VI ACa 1156/15

Sygn. akt VI ACa 1156/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2016 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący – Sędzia SA Ewa Stefańska (spr.) Sędziowie: SA Małgorzata Borkowska SA Mariusz Łodko Protokolant: Izabela Nowak po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa E. O. przeciwko J. K. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt XXV C 92/14 oddala apelację. Sygn. akt VI ACa 1156/15 UZASADNIENIE Powód E. O. domagał się zasądzenia od pozwanego J. K. na jego rzecz kwoty 300.000 zł tytułem rekompensaty za złamanie gwarantowanych mu przez Konstytucję RP praw obywatelskich, tj. godności osobistej, tłamszenie jego ambicji jako Polaka i obywatela oraz radykalne naruszenie jego poczucia bezpieczeństwa. Jako podstawę faktyczną roszczenia wskazał okoliczność, że pozwany w kilka dni po katastrofie, która miała miejsce w dniu 10 kwietnia 2010 r. w S., rozpoczął rozpowszechniać w przestrzeni publicznej wersję o zamachu, którego organizatorem była prawdopodobnie Rosja. Następnie jako (...) pozwany rozpowszechniał swoją teorię, doprowadzając do rozłamu społecznego i powodując zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego. Tego samego rodzaju działania pozwany kontynuował jako osoba prywatna, wykorzystując do tego (...) i(...), jak również organizując marsze, podczas których przemawiał operując insynuacjami i niedomówieniami. Ponadto pozwany akceptował wystąpienia członków (...) na forum Unii Europejskiej rozpowszechniające teorie zamachu, które ośmieszały i upokarzały Polaków w oczach (...) opinii publicznej. Zdaniem powoda zwłaszcza wypowiedź pozwanego z dnia 30 października 2012 r. naruszyła jego dumę, godność i poczucie bezpieczeństwa. Pozwany J. K. wnosił o oddalenie powództwa podnosząc, że: po pierwsze - roszczenie powoda nie istnieje, ponieważ wypowiedź naruszająca dobra osobiste musi być skierowana do konkretnie wyróżnionej, dającej się wskazać osoby; po drugie - przy ocenie, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie uwzględnia się indywidualnej wrażliwości zainteresowanej osoby; po trzecie - pozwany nie ponosi odpowiedzialności za działania podejmowane przez osoby trzecie. Wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo. Wyrok Sądu Okręgowego został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. J. K. pełni funkcje (...). W dniu 10 kwietnia 2010 r. w S. w wyniku katastrofy lotniczej zginęli (...). Przez wiele miesięcy zdarzenie to było przedmiotem licznych wypowiedzi i dyskusji toczących się na forum publicznym. W dniu 30 października 2012 r. w gazecie (...) ukazał się artykuł autorstwa C. G. zatytułowany (...), w którym autor twierdził, że na wraku samolotu odkryto ślady materiałów wybuchowych. W związku z tym artykułem pozostawała wypowiedź pozwanego z dnia 30 października 2012 r., że zamordowano (...), to niesłychana zbrodnia i każdy, kto chociażby przez matactwo czy poplecznictwo miał z tym coś wspólnego, powinien ponieść konsekwencje. Stan faktyczny sprawy Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powszechnie znanych faktów dotyczących katastrofy w S., kopii artykułu prasowego (...) oraz informacji dostarczonych przez powoda. Zdaniem Sądu pierwszej instancji okoliczności sprawy były niesporne, spór dotyczył jedynie oceny, czy zachowania pozwanego mogły naruszyć dobra osobiste powoda. Zdaniem Sądu pierwszej instancji przedmiotowe powództwo podlegało oddaleniu, albowiem powód nie udowodnił istnienia jego roszczenia. Sąd Okręgowy wskazał, że wobec wprowadzenia przez ustawodawcę domniemania bezprawności naruszenia dóbr osobistych, na powodzie spoczywał obowiązek udowodnienia samego faktu naruszenia jego dóbr osobistych przez pozwanego. Zdaniem powoda pozwany naruszył jego godność, dumę i poczucie bezpieczeństwa. Według Sądu pierwszej instancji mówiąc o naruszeniu godności, powód miał na myśli naruszenie jego czci, albowiem cześć człowieka obejmuje dwa aspekty: dobre imię (cześć zewnętrzna) i godność (cześć wewnętrzna). Jednakże powód nie udowodnił naruszenia jego dóbr osobistych, ponieważ przedmiotowa wypowiedź pozwanego nie była do niego skierowana. Wypowiedź ta nie była kierowana do konkretnej osoby, nie miała na celu naruszenia dóbr osobistych powoda (którego pozwany nie znał), a także w związku z tą wypowiedzią powód nie poniósł żadnych ujemnych konsekwencji. Ponadto - według Sądu pierwszej instancji - przy ocenie, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, należało odwołać się do kryteriów obiektywnych, a więc uwzględnić opinie występujące w społeczeństwie. Uzasadnieniem zastosowania ochrony dóbr osobistych nie może bowiem być wyłącznie subiektywne poczucie powoda o ich naruszeniu, zarówno w zakresie adresata wypowiedzi, jak i samego naruszenia dóbr osobistych. Również miara indywidualnej wrażliwości powoda nie może stanowić podstawy do uznania, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Sąd Okręgowy stwierdził także, iż pozwany nie może ponosić odpowiedzialności za działania osób trzecich, polegające na organizacji marszy i wystąpieniach na forum Unii Europejskiej. Wskazał, że okoliczność, iż powodowi nie odpowiada forma, w jakiej pozwany realizuje swoje działania jako polityk, a także stosowana przez niego forma wypowiedzi, nie uzasadnia udzielenia powodowi ochrony jego dóbr osobistych. Mając na względzie treść art. 23, art. 24 i art. 448 k.c., Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo w całości. Od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie apelację wniósł powód E. O.. Apelacją powód zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa. Powód zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu wadliwe nieprzyjęcie, że wypowiedź pozwanego z dnia 30 października 2012 r. naruszyła gwarantowaną przez Konstytucję RP nienaruszalność jego dóbr osobistych, a także stanowiła objęte przepisami kodeksu karnego przestępstwo polegające na działaniu na szkodę Państwa Polskiego. Zdaniem skarżącego anonimowość wypowiedzi pozwanego nie stoi na przeszkodzie uznania, że naruszyła ona dobra osobiste powoda. Ponadto odczucia powoda powinny zostać skonfrontowane z odczuciami większości społeczeństwa, zaś z sondaży wynika, że w opinii 65% społeczeństwa w dniu 10 kwietnia 2010 r. miała miejsce tragiczna w skutkach katastrofa lotnicza. Powód wskazał także, iż w związku z kwestionowaną wypowiedzią powoda poniósł negatywne konsekwencje, albowiem na skutek rozbieżności oceny działań (...) w sprawie katastrofy smoleńskiej utracił pracę i rodzinę. Pozwany J. K. wnosił o oddalenie apelacji powoda. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja powoda nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. Również rozważania prawne Sądu pierwszej instancji są prawidłowe. Art. 24 k.c. wymienia przesłanki i środki sądowej ochrony dóbr osobistych. Przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są: