Sygn. akt I ACa 793/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2016 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodnicząca: SSA Halina Zarzeczna S

–385 3 k.c. wprowadzają zakaz stosowania niedozwolonych postanowień umownych (klauzul niedozwolonych) w obrocie konsumenckim, który sankcjonowany jest brakiem mocy wiążącej tych klauzul. Zgodnie z przepisem art.

§ 1

k.c., kryterium oceny decydującym o uznaniu klauzuli za niedozwoloną jest kształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Uznanie konkretnej klauzuli umownej za niedozwolone postanowienie umowne wymaga więc stwierdzenia łącznego wystąpienia obu przesłanek – „sprzeczności z dobrymi obyczajami" oraz „rażącego naruszenia interesów konsumenta". Postanowienia umowy rażąco naruszają interes konsumenta, jeżeli poważnie, znacząco odbiega od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron. „Rażące naruszenie interesów konsumenta" oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Skutkiem zastosowania w umowie lub wzorcu klauzuli niedozwolonej jest brak mocy wiążącej tego postanowienia, przy zachowaniu skuteczności innych części umowy lub wzorca. Brak mocy wiążącej dotyczy w całości klauzuli niedozwolonej, nie jest więc dopuszczalne uznanie, że jest ona skuteczna w zakresie, w jakim nie naruszałaby kryterium określonego w przepisie art.

§ 1k.c.

W przepisach art.

§ 1i 2 k.c.

ustawodawca określił sankcję w postaci częściowej bezskuteczności czynności prawnej, przy czym jej treść jest odmienna od regulacji ogólnej ujętej w przepisie art. 58 § 3 k.c. Przepis art.

§ 2k.c.

stanowi bowiem, że jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Oznacza to, że niedozwolone postanowienia umowne są nieskuteczne, przy czym ich brak mocy wiążącej z reguły nie ma wpływu na skuteczność umowy (lub wzorca), gdyż szczególna regulacja dla umów konsumenckich nie przewiduje możliwości oceny, czy bez tych postanowień strony zawarłyby umowę (art. 58 § 3 k.c. nie znajduje zastosowania). Sąd wskazał nadto, że ochrona konsumenta przed klauzulami niedozwolonymi w umowach i wzorcach umownych jest skuteczna ex lege i sąd może dokonać ustaleń w tym przedmiocie także z urzędu, podczas rozpoznawania sprawy między konsumentem a przedsiębiorcą. Nie jest konieczne uzyskanie stosownego orzeczenia Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zdaniem Sądu Sformułowanie zawarte w § 9 dało powódce możliwość niekorzystnego kształtowania sytuacji pozwanych. Nie dość, że stosowane zamienniki w dwóch przypadkach okazały się tańsze niżeli uzgodniony materiał, to dodatkowo dotyczyło to każdorazowo wizualnie istotnych elementów. Przy budowie domu również względy estetyczne odrywają istotne znaczenie, bo chociażby poprawiają komfort, samopoczucie. W rezultacie zapis umowy Sąd poczytał za ewidentne naruszenie zasady równowagi stron, zwłaszcza jeśli się uwzględni że powodowa spółka każdorazowo decydowała o zastosowaniu tańszych zamienników. Takie ukształtowanie uprawnień umownych wskazuje na nadmierną pozycję strony powodowej i daje podstawy do uznania, że postanowienie § 9 stanowi niedozwoloną klauzulę umowną. W konsekwencji Sąd uznał,, że powódka dokonała jednostronnej nieuprawnionej zmiany warunków wybudowania pozwanym domu jednorodzinnego. W dalszej kolejności Sąd wskazał, że w trakcie realizacji umów o roboty budowlane z reguły dochodzi do sytuacji, iż są wykonywane roboty dodatkowe lub zamienne, ewentualnie inwestor rezygnuje się z części prac budowlanych. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, o czym świadczą trzy kolejne aneksy, w których poczyniono uzgodnienia co do rezygnacji z części wyposażenia, czy prac, jak też zapadły decyzje dotyczące zmiany tego wyposażenia. Taką ewentualność przewidywała również umowa stron. W § 3 umowy zastrzeżono, że ustalona cena obejmuje wybudowanie obiektu będącego przedmiotem umowy w wersji standardowej ustalonej w załączniku numer 1 i

