Apelację od tego rozstrzygnięcia w całości wywiódł H. P. wnosząc o uchylenie wyroku i przyznanie mu prawa do emerytury w związku z ukończeniem wieku z dniem 18 stycznia 2015 r. oraz o uchylenie decyzji organu rentowego z dnia 10 czerwca 2015 r. Zarzutów nie sformalizował. H. P. podniósł, że już w 2012 r. organ rentowy poinformował go, że ze względu na 6 lat i 21 dni pracy pod ziemią, jego powszechny wiek emerytalny można obniżyć o 3 lata. Mając takie stanowisko ZUS z dniem 14 grudnia 2012 r. rozwiązał stosunek pracy, złożył wniosek do organu rentowego od dnia 15 grudnia 2012 r. ZUS przyznał mu prawo do emerytury w obniżonym wieku. Ponieważ w dniu 18 stycznia 2015 r. ukończył 65 lat, a więc powszechny wiek emerytalny, powinien nabyć prawo do emerytury wiekowej z tym dniem, gdyż spełnił przesłanki określone w art. 46 ustawy emerytalnej do dnia 31 grudnia 2012 r. Na rozprawie apelacyjnej skarżący oświadczył, że wnioskiem i odwołaniem dochodził przyznania mu prawa do emerytury wiekowej od dnia 18 stycznia 2015 r. Świadczenie emerytalne pobiera dopiero od 1 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje: Apelacja okazała się uzasadniona skutkując uchyleniem zaskarżonego wyroku, gdyż istota sprawy nie została rozpoznana. Pojęcie „istoty sprawy”, w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c., dotyczy jej aspektu materialnego, a nierozpoznanie istoty zachodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu nie odnosi się do tego co było przedmiotem sprawy, a więc gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania lub też zarzutów merytorycznych strony i w swym rozstrzygnięciu nie odniósł się do tego, co jest rzeczywistym przedmiotem sporu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 r., IV CKN 1298/00, LEX nr 80271). W postanowieniu z dnia 24 stycznia 2017 r., V CZ 92/16, Sąd Najwyższy stwierdził, z czym należy zgodzić się w pełni, że jeśli sąd pierwszej instancji dokonał oceny prawnej roszczenia bez oparcia jej o właściwie ustaloną podstawę faktyczną i w sprawie zachodzi potrzeba poczynienia po raz pierwszy niezbędnych ustaleń, to skorzystanie z możliwości uzupełnienia postępowania przez sąd drugiej instancji godziłoby w zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego, zagwarantowaną w art. 176 Konstytucji (Legalis nr 1560001). W judykaturze Sądu Najwyższego i sądów powszechnych jednolicie się przyjmuje, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie (por. wyrok z dnia 26 maja 2011 r., II UK 360/10 i powołane w nim orzecznictwo, Legalis nr 443545, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2015 r., III AUa 1523/14, Legalis nr 1372694) oraz że przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć. Przed sądem wnioskodawca może żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Z tego względu odwołanie wnoszone od decyzji organu ubezpieczeń społecznych nie ma charakteru samodzielnego żądania, a jeżeli takie zostanie zgłoszone, sąd nie może go rozpoznać, lecz zobowiązany jest postąpić zgodnie z art.
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2016 r., II UZ 58/16 i powołane tam orzecznictwo, Legalis nr 1564984). Nie ma jakichkolwiek wątpliwości co do przedmiotu zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 czerwca 2015 r. Jest to decyzja o odmowie prawa do emerytury przysługującej po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, z uwagi na brak wieku określonego w art. 24 pkt 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.). Tymczasem Sąd Okręgowy, uznając, że wniosek H. P. dotyczy podjęcia wypłaty emerytury, do której prawo przyznano skarżącemu w obniżonym wieku, rozpoznał sprawę w tym kierunku. Co więcej, w pisemnych motywach wyroku poczynił rozważania, że organ rentowy w istocie nie zrozumiał czego dotyczy wniosek i wydał decyzję z powołaniem się na podstawę materialnoprawną nie pozostającą w związku ze zgłoszonym roszczeniem. Innymi słowy, Sąd Okręgowy rozpoznał wniosek ubezpieczonego z 25 maja 2015 r., a nie odwołanie od konkretnej decyzji. Taka sytuacja nie jest procesowo dopuszczalna. Jeśli sąd ubezpieczeń społecznych stwierdzi, że zostało zgłoszone inne żądanie, niż rozpoznane w zaskarżonej decyzji, to winien przekazać to żądanie organowi rentowemu do rozpatrzenia. Ma ono bowiem walor nowości w rozumieniu art. art.
Sąd pierwszej instancji postąpił w sprawie niniejszej odwrotnie, tym samym istoty sporu nie rozpoznał. Wprawdzie Sąd Okręgowy poczynił rozważania na temat daty nabycia przez H. P. emerytury w powszechnym wieku emerytalnym, ale uwagi te przedstawił w związku z możliwością podjęcia wypłaty świadczenia - na tle art. 103 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej. Sąd Apelacyjny dostrzega, że ubezpieczony upatruje swego prawa do emerytury tzw. wiekowej w związku z treścią art. 46 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Trudno będzie Sądowi Okręgowemu powtórnie rozpatrującemu sprawę odnieść się do tych dywagacji, jeśli nie ustali, czy prawo do emerytury od dnia 15 grudnia 2012 r. zostało przyznane H. P. - jak ubezpieczony twierdzi - na podstawie art. 46 w zw. z art. 39 ustawy emerytalnej, czy też jest to prawo przewidziane w art. 184 ustawy; wszak podstawy te wzajemnie się wykluczają. Stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji nie rozpatrzył odwołania od zaskarżonej decyzji, a nowy wniosek ubezpieczonego, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu celem rozpoznania istoty sprawy pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za drugą instancję, z mocy art. 386 § 4 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.