III AUa 995/16

Sygn. akt III AUa 995/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2016 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: SSA Grażyna Horbulewicz Sędziowie: SSA Lucyna Ramlo SSA Aleksandra Urban (spr.) Protokolant: st.sekr.sądowy Wioletta Blach po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. w Gdańsku sprawy L. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o prawo do emerytury na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt VII U 2669/15 I. oddala apelację; II. zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na rzecz wnioskodawcy L. R. kwotę 270,00 (dwieście siedemdziesiąt 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. SSA Lucyna Ramlo SSA Grażyna Horbulewicz SSA Aleksandra Urban Sygn. akt III AUa 995/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23 października 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił ubezpieczonemu L. R. prawa do emerytury w szczególnych warunkach, ponieważ nie posiada 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Odwołanie od decyzji wywiódł ubezpieczony wskazując, że w spornym okresie od dnia 23 listopada 1973 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. w Zakładach (...) w G. (dawniej (...) w G.) wykonywał pracę w szczególnych warunkach jako elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej w kanałach remontowych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Sąd Okręgowy w Gdańsku - VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r. w sprawie VII U 2669/15 zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu L. R. prawo do emerytury od dnia 1 października 2015 r. (punkt pierwszy), nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji w sprawie (punkt drugiego) zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na rzecz ubezpieczonego L. R. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt trzeci). Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu pierwszej instancji. Ubezpieczony L. R., urodzony dnia (...) z zawodu elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej, w dniu 5 października 2015 r. wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o przyznanie mu prawa do świadczenia emerytalnego. Nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego, a wymagany prawem wiek 60 lat ukończył w dniu (...) r. Na dzień 1 stycznia 1999 r. pozwany uznał za udowodnione przez wnioskodawcę 27 lat, 11 miesięcy i 9 dni okresów składkowych i nieskładkowych, ale nie wykazał żadnego stażu pracy w warunkach szczególnych. W dniu 23 października 2015 r. pozwany wydał zaskarżoną decyzję. Wnioskodawca od dnia 23 listopada 1973 r. do chwili obecnej jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie (...) Sp. z o.o., dawniej Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w G.. W spornym okresie zatrudnienia, tj. od dnia 23 listopada 1973 r. do dnia 31 grudnia 1988 r. skarżący zajmował kolejno następujące stanowiska: elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej, od 1 kwietnia 1977 r. elektromonter, od 1 sierpnia 1977 r. elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej, od 1 lutego 1984 r. elektromonter, od 29 lipca 1985 r. elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej, od 1 maja 1988 r. elektromonter, od 1 lutego 1989 r. elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej, od 1 czerwca 1989 r. elektromonter, od 1 sierpnia 1989 r. elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej, od 1 stycznia 1990 r. elektromonter, od 1 stycznia 1992 r. - elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej, od 1 czerwca 1992 r. elektromonter, od 1 maja 1993 r. elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej – motorniczy, od 1 czerwca 1993 r. elektromonter – motorniczy zajezdni, od 1 listopada 1993 r. elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej – motorniczy, od 1 listopada 1994 r. elektromonter – motorniczy zajezdni, od 1 listopada 1997 r. elektromonter urządzeń i aparatury trakcji – motorniczy zajezdni, od 1 maja 1998 r. elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej – motorniczy. Mimo formalnej zmiany nazw stanowiska ubezpieczonego w spornym okresie zatrudnienia, niezmiennie wykonywał on pracę jako elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej. W okresie od 26 października 1977 r. do 16 października 1979 r. odbywał służbę wojskową. Natomiast w okresie od 17 października 1979 r. do 19 listopada 1979 r. korzystał z bezpłatnego urlopu udzielonego przez pracodawcę. W spornym okresie zatrudnienia wnioskodawca wykonywał prace polegająca na wymienianie, naprawie i remoncie części pojazdów tramwajowych m.in.: rozruszników, skrzyń styczniowych, aparatury