1. Jednocześnie zostało wskazane, że koszty wszelkich prac wykraczających poza standard obiektu ponoszą pozwani, przy czym muszą one być wprowadzone do umowy w drodze aneksu, który ustali dokładny zakres zmian oraz poziom kosztów, o jaki zmieni się wynagrodzenie wykonawcy z tego tytułu. Strony dopuściły możliwość wyceny prac dodatkowych wynikających ze zmian w projekcie na podstawie kosztorysu powykonawczego, przy czym taka sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Powyższe dało Sądowi asumpt do stwierdzenia, że niezasadnym okazały się żądanie od pozwanych zapłaty kwot 1753,50 zł oraz 6700 zł. Po pierwsze w odniesieniu do pierwszej z kwot, której dotyczyła faktura nr (...), Sąd wskazał, że w jej treści wyraźnie wskazano, że dotyczy ona prac dodatkowych wykraczających poza zakres umowy i aneksów a obejmujących: montaż dodatkowych drzwi wejściowych do garażu, naprawę zniszczeń spowodowanych przez wykonawców inwestora, 10 mb przewodu energetycznego, malowanie ścian w kuchni na kolor wybrany przez inwestora, dwie dodatkowe dachówki wentylacyjne, malowanie obudowy kominka. Nakładało to na wykonawcę, czyli powódkę, obowiązek przedstawienia pozwanym kosztorysu powykonawczego, którego faktura nie zastępuje, zaś w postępowaniu obowiązek wykazania wysokości tych należności, o co strona powodowa nie wnosiła. Jeżeli natomiast chodzi drugą pozycję – 6700 zł, to dotyczy jej faktura VAT nr (...), w treści której wskazano, że również obejmuje prace dodatkowe wykraczające poza zakres umowy i aneksów w postaci wykonania murowanych ścian szczytowych. W tym zakresie Sąd ustalił, że była to jednostronna decyzja wykonawcy, który jako profesjonalista powinien zadbać, jeśli istotnie miałoby nastąpić to na wniosek pozwanych, o to by został sporządzony stosowny aneks. Za niewiarygodne w tej mierze Sąd uznał twierdzenia kierownika budowy, jak też wyjaśnienia składane za stronę przez R. F. a odnoszące się do wskazanej zamiany. Data wystawienia faktury również wskazuje na ewidentne działanie w związku z oświadczeniem pozwanych o wypowiedzeniu umowy i skierowanym przez nich żądaniem usunięcia stwierdzonych usterek i wad. Faktura taka powinna była bowiem być wystawiona kilka miesięcy wcześniej, zaraz po wykonaniu owych szczytów. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że pozwani od początku zgłaszali tę nieprawidłowość i wymieniali ją wśród wad budynku. Z tych względów żądania kwot 6700 zł i 1753,50 zł nie zasługiwały w ogóle na uwzględnienie. Rozważając dalej, czy powódce przysługuje umówione wynagrodzenie w postaci transzy V w kwocie 66160,55 zł pomniejszone o wartość odliczeń z aneksu nr (...) i powiększone o wartość doliczeń z aneksu (...) w kwocie 21.745 zł oraz z tytułu faktury wystawionej w dniu 14 października 2009 r. nr (...) na kwotę 976 zł za ekspertyzę kominiarską, Sąd stwierdził, że pozwani wskazali, że od umowy odstąpili co powinno skutkować stosownym rozliczeniem w oparciu o art. 494 k.c., jako że powódka nie wykonała wszystkich prac i dodatkowo, że prace wykonane przez powodową spółkę zostały wykonane wadliwie, co powinno skutkować obniżeniem wynagrodzenia. Sąd wskazał na art. 656 k.c. i przypomniał, że do rękojmi za wady obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło. Z tych przepisów wynika, że w przypadku wadliwego wykonania dzieła zamawiającemu przysługują roszczenia z tytułu rękojmi określone w art. 637 k.c. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie strona pozwana w ramach uprawnień z tytułu wad wystąpiła z żądaniem obniżenia wynagrodzenia o kwotę 73.000 zł, wskazując, że odpowiada to wartości robót koniecznych do prawidłowego wykonania umowy. Sąd jednocześnie zauważył, że choć przepis powyższy w obecnym stanie prawym już nie obowiązuje, to jednak na mocy przepisów przejściowych, a w szczególności art. 51 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z 2014 r., poz. 827) do umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy (25 grudnia 2014 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. Mając na uwadze datę powstania stosunku prawnego pomiędzy stronami, nie może mieć żadnych wątpliwości że uchylenie przepisu art. 637 k.c. jest irrelewantne dla rozstrzygnięcia sprawy. O ile przepis art. 637 k.c. daje podstawy do żądania obniżenia wynagrodzenia, o tyle pozwanym przysługiwało jeszcze roszczenie z art. 471 k.c., zgodnie z którym dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Wybór roszczenia należy do wierzyciela. Przysługiwały im bowiem zarówno roszczenia z tytułu rękojmi za wady budynku, jak też mogli żądań odszkodowania za faktyczną szkodę, jakiej doznali wskutek wadliwości towaru. Oprócz rękojmi, w przypadku wad rzeczy, możliwe jest bowiem dochodzenie roszczeń przeciwko wykonawcy budynku w ramach umowy o roboty budowalne na zasadach ogólnych, tj. według reguł art. 471 i n., k.c. i to zarówno obok jednoczesnego korzystania z instytucji szczególnych (art. 566 § 1 k.c.), jak i bez korzystania z tych instytucji. Sąd wskazał, że kierował do pozwanych kolejne zobowiązania w celu ustalenia z którego z uprawnień pozwani korzystają. Ostatecznie w pismach z dnia 17 czerwca 2014 r. (k. 958 – 959) oraz z dnia 16 lutego 2015 r. (k. 1086 – 1086 verte) wskazali, że nie zgłaszali zarzutu potrącenia, lecz na kwotę 73000 zł składają się koszty usunięcia wad, stwierdzonych już w październiku 2009 r. i objętych projektem porozumienia – 48.000 zł oraz koszty usunięcia wad ujawnionych po październiku 2009 r. i koszty uzyskania dokumentacji niezbędnej do zakończenia budowy i zgłoszenie projektu do użytkowania – 25.000 zł. Dalej wskazali, że w toku postępowania ujawniły się kolejne wady, które zgłaszali powódce i kwoty te powinny stanowić przedmiot odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. i 494 k.c. Podnieśli, że wykazali że powódka w sposób niewłaściwy wykonała swoje zadania polegające na budowie ich domu, stąd ponieśli szkodę. Wskazali także, że podtrzymują zarzut potrącenia kwoty 73.000 zł a na wypadek wystąpienia szkody przewyższającej kwotę przedstawioną do potrącenia, wnoszą o zasądzenie dalszej kwoty odszkodowania. Zdaniem pozwanych podobne reguły wynikają z przepisu art. 494 k.c. Sąd wskazał, że zgodnie z przepisem art. 471 k.c. dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Podstawowymi przesłankami odpowiedzialności kontraktowej przewidzianej w powyższym przepisie są: 1/ niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, 2/ powstanie szkody, 3/ związek przyczynowy pomiędzy niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania a powstaniem szkody. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, pozwanego, opinii prywatnych, opinii H. N. jednoznacznie wskazuje na to, że część prac uzgodnionych pomiędzy stronami w ogóle nie została wykonana a część z nich wykonana została wadliwie, niezgodnie ze sztuką budowlaną a także niezgodnie z ustaleniami stron. Jeśli chodzi w pierwszej kolejności o prace niewykonane, to Sąd za biegłym H. N. przyjął, że przede wszystkim strona powodowa nie wykonała wszystkich prac związanych z fundamentami. Projekt wyraźnie wskazywał, że ławy fundamentowe powinny być na chudym betonie. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem powódki, że istnieją dokumenty wskazujące na to, że taki chudy beton został pod ławami zastosowany. Wręcz przeciwnie analiza kolejnych opinii geotechnicznych gruntu, a było ich 4, w tym, w okresie listopad – grudzień 2008 r. aż trzy w odstępach tygodnia – dwóch tygodni, wskazuje, że ławy fundamentowe zostały posadowione na podsypce piaskowej. Z treści każdej z 3 opinii geotechnicznych przedstawionych przez stronę powodową można wyczytać, że pod ławami był usypany piasek, a nie chudy beton. Zanim rozpoczęły się prace i trwał etap projektowania, a raczej dostosowania istniejącego projektu do warunków działki pozwanych, w kwietniu 2008 r. została wykonana pierwsza opinia, która uznała warunki geotechniczne gruntu za zupełnie prawidłowe; woda została stwierdzona poniżej 4 m ppt. Przy czym z uwagi na charakter gruntu – gliny już wówczas zaznaczono, że trzeba będzie podjąć działania uniemożliwiające uplastycznienie glin, w tym wykopy pod fundamenty miały być wykonane dopiero przed ich posadowieniem. Natomiast zapisy wskazują na wtórny charakter uplastycznienia gliny. W sprawie nie był przeprowadzony dowód z opinii geologa, ale wiedza podstawowa wskazuje, że nastąpiło to albo na skutek zwietrzenia gliny, albo zamoknięcia gliny. Nie bez znaczenia jest moment kiedy przystąpiono do prac – późna jesień – początek zimy. Badania geotechniczne wykonywane były wiosną i nic nie wskazywało by wody gruntowe mogły podejść wysoko. Nie jest także wykluczone działanie wód opadowych. Niemniej jednak dokumenty przedstawione przez stronę powodową ewidentnie dają podstawę do wniosku, że powódka nie wykonywała pokładu z chudego betonu pod ławy (w grudniu 2008 r. były robione przewierty przez ławy i pod ławami stwierdzono wyłącznie piasek nasypowy). Powódka nie poniosła również kosztów inwentaryzacji budynku i przyłączy, bo te zostały zapłacone przez pozwanych na dowód czego została przedstawiona stosowna faktura, zaś powódka w ogóle nie wypowiedziała się co do tej kwestii. W opinii biegłego natomiast zostały wymienione prace, które zostały wykonane wadliwie, w tym niegodnie ze sztuką budowlaną i projektem a także niezgodnie z ustaleniami stron (ściany szczytowe, podbitka i schody zewnętrzne). Zdaniem Sądu nie było innych prac, które by nie zostały wykonane. Osobną kwestią jest usunięcie usterek i wad w pracach, co przez powodową spółkę nie zostało zrealizowane. Jeśli chodzi o prace wykonane wadliwie, za biegłym Sąd przyjął, że są to wszystkie prace które zostały wyszczególnione w tabeli w części faktycznej (s. 28 - 29 )w pozycjach od 1 do 23 uzasadnienia i ich ponowne przytaczanie nie jest konieczne. W tym zakresie Sąd w pełni oparł się na opinii biegłego H. N., również tej złożonej w sposób ustny. Sąd do prac wykonanych wadliwie, które co prawda były przedmiotem wyceny biegłego, ale w ocenie Sądu nie można je uznać za takie zaliczył: - słup z cegły klinkierowej, zwłaszcza że pozwani przyznali, że jego naprawa nastąpiła w trakcie trwania umowy i ponownego wymurowania dokonała powodowa spółka; - wymiany płytki terakota w pomieszczeniu gospodarczym, gdyż jak wskazał biegły płytka była przyklejona prawidłowo i jej pęknięcie nastąpiło najprawdopodobniej na skutek uderzenia, a zatem nie można mówić o wadzie, lecz uszkodzeniu w związku z użytkowaniem; - redukcji brodzika natrysku, gdyż biegły wskazał że nie jest ona wymagana przepisami i nie musi być wykonana, zaś umowa stron nie zawiera w tej mierze żadnych postanowień; - wąż baterii wannowej, gdyż jest to element jaki psuje się najczęściej w związku z użytkowaniem; - awarii odprowadzenia skroplin – nie zostało to w żaden sposób udokumentowane przez pozwanych. - zasilanie ramy wjazdowej, gdyż aneks nr (...) do umowy tego nie przewidywał; w aneksie zostało postanowione że zostanie wykonany napęd do bramy garażowej, a nie wjazdowej. W przypadku usterek dotyczących paneli i terakoty, ogólnie posadzek Sąd przyjął wyłącznie minimalne wartości prac naprawczych ustalone przez biegłego, a to dlatego że biegły wyraźnie wskazał, że może być kilka przyczyn takiego stanu rzeczy, czego on bez dokładnych badań nie jest