Rejonowy zaznaczył, iż wierzyciele słusznie wskazali, że nakaz zapłaty został wydany w dniu 30 czerwca 2014 r. i do czasu złożenia wniosku egzekucyjnego zachowanie dłużnika nie pozwalało wierzycielom sądzić, że ich roszczenie zostanie dobrowolnie zaspokojone, stąd też skorzystali z przysługujących im środków przymusu celem realizacji swego roszczenia. Wierzyciele nie mieli też świadomości, że ich roszczenie nie może zostać przymusowo zaspokojone (ze względu na wady tytułu wykonawczego). Sąd I instancji doszedł zatem do przekonania, że wierzyciele celowo wszczęli postępowanie egzekucyjne i zgodnie z art. 770 k.p.c. to dłużnik, a nie wierzyciele powinni być obciążeni jego kosztami. Wobec powyższego Sąd Rejonowy postanowił uwzględnić skargę w zakresie pkt 2) postanowienia Komornika i zmienić rozstrzygnięcie zawarte w tym punkcie poprzez obciążenie kosztami niezbędnymi do celowego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego dłużnika. Sąd nie znalazł uchybień co do poprawności ustalenia wysokości poniesionych kosztów, jak też opłat egzekucyjnych. Sąd I instancji postanowił także zmienić pkt 16) postanowienia poprzez wezwanie do zapłaty dłużnika (w miejsce wezwania wierzycieli) kwoty 31.467,83 zł, tytułem zwrotu wydatków gotówkowych oraz opłaty stosunkowej - 5%, którą należy przekazać na konto komornika. Sąd postanowił też zmienić kwotę koszów, która obciążać będzie dłużnika, gdyż Komornik obciążył wierzycieli kwotą 30.338,65 zł (koszty egzekucyjna plus opłata egzekucyjna, po odliczeniu zaliczek gotówkowych wpłaconych w toku egzekucji przez wierzycieli). Natomiast dłużnik, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 770 k.p.c., powinien zwrócić wierzycielowi koszt celowej egzekucji, zatem również koszty wniesionych przez wierzycieli zaliczek na poczet czynności komornika. Komornik stwierdził, że wierzyciele wnieśli tytułem zaliczek kwotę 1.129,18 zł. Zatem Sąd postanowił doliczyć tę kwotę do kwoty niepokrytych kosztów egzekucji, tj. 30.338,65 zł i wezwać do jej zapłaty dłużnika. Sąd Rejonowy wskazał, iż skarga dotycząca pkt 1 postanowienia Komornika w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego zasługiwała na oddalenie, gdyż nie dopatrzył się uchybień podniesionych w skardze wierzycieli. Zaznaczył też, iż na oddalenie zasługiwała również skarga dotycząca pkt 3 wydanego postanowienia. Sąd podniósł, iż wierzyciele w skardze wnieśli o zmianę wskazanego punktu postanowienia poprzez obciążenie dłużnika kosztami zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 3.600 zł przyznanymi pełnomocnikowi dłużnika adwokatowi Ł. P.. W ocenie Sądu I instancji umknęło jednak uwadze skarżących, że postanowieniem z dnia 06 marca 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Świnoujściu R. J. sprostował pkt 3 postanowienia z dnia 02 marca 2015 r. i przyznał wierzycielom, których w tym postępowaniu reprezentował radca prawny A. W., koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 3.600 zł i w całości obciążył nimi dłużnika oraz orzekł o obowiązku ich zwrotu na rzecz wierzycieli. Zatem koszty zastępstwa prawnego zostały zasądzone od dłużnika zgodnie z wolą wierzycieli. Natomiast koszty zastępstwa prawnego dłużnika zostaną pokryte przez samego dłużnika i wierzyciele nie będą nimi obciążeni, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za koszty postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu Rejonowego na oddalenie zasługiwała także skarga w zakresie pkt 4 postanowienia Komornika, w którym Komornik postanowił pozostawić tytuł egzekucyjny w aktach sprawy. Sąd wskazał, iż w przypadku nie wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym, komornik zgodnie z art. 816 k.p.c. powinien zwrócić tytuł wierzycielowi, a zostawić w aktach sprawy w przypadku wyegzekwowania całej należności, ale skoro orzeczenie, na którym oparto klauzulę wykonalności utraciło moc, oznacza to, że na podstawie tego tytułu wierzyciel nie będzie mógł już dochodzić żadnych należności (co niekoniecznie oznacza całkowite unicestwienie roszczeń wierzycieli, gdyż postępowanie w przedmiocie roszczenia nadal się toczy). Tytuł wykonawczy należało zatem pozostawić w aktach postępowania. Nie oznacza to wcale wbrew zarzutom wierzycieli, że komornik nadal uznaje istnienie tytułu wykonawczego, skoro zdecydował go pozostawić w aktach, użył jedynie konkretnej nazwy dla zidentyfikowania przedmiotu postanowienia, gdyż orzeczenie to stanowiło tytuł wykonawczy. Sąd I instancji oddalił też skargę dotyczącą pkt 5 postanowienia Komornika o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych uznając, iż Komornik nie dopuścił się żadnych naruszeń w tym zakresie, gdyż zgodnie z art. 826 k.p.c. umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych. Sąd oddalił również skargę wierzycieli w zakresie od punktu 6 do 15 skarżonego postanowienia, gdyż w tych punktach Komornik umorzył wszczętą egzekucję z nieruchomości dłużnika, co było skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości i wniosku dłużnika. Według Sądu Rejonowego, skoro skarga została co do zasady uwzględniona, zbędne okazało się rozpoznawanie alternatywnego wniosku o obniżenie opłaty egzekucyjnej. O kosztach postępowania w punkcie 3 sentencji postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się dłużnik, który w wywiedzionym zażaleniu zaskarżył postanowienie w części tj. co do punktu I oraz III i wniósł o jego zmianę w zaskarżonej części i nie obciążanie go obowiązkiem zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o zmianę postanowienia w zaskarżonej części i obciążenie w całości wierzycieli kosztami postępowania egzekucyjnego albo w tym zakresie uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i o przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.