sterowniczej, styczników, przekaźników, silników, boczników, przetwornic, nastawników. Wnioskodawca wykonywał swoją prace przy dwóch typach taboru tramwajowego – (...), (...), które były tramwajami przegubowymi. Pracował w zajezdni w G. – W.. Wszystkie ww. prace remontowe prowadzone były przez elektromonterów, w tym ubezpieczonego z kanału najezdnego, co wynikało z budowy poddawanych naprawie tramwajów. Prace wykonywane poza kanałem miały charakter marginalny i dodatkowy: sprowadzały się np. do wymiany bezpieczników lub reflektorów. Praca w zakładzie wykonywana była w systemie trzymianowym, czterobrygadowym. Podstawianiem tramwajów na kanał zajmowali się przetokowi posiadający w tym zakresie specjalne uprawnienia. Ubezpieczony nie wykonywał pracy polegającej na prowadzeniu tramwajów, czy podstawianiu ich na kanał remontowy. Nie wykonywał również pracy jako motorniczy. Ubezpieczonemu proponowano dodatkowe stanowisku brygadzisty, którego nigdy nie przyjął. Pomimo zapoznania wnioskodawcy z zakresem obowiązków brygadzisty, faktycznie nie zmieniono mu angażu pracy. Nie mnie jednak pracownicy zatrudnieni dodatkowo jako brygadziści, faktycznie wykonywali obowiązki tożsame z podległymi im pracownikami. Pracodawca ubezpieczonego wydał Zarządzenie Wewnętrzne (...) z dnia 15 listopada 1983 r. Dyrektora Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa (...) w G. w sprawie stanowisk pracy w (...) w G., na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej, którego faktycznie nie stosował wobec podległych pracowników. (...) w G. odmówił ubezpieczonemu (oraz współpracownikom ubezpieczonego – świadkom przesłuchanym w sprawie) wystawienia świadectwa pracy w szczególnych warunkach. W spornym okresie pracy wnioskodawcy, w (...) w G. pracowali również: świadek S. S. zatrudniony od stycznia 1972 r. do nadal jako ślusarz taboru szynowego; świadek B. K. zatrudniony od 1982 r., do 1996 r. jako elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej, pracował z ubezpieczonym w jednej brygadzie, świadek nabył prawo do emerytury na podstawie wyroku tut. Sądu Okręgowego z dnia 8 kwietnia 2015 r.; świadek R. B. zatrudniony od 1967 r. jako elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej; świadek nabył prawo do emerytury na podstawie wyroku tut. Sądu Okręgowego z dnia 17 września 2013 r. W takim samym charakterze i w tym samym zakładzie zatrudniony jest, od dnia 1 marca 1968 r., a więc również spornym okresie, S. K., któremu pracodawca wystawił pracownikowi świadectwo pracy w szczególnych warunkach z dnia 1 grudnia 2009 r. stwierdzające, iż w okresie pracownik ten wykonywał pracę w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych wg A, dział XIV, poz. 16 rozporządzenia na stanowisku elektromontera urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej wyłącznie w kanałach remontowych oraz także pracującemu od 1959 r. w tym zakładzie (...) pracodawca wystawił pracownikowi świadectwo pracy w szczególnych warunkach z dnia 20 listopada 2003 r. stwierdzające, iż w tym okresie pracownik ten wykonywał pracę na stanowisku elektromontera tramwajowego, elektromontera urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej wymieniony w wykazie A dziale XI C poz. 16 pkt 2 załącznika do zarządzenia z 1 lipca 1983 r. nr 9 Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. Zdaniem Sądu Okręgowego wyniki postępowania dowodowego wykazały, że wnioskodawca legitymuje się wymaganym 15 – letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, co oznacza, że ma prawo do wcześniejszej emerytury stosownie do treści art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.), § 2, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) oraz wykaz A, dział XIV, poz. 16 (prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych). Bezspornym było, iż ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 r. udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 25 lat, nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego, w dniu (...) r. ukończył wymagany prawem wiek 60 lat. Nie udokumentował natomiast zdaniem pozwanego na dzień 1 stycznia 1999 r. wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Wynik przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego prowadzi jednakże do uznania, że skarżący spełnił również i tę ostatnią przesłankę. Analiza zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego umożliwia zakwalifikowanie pracy świadczonej przez ubezpieczonego w okresie 23 listopada 1973 r. do dnia 31 grudnia 1988 r. (z wyłączeniem okresu bezpłatnego urlopu od 17 października 1979 r. do 19 listopada 1979 r.) w Zakładzie (...) Sp. z o.o., dawniej Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w G., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako elektromonter urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej wykonujący swoją pracę wyłącznie w kanałach remontowych - jako tej wykonywanej w szczególnych warunkach. Jak wynika z logicznych zeznań wnioskodawcy oraz świadków – współpracowników ubezpieczonego ze spornego okresu zatrudnienia, do jego zadań należało wówczas wykonywanie prac naprawczych i remontowych pojazdów taboru tramwajowego, które to prace z racji specyficznej budowy ww. pojazdów prowadzone były wyłącznie z pozycji kanału remontowego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie budziło wątpliwości, iż pracę o takim charakterze wykonywał wnioskodawca niezmiennie przez cały okres zatrudnienia. Jakkolwiek powyższa okoliczność nie zostało potwierdzone przez jego pracodawcę stosownym zaświadczeniem stwierdzającym, iż praca ta miała charakter prac w szczególnych warunkach, to jednak znalazła potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej w sprawie (w szczególności aktach osobowych wnioskodawcy i kartach wynagrodzenia) oraz wiarygodnych osobowych źródłach dowodowych. Zwrócić należy uwagę, iż jak wynika z zeznań przesłuchanych w sprawie osób, pracodawca co do zasady nie wystawiał podległym pracownikom świadectwo pracy w szczególnych warunkach. Niemniej jednak z załączonej do akt sprawy dokumentacji akt osobowych innych pracowników – S. J. i S. K. – jednoznacznie wynika, iż praca o tożsamym charakterze jak praca ubezpieczonego była uznawana przez pracodawcę za pracę w warunkach szczególnych i kwalifikowana przez niego do prac wymienionych w rozporządzeniu – dziale XIV, poz. 16. Uwzględniając sporny okres pracy wnioskodawcy, Sąd I instancji miał również na względzie, iż pomimo umieszczenia w aktach osobowych wnioskodawcy zakresu obowiązków brygadzisty, z którymi został on zapoznany, co potwierdził swoim podpisem, faktycznie nie wykonywał pracy w takim charakterze. Powyższe znajduje potwierdzenie nie tylko w treści dalszej dokumentacji akt osobowych, w których brak zmiany angażu (nadal wskazywano na dotychczasowe stanowiska, bez powołania się na stanowisko brygadzisty), ale również z zeznań świadków i ubezpieczonego, z których jednoznacznie wynika, iż nigdy w spornym okresie nie zajmował kierowniczego stanowiska. Sąd I instancji odnosząc się do kwestii powołania wnioskodawcy do służby wojskowej w okresie zatrudnienia, którą odbywał w okresie od 26 października 1977 r. do 16 października 1979 r. wskazał, iż okres ten również wlicza się do stażu pracy w warunkach szczególnych zgodnie z obowiązującym, w czasie odbywania przez ubezpieczonego służby, brzmieniem art. 108 ust. 1 oraz art. 120 ust. 1 – obowiązującym od 6 sierpnia 1979 r. – ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 44, poz. 220 ze zm.). Warunkiem wliczenia służby wojskowej do okresu zatrudnienia jest zachowanie terminów wskazanych w art. 106 i art. 107 ww. ustawy - a więc ponowne podjęcie zatrudnienia w terminie 30 dni od zakończenia odbywania zasadniczej służby wojskowej. W niniejszej sprawie ubezpieczony, po zakończeniu służby wojskowej, która zgodnie z treścią książeczki wojskowej ukończyła się z dniem 16 listopada 1979 r., tj. z dniem wpisania do rezerwy, powrócił do dotychczasowego pracodawcy, co odzwierciedla dokumentacja akt osobowych wnioskodawcy, w szczególności karta obiegowa zmiany datowana de facto na 14 listopada 1979 r. („przyjęty do pracy z dniem 15 listopada 1979 r. – powrót z wojska”) oraz podanie ubezpieczonego o przyjęcie do pracy na poprzednio zajmowanym stanowisku pracy. Nie budzi zatem wątpliwości, iż ubezpieczony pomimo korzystania z urlopu bezpłatnego w okresie następującym po zwolnieniu ze służby, najpierw powrócił do pracodawcy, który to dopiero udzielił mu ww. urlopu. Spełniona została zatem przesłanka powrotu w terminie 30 dni po odbyciu służby do dotychczasowego pracodawcy na poprzednio zajmowane stanowisko pracy. Tym samym wynik przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego dostarczył uzasadnionych podstaw do uznania, że w całym spornym okresie zatrudnienia, tj. od 23 listopada 1973 r. do dnia 31 grudnia 1988 r. (z wyłączeniem okresu bezpłatnego urlopu od 17 października 1979 r. do 19 listopada 1979 r.) w Zakładzie (...) Sp. z o.o., dawniej Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w G., odwołujący się świadczył pracę określoną w rozporządzeniu. Oznacza to, że legitymuje się on ponad 15 – letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, na który składają się okresy pracy udowodnione w niniejszym postępowaniu. Tym samym spełnił ostatnią przesłankę niezbędną do nabycia prawa do dochodzonego świadczenia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy, na zasadzie art. 477