w stanie stwierdzić a priori, natomiast pozwani, na których spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie nie przejawili żadnego stanowiska w tej mierze, by jednoznacznie ustalić czy osiadanie posadzki jest spowodowane niewłaściwym zagęszczenie podsypki, czy zastosowaniem styropianu o niewłaściwej gęstości a w przypadku paneli dodatkowo niewłaściwym wykonaniem podłoża - wylaniem krzywej posadzki. Nie ma żadnych wątpliwości, że wady w tym zakresie istnieją, jednak wobec braku inicjatywy dowodowej pozwanych koniecznym było uznanie, że ich usunięcie wiązać się będzie z wydatkowaniem najniższych wartości wskazanych przez biegłego. Sąd w tej mierze oparł się w całości na opinii H. N., w tym ustnej opinii uzupełniającej. Jako że opinia ta pozwoliła na weryfikację prawdziwości twierdzeń obu stron. W ocenie Sądu powyższa opinia – po jej uzupełnieniu - okazała się w pełni przekonywająca. Sąd wziął pod uwagę, że biegły nie mógł wypowiedzieć kategorycznie jedynie w kwestii przyczyn osiadania posadzki w pomieszczeniu gospodarczym i ugięć i zapadania się podłogi wykonanej z paneli, jednak wynikało to z ograniczeń jakim jest sposób przeprowadzenia opinii. Nikt biegłego nie zobowiązywał ani nie upoważniał do przeprowadzenia czynności zmierzających do ustalenia tych kwestii. Wymagałoby to dokonania odkrywek, czego postanowienie dowodowe nie obejmowało, zaś pozwani o to nie wnosili, po doręczeniu im opinii biegłego. W ocenie Sądu wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nie jest tożsamy z wnioskiem o dokonanie takich odkrywek. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem pozwanych, że odliczeniu od wynagrodzenia, a zatem ich szkodą są również prace które nie zostały wykonane, wobec zmian jakie zostały wprowadzone na etapie realizacji budowy. Chodzi przede wszystkim o materiał jaki nie został użyty (bloczki (...)) na wymurowanie pełnej ściany w garażu, skoro zrobiono dodatkowe wejście. Wymagałoby to aneksu by o takim odliczeniu mówić, jak też biegły w opinii wyjaśnił że obrobienie otworu drzwiowego pochłonęło zbliżone kwoty. Także niezasadne jest żądanie odliczenia od wynagrodzenia należnego powódce kosztów niewykonania parapetów. Skoro następowały zmiany, w interesie pozwanych leżało by ujęte to zostało w aneksie. Sąd wskazuje również, że do prac, które zostały wykonane niezgodnie z umową – z materiałów zamiennych, bez uzgodnienia z pozwanymi należało zaliczyć: schody z gresu zamiast cegły klinkierowej, podbitkę z okapu PCV zamiast drewna (nota bene nie dość że prace wykonano z innego materiału to dodatkowo wadliwie), niewłaściwe szyby w oknach, ściany szczytowe z (...) zamiast drewna. Również opinia biegłego w tej mierze zawiera stosowne ustalenia i wskazuje koszt konieczny do wydatkowania na usunięcie tych nieprawidłowości. Przy czym w przypadku szczytów Sąd mając na uwadze różne możliwości przedstawione przez biegłego, uznał ze metoda polegająca na nałożeniu desek na już istniejące szczyty murowane jest najbardziej racjonalna. Aprobując wywody zawarte w opinii biegłego H. N. Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy spełniona została przesłanka odpowiedzialności opartej na art. 471 k.c. w postaci nienależytego wykonania umowy. Powódka natomiast nie wykazała, że istnieją jakiekolwiek przesłanki wyłączające jej odpowiedzialność. Z art. 472 k.c. wynika, że jeżeli zakres odpowiedzialności nie jest zmodyfikowany czynnością prawną albo szczególnym przepisem ustawy to wówczas dłużnik odpowiada za niezachowanie należytej staranności, inaczej mówiąc odpowiada za winę w postaci niedbalstwa. Przez niedbalstwo – równoznaczne w prawie cywilnym z winą nieumyślną – należy rozumieć sytuację kiedy dłużnik co prawda nie chce wyrządzić szkody ale do niej doprowadza przez to, że nie dochowuje należytej staranności, chociaż