jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Oznacza to, że przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa są:
uzależnione było od uprzedniego uzyskania prejudykatów stwierdzających niezgodność prawomocnych orzeczeń z prawem. Dlatego Sąd pierwszej instancji uznał, że powód dowiedział się o osobie zobowiązanej do naprawienia szkody dopiero z chwilą wydania wyroków przez Sąd Najwyższy, tj. w dniu 13 stycznia 2012 r. i w dniu 10 maja 2013 r. Wówczas bowiem dopiero uzyskał formalne potwierdzenie swojego przekonania, że oddalenie powództw przez sądy odwoławcze było niezgodne z prawem i podmiotem odpowiedzialnym za powstałą szkodę jest Skarb Państwa. Skoro więc trzyletni termin przedawnienia roszczeń powoda upływał w dniach 13 stycznia 2015 r. i 10 maja 2016 r., powództwo zgłoszone w dniu 29 grudnia 2014 r. nie jest przedawnione. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił również zarzutu braku legitymacji procesowej czynnej M. J., albowiem wskazał, że przedmiotowa szkoda powstała w czasie prowadzenia działalności gospodarczej przez powoda jako osobę fizyczną, zaś pozwany nie udowodnił, aby roszczenie odszkodowawcze zostało przez niego przelane na rzecz spółki (...) Spółka Akcyjna Spółka Komandytowa. Od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie apelację wniósł pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez (...) w W.. Apelacją pozwany zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo, wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa w całości. Pozwany zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i pominięcie zeznań powoda w zakresie, w którym zeznał, że przed kilkoma miesiącami założył spółkę (...) Spółka Akcyjna Spółka Komandytowa, której przekazał przysługujące mu wierzytelności, w tym roszczenia, oraz w zakresie, w jakim pierwotnie stwierdził, że spółka (...) częściowo zapłaciła odsetki od nieterminowo zapłaconych faktur, następnie zaś nie był w stanie powiedzieć, czy w związku wydaniem nieprawomocnych wyroków w sprawach toczących się przed Sądem Rejonowym (...) w W. o sygn. akt IX GC 1371/08 i XV GC 955/09 dokonała zapłaty, czy nie; 2) art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dlaczego Sąd uznał, że powód jest czynnie legitymowany w sprawie, a także poprzez niedokonanie ustaleń w zakresie powstania szkody, jej rozmiarów i związku przyczynowego; 3) art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. poprzez uznanie, że powód nie był zobligowany do wykazania swojej legitymacji procesowej, uszczerbku majątkowego oraz związku przyczynowego pomiędzy szkodą, a wydaniem orzeczeń niezgodnych z prawem; 4) art.
w związku z art. 509 § 1 i 2 k.c. poprzez błędne uznanie, że powód posiada czynną legitymację procesową do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, w sytuacji, gdy z jego zeznań wynikało, że po utworzeniu spółki (...) Spółka Akcyjna Spółka Komandytowa dokonał przelewu przysługujących mu wierzytelności związanych z uprzednio prowadzoną działalnością gospodarczą na ten podmiot; 5) art.
w związku z art. 417 § 1 k.c. w związku z art. 361 § 1 i 2 k.c. i art. 424 5 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że uzyskanie przez powoda orzeczeń o stwierdzeniu niezgodności z prawem wyroków Sądu Okręgowego w W. decyduje o spełnieniu wszystkich przesłanek aktualizujących odpowiedzialność deliktową Skarbu Państwa, gdyż Sąd orzekający w postępowaniu odszkodowawczym nie ma możliwości badania, czy szkoda została wyrządzona i czy istnieje związek między nią, a wydaniem niezgodnych z prawem orzeczeń, okoliczności te są bowiem wykazywane w postępowaniu przed Sądem Najwyższym; 6) art. 100 k.p.c. poprzez błędne wyliczenie kosztów procesu zasądzonych na rzecz powoda. Powód M. J. wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja pozwanego zasługuje na uwzględnienie w zakresie, w jakim zmierza do uchylenia zaskarżonego wyroku, z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Ma rację pozwany zarzucając w apelacji, że Sąd Okręgowy naruszył art.
w związku z art. 417 § 1 k.c. w związku z art. 361 § 1 i 2 k.c. i art. 424 5 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że uzyskanie przez powoda orzeczeń o stwierdzeniu niezgodności z prawem wyroków Sądu Okręgowego w W. przesądza o spełnieniu wszystkich przesłanek odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa, gdyż sąd orzekający w postępowaniu odszkodowawczym nie ma możliwości badania, czy szkoda została wyrządzona i czy istnieje związek przyczynowy między szkodą a wydaniem niezgodnych z prawem orzeczeń, skoro okoliczności te są wykazywane w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Zgodnie z art.
jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Jednakże w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r. (sygn. akt V CSK 453/14, Lex nr 1675447) Sąd Najwyższy trafnie wyjaśnił, że stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem nie przesądza o odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, gdyż jest równoznaczne ze spełnieniem jednej przesłanki odpowiedzialności, ale nie przesądza o wystąpieniu pozostałych. Także w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 marca 2014 r. (sygn. akt V CSK 284/13, OSNC 2015, nr 3, poz. 37) Sąd Najwyższy wskazał, że w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie, wadliwość decyzji administracyjnej (analogicznie: wyroku sądowego) nie zwalnia poszkodowanego z obowiązku wykazania szkody oraz normalnego związku przyczynowego pomiędzy wydaniem tej decyzji (tego wyroku) a szkodą. Art. 424 5 § 1 pkt 4 k.p.c. przewiduje, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać m.in. uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 września 2014 r. (sygn. akt I CNP 8/14, Lex nr 1511581) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że stosownie do art. 424 5 § 1 pkt 4 k.p.c. skarga powinna zawierać jedynie uprawdopodobnienie wyrządzenia skarżącemu szkody wskutek wydania prawomocnego wyroku. W piśmiennictwie zaś wskazano, że wykazanie szkody jest zadaniem wymagającym rozbudowanego postępowania dowodowego, a niejednokrotnie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych i przesłuchania świadków, toteż jej dowodzenie w postępowaniu wywołanym skargą byłoby pozbawione sensu. O szkodzie wypowiada się więc ostatecznie sąd rozstrzygający sprawę o odszkodowanie. W związku z tym w skardze prawodawca poprzestał na wymaganiu uprawdopodobnienia szkody (zob. J. Gudowski, Art. 424
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.