powinien i zarazem mógł postąpić prawidłowo. Dłużnik bez względu na rodzaj winy odpowiada wobec wierzyciela za uchybienie kontraktowemu obowiązkowi dołożenia należytej staranności w celu wykonania zobowiązania. Prowadzi to do wniosku, że odpowiedzialność kontraktowa oparta jest zasadniczo na winie dłużnika i to winie domniemanej. Dłużnik, którego obciąża domniemanie winy, może doprowadzić do swej ekskulpacji bądź to przez udowodnienie rzeczywistej przyczyny nienależytego wykonania zobowiązania, a nadto że nie uzasadnia ona jego odpowiedzialności, bądź też przez wykazanie, iż przy wykonywaniu zobowiązania dołożył on należytej staranności, a więc że nie doprowadził do szkody w sposób zawiniony. Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności (art. 355 § 2 k.c.). W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazują, że powódka nie dochowała należytej staranności wymaganej od osoby profesjonalnie zajmującej się wznoszeniem obiektów budowlanych. Z opinii biegłego z zakresu budownictwa H. N. wynika, że wiele elementów w budynku pozwanych wykonanych zostało w sposób niezgodny z normami technicznymi przewidzianymi dla prac budowlanych, bez zachowania należytej staranności. Biegły w sposób szczegółowy w swojej opinii wskazał na czym uchybienia tym normom w poszczególnych przypadkach polegają. Sąd wskazał, że przez szkodę w rozumieniu art. 471 k.c. należy rozumieć wszelki uszczerbek o charakterze majątkowym w dobrach prawnie chronionych, wyrządzony wbrew woli osoby uprawnionej. W myśl art. 361 § 2 k.c. szkoda polega albo na stracie, którą poniósł poszkodowany (tzw. damnum emergens) albo na pozbawieniu go korzyści, które mógłby uzyskać, gdyby szkody mu nie wyrządzono (tzw. lucrum cessans). Szkodę pozwanych wywołaną nienależytym wykonaniem umowy przez powódkę stanowi koszt prac koniecznych do usunięcia skutków wadliwie wykonanych robót oraz koszt wykonania prac, które zostały przez strony uzgodnione, lecz nie zostały wykonane. Mając na uwadze treść opinii biegłego z zakresu budownictwa H. N. Sąd przyjął, że: - koszt prac koniecznych do usunięcia wad stwierdzonych w pracach wykonanych przez powódkę wynosi 48.188,07 zł brutto; - koszt wykonania prac doprowadzających budynek do zgodnego z umową wynosi 23.604,37 zł - koszty nieponiesione przez powódkę w związku ze skutecznym odstąpieniem od umowy, wobec uporczywego odmawiania usunięcia wad wynoszą 2875,
2. Suma tych kwot winna pomniejszać wynagrodzenie należne stronie powodowej, czyli łącznie jest to kwota 74.668,03 zł. Sąd przy wyrokowaniu dokonał błędnego zsumowania tych pozycji, co spowodowało że odliczył wyłącznie 57.724,69 zł, zamiast kwoty 74.668,03 zł. Reasumując, choć Sąd w wyroku zasądził od pozwanych na rzecz powódki kwotę 31.156,86 zł, to zakresem intencji Sądu było uwzględnienie, że odliczeniu powinna podlegać kwota 74.668,03 zł. Sąd w całości podtrzymuje również uwagi, że strona powodowa nie wykazała zasadności żądania kwoty 6700 zł i 1753,50 zł. Powyższe oznacza, że z żądanej przez powódkę kwoty 97.335,05 zł, zasadna była jedynie kwota 14213,52 zł. 97.335,05 zł – (74.668,03 zł + 6700 zł + 1753,50 zł) = 14.213,52 zł. Na skutek popełnionych błędów arytmetycznych Sąd zasądził kwotę 31.156,86 zł. Żądania zasądzenia odsetek znajdowało oparcie w art. 481 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Powódka domagała się odsetek od poszczególnych dat od dnia wymagalności każdej z faktur, lecz nie wykazała by faktury zostały pozwanym doręczone. Sąd przyjął, że roszczenie stało się wymagalne po dniu wskazanym w treści wezwania tj. od 26 listopada 2009 r. Żądania powódki dalej idące podlegały oddaleniu (pkt 2 wyroku). Sąd wyjaśnił, że stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów, opinii biegłego z zakresu budownictwa H. N., zeznań świadków: Z. L., K. K.